III SA/Kr 897/09
WyrokWSA w Krakowie2010-09-16
Skład orzekający: Piotr Lechowski, Dorota Dąbek, Krystyna Kutzner
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzje organów celnych dotyczące zaksięgowania kwoty długu celnego i określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług są prawidłowe w świetle przepisów prawa celnego i podatkowego oraz czy pojazd przywieziony w ramach mienia przesiedlenia może korzystać ze zwolnienia celnego?Ratio decidendi
Sąd stwierdził, że decyzja organu celnego o powiadomieniu o zaksięgowaniu kwoty długu celnego nie może zastępować decyzji określającej wysokość długu celnego, której w sprawie brakowało, co stanowiło istotną wadę proceduralną. W konsekwencji decyzje organów celnych dotyczące długu celnego i podatku VAT zostały uchylone, gdyż podstawa opodatkowania VAT nie mogła być powiększona o cło bez prawidłowo określonego długu celnego.Stan faktyczny
Skarżący przywiózł z USA samochód ciężarowy, zgłosił go do odprawy celnej z wnioskiem o zwolnienie z należności celnych jako mienie przesiedlenia. Organ celny zakwalifikował pojazd jako użytkowy środek transportu wyłączony ze zwolnienia celnego i określił dług celny oraz zobowiązanie podatkowe z tytułu VAT. Skarżący kwestionował decyzje, podnosząc m.in. niezgodność przepisów wspólnotowych z prawem krajowym oraz fakt, że pojazd służy wyłącznie do celów osobistych.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżone decyzje oraz poprzedzające je decyzje organu pierwszej instancji; orzekł, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane; przyznał zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Lechowski Sędziowie WSA Dorota Dąbek NSA Krystyna Kutzner spr. Protokolant Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 września 2010 r. sprawy ze skarg J. B. na decyzje Dyrektora Izby Celnej z dnia 25 czerwca 2009 r. , Nr : [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług z dnia 22 czerwca 2009 r. , Nr : [...] w przedmiocie powiadomienia o retrospektywnym zaksięgowaniu kwoty długu celnego I. uchyla zaskarżone decyzje oraz poprzedzające je decyzje organu pierwszej instancji , II. orzeka , że uchylone decyzje nie mogą być wykonane , III. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adwokata M. S. – Kancelaria Adwokacka ul. [...] w K., tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawach - kwotę 4.800 zł ( cztery tysiące złotych ) podwyższoną o podatek od towarów i usług .
Naczelnik Urzędu Celnego, działając na podstawie :
- art.63, art. 207, art. 210 §2a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja
podatkowa (tekst jednolity : Dz. U Nr 8 poz. 60 z 2005 r. ze zm.),
- art. 29, art.68, art.184, art. 201, art. 214ust.1, art. 220ust.1, art.221, art. 222, art.244
Rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiające Wspólnotowy Kodeks Celny - (Dz. Urz. WEL 302 z 19-10-1997 r. zw . zm. Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne 2004 roz.2,t.4, str.307 ze zm.),
- art.2, art. 23 ust, 1, ust.3, ust. 4, art.30, ,art. 65 ust. 1,ust.3, ust. 6, art. 73 ustawy z
dnia 19 marca 2004 r- Prawo celne ( Dz. U Nr 68 poz.622/2004),
- art. 1, art. 2-10, art. 131 rozporządzenia Rady (EWG) Nr 918/83 z dnia 28 marca
1983 r. ustanawiające Wspólnotowy System Zwolnień Celnych (Dz. Urz. WE L.83.105.1. ze zm.),
- rozporządzenie Komisji (WE) Nr 1214/2007 z dnia 20 września 2007r. zmieniające
załącznik l do rozporządzenia Rady (EWG) nr 2658/87 w sprawie nomenklatury taryfowej i statystycznej oraz w sprawie Wspólnej Taryfy Celnej ( Dz. U UE 286 z dnia 2007.10.31) –
decyzją Nr [...] z dnia [...] 2009r p o w i a d o m i ł skarżącego J. B. o zaksięgowaniu kwoty długu celnego w wysokości 11.729,00 PLN , określonego wg stawki celnej 22% , z tytułu importu towaru objętego zgłoszeniem celnym SAD nr [...], poz.2 formularza 2/4 z dnia 28.11.2008 r tj. samochodu ciężarowego marki [...], nr nadwozia [...], o wartości celnej 53.314.00 PLN. , objętego pozycją Taryfy celnej CN 8704 21 39 00 .
Na poczet długu celnego organ celny dokonał zajęcia przedmiotowego pojazdu.
Powyższą decyzję wydano w oparciu o niżej ustalony stan faktyczny :
Skarżący w dniu [...] 2008 r. w Oddziale Celnym złożył zgłoszenie celne na formularzu SAD wraz z wnioskiem o zwolnienie z należności celnych i podatkowych m.in. wyżej opisanego pojazdu przywiezionego z USA w ramach mienia osobistego . W wyniku weryfikacji tych dokumentów organ celny stwierdził brak przesłanek do zwolnienia w mieniu osobistym przedmiotowego samochodu i dokonał jego zajęcia .
Naczelnik Urzędu Celnego wyjaśnił, że zgodnie z art. 5 lit.c ww. rozporządzenia Rady (EWG) Nr 918/83 ustanawiającego Wspólnotowy System Zwolnień Celnych , zwolnień celnych w stosunku do mienia przesiedlenia nie stosuje się do " użytkowych środków transportu" .
Zgodnie z definicją zawartą w art. 112 ust.2 lit.a) ww. rozporządzenia , "użytkowy pojazd silnikowy" to każdy silnikowy pojazd drogowy, który pod względem konstrukcji i wyposażenia jest przeznaczony i nadaje się do transportu odpłatnego lub nieodpłatnego:1/ więcej niż dziewięciu osób, włączając kierowcę,2/ t o w a r ó w oraz 3/ każdy pojazd drogowy do specjalnych celów , innych niż transport jako taki.
W ocenie Naczelnika Urzędu Celnego, z przedstawionych przez skarżącego dokumentów w postaci: z rachunku zakupu, Certificate of Title of a vehicle, dowodu rejestracyjnego oraz z załączonych do sprawy zdjęć pojazdu wynika, że samochód marki Dodge jest pojazdem ciężarowym przeznaczonym do transportu towarów. Pojazd posiada: część towarową przystosowaną do przewozu towarów, brak okien, obecność drzwi na bokach pojazdu i z tyłu przeznaczonych do załadunku i rozładunku towarów (VAN), liczbę dwóch miejsc siedzących, włączając siedzenie kierowcy.
Samochód objęty zgłoszeniem celnym SAD nr [...], zdaniem organu celnego , wyczerpuje znamiona "użytkowego środka transportu", jest pojazdem przeznaczonym i nadającym się do odpłatnego lub nieodpłatnego transportu towarów , a w konsekwencji przedmiotowy pojazd nie może być objęty zwolnieniem celnym w ramach mienia przesiedlenia , w rozumieniu ww. Rozporządzenia.
W uzasadnieniu wydanej decyzji organ celny przedstawił szczegółowo wyliczenie kwoty długu celnego.
Równolegle do prowadzonego postępowania celnego, Naczelnik Urzędu Celnego wszczął i prowadził postępowanie podatkowe dotyczące samochodu opisanego w ww. zgłoszeniu celnym.
W dniu [...] 2009 r organ celny , działając na podstawie :
- art. 207 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity :
Dz. U Nr 8 poz. 60 z 2005 r. ze zm.
- art.2 pkt.7, art. 5 ust. 1 pkt. 3, art. 17 ust. 1 pkt. 1, art.19 ust. 7,art.29 ust.13 i ust.15,
art.33 ust.2, art. 34 ust.3 i ust.4, art.37 ust.1, ust. 2, art.41 ust.1, art. 47 ustawy
z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U Nr 54 poz. 535 z 2004 r. ze zm.) ,
- w związku ze swoją decyzją Nr [...] z dnia [...] 2009 r.
określającą dług celny od przedmiotowego samochodu -
o k r e ś l i ł zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług od ww. towaru, w wysokości 14.434.00 PLN .
Naczelnik Urzędu Celnego podniósł , że zgodnie z art. 33 ust. 2 ww. ustawy o podatku od towarów i usług , jeżeli organ celny stwierdzi, że w zgłoszeniu celnym kwota podatku została wykazana nieprawidłowo, naczelnik urzędu celnego wydaje decyzję określającą podatek w prawidłowej wysokości.
Podstawą opodatkowania w imporcie towarów jest wartość celna powiększona o należne cło.
W związku z powyższym w rozpatrywanej sprawie konieczne było, zdaniem organu celnego , wydanie decyzji określającej zobowiązanie podatkowe w podatku od towaru i usług. W uzasadnieniu decyzji podatkowej został przedstawiony sposób obliczenia tego zobowiązania przy zastosowaniu 22% stawki podatkowej.
W przedmiotowej sprawie w zgłoszeniu celnym [...] poz. 2 formularza 2/4 wnioskowano o zwolnienie z należności celnych i do podstawy opodatkowania podatkiem od towarów i usług nie doliczono cła, bowiem należności te w przypadku zastosowania zwolnienia były nienależne (tzn. niewymagalne). Określając w przedmiotowej decyzji podatek od towarów i usług, powiększono podstawę opodatkowania dodając do wartości celnej należne cło.
Podstawa opodatkowania podatkiem od towarów i usług obejmuje, o ile elementy takie nie zostały do niej włączone: prowizje, opakowania, transport i koszty ubezpieczenia, które zostały już poniesione albo będą poniesione do pierwszego miejsca przeznaczenia na terytorium kraju. W przedmiotowej sprawie koszty ww. wyniosły 563,80 PLN.
W odwołaniach od obu decyzji tj. celnej i podatkowej , skarżący wniósł o ich uchylenie oraz o zwrot niesłusznie pobranych należności. Skarżący podniósł , że przedmiotowy pojazd marki [...] zbudowany jest na bazie niemieckiego mercedesa Sprintera o ładowności do 3 ton . Pojazd ten był wykorzystywany do prywatnego użytku w USA i również w Polsce nie będzie używany do celów zarobkowych . Jest to jedyny samochód , który skarżący posiadał w USA i tam był zarejestrowany i ubezpieczony na niego przez ostatnie 3 lata . Pojazd ten został zakupiony z myślą o potrzebach transportowych związanych z budową domu w Polsce.
Skarżący zarzucił, że przytoczony w decyzji celnej art. 112 ust.2 lit. a Rozporządzenia Rady (EWG) Nr 918/83 z Tytułu XXVI! ,.Paliwa i smary w drogowych pojazdach mechanicznych" jest zupełnie nie spójny z ustawodawstwem polskim i stanowi daleko idącą, rozszerzającą interpretację prawa. Zastosowanie tego przepisu , w ocenie skarżącego , narusza art.2 i art.64 Konstytucji RP oraz art. 5 i art.6 Kodeksu cywilnego, jak również art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Zdaniem skarżącego , wskazane Rozporządzenie Rady (EWG) nr 918/83, jako przepis prawa wspólnotowego, w stosunku do Konstytucji i ustaw polskich jest prawem niższego rzędu, a w przypadku kolizji prawnych zastosowanie mają przepisy prawa krajowego.
W ocenie skarżącego , zaskarżone decyzje zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa krajowego i dlatego winny być one uchylone , a kwoty należności zwrócone.
Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia 22.06.2009r utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego nr [...] z dnia [...] 2009r ( decyzję celną).
Organ odwoławczy powtórzył argumentację organu pierwszej instancji dotyczącą regulacji , w tym definicji zawartych w ww. Rozporządzeniu Rady (EWG) Nr 918/83 , podnosząc , że zgodnie z art.5 lit.c tego Rozporządzenia wyłączone są ze zwolnień celnych w ramach mienia przesiedlenia użytkowe środki transportu.
Dla potrzeb określenia, czy dany pojazd klasyfikuje się jako użytkowy środek transportu, w ocenie organu odwoławczego , można posiłkować się definicją zawartą w art. 112 ust. 2 lit a ww. Rozporządzenia nr 918/83.
Dyrektor Izby Celnej stwierdził, że przedmiotowy samochód wyczerpuje znamiona "użytkowego środka transportu" , dlatego tego rodzaju pojazd nie może zostać objęty zwolnieniem celnym w rozumieniu art. 2 i art. 3 cytowanego rozporządzenia.
Ponadto organ odwoławczy podniósł , iż sporny pojazd został zadeklarowany w polu 33 pozycji 2 JDA SAD OGL [...] z dnia [...] 2008r. do kodu towaru CN 8704 21 39 , gdzie klasyfikowane są używane pojazdy mechaniczne do transportu towarów o masie całkowitej nie przekraczającej 5 ton, z silnikiem o pojemności skokowej przekraczającej 2500 cm3.
W swoim odwołaniu skarżący nie kwestionował klasyfikacji taryfowej , ani nie zaprzeczył, iż sporny pojazd jest przeznaczony do transportu towarów; podkreślił natomiast, że pojazd ten będzie służyć do transportu różnego rodzaju towarów w celach osobistych związanych z budową własnego domu oraz że nie będzie on wykorzystywany do prowadzenia działalności zarobkowej.
Okolicznością uniemożliwiającą podjęcie decyzji o zwolnieniu takiego pojazdu z należności celnych , zdaniem Dyrektora Izby Celnej , jest sam fakt, iż pojazd jest przeznaczony i nadaje się do odpłatnego lub nieodpłatnego transportu towarów. Celem tego przepisu jest wyłączenie możliwości stosowania zwolnienia w stosunku do tych pojazdów, które z racji swojego przeznaczenia nadają się głównie do prowadzenia działalności gospodarczej. W związku z powyższym należy podkreślić, iż dla potrzeb zastosowania art. 5 Rozp. Rady (EWG) Nr 918/83 , który w sposób wyraźny wyłącza z możliwości zwolnienia z należności celnych użytkowe środki transportu, kluczowe znaczenie ma charakter i przeznaczenie, do którego pojazdu został wyprodukowany .
Odnosząc się do zarzutu odwołania dokonania rozszerzającej interpretacji przepisów poprzez zastosowanie definicji "pojazdu użytkowego", o której mowa w art. 112 ust. 2 lit.a ww. Rozporządzenia , Dyrektor Izby Celnej podniósł, iż dla dokonania ustaleń przez organ celny, czy dany pojazd jest użytkowym środkiem transportu, treść definicji pojazdu użytkowego zawarta w ww. art. 112 ust. 2 lit. a jest bardzo pomocna, w pełni oddaje charakter takiego pojazdu i zasadne jest jej zastosowanie.
Posługując się innymi definicjami "pojazdu użytkowego" zawartymi w odrębnych źródłach , zdaniem organu odwoławczego , można dostrzec zbieżne określenia, które wskazują najbardziej charakterystyczne cechy pojazdów użytkowych. Jako odrębne źródła definicji "pojazdu użytkowego" wymienić można :
1) internetową encyklopedię "Wilkipedia", która jako "pojazd użytkowy" określa: rodzaj mechanicznego pojazdu kołowego, drogowego, zazwyczaj na kołach ogumionych, przeznaczonego do przewozu towarów, osób lub sprzętu ,
2) motoryzacyjne kompendium wiedzy, dostępne na stronie internetowej http://www.automotopedia.pl ,gdzie pod pojęciem "pojazd użytkowy" czytamy: wielośladowy pojazd silnikowy lub bezsilnikowy, przeznaczony do zarobkowego przewozu osób i/lub ładunków, ze względu na konstrukcję wyróżnia się samochody, autobusy, pojazdy ciągnione, wozidła , transportery itd. ,
3) ustawę z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym ( Dz.U.nr 106, poz. 908 z 2005r.ze zm.). która wdraża m.in. postanowienia dyrektywy Wspólnot Europejskich 2000/30/WE z dnia 6 czerwca 2000r. w sprawie drogowej kontroli przydatności do ruchu pojazdów użytkowych poruszających się we Wspólnocie (Dz.Urz.WE L 203 z 10.08.2000, ze zm.) ; w art. 2 dyrektywy jako " pojazdy użytkowe" zdefiniowano pojazdy silnikowe i przyczepy określone w kategoriach 1,2 oraz 3 załącznika l do dyrektywy 96/96/WE. Załącznik l do ww. dyrektywy 2000/30/WE, w kategorii 2 wymienia , pojazdy silnikowa używane do przewozu towarów o dopuszczalnym ciężarze maksymalnym przekraczającym 3 500 kg.
Przytoczone definicje wyraźnie kładą akcent na podstawową cechę charakterystyczną pojazdu użytkowego, a mianowicie jego konstrukcyjne przeznaczenie do transportu towarów, co pokrywa się z zastosowaną w przedmiotowej sprawie definicją takiego pojazdu , zawartą w art. 112 ust. 2 lit.a ww. Rozporządzenia.
Transport towarów to również cecha nadrzędna pojazdów, klasyfikowanych do kodu CN 8704 Wspólnej taryfy celnej, gdzie sporny pojazd został przez skarżącego prawidłowo zaklasyfikowany.
Odnosząc się do kolejnego zarzutu odwołania dotyczącego niespójności przepisów wspólnotowych z ustawodawstwem polskim, a w szczególności z przepisami Kodeksu cywilnego i Kodeksu postępowania administracyjnego, Dyrektor Izby Celnej wyjaśnił , iż zgodnie z art. 73 ww. ustawy Prawo celne, do postępowania w sprawach celnych stosuje się przepisy działu IV ustawy - Ordynacja podatkowa, z uwzględnieniem zmian wynikających z przepisów prawa celnego.
Na podstawie art. 2 § 1 Ordynacji podatkowej, przepisy tej ustawy stosuje się do podatków, opłat oraz niepodatkowych należności budżetu państwa oraz budżetów jednostek samorządu terytorialnego, do których ustalania uprawnione są organy podatkowe.
Wskazując na powyższe , organ odwoławczy uznał zarzut naruszenia art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego za bezzasadny i bezprzedmiotowy.
Jednocześnie organ celny podniósł, że odpowiednikiem art. 7 Kodeksu postępowanie administracyjnego jest art. 120 oraz art. 122 Ordynacji podatkowej.
Z kolei art. 131 ww. Rozporządzenia Rady (EWG) Nr 918/03, nakłada na osobę zainteresowaną obowiązek przedstawienia właściwym organom dowodów potwierdzających, iż warunki od których Rozporządzenie uzależnia zwolnienie, zostały przez nią spełnione.
W ocenie Dyrektora Izby Celnej , zasada praworządności oraz zasada prawdy obiektywnej nie zostały naruszone w niniejszej sprawie, a zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami postępowania i przepisami materialnymi oraz po wnikliwej analizie zgromadzonego materiału dowodowego.
Organ odwoławczy nie zgodził się ze stanowiskiem skarżącego, iż w przypadku kolizji przepisów wspólnotowych i krajowych zastosowanie maja przepisy krajowe. Zdaniem Dyrektora Izby Celnej, naczelną zasadą jest zasada pierwszeństwa prawa wspólnotowego, która jednak nie narusza statusu Konstytucji jako najwyższego aktu prawnego w Polsce.
Dyrektor Izby Celnej , po rozpatrzeniu odwołania skarżącego od decyzji "podatkowej" także nie znalazł podstaw do jej uchylenia i decyzji z dnia 25.06.2009r utrzymał zaskarżone rozstrzygnięcie w mocy.
W uzasadnieniu tej decyzji , organ odwoławczy przytoczył treść art. 2 pkt 7 , art. 5 ust. 1 pkt 3 oraz ust. 2 , art. 19 ust. 7 ww. ustawy o podatku od towarów i usług i stwierdził , że w niniejszej sprawie miał miejsce import towaru, a podatnikiem w rozumieniu ww. ustawy jest skarżący.
Zgodnie z art. 33 ust. 2 ww. ustawy , jeżeli organ celny stwierdzi, że w zgłoszeniu celnym kwota podatku została wykazana nieprawidłowo, naczelnik urzędu celnego wydaje decyzję określającą podatek w prawidłowej wysokości .
Mając na uwadze, że stosownie do art. 29 ust. 13 tej ustawy podstawą opodatkowania w imporcie jest wartość celna powiększona o należne cło, zasadnie organ pierwszej instancji określił w zaskarżonej decyzji należną kwotę podatku od towarów i usług. Działania Naczelnika Urzędu Celnego były w tym zakresie zgodne z obowiązującymi przepisów prawa.
Na powyższe decyzje tj. celna i podatkową wpłynęły dwie , jednobrzmiące skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w których skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego wskutek błędnej wykładni art. 2 i art. 64 Konstytucji RP , art.7, art.8 i art.9 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz przepisy o mieniu przesiedlenia. Wskazując na powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonych decyzji w całości i ich zmianę poprzez zwrot niesłusznie pobranych opłat w wysokości 26.143,00 zł oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych .
W uzasadnieniu złożonych skarg skarżący powtórzył dotychczasową argumentację , a w szczególności , że przywieziony przez niego samochód służył mu i nadal służy do celów prywatnych i ani w USA , ani w Polsce nie był i nie będzie przeznaczony do celów zarobkowych .
Ponadto skarżący powtórzył argumentację dotyczącą niezgodności przepisów wspólnotowych z prawem krajowym i podniósł, że Konstytucja RP ma pierwszeństwo w zastosowaniu przed prawem wspólnotowym.
W odpowiedzi na skargi Dyrektor Izby celnej wniósł o ich oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Z kolei ustanowiony w sprawie pełnomocnik skarżącego złożył dwa odrębne pisma procesowe , z których jedno dotyczyło decyzji celnej , a drugie – decyzji podatkowej.
Odnosząc się do decyzji celnej , pełnomocnik zarzucił jej :
1/ naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to art. 2 w zw. z art. 5 ww. Rozporządzenia Rady (EWG)Nr 918/83 z dnia 28 marca 1983r. ustanawiającego wspólnotowy system zwolnień celnych poprzez ich błędną wykładnię i uznanie, iż samochód, przywieziony przez skarżącego z USA nie jest objęty zwolnieniem od należności celnych, o którym mowa w przepisach tego Rozporządzenia;
2/ naruszenie przepisów postępowania mające istoty wpływ na wynik sprawy, a to art. 187 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 73 ust. 1 ww. ustawy Prawo celne poprzez nieprawidłową ocenę materiału dowodowego w sprawie w kontekście przesłanek zwolnienia przywozu przez skarżącego samochodu w związku z przeniesieniem miejsca zamieszkania określonych powołanym w punkcie 1 Rozporządzeniem Rady (EWG).
Wskazując na powyższe pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz
poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów
pomocy prawnej udzielonej z urzędu, a to wobec ich nie uiszczenia przez skarżącego
ani w całości , ani w części.
Zdaniem pełnomocnika kluczową w niniejszej sprawie jest kwestia interpretacji użytego w art. 5 ww. Rozporządzenia Rady (EWG)Nr 918/83 terminu "użytkowy środek transportu."
Dla dokonania interpretacji tego pojęcia organ celny posłużył się wieloma definicjami, z definicją zawartą na popularnym portalu internetowym włącznie, jednakże w ocenie pełnomocnika , interpretacja ta jest błędna i w okolicznościach niniejszej sprawy nie znajduje uzasadnienia.
Pełnomocnik podniósł , że w preambule Rozporządzenia podkreślono,
iż " w pewnych ściśle określonych okolicznościach, kiedy na mocy specjalnych warunków, na jakich towary są przywożone, gdy nie występuje zwyczajowa potrzeba ochrony gospodarki, takie opodatkowanie nie jest uzasadnione." Jedną z owych okoliczności jest sytuacja, w której zwolnione z należności celnych przywozowych jest mienie osobiste przywożone przez osoby fizyczne przenoszące swoje zwykłe miejsce zamieszkania z państwa trzeciego na obszar celny Wspólnoty (art. 2 Rozporządzenia). Rozporządzenie zawiera definicję mienia osobistego, którym jest "każde mienie przeznaczone na własny użytek osób zainteresowanych lub do zaspokojenia potrzeb ich gospodarstw domowych. " W szczególności do mienia osobistego należy majątek ruchomy gospodarstwa domowego, a także prywatne pojazdy silnikowe.
Zgodnie z art. 5 Rozporządzenia zwolnienia z należności celnych mienia osobistego nie stosuje się do "użytkowych środków transportu", jednak Rozporządzenie nie zawiera ogólnej definicji tego pojęcia.
W ocenie pełnomocnika , definicja wskazana przez organ celny, a znajdująca się w art. 112 Rozporządzenia dotyczy "użytkowych pojazdów silnikowych" i sformułowana została wyłącznie na potrzeby zwolnienia od należności celnych przywozowych paliwa i smarów znajdujących się w drogowych pojazdach silnikowych oraz w pojemnikach specjalnego przeznaczenia. Świadczy o tym zapis art. 112 ust. 2, zawierający powoływaną przez organ celny definicję "użytkowego pojazdu silnikowego", który wskazuje, iż definicja ta przyjęta jest wyłącznie do celów ustępu l tego przepisu.
W związku z powyższym użyte w art. 5 Rozporządzenia pojęcie "użytkowego środka transportu" należy zdefiniować biorąc pod uwagę zasady wykładni językowej oraz z uwzględnieniem definicji mienia osobistego zawartej w początkowej części Rozporządzenia.
Podkreślenia wymaga fakt, iż w definicji mienia osobistego znalazło się zastrzeżenie, iż mienie przywożone na obszar celny Wspólnoty do uznania go za mienie osobiste " nie może mieć takiego charakteru lub ilości która wskazywałaby, że jest przewożone w celach handlowych.'" To zastrzeżenie , zdaniem pełnomocnika , powinno stanowić punkt wyjścia dla rozstrzygnięcia , czy dany środek transportu ma charakter użytkowego środka transportu , czy nie. Tylko taki środek transportu, który przywożony byłby w celach handlowych, mógłby zostać uznany za użytkowy środek transportu, nie podlegający zwolnieniu od obowiązku uiszczenia cła.
Przyjęcie przeciwnej interpretacji prowadziłoby do wniosku, iż każdy pojazd przywożony na obszar celny Wspólnoty nie podlega zwolnieniu, albowiem każdy pojazd jest użytkowy, każdy pojazd jest również środkiem transportowym
Pełnomocnik skarżącego podniósł, że bardziej adekwatną do ewentualnego posiłkowego stosowania byłaby definicja wskazana w art. 77 ustawy z dnia o podatku od towarów i usług oraz pojęcia wskazanego w art. 47 tej ustawy. Wskazane przepisy dotyczą zwolnienia importu towarów dokonywanego w związku z przeniesieniem miejsca zamieszkania, a wyłączone spod tego zwolnienia są środki transportu przeznaczone do działalności gospodarczej. Ustawodawca kładzie więc nacisk nie tyle na budowę pojazdu, co na jego faktyczne wykorzystanie na cele osobiste i cele gospodarstwa domowego.
Zdaniem pełnomocnika , pojazd przywieziony przez skarżącego na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej nie stanowi użytkowego, albowiem nie był on przez skarżącego ani w miejscu poprzedniego zamieszkania, ani w Polsce wykorzystywany na cele handlowe, ale służył własnemu użytkowi skarżącego i jego rodziny.
Pełnomocnik zarzucił , że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy został nieprawidłowo oceniony i rozpatrzony z punktu widzenia przesłanek zwolnienia skarżącego od obowiązku uiszczenia cła.
Mając na uwadze powyższe, zarówno decyzja organu I instancji jak i utrzymująca ją w mocy decyzja organu II instancji są niezgodne z prawem, co czyni zasadnym wniosek o ich uchylenie.
W piśmie procesowym dotyczącym z kolei decyzji podatkowej , pełnomocnik zarzucił :
1/ naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to
art. 47 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług poprzez ich błędną wykładnię i uznanie, iż samochód, przywieziony przez skarżącego z USA nie jest objęty zwolnieniem od VAT na podstawie tego przepisu,
2/ naruszenie przepisów postępowania mające istoty wpływ na wynik sprawy, a to
art. 187 Ordynacji podatkowej poprzez nieprawidłową ocenę materiału dowodowego w sprawie w kontekście przesłanek zwolnienia importu samochodu będącego własnością skarżącego w związku z przeniesieniem miejsca zamieszkania określonych w ustawie o podatku od towarów i usług i błędne uznanie, iż pojazd ten jest przeznaczony do działalności gospodarczej.
Wskazując na powyższe pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji podatkowej oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, a to wobec ich nie uiszczenia przez skarżącego ani w całości , ani w części.
Ponadto pełnomocnik wniósł o zawieszenie niniejszego postępowania do czasu
prawomocnego rozstrzygnięcia skargi na decyzję o zaksięgowaniu długu celnego, albowiem mając na uwadze treść art. 81 ustawy o podatku od towarów i usług zwolnienie od podatku VAT importu towaru związanego z przeniesieniem miejsca zamieszkania stosuje się w przypadku zastosowania zwolnienia od cła.
Pełnomocnik podniósł , że w sprawie podatkowej kluczową jest kwestia interpretacji użytego w art. 47 ww. ustawy o podatku od towarów i usług , zwrotu środki transportu przeznaczone do działalności gospodarczej. Powstaje bowiem pytanie, czy na gruncie tego przepisu mowa jest o potencjalnym przeznaczeniu środka transportu do ewentualnego prowadzenia działalności gospodarczej , czy też chodzi o sytuację, w której środek transportu faktycznie służyć ma prowadzeniu tej działalności.
Nadto w związku z treścią art. 82 ww. ustawy powstaje zagadnienie rozbieżności terminologicznej w zakresie zwolnienia przywozu środków transportu w związku ze zmianą miejsca zamieszkania od cła i od podatku VAT. WW. Rozporządzenie Rady (EWG)Nr 918/83 z dnia 28 marca 1983 r. ustanawiającego wspólnotowy system zwolnień celnych posługuje się bowiem pojęciami mienia osobistego, w skład którego wchodzą również pojazdy silnikowe oraz pojęciem użytkowego środka transportu, natomiast ustawa o podatku VAT posługuje się pojęciem środka transportowego przeznaczonego do działalności gospodarczej.
Pełnomocnik skarżącego stwierdził , iż nieuprawnioną jest interpretacja użytego w art. 47 pojęcia "środka transportu przeznaczonego na działalność gospodarczą" jako środka, który potencjalnie mógłby być wykorzystywany do prowadzenia działalności gospodarczej. Zdaniem pełnomocnika , przyjęcie takiej interpretacji prowadziłoby bowiem do wniosku, iż żaden pojazd nie jest objęty przedmiotowym zwolnieniem od podatku VAT, albowiem każdy pojazd tak osobowy jak i ciężarowy może być potencjalnie wykorzystywany do prowadzenia działalności gospodarczej.
Za przyjęciem takiego rozumienia pojęcia "środka transportu przeznaczonego do działalności gospodarczej" przemawia chociażby mogąca znaleźć posiłkowe zastosowanie definicja zawarta w art. 77 ust. 2 ustawy o VAT, zgodnie z którą "za środek transportu przeznaczony do działalności gospodarczej uważa się każdy mechaniczny pojazd drogowy wykorzystywany w działalności gospodarczej, w tym ciągnik z naczepą lub bez naczepy, który ze względu na rodzaj, budowę lub wyposażenie jest przeznaczony do przewozu towarów lub więcej niż dziewięciu osób razem z kierowcą, a także specjalistyczny mechaniczny pojazd drogowy." W przepisie tym nacisk położony jest wyraźnie na faktyczne wykorzystywanie środka transportowego w działalności gospodarczej, a nie na potencjalną możliwość takiego wykorzystania.
Zdaniem pełnomocnika , w okolicznościach mniejszej sprawy bezsprzecznym jest, iż skarżący dokonał importu środka transportu wykorzystywanego wyłącznie na jego potrzeby osobiste i jego rodziny. Wobec tego decyzja obciążająca go obowiązkiem podatkowym w zakresie podatku VAT jest niezgodna z prawem albowiem skarżącego dotyczy zwolnienie od podatku określone w art. 47 ustawy o VAT.
Pełnomocnik zarzucił , że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy został nieprawidłowo oceniony i rozpatrzony z punktu widzenia przesłanek zwolnienia skarżącego od obowiązku uiszczenia podatku VAT.
Mając na uwadze powyższe, zarówno decyzja organu I instancji jak i utrzymująca ją w mocy decyzja organu II instancji są niezgodne z prawem, co czyni zasadnym wniosek o ich uchylenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył , co następuje :
Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U., nr 153, poz.1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji, przy czym w sprawowaniu tej kontroli nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną rozstrzygając w granicach danej sprawy (art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U., nr 153, poz.1270 ze zm.). Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art.145 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Z kolei art. 134 § 1 w/w ustawy stanowi , że sąd nie jest związany granicami skargi. Oznacza to , że Sąd ma prawo , a nawet obowiązek wziąć pod uwagę wszelkie naruszenia prawa , a także wszystkie przepisy , które powinny znaleźć zastosowanie w rozpatrywanej sprawie niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze i dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji , nawet , gdy dany zarzut nie został podniesiony ( wyrok WSA w Warszawie , z dnia 25.02.2004 r , syg.akt III S.A. 1456/02 , Lex nr 113588 ).
Skargi zasługują na uwzględnienie, jednakże z innych przyczyn , niż wskazane w ich uzasadnieniu. W rozpoznawanej sprawie znaczenie mają kwestie proceduralne, które Sąd uwzględnił z urzędu.
Polska stając się w dniu 1 maja 2004r. państwem członkowskim Unii Europejskiej, stała się równocześnie państwem członkowskim Europejskiej Unii Celnej.
Pojęcie prawa celnego i regulacji celnych Unii Europejskiej jest zdefiniowane w art. 1 Rozporządzenia Rady (EWG) Nr 2913/92 z dnia 12.10.1992 r ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny – zwany dalej WKC ( Dz.UE.92.302.1 ze zm.) , zgodnie z którym przepisy prawa celnego składają się z niniejszego Kodeksu oraz z przepisów wydanych w celu stosowania go we Wspólnocie lub w Państwach Członkowskich Wspólnoty. Do najistotniejszych instrumentów prawnych składających się na prawo celne Unii Europejskiej należą więc Wspólnotowy Kodeks Celny, przepisy wykonawcze do WKC i krajowe ustawodawstwa celne państw członkowskich. Oznacza to , że w Rzeczypospolitej Polskiej w sprawach celnych mają zastosowanie oprócz WKC i przepisów wykonawczych do WKC , także przepisy ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne (Dz.U.z 2004 r Nr 68, poz.622 ze zm.) .
Zgodnie z treścią art. 73 ust. 1 tej ustawy, do postępowania w sprawach celnych stosuje się odpowiednio przepisy art. 12 oraz działu IV ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja Podatkowa , z uwzględnieniem zmian wynikających z przepisu prawa celnego.
Przedmiotem rozpatrywanej sprawy są dwie decyzje organów celnych : jedna dotycząca "powiadomienia o zaksięgowaniu kwoty długu celnego" - decyzja celna oraz druga " określająca zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług" – decyzja podatkowa .
Strony sporu zgodne są co do tego , że obie decyzje pozostają w ścisłym związku , przy czym decydujące znaczenie ma decyzja celna .
Analiza akt sprawy prowadzi do wniosku , że cała istota sporu dotyczyła w istocie zdefiniowania określenia pojęcia "użytkowego środka transportu" , który zgodnie z art.5 lit.c ww. Rozporządzenia Rady (EWG) Nr 918/83 jest wyłączony ze zwolnień w ramach mienia przesiedlenia.
Uzasadnienia decyzji organów celnych obu instancji koncentrują się na tej właśnie kwestii , a w konsekwencji uznając , że przedmiotem przywozu z USA przez skarżącego był właśnie taki środek , organy te odmówiły zastosowania wobec niego zwolnienia w trybie art.2 ww. Rozporządzenia.
Wobec powyższego Naczelnik Urzędu Celnego decyzja z dnia [...] 2009 r p o w i a d o m i ł skarżącego o zaksięgowaniu kwoty długu celnego z tytułu importu samochodu objętego zgłoszeniem celnym SAD nr [...] z dnia [...] 2008r
W związku z powyższym należy w pierwszej kolejności odnieść się do kwestii długu celnego , a w szczególności czy w świetle obowiązujących regulacji prawnych dług celny w ogóle powstał , co uzasadniałoby możliwość zaksięgowania kwoty "uszczuplonego" długu celnego .
Zgodnie z treścią art. 201 ust 1 WKC dług celny w przywozie powstaje w wyniku:
a) dopuszczenia do obrotu towaru podlegającego należnościom przywozowym , lub
b) objęcia takiego towaru procedurą odprawy czasowej z częściowym zwolnieniem z należności celnych przywozowych ( ta procedura nie miała zastosowania w niniejszej sprawie ).
Dług celny powstaje w chwili przyjęcia zgłoszenia celnego (ust. 2).
Zgodnie z art. 4 pkt 17 WKC, zgłoszenie celne rozumiane jest jako czynność, poprzez którą osoba wyraża, w wymaganej formie i w określony sposób, zamiar objęcia towaru procedurą celną. Zgłoszenia w formie pisemnej dokonuje się na formularzu SAD , który musi zawierać wszystkie elementy niezbędne do zastosowania określonej procedury , do której towar jest zgłaszany i musi być podpisany ( art.62 WKC ) . Do zgłoszenia celnego winny być załączone dokumenty, których przedłożenie jest wymagane dla zastosowania przepisów regulujących procedurę celną, do której zgłaszane są towary.
W tym miejscu należy zauważyć podobieństwo ( mimo istniejących różnic ) dokumentu SAD do deklaracji PIT obowiązujących w prawie podatkowym . To importer ( podatnik ) dokonuje samoobliczenia należności publicznoprawnych ( a do nich oprócz podatków , należą też należności celne ) . Ustawodawca wprowadził w postępowaniu celnym ( a także w postępowaniu podatkowym ) daleko idący formalizm , którego konsekwencją jest przyjęcie , iż kwoty zadeklarowane w dokumentach SAD ( i PIT ) są należne Skarbowi Państwa , chyba że zostaną one skutecznie zakwestionowane i obliczone w prawidłowej wysokości i w nakazanej przez prawo formie przez właściwe organy. To podobieństwo procedur wynika też z faktu , że w postępowaniu celnym , które jest przecież postępowaniem administracyjnym , nie stosuje się Kodeksu postępowania administracyjnego , co jest zasadą prawa administracyjnego , lecz – na mocy ww. art.73 Prawa celnego - Ordynację podatkową , która ma zastosowanie w postępowaniu podatkowym. Ordynacja podatkowa stanowi w tym przypadku regulację prawną o charakterze szczególnym w stosunku do Kodeksu postępowania administracyjnego.
W rozpatrywanej sprawie zgłoszenia celne należy więc uznać za oświadczenia woli skarżącej co do m.in. procedury celnej , kodu CN dla sprowadzonego towaru oraz w zakresie wysokości długu celnego. Podkreślić należy , że przy formalnym wypełnieniu właściwych pozycji dokumentu SAD , bez względu na ich poprawność , organ celny ma obowiązek przyjąć taki dokument , jeżeli wraz z nim następuje przedstawienie towaru . Zgodnie bowiem z art. 63 WKC pod warunkiem przedstawienia organom celnym zgłoszenia, które spełnia warunki określone w art. 62 WKC, jest ono natychmiast przyjmowane przez te organy.
Zupełnie odrębną kwestią jest kontrola takiego przyjętego zgłoszenia celnego , która wiąże się z określonymi skutkami dla zgłaszającego ( w tym przypadku dla importera) . Kontrola taka może nastąpić po przyjęciu zgłoszenia celnego , a przed zwolnieniem towaru do wnioskowanej procedury ( art. 68 WKC ) i taka sytuacja zaistniała w rozpoznawanej sprawie, lub po zwolnieniu towarów do określonej procesy (kontrola postimportowa – art.78 ust.2 WKC ).
W sprawie celnej poddanej kontroli Sądu na skutek wniesionych skarg, Naczelnik Urzędu Celnego realizując uprawnienia organów celnych wynikające z art. 68 WKC, stwierdził , że sporny pojazd nie może być objęty zwolnieniem celnym. Oznacza to , że zgodnie z art.74 WKC przyjęcie zgłoszenia celnego spowodowało powstanie długu celnego , co z kolei obligowało organ celny do wydania decyzji .
Zgodnie z art.78 ust. 3 WKC , jeżeli z kontroli zgłoszenia lub kontroli po zwolnieniu towarów wynika, że przepisy regulujące właściwa procedurę celną zostały zastosowane w oparciu o nieprawidłowe lub niekompletne dane , organy celne podejmują , zgodnie z wydanymi przepisami , niezbędne działania w celu uregulowania sytuacji, biorąc pod uwagę nowe dane , którymi dysponują.
Umiejscowienie tego przepisu w części zatytułowanej " Kontrola zgłoszeń po zwolnieniu towarów" może być myląca , jednak użyte przez ustawodawcę sformułowanie ", jeżeli z kontroli zgłoszenia lub kontroli po zwolnieniu towarów wynika..." w sposób jednoznaczny wskazuje , że przepis ten odnosi się do wyników kontroli zgłoszenia celnego zarówno przed zwolnieniem towarów , jak i po ich zwolnieniu .
Przytoczony art.78 § 3 WKC należy rozumieć w ten sposób , że obowiązek podjęcie niezbędnych działań w celu uregulowania sytuacji prawnej towarów w oparciu o nowe dane organy celne podejmują zgodnie z wydanymi przepisami . Administracja celna państw członkowskich Unii Europejskiej co do zasady działa na podstawie wewnętrznych przepisów proceduralnych .
W rozpatrywanej sprawie należało zatem zastosować art.23 Prawa celnego , który stanowi , że zgłaszający oblicza i wykazuje w zgłoszeniu celnym kwotę należności przywozowych lub należności wywozowych ( ust. 1 ). Jeżeli organ celny stwierdzi, że zgłaszający w zgłoszeniu celnym zadeklarował nieprawidłowe dane, mogące mieć wpływ na wysokość kwoty wynikającej z długu celnego lub zastosowaną procedurę celną, wydaje decyzję, w której o k r e ś l a kwotę wynikającą z długu celnego lub rozstrzyga o nadaniu towarowi właściwego przeznaczenia celnego zgodnie z przepisami prawa celnego ( ust. 2 ). Opisana w tym przepisie sytuacja odnosi się do kontroli zgłoszenia celnego przed zwolnieniem towarów , co miało miejsce w rozpatrywanej sprawie.
Natomiast w ust. 4 omawianego przepisu ustawodawca orzekł , że po zwolnieniu towaru organ celny może, z urzędu lub na wniosek, wydać postanowienie, w którym zmienia nieprawidłowe dane zawarte w zgłoszeniu celnym, inne niż określone w ust. 2. , a więc dane nie mające wpływu na wysokość długu celnego lub zastosowana procedurę. A zatem organ celny rozstrzygając o długu celnym w innej wysokości , niż wynika ze zgłoszenia celnego , nie może wydać postanowienia , lecz musi wydać decyzję.
Podsumowując dotychczasowe rozważania należy stwierdzić , że obowiązek wydania decyzji rozstrzygającej o wysokości długu celnego w innej kwocie, niż zadeklarowana w zgłoszeniu celnym , wynika wprost z art.23 tej ustawy.
Dług celny , zgodnie z definicją zawartą w art.4 pkt.9 WKC , oznacza nałożony na osobę obowiązek uiszczenia należności celnych przywozowych (...) , które stosuje się do towarów określonych zgodnie z obowiązującymi przepisami wspólnotowymi . Dług celny powstaje w chwili przyjęcia zgłoszenia celnego (art..201 § 2 WKC ) i wynika ze zgłoszenia celnego. W przypadku zakwestionowania jego wysokości , organ celny zobowiązany jest do o k r e ś l e n i a jego wysokości prawnie należnej , w formie decyzji administracyjnej. Z całą mocą należy także podkreślić , że długu celnego rozumianego jako zobowiązania do uiszczenia należności celnych , czyli publicznoprawnych, nie można domniemywać .
W rozpatrywanej sprawie decyzja celna pierwszoinstancyjna rozstrzygała w sentencji o " p o w i a d o m i e n i u" dłużnika o zaksięgowaniu kwoty długu celnego , natomiast z jej uzasadnienia można domniemywać , że wysokość prawnie należna długu celnego jest inna , niż wynika z zakwestionowanego zgłoszenia celnego .
W przedmiotowej sprawie Naczelnik Urzędu Celnego nie wydał decyzji celnej zawierającej rozstrzygnięcie , o którym wyżej była mowa , czym naruszył art.23 ust.2 Prawa celnego .
Organ odwoławczy nie dostrzegł tej istotnej wady zaskarżonej decyzji w przedmiocie braku nie budzącego wątpliwości sposobu o k r e śl e n i a kwoty długu celnego , z czego wynika, że nie może mieć ona charakteru decyzji określającej.
Wskazane naruszenie przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na jego wynik . Wniesione bowiem w sprawie poddanej kontroli Sądu odwołanie i skarga oparte są na zarzutach kwestionujących dług celny . Odnoszą się, więc do kwestii nie rozstrzygniętych w formie decyzji . Z tego powodu zarzuty te nie mogły być brane pod uwagę przy badaniu legalności zaskarżonych rozstrzygnięć , powiadamiających o zaksięgowaniu kwoty długu celnego .
Podnieść należy , że czynność powiadomienia o zaksięgowaniu kwoty długu celnego , jest ostatnią w kolejności po : 1/ wydaniu decyzji określającej kwotę należności wynikającą z długu celnego (art. 23 Prawa celnego ) , 2/ zaksięgowaniu kwoty długu prawnie należnej ( art.218 ust 1 WKC ) w przepisanym terminie . Dodać należy , że powiadomienie dłużnika nie może nastąpić po upływie trzech lat, licząc od dnia powstania długu celnego ( art.220 § 3 ) , co ma istotne znaczenie dla zgłaszającego (importera) przy ustaleniu istnienia obowiązku zapłaty długu celnego w prawnie należnej wysokości.
Z powyższych regulacji wynika, że powiadomienie dłużnika o kwocie długu celnego jest : po pierwsze - czynnością następczą w stosunku do powstania długu celnego, a po drugie – skoro dług celny powstaje w określonych sytuacjach z mocy prawa , to jeśli w przedmiocie długu celnego wydane zostaną decyzje organu celnego, to mają one charakter określający wysokość długu już powstałego. Po powstaniu długu następuje jego zaksięgowanie ( w oparciu o zgłoszenie celne - SAD lub decyzję ) , a następnie organ celny dokonuje powiadomienia dłużnika. W związku z powyższym ani zaksięgowanie , ani też powiadomienie o tym dłużnika , nie są czynnościami kreującymi dług celny.
Na marginesie należy zauważyć , że " powiadomienie" , o którym mowa w art.221 WKC w istocie polega na d o r ę c z e n i u decyzji określającej dług prawnie należny. Na marginesie jedynie Sąd zauważa, że organy celne powinny rozważyć , czy powiadomienie dłużnika o zaksięgowania długu celnego w trybie art.221 WKC wymaga wydania decyzji , czy też jest to czynność techniczna , podobnie jak samo zaksięgowanie w trybie art. 218 WKC.
W rozpatrywanej sprawie dług celny powstał (dodać należy - zdaniem organów celnych ) w wyniku dopuszczenia do obrotu spornego towaru podlegającego należnościom celnym przywozowym z chwilą przyjęcia przedmiotowych zgłoszeń celnych ( art. 201 ust. 1 WKC ) . W związku z powyższym zaksięgowanie kwoty należności wynikającej z długu celnego, mogło być dokonane tylko w oparciu o decyzję . Podnieść należy , że niedopuszczalne jest zastępowanie decyzji o k r e ś l a j ą c e j kwotę długu celnego, decyzją o p o w i a d o m i e n i u dłużnika o zaksięgowaniu kwoty długu celnego .
W niniejszej sprawie , jak wykazano , decyzja określająca dług celny nie została wydana .
W konsekwencji powyższego Sąd nie mógł odnieść się do spornej kwestii dotyczącej zasadności odmowy zwolnienia od należności celnych samochodu przywiezionego z USA w ramach mienia przesiedlenia, z uwagi na brak decyzji rozstrzygających w tym przedmiocie.
Przy ponownym rozpatrzeniu niniejszej sprawy organ celny zobligowany będzie w pierwszej kolejności stwierdzić , czy samochód objęty ww. zgłoszeniem celnym może być objęty zwolnieniem w ramach mienia przesiedlenia biorąc pod uwagę argumentację przedstawioną przez pełnomocnika skarżącego ; jeśli nie, sprawę należy rozstrzygnąć mając na uwadze stanowisko tut. Sądu przedstawione powyżej , zgodnie z dyspozycja art.153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270).
Konsekwencją uchylenia decyzji celnych jest uchylenie rozstrzygnięć organów celnych dotyczących podatku od towaru i usług z tytułu importu , gdyż podstawa opodatkowania tym podatkiem nie mogła być powiększona o cło , z uwagi na brak decyzji określającej należności celne.
Uznając, że zaskarżone decyzje zostały wydane z naruszeniem przepisów w zakresie wyżej opisanym, Sąd działając na podstawie art.145 § 1 pkt.1 c ustawy– orzekł jak w sentencji.
Zgodnie z art. 152 w/w ustawy zaskarżone decyzje nie mogą być wykonane. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się niniejszego wyroku.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 tej ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło