III SA/Kr 869/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożenna Blitek Sędziowie WSA Maria Zawadzka (spr.) WSA Janusz Kasprzycki Protokolant Honorata Kuźmicka-Wełna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi J. J. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 19 marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej skargę oddala Zaskarżoną decyzją z dnia 19 marca 2012 r., znak [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny, utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] 2011 r. znak [...] o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącego J. J. choroby zawodowej pod postacią zespołu wibracyjnego - wymienionej w poz. 22 wykazu chorób zawodowych, będącego załącznikiem do rozporządzenia Rady Ministrów z 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych, będących załącznikiem do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym. W wyniku przeprowadzonej oceny narażenia zawodowego ustalono, że skarżący w latach 1988 - 2005 był zatrudniony w następujących zakładach pracy: • Przedsiębiorstwo Budownictwa [...] B w K – od dnia 10 sierpnia 1988 r. do dnia 31 sierpnia 1991 r. jako ślusarz remontowy (zakład pracy zlikwidowany), • Przedsiębiorstwo Budowlano-Produkcyjne "A" Sp. z o.o. w K od dnia 4 września 1993 r. do dnia 30 czerwca 1993 r. jako tokarz (zakład pracy zlikwidowany), • Biuro Usług [...] "C" w K od dnia 1 lipca 1994 r. do dnia 30 listopada 1994 r. jako pracownik wysokościowy (zakład pracy zlikwidowany), • Rafineria [...] S.A. w upadłości na następujących stanowiskach pracy: od dnia 2 czerwca 1995 r. do dnia 26 czerwca 1995 r. jako aparatowy rafinacji (DRW) oraz od 27 czerwca 1995 r. do dnia 31 grudnia 1998 r. jako operator pomp i sprężarek, • D Sp. z o.o. w G – od dnia 4 stycznia 1999 r do dnia 5 lutego 1999 r., jako operator urządzeń – usługi na rzecz Rafinerii [...] SA. W G, • Rafineria [....] SA w upadłości – od dnia 6 lutego 1999 r. do dnia 19 stycznia 2005 r. , jako operator pomp i sprężarek w Wydziale [...], przy czym od lipca 2004 r. skarżący przebywał na długotrwałym zwolnieniu lekarskim. Skarżący był badany w Ośrodku Medycyny Pracy, który w dniu [...] 2005 r. wydał orzeczenie lekarskie NR [...] znak: [...] o braku podstaw do rozpoznania zespołu wibracyjnego. W uzasadnieniu tego orzeczenia podano, że istotą zespołu wibracyjnego są zamiany dotyczące układu nerwowo-naczyniowo-kostnego kończyn górnych, jako efektu działania mikrourazów wynikających z narażenia zawodowego na wibrację. W celu zdiagnozowania tych zmian wykonuje się zestaw badań pozwalających w sposób jednoznaczny wykluczyć lub potwierdzić istnienie choroby. Należą do nich radiologiczna ocena kości kończyn górnych, palestezjometria oraz próba oziębieniowa połączona z termometrią skóry, Wyniki wykonanego zestawu badań nie dają podstaw do rozpoznania zespołu wibracyjnego: • obraz radiologiczny układu kostno-stawowego nie wykazują zmian odpowiadających następstwom oddziaływania drgań mechanicznych, • prawidłowy próg czucia wibracji, • zmienne wyniki próby oziębieniowej. Brak zatem podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, pod postacią zespołu wibracyjnego. Skarżący nie zgodził się z orzeczeniem Ośrodka Medycyny Pracy. W konsekwencji został skierowany na ponowne badania do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego. W czasie hospitalizacji w dniach od 24 listopada 2005 r. do 7 grudnia 2005 r. przeprowadzono szereg badań, których wynik był podstawą do wydania w dniu [...] 2009 r. orzeczenia lekarskiego nr [...] o braku podstaw do rozpoznania u skarżącego zespołu wibracyjnego. W orzeczeniu tym stwierdzono, że w trakcie obserwacji klinicznej w próbach oziębiebiowych obserwowano zasinienie całych rąk. W badaniu kapilaroskopowym twierdzono obecność pętli Raynauda. W palestezjometrii nie wykazano żadnych zaburzeń czucia wibracji. Na podstawie danych z wywiadu i dostępnej dokumentacji lekarskiej, badania przedmiotowego oraz internistycznego, neurologicznego, ortopedycznego, popartego oceną RTG układu kostno-stawowego kończyn górnych i kręgosłupa, a przede wszystkim uwzględniając charakter narażenia zawodowego (brak udokumentowanego narażenia zawodowego na wibracje miejscową) – nie znaleziono podstaw do rozpoznania u badanego zespołu wibracyjnego, zarówno w jego postaci kostno-stawowej, jak i naczyniowo-nerwowej. Zespół wibracyjny z narażenia na wibracje ogólną nie figuruje w obowiązującym wykazie chorób zawodowych. Na podstawie powyższych orzeczeń lekarskich oraz dokonanej oceny narażenia Powiatowy Inspektor Sanitarny w dniu [...] 2006 r. wydał decyzję nr [...] znak [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej – zespołu wibracyjnego. Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie. Wojewódzki Inspektor Sanitarny, prowadząc postępowanie odwoławcze, uznał ,że organ I instancji wydał decyzje przedwcześnie, nie dopełniając obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego i w konsekwencji decyzją z dnia [...] 2006 r. znak: [...] uchylił zaskarżoną ją decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Na powyższą decyzję J. J. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Krakowie, który wyrokiem z dnia 6 lutego 2009 r. sygn. akt III SA/Kr 1024/08 uchylił zaskarżoną decyzje oraz poprzedzającą ja decyzję organu I instancji, podając w uzasadnieniu, ze rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach, na podstawie którego została wydana zaskarżona decyzja Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 19 czerwca 2008 r. w sprawie o sygn. akt P 23/07 orzekł, że zarówno § 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy, jak i powołanego powyżej rozporządzenie Rady Ministrów - są niezgodne z art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W związku z faktem, że dnia 3 lipca 2009 r. weszło w życie nowe rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. z 2009 r. Nr 105 poz. 869) Powiatowy Inspektor Sanitarny zwrócił się pismami z dnia 24 listopada 2009 r. do Ośrodka Medycyny Pracy i Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego o weryfikację wydanych orzeczeń w sprawie choroby zawodowej skarżącego. Ośrodek Medycyny Pracy wydał w dniu [...] 2010 r. opinię, w której stwierdził, że po przeprowadzeniu ponownej analizy dokumentacji medycznej, uwzględniając kryteria diagnostyczno-orzecznicze zamieszczone w aktualnie obowiązującym wykazie chorób zawodowych z dnia 30 czerwca 2009 r., w całości podtrzymuje swoje stanowisko zawarte w orzeczeniu lekarskim z dnia [...] 2005 r. Nr [...]. Zmiany w ww. wykazie chorób zawodowych dotyczące określenia patologii w obrębie układu nerwowo-naczyniowego oraz kostno-stawowego kończyn górnych, nie mają wpływu na merytoryczną treść orzeczenia nr [...], ponieważ zasadniczym powodem nie rozpoznania choroby zawodowej – zespołu wibracyjnego było stwierdzenie w wyniku przeprowadzonej diagnostyki objawów upoważniających do rozpoznania jakiejkolwiek postaci zespołu wibracyjnego (naczyniowo-nerwowej bądź kostno-stawowej). Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w orzeczeniu lekarskim z dnia [...] 2009 r. wydał orzeczeni lekarskie nr [...] zweryfikowane wg. Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. , w którym w całości podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko zawarte w orzeczeniu lekarskim z dnia [...] 2005 r. nr [....] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej u skarżącego. Stwierdzono, iż wprowadzone zmiany w przepisach prawa nie mają wpływu na merytoryczną treść orzeczenia. Biorąc powyższe za podstawę orzeczenia, Powiatowy Inspektor Sanitarny w dniu [...] 2010 r. wydał decyzję Nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej - zespołu wibracyjnego - wymienionego w poz. 22 wykazu chorób zawodowych, będącego załącznikiem do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w chorób zawodowych. Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie, w konsekwencji czego Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z [...] 2010 r. Nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Na powyższą decyzję J. J. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który wyrokiem z dnia 2 grudnia 2010 r. sygn. akt III SA/Kr 762/10 oddalił skargę. Powiatowy Inspektor Sanitarny, prowadząc od początku postępowanie, podjął czynności w kierunku jednoznacznego określenia istnienia narażenia na wibrację na stanowiskach zajmowanych przez skarżącego. W oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy Powiatowy Inspektor Sanitarny wydał decyzję z dnia [...] 2011 r. Nr [...] znak [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej – zespołu wibracyjnego. W odwołaniu skarżący kwestionował ustalenia organu I instancji i domagał się stwierdzenia u niego choroby zawodowej, w postaci zespołu wibracyjnego. Decyzją z dnia 19 marca 2012 r Nr [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji, w pełni podzielając zawarte tam stanowisko. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że zebrany w sprawie materiał dowodowy, w szczególności wydane orzeczenia lekarskie i opinie lekarskie oraz brak udokumentowanego narażenia na wibracje miejscową, jako czynnika szkodliwego występującego w środowisku pracy – nie dają podstaw do stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej w postaci zespołu wibracyjnego wymienionego w poz. 22 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. Na powyższą decyzję skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w której zażądał stwierdzenia przez Sąd nieważności zaskarżonej decyzji oraz zobowiązania przez Sąd Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego do "wydania w terminie administracyjnym decyzji stwierdzającej chorobę zawodową – zespół wibracyjny oraz stwierdzenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie niezgodności z Konstytucją RP Rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych z dnia 30 czerwca 2009 r.". W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r., nr 153, poz.1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji, przy czym w sprawowaniu tej kontroli nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, rozstrzygając w granicach danej sprawy (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1270 ze zm. dalej p.p.s.a.). Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 p.p.s.a. Obowiązkiem organów administracji w przedmiotowym postępowaniu było ustalenie trzech elementów, a mianowicie: czy rozpoznana choroba jest chorobą wymienioną w wykazie chorób zawodowych, czy u skarżącego wystąpiło to schorzenie albo jego następstwa oraz czy bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem można stwierdzić, ze choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. W powyższym zakresie ustalenia stanu faktycznego poczynione muszą być zgodnie z przepisami prawa procesowego. W myśl art. 7 k.p.a., wyrażającego między innymi zasadę prawdy obiektywnej, organ orzekający winien podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. W tym celu, stosownie do wymogów określonych przepisem art. 77 § 1 k.p.a., organ obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Ocena tak zebranego materiału powinna być dokonana w granicach prawem przewidzianej swobody. Stosownie do art. 80 k.p.a., organ ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona, czemu należy dać stosowny wyraz w uzasadnieniu decyzji poprzez wskazanie faktów, które uznano za udowodnione, dowodów, na których się oparto oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówiono wiarygodności i mocy dowodowej (art. 107 § 3 k.p.a). Przy czym, według art. 75 § 1 k.p.a., jako dowód należy dopuścić wszystko co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności, dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny, w tym także dokumenty medyczne i inne dostarczone przez stronę. Zgodnie z art. 235¹ ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r., Nr 21, poz. 94 ze zm.) dodanym ustawą z dnia 22 maja 2009 r. (Dz. U. Nr 99, poz. 825), która weszła w życie 3 lipca 2009 r., za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że definicja prawna choroby zawodowej składa się z dwóch elementów, z których jeden jest formalnie wskazany w określonym wykazie, a drugi dotyczy określonego związku przyczynowego objętej wykazem choroby z warunkami wykonywanej pracy. Nadto należy zauważyć, iż w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmowany jest pogląd o związaniu organów inspekcji sanitarnej rozpoznaniem podanym w stosownym orzeczeniu lekarskim. Takie stanowisko zostało przedstawione m.in. w uchwale składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 2002 r. i zachowuje ono nadal aktualność (sygn. OPS 3/02, publ. ONSA 2003/1/4) Oznacza to, że organ administracji publicznej prowadzący postępowanie w przedmiocie choroby zawodowej w istocie nie ma prawa do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Orzeczenie lekarskie jest bowiem jedynym wiarygodnym środkiem dowodowym służącym stwierdzeniu choroby zawodowej, jeśli nie budzi wątpliwości w świetle pozostałych dowodów. Tym samym związanie organu Państwowej Inspekcji Sanitarnej orzeczeniem kompetentnej placówki medycznej nie jest tożsame z bezkrytyczną akceptacją informacji zawartych w orzeczeniu. Organ winien bowiem ocenić orzeczenie jako dowód w postępowaniu z zachowaniem kanonów wyznaczonych przepisami ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 27 lipca 2010 r., sygn. akt IV SA/GL 752/09 – orzeczenie dostępne na http:/orzeczenia.nsa.gov.pl)). W dniu 3 lipca 2009 r. weszło w życie, wydane na podstawie art. 237 K.p. rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869). W myśl § 11 ust. 1 tego rozporządzenia, z zastrzeżeniem ust. 2, do postępowań w sprawie zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, tak jak miało to miejsce w niniejszej sprawie, stosuje się przepisy tego rozporządzenia, z tym że czynności dokonane w toku wszczętych postępowań pozostają skuteczne. Dlatego też w niniejszej sprawie za skuteczne należy uznać czynności dokonane przez organ przed dniem 3 lipca 2009 r. W obecnym brzmieniu wykazu stanowiącego załącznik do ww. rozporządzenia, w punkcie 22 wymieniony jest zespół wibracyjny. Stosownie do § 8 ust. 1 obowiązującego obecnie rozporządzenia, decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Przy czym, jak wynika z § 5 ust. 1-3 rozporządzenia, właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w ustawie o służbie medycyny pracy, zatrudniony w jednej z jednostek orzeczniczych l lub II stopnia, wskazanych w tym przepisie. Jeżeli zaś przed wydaniem decyzji organ stwierdziłby, że zebrany materiał dowodowy jest niewystarczający powinien zażądać uzupełnienia wydanego orzeczenia lub wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację. W niniejszej sprawie kwestiami spornymi było zarówno narażenie na wibracje miejscową, jako czynnika szkodliwego występującego w środowisku pracy, jak i istnienie schorzenia figurującego w wykazie chorób zawodowych. W ocenie Sądu organy dołożyły wszelkiej staranności celem dokładnego i kompleksowego wyjaśnienia sprawy, jednak nie stwierdzono istnienia schorzenia wymienionego w poz. 22 rozporządzenia o chorobach zawodowych. Skarżący był badany przez właściwe jednostki służby zdrowia I i II szczebla diagnostyczno – orzeczniczego. Były to: Ośrodek Medycyny Pracy oraz w Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego. Ponadto, po dniu wejścia w życie rozporządzenia z dnia 3 lipca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, zweryfikowano powyższe orzeczenia pod kątem nowych regulacji. Ośrodek Medycyny Pracy wydał w dniu [...] 2010 r. opinię, iż zmiany w wykazie chorób zawodowych dotyczące określenia patologii w obrębie układu newowo-naczyniowego oraz kostno-stawowego kończyn górnych nie mają wpływu na merytoryczną treść orzeczenia nr [...], ponieważ zasadniczym powodem nierozpoznania choroby zawodowej, zespołu wibracyjnego, było nie stwierdzenie w wyniku przeprowadzonej diagnostyki objawów upoważniających do rozpoznania jakiejkolwiek postaci zespołu (naczyniowo-nerwowej bądź kostno-stawowej). Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w dniu [...] 2009 r. wydał orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej u skarżącego. A zatem jednostki orzecznicze zgodnie stwierdziły brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, wymienionej w poz. 22 załącznika do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Z wydanych w toku postępowania orzeczeń lekarskich jednoznacznie wynika, że u skarżącego nie stwierdzono choroby zawodowej w jakiejkolwiek postaci zespołu wibracyjnego. Zdaniem Sądu organy prawidłowo oceniły sporządzone na użytek tego postępowania - orzeczenia lekarskie za jednoznaczne, spójne i wyczerpujące, opierając na nich swoje rozstrzygnięcia o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej. Ponadto zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwalał na podjęcie przez organy odmiennych rozstrzygnięć, albowiem organ administracji, nie posiada specjalistycznej wiedzy, która niezbędna jest do rozpoznania chorób zawodowych, a wiedzę taką posiadają uprawnione jednostki diagnostyczno-orzecznicze, wydające w tym zakresie stosowne, przewidziane prawem orzeczenia lekarskie. Wydane w sprawie orzeczenia - mające charakter opinii biegłych - wymykają się ocenie merytorycznej, a podlegają jedynie badaniu pod kątem logiki, spójności oraz prawidłowości uzasadnienia (wyrok WSA w Krakowie z dnia 20 września 2011 roku sygn. akt III SA/Kr 1436/10 orzeczenie dostępne w centralnej bazie orzeczeń pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Konkludując stwierdzić należy, że na podstawie prawidłowej oceny zebranych w sprawie dowodów organ odwoławczy, podobnie jak i organ pierwszej instancji -zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami - poczyniły prawidłowe ustalenia w sprawie i w oparciu o te ustalenia wydały trafne rozstrzygnięcia. Z powyższych względów zarzuty skargi są bezzasadne, co obligowało Sąd do oddalenia skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a.