III SA/Kr 848/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Kutzner Sędziowie WSA Dorota Dąbek (spr.) WSA Barbara Pasternak Protokolant Ewelina Kalita po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lutego 2013 r. sprawy ze skargi K. K. prowadzącego działalność gospodarczą P.P.H.U. "A" na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 27 marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego K. K. kwotę 200,00 zł (słownie: dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. wyroku WSA w Krakowie z dnia 21 lutego 2013r. Pismem z dnia 15 listopada 2011r. K. K. prowadzący działalność gospodarczą P.P.H.U. "A" zwrócił się do Wydziału Edukacji Urzędu Miasta o dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego pracownika A. K. Wniosek został nadany w urzędzie pocztowym w dniu 30 listopada 2011r. Decyzją z dnia [...] 2011r. Nr [...] Prezydent Miasta odmówił przyznania K. K. prowadzącemu działalność gospodarczą P.P.H.U. "A" dofinansowania kosztów kształcenia A. K. Organ I instancji wskazał, iż zgodnie z art. 70b ust. 7 ustawy z dnia 7 września 1991r. o systemie oświaty, pracodawca wnioskujący o dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego pracownika zobowiązany jest złożyć wniosek w terminie 3 miesięcy od ukończenia przez młodocianego pracownika nauki zawodu. Organ I instancji stwierdził, iż z dokumentów dołączonych do wniosku wynika, że A. K. ukończyła naukę zawodu w dniu 26 sierpnia 2011r. Natomiast wniosek o przyznanie dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika został złożony w placówce pocztowej w dniu 30 listopada 2011r., a więc po terminie. W odwołaniu od powyższej decyzji Prezydenta Miasta K. K. prowadzący działalność gospodarczą P.P.H.U. "A" stwierdził, iż organ I instancji dokonał błędnej interpretacji ustawy o systemie oświaty, zaś wniosek o dofinansowanie kształcenia pracownika został złożony w ustawowym terminie, tj. 30 listopada 2011r. Odwołujący się wyjaśnił, iż w dniu 1 września 2009r. podpisał z pracownikiem młodocianym A. K. umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego. W umowie tej określono, iż okres nauki zawodu będzie trwał 24 miesiące, tj. od dnia 1 września 2009r. do dnia 31 sierpnia 2011r. Odwołujący się uważa, iż pomimo tego, że w dniu 10 czerwca 2011r. A. K. otrzymała świadectwo ukończenia Zasadniczej Szkoły Zawodowej, a w dniu 26 sierpnia 2011r. uzyskała dyplom potwierdzający kwalifikacje zawodowe, nie zwalniało ją to z obowiązku kontynuowania nauki zawodu, ponieważ okres ten określony został w umowie o pracę i kończył się 31 sierpnia 2011r. Odwołujący się podniósł, iż art. 70b ust. 7 ustawy o systemie oświaty mówi o ukończeniu przez młodocianego pracownika nauki zawodu, a nie o dacie zdania egzaminu, a zgodnie z zawartą umową pracownik naukę zawodu ukończył 31 sierpnia 2011r. Odwołujący się uważa zatem, iż 3-miesięczny termin na złożenie wniosku o dofinansowanie biegł od 1 września 2011r. i kończył się 30 listopada 2011r. W związku z powyższym termin 3-miesięczny został dotrzymany. Odwołujący się uważa że termin, o którym jest mowa w decyzji organu I instancji, zacznie obowiązywać dopiero od dnia 1 września 2012r. kiedy to wejdzie w życie ustawa z dnia 19 sierpnia 2011r. o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 205, poz. 1206). Decyzją z dnia 27 marca 2012r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 70b ust. 2 i 7 ustawy z dnia 7 września 1991r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004r. nr 256, poz. 2572 z późn. zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2011r. Nr [...]. W uzasadnieniu swojej decyzji organ II instancji przytoczył treść art. 70b ust. 1, 6 i 7 ustawy o systemie oświaty. Kolegium stwierdziło, iż z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy wynika, że K. K. zawarł z A. K. umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego. Zgodnie z treścią umowy nauka zawodu miała trwać 24 miesiące, tj. od dnia 1 września 2009r. do dnia 31 sierpnia 2011r. Umowa przewidywała także, iż okres trwania nauki zawodu może być skrócony lub przedłużony na zasadach przewidzianych w przepisach, a nauka zawodu kończy się egzaminem czeladniczym – sprawdzającym składanym przed komisją izby rzemieślniczej lub właściwej Okręgowej Komisji Egzaminacyjnej. Organ odwoławczy wskazał, iż egzamin potwierdzający kwalifikacje w zawodzie A. K. zdała w dniu 26 sierpnia 2011r. Natomiast wniosek o dofinansowanie K. K. nadał w placówce pocztowej w dniu 30 listopada 2011r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 19 grudnia 2007r., sygn. akt IV SA/Po 227/07 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 października 2007r., sygn. akt I OSK 1198/07, wskazało, iż dofinansowania udziela się wyłącznie na wniosek pracodawcy. Termin do jego złożenia biegnie nie od daty faktycznego ukończenia nauki zawodu u pracodawcy, ale od daty złożenia przez młodocianego egzaminu (zawodowego, sprawdzającego), a nawet – jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w w/w wyroku – od daty ogłoszenia wyników egzaminów. Zdaniem Kolegium jest to uzasadnione, gdyż dołączenie dyplomu, świadectwa lub zaświadczenia jest warunkiem kompletności formalnej wniosku. Mając powyższe na względzie Kolegium wskazało, iż K. K. złożył wniosek po ustawowym terminie 3 miesięcy, ponieważ młodociany pracownik zdał egzamin 26 sierpnia 2011r., a wniosek złożono 30 listopada 2011r. Kolegium zwróciło przy tym uwagę, iż decyzja w przedmiocie przyznania zwrotu kosztów kształcenia młodocianego ucznia nie ma charakteru uznaniowego, w związku z tym organy administracyjne nie mają możliwości wydania decyzji wbrew wyraźnym dyspozycjom określonym w przepisach prawa. Biorąc powyższe pod uwagę Kolegium uznało, iż K. K. nie spełnił warunków uprawniających go do otrzymania dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika, a zatem decyzja organu I instancji była prawidłowa. W skardze na powyższą decyzję K. K. prowadzący działalność gospodarczą P.P.H.U. "A" powtórzył swoje argumenty podniesione wcześniej w odwołaniu. Skarżący uważa, iż 3-miesięczny termin na złożenie wniosku o dofinansowanie liczy się od zakończenia przez młodocianego pracownika nauki zawodu, a nie od daty zdania egzaminu. Skoro zatem z A. K. została zawarta umowa w celu nauki zawodu na okres od 1 września 2009r. do 31 sierpnia 2011r., to zdaniem skarżącego, termin na złożenie wniosku o dofinansowanie biegł od 1 września 2011r. i upływał 30 listopada 2011r. Strona skarżąca uważa więc, iż wniosek o dofinansowanie został złożony w terminie. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest zatem kontrola zaskarżonych decyzji z punktu widzenia ich legalności, a więc zgodności z obowiązującym prawem. Stosownie do treści art. 134 i 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270 z późn. zm.), sąd administracyjny dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji nie jest związany granicami skargi. Oznacza to, że jeżeli wydana w granicach sprawy, której dotyczy skarga decyzja administracyjna narusza prawo w sposób określony w art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, podlega uchyleniu bez względu na to, czy skarga formułuje zarzuty o naruszeniu prawa. W ocenie sądu złożona w niniejszej sprawie skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa. W niniejszej sprawie stan faktyczny nie jest sporny między stronami. Zarówno organy administracji publicznej jak również skarżący potwierdzają fakty mające znaczenie dla rozpatrywanej sprawy, spór zaś dotyczy odmiennej oceny obowiązującego stanu prawnego. Z tego też powodu niezbędnym jest przywołanie tych przepisów prawa, które będą miały znaczenie w sprawie. Stosownie do postanowień art. 70b ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.) pracodawcom, którzy zawarli z młodocianymi pracownikami umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, przysługuje dofinansowanie kosztów kształcenia, jeżeli: pracodawca posiada kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych, a młodociany pracownik ukończył naukę zawodu lub przyuczenie do wykonywania określonej pracy i zdał egzamin. Wskazane dofinansowanie przyznawane jest na wniosek zainteresowanego przez wójta /burmistrza/prezydenta miasta, właściwego ze względu na miejsce zamieszkania młodocianego pracownika, w drodze decyzji administracyjnej. Wniosek ten winien być złożony w terminie 3 miesięcy od ukończenia przez młodocianego pracownika nauki zawodu lub przyuczenia do wykonywania określonej pracy, a do wniosku winny być dołączone dokumenty potwierdzające uprawnienia pracodawcy, umowa o pracę z młodocianym pracownikiem w celu przygotowania zawodowego, dyplom, świadectwo lub zaświadczenie potwierdzające ukończenie nauki zawodu. Organ odwoławczy w niniejszej odmówił skarżącemu dofinansowania uznając, że złożenie przez niego wniosku o przyznanie dofinansowania nastąpiło z uchybieniem wskazanego w ustawie terminu. W rozpatrywanej sprawie skarżący zawarł z A. K. w dniu 1 września 2009r. "umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego" na okres do dnia 31 sierpnia 2011r. Skarżący trafnie zarzuca, że orzekające w niniejszej sprawie organy wadliwie przyjęły, iż przewidziany dla niego jako pracodawcy bieg 3-miesięcznego terminu do złożenia wniosku o dofinansowanie kosztów kształcenia A. K. rozpoczął się w dniu wydania jej dyplomu potwierdzającego zdanie egzaminu czeladniczego, a nie w dniu zakończenia umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego. Z art. 70b ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty wynika, że warunkiem udzielenia dofinansowania jest: ukończenie nauki zawodu" oraz "zdanie egzaminu". Potwierdzeniem pozytywnego wyniku egzaminu jest uzyskanie dyplomu, świadectwa lub zaświadczenia. Z kolei przepis art. 70b ust. 7 powołanej ustawy wymaga złożenia wniosku w terminie 3 miesięcy od ukończenia przez młodocianego pracownika nauki zawodu lub przyuczenia do wykonywania określonej pracy, zaś do wniosku tego należy dołączyć m.in. kopie dyplomu, świadectwa lub zaświadczenia stwierdzającego ukończenie nauki zawodu (pkt 3). Użyte przez ustawodawcę sformułowanie "od ukończenia przez młodocianego pracownika nauki zawodu lub przyuczenia do wykonywania określonej pracy" nie zostało doprecyzowane w ustawie. Biorąc pod uwagę istotę zawieranej z młodocianym "umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego", która zawierana jest w celu przygotowania zawodowego młodocianego oraz istotę przewidzianej w ustawie możliwości dofinansowania poniesionych przez pracodawcę kosztów kształcenia, której celem jest refundacja pracodawcy kosztów kształcenia młodocianego który "ukończył naukę zawodu" i "zdał egzamin" (art. 70 b ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty), należy uznać, że ukończenie przez młodocianego pracownika nauki zawodu, stanowiące początek biegu terminu dla pracodawcy do złożenia wniosku o dofinansowanie, w przypadku wcześniejszego "zdania egzaminu" przez młodocianego, następuje z chwilą zakończenia "umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego". To bowiem z tą chwilą kończy się "nauka zawodu" młodocianego i spełnione zostają wymagane ustawą warunki umożliwiające refundację pracodawcy kosztów kształcenia młodocianego. Powyższy sposób interpretacji użytego przez ustawodawcę sformułowania "od ukończenia przez młodocianego pracownika nauki zawodu lub przyuczenia do wykonywania określonej pracy" potwierdza dodatkowo znowelizowana treść tego przepisu, obowiązująca od dnia 1 września 2012r. Dotychczasowe brzmienie art. 70b ust. 7 ustawy o systemie oświaty zostało zastąpione nowym i w tej chwili ustawa wyraźnie przewiduje, że wniosek pracodawcy ma być złożony w ciągu 3 miesięcy "od dnia zdania przez młodocianego pracownika egzaminu". Porównanie brzmienia art. 70b ust. 7 ustawy obowiązującego w dacie orzekania przez organy administracyjne w niniejszej sprawie z brzmieniem aktualnym, po dokonanej nowelizacji, w sposób jednoznaczny dowodzi zmiany, jaka na skutej tej nowelizacji nastąpiła. Obecnie obowiązujący przepis przewiduje, że bieg terminu rozpoczyna się "od dnia zdania przez młodocianego pracownika egzaminu". W poprzednio obowiązującym stanie prawnym ustawodawca przewidywał, że bieg tego terminu rozpoczyna się "od ukończenia przez młodocianego pracownika nauki zawodu lub przyuczenia do wykonywania określonej pracy", a nie od daty zdania egzaminu, jak to przyjęły organy w niniejszej sprawie. Powodem dokonanej nowelizacji, na co trafnie wskazuje skarżący, była istniejąca w poprzednim stanie prawnym niejasność co do tego, kiedy rozpoczyna bieg termin do wniesienia wniosku. Istniała bowiem niezgodność zacytowanej powyżej treści ustawy o systemie oświaty z § 11 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania (Dz.U. nr 60 poz. 278 z późn. zm.), który przewidywał, że "nauka zawodu młodocianego kończy się egzaminem". Istniejącą poprzednio niespójność regulacji prawnej ostatecznie usunął ustawodawca nowelizując od 1 września 2012r. ustawę o systemie oświaty (ustawa z dnia 19 sierpnia 2011r. o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. nr 205, poz. 1206) i równocześnie nowelizując wspomniane rozporządzenie. W poprzednio obowiązującym stanie prawnym, stanowiącym w niniejszej sprawie podstawę rozstrzygnięcia, nie może jednak budzić wątpliwości konieczność przyznania pierwszeństwa treści regulacji ustawowej, a więc art. 70b ust. 7 ustawy o systemie czyli aktowi hierarchicznie wyższego rzędu, przed treścią aktu podustawowego jakim jest Rozporządzenie w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania, zwłaszcza że chodzi tu o rozporządzenia będące aktem wykonawczym do ustawy Kodeks pracy, a więc do ustawy innej niż ustawa o systemie oświaty. Mając powyższe na uwadze należy zatem uznać, że skoro w niniejszej sprawie skarżący K. K. zawarł z młodocianą A. K. umowę w celu przygotowania zawodowego na okres od dnia 1 września 2009r. do dnia 31 sierpnia 2011r., to przewidziany dla niego jako pracodawcy termin na złożenie wniosku o dofinansowanie biegł od dnia zakończenia tej umowy czyli ukończenia przez A. K. nauki zawodu, tj. od dnia 31 sierpnia 2011r. Przewidziany w art. 70b ust. 7 ustawy o systemie oświaty termin złożenia przez skarżącego jako pracodawcę wniosku o dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego upływał zatem w dniu 30 listopada 2011r. Należy więc uznać, że skarżący swój wniosek o dofinansowanie złożył z zachowaniem wymaganego ustawą terminu. Powyżej opisane naruszenie prawa materialnego, polegające na błędnej interpretacji i zastosowaniu przez orzekające w sprawie organy administracyjne przepisów art. 70b ust. 7 ustawy o systemie oświaty, stanowi naruszenie prawa dające podstawę do uchylenia decyzji obu instancji. Z tego powodu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, działając na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Rozstrzygnięcie co do kosztów zawarte w pkt II wyroku zapadło na podstawie art.200 w związku z art.205 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak w sentencji.