III SA/Kr 900/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bogusław Wolas Sędziowie: Sędzia WSA Michał Niedźwiedź Sędzia WSA Marta Kisielowska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu w trybie uproszczonym w dniu 9 grudnia 2025 roku sprawy ze skargi B. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 25 kwietnia 2025 roku znak 1201-IEE.7113.2.60.2025.2.EP w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z 25 kwietnia 2025 r., znak: 1201-IEE.7113.2.60.2025.2.EP Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Tarnowie (dalej: "Dyrektor O/ZUS") z dnia 6 marca 2025r. nr 570000/71/57890/2025 odmawiające B. K. (dalej: "skarżąca") wszczęcia postępowania. Podstawę prawną postanowienia stanowił art. 138 § 1 pkt 1, art. 144 w związku z art. 61a ustawy z dnia 14 czerwca 1960r Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572, dalej: "k.p.a."), oraz art. 17, art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2025r, poz. 132, dalej: "u.p.e.a.") Zaskarżone postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym. Dyrektor O/ZUS, jako organ egzekucyjny, prowadzi postępowanie egzekucyjne z majątku skarżącej na podstawie własnych tytułów wykonawczych z 17 lipca 2023 r. obejmujących zaległości składkowe za okres od kwietnia 2005 r. do marca 2012 r. w kwocie należności głównej 63.957,71 zł. Pismem z 30 sierpnia 2023 r. skarżąca wniosła o zawieszenie prowadzonego wobec jej majątku postępowania egzekucyjnego, powołując się na trudną sytuację zdrowotną i materialną. Organ egzekucyjny postanowieniem z 8 listopada 2023r. nr 570000/71/185023/2023-RED-ZAW1379 odmówił zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Na postanowienie to skarżąca złożyła zażalenie. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie postanowieniem z 9 stycznia 2024 r. nr 1201-IEE.7113.2.221.2023.2.EP utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 8 sierpnia 2024 r. (sygn. akt III SA/Kr 346/24) oddalił skargę skarżącej na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej. Pismem z 9 października 2024 r. skarżąca ponownie zwróciła się do organu egzekucyjnego o zawieszenie postępowania egzekucyjnego. Organ egzekucyjny postanowieniem z 30 grudnia 2024 r. nr 570000/71/223581/2024 odmówił zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Po rozpatrzeniu zażalenia skarżącej Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie postanowieniem z 18 lutego 2025r. nr 1201-IEE.7113.2.17.2025.2.ID uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazał, że złożenie przez skarżącą kolejnego wniosku w sprawie zawieszenia postępowania egzekucyjnego nie uzasadniało wszczęcia postępowania w tym zakresie, a organ egzekucyjny winien umorzyć postepowanie jako niedopuszczalne. Postanowieniem z dnia 6 marca 2025r. nr 570000/71/57890/2025 Dyrektor O/ZUS odmówił wszczęcia postepowania w sprawie rozpatrzenia wniosku skarżącej z 9 października 2024r. o zawieszenie postępowania egzekucyjnego. W zażaleniu skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie: - art. 7, art. 77,art. 80 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszystkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, poprzez brak wzięcia pod uwagę, że sytuacja materialna skarżącej uległa pogorszeniu, toczy się postępowanie w sprawie odmowy umorzenia należności z tytułu składek, skarżąca zaprzecza istnieniu zobowiązania co do zasady, jak i wysokości. Postanowieniem z 25 kwietnia 2025 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Wskazał, że wydanie kolejnego postanowienia w tej samej sprawie stanowiłoby naruszenie generalnej zasady trwałości decyzji administracyjnych. Organ zwrócił uwagę, że nie ma podstaw do ponownego rozpatrzenia kwestii zawieszenia postępowania egzekucyjnego, ponieważ nowe postępowanie w tej sprawie mogłoby zostać przeprowadzone jedynie po zaistnieniu nowych okoliczności. Skarżąca, ani organ egzekucyjny nie wskazali jednak, by takie nowe okoliczności powstały. Skarżąca dwukrotnie przywołała te same argumenty, które miałyby uzasadniać zawieszenie postępowania egzekucyjnego. Biorąc powyższe pod uwagę, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej stwierdził, iż organ pierwszej instancji zasadnie odmówił wszczęcia postępowania, w przedmiotowej sprawie wypełniając tym samym dyspozycje art. 61a § 1 k.p.a. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca zarzuciła naruszenie 61a k.p.a. przez jego błędne zastosowanie oraz naruszenie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. przez ich niezastosowanie. W oparciu o podniesione zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji w Krakowie wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przyjęte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: "p.p.s.a.") sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. Zakres kontroli sprawowanej przez sądy wynika z treści art. 134 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z tą regulacją, sąd rozpoznając skargę nie jest związany zarzutami, podstawą prawną ani formułowanymi przez strony wnioskami. W świetle przywołanych regulacji, sąd administracyjny dokonując kontroli rozstrzygnięć organów administracji kieruje się wyłącznie kryterium legalności, czyli zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego. Oznacza to, że w ramach takiej kontroli sąd nie może kierować się względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego. Kontrola legalności zaskarżonego postanowienia wykazała, że nie zawiera ono wskazanych naruszeń prawa, a zatem skarga zasługiwała na oddalenie. Art. 56 § 1 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w całości lub w części: 1) w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej; 2) w razie śmierci zobowiązanego, jeżeli obowiązek nie jest ściśle związany ze zobowiązanym, a jest prowadzona egzekucja z rzeczy lub prawa majątkowego, które nie wygasło wskutek śmierci zobowiązanego; 3) w razie utraty przez zobowiązanego zdolności do czynności prawnych i braku jego przedstawiciela ustawowego; 4) na żądanie wierzyciela; 5) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach. § 1a. Przepisu § 1 pkt 2 nie stosuje się, jeżeli z chwilą śmierci zobowiązanego będącego przedsiębiorcą został ustanowiony zarząd sukcesyjny. § 1b. Postępowanie egzekucyjne prowadzone przeciwko przedsiębiorstwu w spadku ulega zawieszeniu w całości: 1) z upływem terminu, o którym mowa w art. 12 ust. 10 ustawy z dnia 5 lipca 2018 r. o zarządzie sukcesyjnym przedsiębiorstwem osoby fizycznej i innych ułatwieniach związanych z sukcesją przedsiębiorstw, w przypadku śmierci zobowiązanego będącego przedsiębiorcą, jeżeli nie powołano zarządcy sukcesyjnego; 2) w razie uchylenia postanowienia o przystąpieniu do egzekucji w stosunku do przedsiębiorstwa w spadku; 3) w razie wygaśnięcia zarządu sukcesyjnego. § 1c. Organ egzekucyjny może wystąpić do wierzyciela o zajęcie stanowiska, czy obowiązek jest ściśle związany ze zobowiązanym. § 2. Zawieszenie postępowania egzekucyjnego, dotyczącego obowiązku o charakterze niepieniężnym, z przyczyny określonej w §1 pkt 2 i 3 może nastąpić tylko w przypadkach, gdy nie zagraża to interesowi społecznemu. § 3. Organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie zawieszenia postępowania egzekucyjnego. § 4. Na postanowienie organu egzekucyjnego o zawieszeniu postępowania lub o odmowie zawieszenia tego postępowania służy zażalenie. Zgodnie z art. 61 §1 k.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Zgodnie natomiast z art. 61a § 1 k.p.a. gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Na postanowienie przysługuje zażalenie (§ 2). Na wstępie należy podkreślić, że instytucja odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego powinna być interpretowana w sposób ścisły, a zatem niedopuszczalna jest rozszerzająca wykładnia art. 61a k.p.a. Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem doktryny, postępowanie jurysdykcyjne nie może być wszczęte, gdy z żądaniem jego wszczęcia nie wystąpiła strona lub inny podmiot upoważniony do tego na mocy ustawy, ale także wtedy, gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo zapadło w niej rozstrzygnięcie (por. M. Romańska, [w:] H. Knysiak-Sudyka (red.), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. II, WKP 2019). Podkreślić zatem należy, że odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. "z innych uzasadnionych przyczyn" może mieć miejsce w sytuacjach oczywistych, tj. gdy "na pierwszy rzut oka" można stwierdzić, że brak jest podstaw do prowadzenia postępowania (tak słusznie NSA w wyroku z dnia 3 grudnia 2021 r., III OSK 497/21, CBOSA). W innych przypadkach tylko w toku wszczętego postępowania można dokonać niezbędnych ocen co do przesłanek jego prowadzenia (wyrok WSA w Warszawie z 5.02.2013 r., VII SA/Wa 1163/12, wyrok WSA w Szczecinie z 17.01.2013 r., II SA/Sz 1193/12). W doktrynie wskazuje się, że odmowa wszczęcia postępowania może mieć miejsce jedynie wówczas, gdy na "pierwszy rzut oka" można stwierdzić, że zostały spełnione przesłanki określone w art. 61a k.p.a. Uzasadnieniem dla postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego jest w szczególności uprzednie rozstrzygnięcie tożsamej sprawy podmiotu wnoszącego podanie o wszczęcie postępowania. Warunkiem sine qua non wydania w tej sytuacji postanowienia, na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., jest stwierdzenie tożsamości stosunku administracyjnoprawnego występującego pomiędzy sprawą zakończoną lub będącą w toku oraz powtórnym podaniem o wszczęcie postępowania administracyjnego (tak słusznie wyrok NSA z dnia 20 września 2022 r., III OSK 2734/21, CBOSA). O tożsamości sprawy można mówić wówczas, gdy zachodzi tożsamość elementów ją wyznaczających. Jak się słusznie wskazuje w orzecznictwie na sprawę administracyjną w znaczeniu materialnym składają się elementy podmiotowe i przedmiotowe, a zatem przy ustalaniu tożsamości sprawy należy badać te właśnie elementy. Tożsamość elementów podmiotowych to tożsamość podmiotu będącego adresatem praw lub obowiązków, a tożsamość przedmiotowa to tożsamość treści tych praw i obowiązków oraz ich podstawy prawnej i faktycznej (por. np. wyrok NSA z 18 czerwca 2020 r., sygn. akt I OSK 2265/19). W ocenie Sądu prawidłowe jest stanowisko przyjęte w zaskarżonym postanowieniu oraz poprzedzającym je postanowieniu organu I instancji. Wniosek skarżącej oparty na tożsamych podstawach faktycznych i prawnych był już bowiem przedmiotem rozpoznania przez organ I i II instancji, zapadłe w sprawie postanowienia o odmowie zawieszenia postępowania były przedmiotem kontroli sądowej, a skarga skarżącej została przez Sąd oddalona. Skarżąca powoływała się na tożsame okoliczności – trudną sytuację materialną (która, jak wskazała ulega systematycznemu pogorszeniu) oraz zdrowotną (podniosła, że leczy się kardiologicznie, reumatologicznie oraz endokrynologicznie), a zatem okoliczności nie mogące stanowić podstawy zawieszenia postępowania zgodnie z art. 56 u.p.e.a. Zaznaczyć należy, że ani na etapie postępowania administracyjnego, ani sądowoadministracyjnego skarżąca nie wskazała nowych okoliczności, które mogłyby uzasadniać merytoryczne rozpoznanie wniosku o zawieszenie postępowania. Mając na względzie powyższe, Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.