III SA/Kr 858/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Wołek Sędziowie WSA Barbara Pasternak (spr.) WSA Janusz Bociąga Protokolant Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi S. D. na akt Prezydenta Miasta z dnia 31 marca 2014r. nr [ ] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy mieszkaniowej z zasobu Gminy Miejskiej I. uchyla zaskarżony akt, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na rzecz adwokata K. K.-C. Kancelaria Adwokacka, ul. [....] tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 240 zł (słownie: dwieście czterdzieści złotych) podwyższoną o podatek od towarów i usług przewidziany dla tego rodzaju czynności. W dniu 31 marca 2014 r. Prezydent Miasta rozpatrzył wniosek S. D. o przyznanie lokalu mieszkalnego z zasobu Gminy i pismem z znak: [...] poinformował S. D., że jego wniosek nie będzie przedmiotem dalszej weryfikacji. Prezydent wyjaśnił, że problematykę najmu lokali mieszkalnych oraz zasad gospodarowania mieszkaniowym zasobem Gminy reguluje ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2014 r. nr 31, poz. 150) oraz uchwała nr [...] Rady Miasta z dnia 10 października 2012 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy oraz tymczasowych pomieszczeń (Dziennik Urzędowy Województwa z dnia 9 listopada 2012 r. poz. 5817 ze zm.). Prezydent wskazał, że na podstawie zgromadzonych w sprawie dokumentów ustalono, że S. D. na podstawie decyzji z dnia 8 marca 1976 r. znak: [...] był najemcą lokalu mieszkalnego położonego przy ul. W w S. Lokal ten S. D. opuścił dobrowolnie, co w konsekwencji pozbawiło go tytułu do lokalu. Prezydent zaznaczył, że fakt ten pozostawał w sprzeczności z podpisanym przez S. D. we wniosku oświadczeniem o braku utraty lub przekazania jakiegokolwiek tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego, budynku lub innej nieruchomości (w tym także niezabudowanej działki). Prezydent podkreślił, że zgodnie z § 45 ust. 4 powyższej uchwały, złożenie oświadczeń zawierających nieprawdziwe dane lub zatajenie danych dotyczących własnej sytuacji mieszkaniowej i materialnej, w zakresie wymaganym uchwałą, skutkuje odstąpieniem od realizacji jego wniosku. W dniu 9 kwietnia 2014 r. S. D. wezwał Prezydenta Miasta do usunięcia naruszenia prawa. Zarzucił, że postępowanie wszczęte jego wnioskiem o przyznanie lokalu winno zakończyć się wydaniem decyzji, a pismo z 31 marca 2014 r. nie nosi cech decyzji. Ponadto zarzucił, że ustalenia stanowiące podstawę odmowy dalszej weryfikacji jego wniosku były błędne. S. D. zakwestionował podpisanie oświadczenia o braku utraty lub przekazania tytułu prawnego do innego lokalu i zaznaczył, że nie przedstawiono mu kopii takiego oświadczenia. Stwierdził też, że gdyby nawet podpisał takie oświadczenie, to nastąpiło to w wyniku błędnego zrozumienia treści pospisywanego dokumentu. Wyjaśnił, że z powodu braku wykształcenia i złego stanu zdrowia znaczna część pism składanych do sprawy została sformułowana przez urzędników UM i wręcz mu podyktowana. Ponadto S. D. wskazał, że fakt posiadania prawa najmu lokalu w S ujawnił już w piśmie z 15 listopada 2004 r. oraz sam wystąpił do Urzędu Miasta w S o potwierdzenie tej okoliczności. S. D. zarzucił też naruszenie art. 8 kpa i podkreślił, że wszystkie czynności w trakcie 10-letniego postępowania administracyjnego wykonywał w dobrej wierze i w pełnej współpracy z UM, w tym udzielał wszystkich informacji i przedkładał wszystkie możliwe dokumenty. W odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa Prezydent Miasta pismem z dnia 6 maja 2014 r. podtrzymał stanowisko przedstawione w piśmie z 31 marca 2014 r. Ponadto organ wyjaśnił, że z dniem 12 listopada 1994 r., na mocy ustawy z dnia 2 lipca 1994 r. o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych, przestały obowiązywać przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. Prawo lokalowe. Z tym też dniem zaspokajanie potrzeb mieszkaniowych następuje poprzez zawarcie umowy najmu z gminą jako jedną ze stron. Skoro zaś postępowania w sprawie udzielenia pomocy mieszkaniowej nie są postępowaniami administracyjnymi w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, to nie było możliwe wydanie żądanej przez S. D. decyzji. Skargę na rozstrzygnięcie Prezydenta Miasta z dnia 31 marca 2014 r. znak: [...] złożył S. D., powtarzając zarzuty zawarte w wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa. W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta wniósł o jej odrzucenie na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ewentualnie o jej oddalenie jako bezzasadnej. Organ powołał się na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 13 lutego 2013 r. sygn. akt III SA/Kr 455/12, w którym orzeczono, że skarga na czynność Prezydenta Miasta w przedmiocie odmowy pomocy mieszkaniowej nie podlega kognicji sądów administracyjnych. Prezydent zaznaczył, że WSA w Krakowie podzielił w tym zakresie stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w postanowieniu z dnia 16 listopada 2012 r. sygn. akt I OSK 1922/12. Odnośnie zaś zasadności skargi Prezydent wskazał, że S. D. złożył w dniu 14 czerwca 2012 r. wniosek o udzielenie gminnej pomocy mieszkaniowej i na stronie 10 tego wniosku złożył oświadczenie o braku utraty lub przekazania jakiegokolwiek tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego, budynku lub innej nieruchomości (w tym także niezabudowanej działki). W toku postępowania wyjaśniającego ustalono, że skarżący był najemcą lokalu mieszkalnego położonego przy ul. W w S (na podstawie decyzji o przydziale znak: [...], wydanej 8 marca 1976 r. przez Zastępcę Naczelnika Miasta i Gminy). Przedmiotowy lokal skarżący opuścił dobrowolnie, co skutkowało cofnięciem uprawnień do tego lokalu. Skoro zaś fakt ten pozostawał w oczywistej sprzeczności ze złożonym przez skarżącego oświadczeniem, to wniosek S. D. o przyznanie lokalu mieszkalnego z zasobu Gminy nie został przyjęty do realizacji. Referendarz sądowy WSA w Krakowie postanowieniem z dnia 27 czerwca 2014 r. umorzył postępowanie w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowił dla skarżącego adwokata z urzędu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Stosownie do art. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie "ppsa", sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 ppsa. Orzekanie - w myśl art. 135 ppsa - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 § 1 pkt 1 ppsa. Jeżeli zaś sąd nie stwierdzi tego rodzaju naruszeń prawa, oddala skargę. Kontrola sądowa przeprowadzona z uwzględnieniem powyższych reguł prowadzi do uznania, że skargę należało uznać za uzasadnioną. Na podstawie upoważnienia zawartego w art. 18 ust. 2 pkt. 15 i art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. nr 142, poz. 1591 ze zm.), oraz art. 21 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie kodeksu cywilnego (Dz.U. z 2005r. nr 31, poz. 266 ze zm.) Rada Miasta uregulowała w uchwale z dnia 10 października 2012 r. nr [...] w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy zasady przydziału lokali mieszkalnych z zasobów Gminy oraz tymczasowych pomieszczeń (Dziennik Urzędowy Województwa z dnia 9 listopada 2012 r. poz. 5817 ze zm.) Dział III uchwały w § 37 i nast. reguluje zasady weryfikacji i kwalifikowania wniosków o zawarcie umowy najmu lokalu. Zgodnie z § 39 ust. 2 wstępna weryfikacja wniosku następuje w ciągu 30 dni od dnia złożenia wniosku wraz z kompletem wymaganej dokumentacji, zgodnie z ust. 3 w uzasadnionych przypadkach okres weryfikacji może być przedłużony o kolejne 30 dni. (...) Stosownie do postanowień § 45 ust. 4, złożenie przez wnioskodawcę oświadczeń zawierających nieprawdziwe dane lub zatajanie danych dotyczących własnej sytuacji mieszkaniowej i materialnej, w zakresie wymaganym uchwałą, skutkuje odstąpieniem od realizacji jego wniosku. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest pismo Prezydenta Miasta z dnia 31 marca 2014 r. znak: [...] skierowane do S. D., zawierające informację, że wniosek o udzielenie pomocy mieszkaniowej złożony przez S. D. nie będzie przedmiotem dalszej weryfikacji. Jako przyczynę takiego stanowiska podano, że S. D. podpisał zawarte we wniosku oświadczenie o braku utraty lub przekazania jakiegokolwiek tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego, budynku lub innej nieruchomości (w tym także niezabudowanej działki), podczas gdy Prezydent ustalił, że był on najemcą lokalu mieszkalnego położonego w S przy ul. W, na podstawie decyzji o przydziale znak [...]. Powołano przepis § 45 ust. 4 powyższej uchwały, zgodnie z którym złożenie oświadczeń zawierających nieprawdziwe dane (.....) skutkuje odstąpieniem od realizacji wniosku. Zdaniem Sądu, pismo powyższej treści stanowi akt podlegający kontroli sądu administracyjnego, ponieważ ma charakter władczy, chociaż nie stanowi decyzji ani postanowienia, zostało podjęte w sprawie indywidualnej, ma charakter publicznoprawny, oraz dotyczy uprawnień skarżącego wynikających z przepisu prawa. W sprawie istnieje bowiem ścisły związek między działaniem organu polegającym na poinformowaniu skarżącego o odstąpieniu od realizacji jego wniosku o udzielenie pomocy mieszkaniowej a możliwością realizacji przez skarżącego uprawnienia polegającego na skutecznym ubieganiu się o tę pomoc w przypadku spełnienia przez skarżącego przesłanek warunkujących jej przyznanie. Nie ulega wątpliwości, że pisemne zawiadomienie wnioskodawcy, iż organ odstępuje od dalszej weryfikacji wniosku o udzielenie pomocy mieszkaniowej zamyka skarżącemu jakąkolwiek możliwość uczestniczenia w etapie polegającym na weryfikacji przez organ Gminy wniosku o udzielenie tej pomocy, pod kątem spełnienia przez skarżącego określonych w uchwale przesłanek do zawarcia umowy najmu. Jest więc ono aktem z zakresu administracji publicznej, który dotyczy uprawnień wynikających z przepisów prawa miejscowego i stosownie do art. 3 § 2 pkt 4 ppsa, podlega kontroli sądu administracyjnego. Wniesienie skargi na taki akt powinno być, zgodnie z art. 52 § 3 ppsa, poprzedzone wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa. W kontrolowanej sprawie skarżący zachował tryb poprzedzający wniesienie skargi, ponieważ pismo Prezydenta Miasta z dnia 31 marca 2014r. zostało mu doręczone dnia 3 kwietnia 2014r., zaś skarżący w terminie 14 dni od dnia otrzymania pisma Prezydenta skierował (w dniu 8 kwietnia 2014r.) pismo zatytułowane "Wezwanie do usunięcia naruszenia prawa", w którym zakwestionował stanowisko zawarte w piśmie z dnia 31 marca 2014r. i wniósł o "anulowanie" tego pisma. Odpowiedź Prezydenta na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa (pismo z dnia 29 marca 2012r.) została doręczona skarżącemu w dniu 9 maja 2014r., zaś skargę do WSA w Krakowie skarżący wniósł w terminie określonym w art. 53 § 2 ppsa (dnia 13 maja 2014r.). Dlatego też skarga podlegała merytorycznemu rozpoznaniu. W ocenie Sądu przepis § 45 ust. 4 uchwały Rady Miasta Nr [...] został zastosowany przez Prezydenta Miasta nieprawidłowo. Jakkolwiek nie można zaprzeczyć, że formularz "Wniosku w sprawie mieszkaniowej", opatrzony podpisem skarżącego zawiera pkt IV zatytułowany "Oświadczenia" i faktycznie zakreślone zostało oświadczenie o nieposiadaniu, niezbyciu i nieprzekazaniu nieodpłatnie tytułu prawnego do lokalu lub budynku mieszkalnego lub nieruchomości, zaś skarżący złożył oświadczenie, że wszystkie dane zawarte we wniosku są prawdziwe i nie zataił żadnych informacji mających wpływ na ocenę jego sytuacji mieszkaniowej, to nie ulega wątpliwości, że formularz ten zawiera nadto część V zatytułowaną "Uzasadnienie wniosku". W części tej, następującej bezpośrednio po części zawierającej oświadczenia, skarżący podał, że do 1980 r. mieszkał w S w mieszkaniu PGK wraz z rodziną i mieszkanie to "zwrócił" do PGK. Wskazał na przyczyny takiego stanu rzeczy i podał, że obecnie przebywa "u bezdomnych". Nie ulega wątpliwości, że uzasadnienie wniosku stanowi jego integralną część a z treści tego uzasadnienia sporządzonego przez skarżącego na formularzu wniosku wynika, że skarżący przedstawił w nim okoliczności i fakty mające znaczenie dla oceny jego sytuacji mieszkaniowej i związane z treścią rubryk części IV wniosku zatytułowanej "Oświadczenia". Zdaniem Sądu ocena kompletnego wniosku pod kątem zgodności z wymogami uchwały nie może prowadzić do uznania o złożeniu przez skarżącego nieprawdziwego oświadczenia i zatajeniu faktu opuszczenia lokalu zajmowanego w S, skoro skarżący nie zataił okoliczności dotyczącej zajmowania i opuszczenia "mieszkania PGK" i z własnej inicjatywy na tę okoliczność wskazał we wniosku. Powyższe może świadczyć co najwyżej o niezrozumieniu przez skarżącego, posiadającego jedynie podstawowe wykształcenie i cierpiącego na liczne schorzenia, terminów użytych w części IV pkt. 2 formularza wniosku. Należy zwrócić uwagę, że z przepisów §§ 42 i nast. uchwały RM z dnia 10 października 2012 r. wynika, że podstawą rozpatrzenia sprawy jest złożony przez zainteresowaną osobę wniosek wraz z pełną dokumentacją, niezbędną do stwierdzenia spełniania przez wnioskodawcę kryteriów określonych uchwałą. Skoro jest oczywiste, że złożony przez skarżącego wniosek zawierał w swojej treści sprzeczne, bądź co najmniej niejasne informacje mające znaczenie dla jego merytorycznej oceny, to obowiązkiem osób sprawdzających wniosek było wyjaśnienie tych wątpliwości w trybie przepisów § 43 uchwały i zwrócenie uwagi skarżącemu na treść i istotę oświadczenia sformułowanego w pkt. 2 części IV formularza wniosku. Nadto z § 45 ust. 1 uchwały wynika, że wstępna merytoryczna weryfikacja wniosku oparta jest o całokształt informacji oraz dokumentacji pozostającej w dyspozycji Wydziału. Jak wynika z przedstawionych Sądowi akt, skarżący ubiegał się o przyznanie lokalu mieszkalnego z zasobów Gminy już 2004 r. i z pisma skarżącego z dnia 10 listopada 2004 r. wynika, że zajmował w S lokal, którego najemcą była jego żona, a który to lokal opuścił wyprowadzając się do K. Powyższe, oraz treść uzasadnienia zakwestionowanego przez organ wniosku z dnia 14 czerwca 2012 r. nie wskazuje , aby skarżący zataił informacje dotyczące jego sytuacji mieszkaniowej. Dlatego nie było podstaw do uznania, że zachodzi sytuacja, o której mowa w § 45 ust. 4 uchwały. Natomiast odnośnie zarzutu naruszenia art. 8 kpa wskazać trzeba, że postępowania w sprawie wynajmu lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy nie są postępowaniami administracyjnymi w sprawach mieszczących się w zakresie obowiązywania kpa, określonych przepisem art. 1 pkt. 1 i 2 kpa. W sytuacji ubiegania się o przyznanie pomocy mieszkaniowej z zasobów Gminy, Prezydent Miasta nie prowadzi postępowania administracyjnego mającego zakończyć się wydaniem decyzji administracyjnej, którego wszczęcie, przebieg i poszczególne etapy, oraz możliwość zaskarżania rozstrzygnięć zapadłych w jego toku uregulowanie są przepisami kpa. Tok postępowania wszczętego wnioskiem o przyznanie lokalu z zasobów gminy wynika z treści uchwały RM Nr [...] i determinowany jest koniecznością dokonania ustaleń, czy ubiegający się o lokal spełnia warunki określone tą uchwałą, przy czym – jak wynika z treści § 45 ust. 4 uchwały, dokonywanie tych ustaleń uwarunkowane jest złożeniem oświadczeń zawierających dane prawdziwe. Biorąc pod uwagę treść tego przepisu, oraz informacje wynikające ze złożonego przez skarżącego wniosku o udzielenie pomocy mieszkaniowej należało uznać, że Prezydent naruszył przepis § 45 ust. 4 uchwały Rady Miasta nr [...] poprzez nieuzasadnione odstąpienie od realizacji wniosku S. D. o udzielenie pomocy mieszkaniowej. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 ppsa orzeczono jak w punkcie l sentencji. Koszty dla ustanowionego dla skarżącego adwokata z urzędu przyznano na podstawie art. 250 ppsa, a także art. 29 ust. 1 Prawa o adwokaturze oraz § 18 ust. ust. 1 pkt 2 lit. "b" oraz § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. nr 163, poz. 1348 ze zm.).