III SA/Kr 866/17

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 9 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. B. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi P. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 31 maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie postanawia: oddalić wniosek. Skarżący w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagał się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. Oświadczył, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. Objaśniając swoją sytuację rodzinną podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym ojcem, matką i bratem. Określając swój majątek i dochody oświadczył, że nie posiada nieruchomości, zasobów pieniężnych, przedmiotów wartościowych. Opisując stan majątkowy swoich rodziców podał, że należy do nich dom jednorodzinny z działką i działka rolna o pow. 0,11 ha. Na stałe miesięczne dochody wnioskodawcy i osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym składa się 2800 zł wynagrodzenia ojca, 1700 zł wynagrodzenia matki, 500 zł otrzymywanych przez brata z tytułu opieki nad babcią. Uzasadniając swoje starania skarżący podniósł, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych oraz kosztów zastępstwa procesowego radcy prawnego z uwagi na to, że nie posiada swoich dochodów, oszczędności ani majątku. Zaakcentował, że jest na utrzymaniu rodziców, którzy nie wyrazili zgody na pokrycie tych kosztów postępowania. Powiada, że od września ma rozpocząć naukę w III klasie liceum. Wymieniając zobowiązania i stałe wydatki gospodarstwa domowego podał, że media i inne stałe opłaty to koszt 800 zł, opał 340 zł, wyżywienie 1600 zł, leczenie rodziców 250 zł. Zarządzaniem z 8 września 2017 r. wezwano skarżącego o złożenie dodatkowych oświadczeń i przedstawienie dokumentów źródłowych celem: • udokumentowania rachunkami z ostatniego miesiąca lub za ostatni okres rozliczeniowy wysokości deklarowanych wydatków w wysokości 800 zł na media i inne stałe opłaty, • udokumentowania rachunkami z ostatniego miesiąca deklarowanej wysokości opłat za opał w wysokości 340 zł, • udokumentowania rachunkami z ostatniego miesiąca deklarowanych miesięcznych wydatków rodziców na leczenie w wysokości 250 zł • przedstawienia pisemnych, własnoręcznie podpisanych oświadczeń rodziców skarżącego (ojca i matki), potwierdzających twierdzenie skarżącego, iż rodzice nie wyrażają zgody na pokrycie opłaty sądowej oraz zastępstwa prawnego skarżącego, ze wskazaniem przez rodziców skarżącego przyczyn takiego stanowiska i jego uzasadnienie, • wyjaśnienia czy do rodziców należą jakieś zasoby pieniężne, przedmioty wartościowe? • wyjaśnienia czy skarżący lub jego rodzice posiadają jakieś rachunki bankowe? Jeśli tak to okazanie wyciągów obrazujących historię operacji dokonanych na tych rachunkach w okresie ostatnich sześciu miesięcy, Skarżący nie przedstawił wymaganych rachunków ani wyjaśnień, zasłaniając się tym, że udostępnienia tychże odmówili mu rodzice. Dołączył jedynie pisemne oświadczenie rodziców, w którym ci argumentowali, jakoby ich syn "faktycznie nie prowadził wspólnego gospodarstwa rodzinnego, gdyż nie łoży na swoje utrzymanie ani nie partycypuje w utrzymaniu gospodarstwa rodzinnego. Otrzymuje jedynie od nich pomoc w postaci wyżywienia. Twierdza, że jest osobą dorosłą i nie ciąży na nich obowiązek alimentacyjny w związku z czym odmawiają pokrycia jakichkolwiek kosztów związanych z jego osobistymi wydatkami w tym przypadku kosztów sądowych i zastępstwa procesowego. Polemicznie podnieśli, że skoro zdaniem Prokuratora kierującego wniosek o badania lekarskie, stan psychiczny syna budzi wątpliwości, to winien on mieć zapewniony udział adwokata lub radcy prawnego z urzędu w przeciwnym zaś razie wniosek o dodatkowe badania i decyzje organów są ich zdaniem pozbawione podstaw faktycznych i prawnych. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Stosownie do art. 243 §1 w związku z art. art. 246 §1 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, osoba fizyczna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie m.in. radcy prawnego (art. 245 §2 ppsa) o ile wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zgodnie z wolą ustawodawcy o przyznaniu stronie prawa pomocy nie decyduje wyłącznie stan majątkowy strony ale również jej stan rodzinny (arg. ex art. 252 §1 ppsa). Odnosząc te uwagi do argumentacji skarżącego i jego rodziców akcentujących, że ci nie poczuwają się do odpowiedzialności i pomocy synowi w kosztach sądowych i zastępstwa procesowego wyjaśnić należy to co skarżącemu i rzeczonym umyka z pola widzenia. Po pierwsze, iż z przepisów kodeksu rodzinnego i opiekuńczego wynika, że rodzice i dzieci zobowiązani są wspierać się wzajemnie (art. 87 kro). Pojęcie wzajemnego wspierania się jest zaś w tym samym stopniu ogólne i pojemne aby pozwalało na objecie nim różnorakich form i sposobów pomocy stosownej do sytuacji życiowej osoby, której ta pomoc jest potrzebna. Po drugie, że ponieważ udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa a co za tym idzie wiąże się z przerzuceniem tego ciężaru na resztę społeczeństwa powinno więc sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście i obiektywnie niemożliwe. Stąd tak ważne było poznanie czy rodzice skarżącego będą w stanie okazać skarżącemu pomoc biorąc pod uwagę i wysokość opłat sądowych i koszty wynagrodzenie pełnomocnika z wyboru. Skoro jednak poprzez unikanie jednoznacznego wyjaśnienia tych kwestii skarżący wraz ze swoimi rodzicami uniemożliwił dokonanie oceny jakie tak naprawdę są ich prawdziwe możliwości we wspomożeniu skarżącego, to w takiej sytuacji w ślad za Naczelnym Sądem Administracyjnym przypomnieć jedynie wypada, że prawo do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń (postan. NSA z 15 marca 2006 r. II OZ 258/06). W realiach niniejszej sprawy jest to tym bardziej uzasadnione, że z oświadczeń skarżącego zawartych w formularzu PPF wynika, iż rodzina jest stosunkowo zamożna jak na polskie warunki. Członkowie tej rodziny swoje potrzeby bytowe zaspakajają bowiem we własnym domu tzn. stanowiącym własność rodziców skarżącego, nadto ci posiadają dodatkowy majątek w postaci działki rolnej i dysponują stałymi miesięcznymi dochodami z pracy sięgającymi łącznie kwoty 4500 zł. Mając na uwadze powyższe postanowiono jak w sentencji działając na podstawie art. 243 §1 oraz art. 252 i art. 255 w związku z art. 246 §1 pkt. 1 i art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.