III SA/Kr 887/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Jakubiec Sędziowie WSA Bożenna Blitek (spr.) WSA Dorota Dąbek Protokolant Honorata Kuźmicka-Wełna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 marca 2009r. sprawy ze skargi S. M. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 3 lipca 2008r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej skargę oddala Orzeczeniem lekarskim z dnia [...] 2002r. Ośrodek Medycyny Pracy orzekł o braku podstaw do rozpoznania u S. M. ur. [...] 1943r. choroby zawodowej - m. in. zawodowego przewlekłego zapalenia oskrzeli w okresie wydolności układu oddechowego. W uzasadnieniu stwierdzono przewlekłe zapalenie oskrzeli bez cech niewydolności oddechowej i wentylacyjnej, które nie spełnia warunków do uznania jako chorobę zawodową (k. 8 akt adm.). Również Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego wydał Orzeczenie lekarskie z dnia [...] 2003r., w którym orzeczono o braku podstaw do rozpoznania u S. M. zapalenia oskrzeli pochodzenia zawodowego uzasadniając, że w wyniku badań nie stwierdzono zaburzeń wentylometrycznych i cech niewydolności oddechowej uzasadniających rozpoznanie choroby zawodowej. Powiatowy Inspektor Sanitarny wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie m.in. tej choroby zawodowej S. M., o czym powiadomił zawiadomieniami z dnia 28 stycznia 2004r. i z dnia 22 kwietnia 2004r. Decyzją z dnia [...] 2004r. nr [...] organ I instancji - Powiatowy Inspektor Sanitarny orzekł o braku podstaw do stwierdzenia u S. M. choroby zawodowej przewlekłego zapalenia oskrzeli wywołanego działaniem substancji toksycznych, aerozoli drażniących wymienionej w załączniku do Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 roku w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 65, poz. 294 z późn. zm.). W uzasadnieniu podano, że S. M. był zatrudniony w narażeniu na ponadnormatywne stężenia oparów kwasu siarkowego, nafty, dwutlenku siarki oraz mgieł olejowych, a także stwierdzono obecność chlorowodoru w środowisku pracy, nie mniej nie zdiagnozowano przewlekłego zapalenia oskrzeli, co powoduje brak choroby, a tym samym nie można stwierdzić spełnienia kryteriów do stwierdzenia choroby zawodowej. Od decyzji tej pismem z dnia 30 czerwca 2004r. odwołał się S. M., a Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...] 2004r. nr [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy i w uzasadnieniu podzielił ustalenia i stanowisko organu I instancji. W wyniku skargi S. M. na powyższą decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 12 września 2006r. sygn. akt III SA/Kr 1069/04 uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji - w części schorzeń dotyczącej m.in. schorzeń przewlekłego zapalenia oskrzeli w uzasadnieniu udzielając organom wskazówek co do dalszego postępowania. W ponownie przeprowadzonym postępowaniu Ośrodek Medycyny Pracy wydał orzeczenie lekarskie z dnia [...] 2007r., w którym orzekł o braku podstaw do rozpoznania u S. M. choroby zawodowej - m. in. przewlekłego zapalenia oskrzeli pochodzenia zawodowego określonego w pkt 4 załącznika do Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 roku w sprawie chorób zawodowych. W uzasadnieniu stwierdzono m.in., że wywiad chorobowy przeprowadzony u badanego S. M. może wskazywać na istnienie cech przewlekłego zapalenia oskrzeli, nie mniej jednak w badaniu układu oddechowego "nie stwierdzono najmniejszych nawet patologicznych objawów osłuchowych", a nadto badania czynnościowe układu oddechowego przeprowadzane regularnie od 1999 roku i aktualnie "wskazują na stan wydolności układu oddechowego" i z tego względu brak podstaw do rozpoznania u badanego choroby zawodowej. Również w orzeczeniu lekarskim z dnia [...] 2007r. Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego orzekł o braku podstaw do rozpoznania u S. M. choroby zawodowej przewlekłego zapalenia oskrzeli wywołanego działaniem substancji toksycznych, aerozoli drażniących pochodzenia zawodowego uzasadniając, że badanie spirometryczne nie wykazało żadnych zaburzeń wentylacji i u badanego nie stwierdzono także cech niewydolności oddechowej. Wyjaśniono, że warunkiem koniecznym do spełnienia przy rozpatrywaniu zawodowej przyczyny przewlekłego zapalenia oskrzeli jest stwierdzenie niewydolności narządu oddechowego - niewydolności oddechowej bądź niewydolności wentylacyjnej, a takich u S. M. nie ujawniono. W związku z taka diagnozą - zdaniem lekarzy - pomimo istnienia w przeszłości narażenia w środowisku pracy na działania substancji toksycznych, aerozoli drażniących - brak podstaw do stwierdzenia u S. M. choroby zawodowej przewlekłego zapalenia oskrzeli pochodzenia zawodowego. Mając takie, szczegółowo uzasadnione orzeczenia lekarskie - Powiatowy Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...] 2008r. nr [...] orzekł o braku podstaw do stwierdzenia u S. M. choroby zawodowej przewlekłego zapalenia oskrzeli wywołanego działaniem substancji toksycznych, aerozoli drażniących - w razie stwierdzenia niewydolności układu oddechowego wymienionej w poz. 4 wykazu chorób zawodowych określonych w Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 roku w sprawie chorób zawodowych. W uzasadnieniu podano, że S. M. był zatrudniony w narażeniu na działanie substancji toksycznych, aerozoli drażniących, nie mniej z uwagi na brak zdiagnozowania jakichkolwiek cech niewydolności układu oddechowego - organ ten stwierdził brak jakichkolwiek podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej przewlekłego zapalenia oskrzeli o etiologii zawodowej. Od decyzji tej odwołał się S. M. pismem z dnia 11 lutego 2008r. podkreślając, że pracował w uciążliwych warunkach, w dużym zapyleniu i oddziaływaniu różnych trujących substancji chemicznych i z tego względu powinien mieć stwierdzoną chorobę zawodową, tym bardziej, że pozostaje w dalszym leczeniu m.in. pulmonologicznym. Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia 3 lipca 2008r. nr [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy podzielił ustalenia i stanowisko organu I instancji zwracając uwagę na to, że za chorobę zawodową, zgodnie z poz. 4 wykazu chorób zawodowych, może być uznane "przewlekłe zapalenie oskrzeli wywołane działaniem substancji toksycznych, aerozoli drażniących - w razie stwierdzenia niewydolności narządu oddechowego", a więc stwierdzenie niewydolności narządu oddechowego jest warunkiem koniecznym do stwierdzenia tego rodzaju choroby zawodowej, a u S. M., który pozostaje w leczeniu poradni pulmonologicznej - nie stwierdzono istnienia jakiejkolwiek niewydolności narządu oddechowego. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazano art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 5 pkt 4a i art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2006r. Nr 122, poz. 851 z późn. zm.) oraz § 10 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 roku w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 65, poz. 294 z późn. zm.) w związku z § 10 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115). Z powyższą decyzją nie zgodził się S. M., który w skardze z dnia 16 lipca 2008 roku podkreśli, iż nigdy nie palił papierosów, a ma problemy z wydolnością układu oddechowego i w dalszym ciągu pozostaje w leczeniu pulmonologicznym, używa inhalatora, gdyż ciężko mu się oddycha i zażywa leki. Z tego względu nie zgodził się z ustaleniem braku istnienia u niego cech niewydolności oddechowej i tym samym nie zgodził się z brakiem podstaw do stwierdzenia u niego choroby zawodowej układu oddechowego. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Sanitarny podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania. Stosownie do treści art. 7 i 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. (Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) Kodeks postępowania administracyjnego (K.p.a.) organ prowadzący postępowanie administracyjne obowiązany jest do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jak też obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, skarga jest nieuzasadniona i z tego względu nie może być uwzględniona. Zasady ustalania chorób zawodowych na dzień 25 lipca 2008 roku regulowała ustawa z dnia 14 marca 1985 roku - o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2006r., Nr 122, poz. 851 z późn. zm.), a także - mając na względzie rozpoczęte orzeczeniem lekarskim z dnia 17 kwietnia 2002r. postępowanie w sprawie choroby zawodowej u S. M. - wydane na podstawie art. 231 pkt 2 i 3 Kodeksu pracy (Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 z późn. zm.) - Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 roku w sprawie chorób zawodowych wraz z Załącznikiem stanowiącym wykaz chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 z późn. zm.) w związku z § 10 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115). W szczególności § 1 ust. 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 roku w sprawie chorób zawodowych wraz z załącznikiem stanowiącym wykaz chorób zawodowych stanowi: "Za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy." Z kolei w Załączniku do tego Rozporządzenia z dnia 18 listopada 1983 roku stanowiącym wykaz chorób zawodowych jako chorobę zawodową wskazano w pkt 4: " Przewlekłe zapalenie oskrzeli wywołane działaniem substancji toksycznych, aerozoli drażniących - w razie stwierdzenia niewydolności narządu oddechowego". Sąd zwraca uwagę, że wymienione wyżej akty prawne i przytoczone przepisy są przepisami bezwzględnie obowiązującymi. Z treści tychże wynika, że choroba nie każda choroba układu oddechowego może być uznana za chorobę zawodową i nie każde zapalenie oskrzeli, nawet przewlekłe, może być za taką chorobę uznane, ale tylko takie przewlekłe zapalenie oskrzeli, gdy po pierwsze: jest wywołane działaniem substancji toksycznych, aerozoli drażniących i po drugie: w razie stwierdzenia niewydolności narządu oddechowego. Jest bezspornym, że S. M. w środowisku pracy był narażony na "działanie substancji toksycznych, aerozoli drażniących", nie mniej jednak druga z wymienionych wyżej przesłanek, tj. "stwierdzenie niewydolności narządu oddechowego" u skarżącego nie została stwierdzona, a nawet badaniami lekarskimi jednoznacznie ja wykluczono. Oznacza to, że organy administracyjne, które wszczęły z urzędu i prowadziły postępowanie administracyjne nie mogły przyjąć, że u S. M. wystąpiła choroba zawodowa pod nazwą "przewlekłe zapalenie oskrzeli wywołane działaniem substancji toksycznych, aerozoli drażniących - w razie stwierdzenia niewydolności narządu oddechowego", gdyż "niewydolność narządu oddechowego" została wykluczona. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie podkreśla, że podziela w omawianym wyżej zakresie stanowisko orzecznictwa sądownictwa administracyjnego w zakresie zarówno konieczności ustalenia choroby z wykazu chorób, jak i konieczności wykazania związku przyczynowego miedzy tą chorobą a zagrożeniem w środowisku pracy, zwracając uwagę na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 listopada 2006r., sygn. akt VII SA/Wa 1339/06 (opubl. LEX nr 306501: "Definicja prawna choroby zawodowej składa się z dwóch elementów, z których jeden jest formalnie wskazany w wykazie, a drugi dotyczy określonego związku przyczynowego objętej wykazem choroby z warunkami wykonywanej pracy, których szczegółowe określenie zawarte jest w § 1 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.) w sprawie chorób zawodowych", a także na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 marca 1999r., sygn. akt I SA 1365/98 (opubl. LEX nr 47959): "W świetle pkt 4 Wykazu chorób zawodowych będącego załącznikiem do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294) - chorobę zawodową stanowi przewlekłe zapalenie oskrzeli wywołane działaniem m.in. aerozoli drażniących, lecz tylko w razie stwierdzenia niewydolności narządu oddechowego." Jednocześnie Sąd zwraca uwagę, że nie każde orzeczenie lekarskie może być respektowane przez organy administracyjne właściwe do stwierdzania choroby zawodowej, ale tylko i wyłącznie orzeczenie wydane przez jednostki wskazane w § 7 ust. 1 omawianego Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 roku: "Jednostkami organizacyjnymi właściwymi do rozpoznawania chorób zawodowych są poradnie chorób zawodowych, kliniki chorób zawodowych, oddziały chorób zawodowych wchodzące w skład odpowiednich zakładów społecznej służby zdrowia, akademii medycznych lub instytutów naukowo-badawczych, a w odniesieniu do pracowników kolejowych - oddziały i poradnie medycyny pracy kolejowej służby zdrowia." Sąd podkreśla, że wobec obszernych i szczegółowych uzasadnień orzeczeń lekarskich stanowiących podstawę wydanych decyzji - nie budzi żadnych wątpliwości Sądu prawidłowość ustaleń organów administracyjnych obu instancji odnośnie braku stwierdzenia u S. M. choroby zawodowej pod nazwą "przewlekłe zapalenie oskrzeli wywołane działaniem substancji toksycznych, aerozoli drażniących - w razie stwierdzenia niewydolności narządu oddechowego". Wbrew twierdzeniom skargi - organy obu instancji wzięły pod uwagę fakt leczenia się skarżącego w przeszłości w poradni pulmonologicznej i fakt narażenia skarżącego w środowisku pracy na działanie substancji toksycznych, aerozoli drażniących, jednakże wobec braku stwierdzenia u S. M. niewydolności narządu oddechowego - zdaniem Sądu - organy nie mogły przyjąć wystąpienia u skarżącego choroby zawodowej określonej w pkt 4 wykazu chorób zawodowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdza, że w postępowaniu organów administracyjnych obu instancji nie dopatrzył się żadnych uchybień, a przeto na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł - jak w sentencji.