III SA/Kr 95/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Pasternak (spr.) Sędziowie WSA Janusz Bociąga WSA Janusz Kasprzycki Protokolant Aleksandra Grabiec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 maja 2018 r. sprawy ze skargi A.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 21 listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi skargę oddala. Decyzją z [...] 2017 r. (nr [...]) Starosta cofnął A. P. uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi wg kategorii B prawa jazdy, wydanego w dniu 5 stycznia 2016 roku i nadał tej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. Jako podstawę prawną decyzji wskazano art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 roku Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. 2017.1260. t.j.), dalej p.r.d., oraz art. 104 i art. 108 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 2017.1257 t.j.). Przedmiotowa decyzja została wydana na skutek wniosku Komendanta Wojewódzkiego Policji, w którym wskazano, że w okresie dwóch lat od wydania po raz pierwszy uprawnień do kierowania pojazdami, A. P. popełniła trzy wykroczenia w ruchu drogowym, a to : 29 lutego 2016 r. - przekroczenie prędkości od 41 do 50 km/h, tj. wykroczenie z art. 92a k.w. albo art. 97 k.w. (mandat karny seria i numer [...]); 22 kwietnia 2016 r. - spowodowanie zagrożenia bezpieczeństwa ruchu drogowego w postaci kolizji drogowej, tj. wykroczenie z art. 86 § 1 lub 2 k.w. (mandat karny seria i numer [...]); 7 lipca 2017 r. - spowodowanie zagrożenia bezpieczeństwa ruchu drogowego w postaci kolizji drogowej, tj. wykroczenie z art. 86 § 1 lub 2 k.w. (mandat karny seria i numer [...]). Starosta wskazał, że prawo jazdy w/w kierowcy zostało wydane po raz pierwszy 5 stycznia 2016 r. A. P. popełniła trzy wykroczenia określone w art. 86 § 1 lub 2 k.w., art. 87 § 1 k.w. i art. 92a k.w., wypełniając tym samym dyspozycję art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. b) p.r.d. który stanowi, że starosta wydaje decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym w razie stwierdzenia, na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć, że kierujący pojazdem silnikowym w okresie 2 lat od dnia wydania mu po raz pierwszy prawa jazdy popełnił trzy wykroczenia określone w art. 86 § 1 lub 2, art. 87 § 1, art. 92a w przypadku przekroczenia dopuszczalnej prędkości o ponad 30 km/h lub art. 98 ustawy z dnia 20 maja 1971 r. – Kodeks wykroczeń. Od powyższej decyzji odwołanie złożyła A. P., zaskarżając ją w całości i zarzucając obrazę: art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. polegającą na rażącym naruszeniu prawa poprzez wydanie decyzji w oparciu o nieobowiązujący przepis art. 140 p.r.d. , art 6 i 7 k.p.a. w zw z art. 2 Konstytucji RP i art. 7 Konstytucji RP polegającym na braku oparcia decyzji o przepisy prawa; art. 104 § 2 k.p.a., art. 105 § 1 k.p.a. wobec nie umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego; art. 107 § 1 ust. 4 i 6, 3 k.p.a. wobec podania nieistniejącej podstawy prawnej; art. 108 k.p.a. poprzez nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności; art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. wskutek dowolnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego. W uzasadnieniu środka zaskarżenia znalazło się stwierdzenie, że decyzja o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami została wydana w oparciu o nieistniejący przepis, a to z uwagi na fakt, że w obowiązywaniu art. 140 p.r.d. następowały liczne zmiany skutkujące utratą mocy obowiązującej jeszcze przed popełnieniem wykroczenia. W przekonaniu skarżącej wskazana okoliczność świadczy o tym, że organ naruszył art 6 k.p.a., art. 7 k.p.a. w zw. z art. 2 Konstytucji RP i art. 7 Konstytucji RP, albowiem oparł swoje rozstrzygnięcie o nieistniejące przepisy prawa. W wyniku rozpoznania odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 21 listopada 2017 r. (nr [...]), wydaną na podstawie art. 138 § 1 ust. 1 k.p.a. oraz art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. b) p.r.d. , art. 139 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 roku o kierujących pojazdami (Dz.U.2017.978) utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji SKO odwołało się do przepisów traktujących o zasadach i trybie orzekania o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami w wypadku realizacji znamion wykroczeń, określonych w art. 86 § 1 lub 2 k.w., art. 87 § 1 k.w. i art. 92a k.w. Organ wskazał, że zgodnie z art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. b p.r.d., decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym wydaje starosta w razie stwierdzenia, na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć, że kierujący pojazdem silnikowym w okresie 2 lat od dnia wydania mu po raz pierwszy prawa jazdy popełnił trzy wykroczenia określone w art. 86 § 1 lub 2, art. 87 § 1, art. 92a w przypadku przekroczenia dopuszczalnej prędkości o ponad 30 km/h lub art. 98 Kodeksu wykroczeń. Decyzja ta ma charakter związany i jest wydawana przez starostę obligatoryjnie w sytuacji zaistnienia w/w przesłanek. Organ odwoławczy wskazał nadto, że bezspornie art. 140 ust. 1 pkt 3a p.r.d obowiązuje w polskim porządku prawnym i nie został uchylony, w związku z czym może stać się podstawą rozstrzygnięć w nim przewidzianych. Nadto zdaniem SKO organ I instancji był związany domniemaniem prawdziwości informacji zawartych w dokumencie urzędowym, tj. sformalizowanej informacji Naczelnika Wydziału Ruchu Drogowego Komendy Wojewódzkiej Policji co do popełnienia przez A. P. trzech wskazywanych powyżej wykroczeń. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów procesowych poprzez nieuwzględnienie wniosków dowodowych, które miały istotne znaczenie dla podjęcia właściwej decyzji. Skarżąca podała, że zwróciła się do Sądu Rejonowego Wydział II Karny o uchylenie prawomocnego mandatu karnego seria [...]. Podała, że 7 lipca 2017 r. nie popełniła wykroczenia, za które otrzymała mandat karny, który skutkował wypełnieniem przesłanek do wydania decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B. Nadto zarzuciła, że surowe konsekwencje prawne jakie w przedmiotowej sprawie są wobec niej wyciągane, należy rozpatrywać przez pryzmat faktu nieodległej derogacji mających zastosowanie przepisów Prawa o ruchu drogowym. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz o wstrzymanie wykonania decyzji do czasu zakończenia postepowania przed Sądem Rejonowym. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie. Zdaniem SKO skarga jest bezpodstawna, zaś organ pierwszej instancji prawidłowo uznał, że zachodzą przesłanki do cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B. Organ odwoławczy nie miał wątpliwości, że z uwagi na popełnienie przez skarżącą trzech wykroczeń w ruchu drogowym Starosta związany był wnioskiem Komendanta Wojewódzkiego Policji. Nadto, po popełnieniu każdego z wykroczeń skarżąca przyjęła mandaty karne, co tym samym spowodowało prawomocne zakończenie postępowań wykroczeniowych. Sama decyzja o cofnięciu uprawnień ma charakter obligatoryjny i nie podlega uznaniu administracyjnemu. Postanowieniem z dnia 26 kwietnia 2018 r. Sąd odmówił wstrzymania wykonania decyzji w części dotyczącej nadania rygoru natychmiastowej wykonalności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. W myśl zaś art. 1 § 2 przywołanej ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2017.1369 ze zm.) - dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Z powyższych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu jedynie pod kątem czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz czy jest zgodny z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję administracyjną następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit.a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W przypadku braku wskazanych uchybień, jak również braku przyczyn uzasadniających stwierdzenie nieważności aktu, bądź stwierdzenia wydania go z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 pkt 2 i 3 p.p.s.a.), skarga podlega oddaleniu stosownie do art. 151 p.p.s.a. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie stała się decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję Starosty o cofnięciu skarżącej uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B. Materialnoprawną podstawę decyzji stanowił art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. b) p.r.d. Zgodnie z dyspozycją tegoż przepisu decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym wydaje starosta w razie stwierdzenia, na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć, że kierujący pojazdem silnikowym w okresie 2 lat od dnia wydania mu po raz pierwszy prawa jazdy popełnił trzy wykroczenia określone w art. 86 § 1 lub 2, art. 87 § 1, art. 92a w przypadku przekroczenia dopuszczalnej prędkości o ponad 30 km/h lub art. 98 ustawy z dnia 20 maja 1971 r. - Kodeks wykroczeń. Art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. b) p.r.d. został dodany na mocy art. 4 pkt 9 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2015. 541) i obowiązuje od 18 maja 2015 r. W sprawie niekwestionowaną okolicznością było, że skarżąca uzyskała po raz pierwszy prawo jazdy w dniu 5 stycznia 2016 roku. Dotychczas przeprowadzone postępowanie wykazało w sposób nie budzący wątpliwości, że A. P. w okresie 2 lat od dnia wydania jej po raz pierwszy prawa jazdy zrealizowała znamiona trzech wykroczeń, o których stanowi art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. b p.r.d. Bezspornie, popełnienie owych wykroczeń miało miejsce po 18 maja 2015 r., a więc już po wejściu w życie art. 140 ust. 1 pkt 3a p.r.d. Cofnięcie uprawnień do prowadzenia pojazdów stanowi swoistą karę administracyjną za podjęcie określonych zachowań, w tym m.in. za popełnienie konkretnych wykroczeń drogowych. Notoryjnością objęty jest fakt, że niezgodne z zasadami demokratycznego państwa prawnego jest penalizowanie zachowań w sytuacji, gdy sankcja za ich przedsięwzięcie nie była przewidziana w przepisach obowiązujących w dacie czynu. W niniejszej sprawie do realizacji znamion wykroczeń drogowych objętych dyspozycją art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. b doszło w dacie obowiązywania przywołanego przepisu, tj. po dniu 18 maja 2015 r. Art. 140 p.r.d. istotnie został uchylony przez art. 125 pkt 16 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U.2011.30.151), która w omawiany zakresie zmienia ustawę Prawo o ruch drogowym z dniem 4 czerwca 2018 r. Wskazać jednak należy, że dla przedmiotowej sprawy i wyznaczenia prawa rzeczowo właściwego relewantna jest data zdarzenia, a więc także i prawo obowiązujące w dniu jego wystąpienia. Prawa i obowiązki uczestników obrotu prawnego regulowane są przez przepisy prawa materialnego w brzmieniu obowiązującym w dacie konkretnego zachowania. To właśnie data zdarzenia implikującego sankcję administracyjną, kreuje stosunek administracyjnoprawny pomiędzy stroną a organem administracji publicznej. Decyzja orzekająca o cofnięciu uprawnienia do prowadzenia pojazdów i nakładająca obowiązek zwrotu dokumentu prawa jazdy jest decyzją o charakterze deklaratoryjnym, konkretyzującym stosunek administracyjnoprawny, a jednocześnie przysługuje jej przymiot obligatoryjności i związania w odniesieniu do działania organu administracji publicznej. Taka decyzja i sankcja z nią skorelowana ściśle łączą się ze zdarzeniem naruszającym prawo. W tym świetle, skoro do realizacji znamion wykroczeń drogowych doszło już w czasie obowiązywania art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. b) p.r.d. to tym samym przepis ten znajdował zastosowanie wobec skarżącej. Data utraty przez omawiany przepis mocy obowiązującej jest w tym kontekście całkowicie irrelewantna, albowiem sankcja administracyjnoprawna stanowiła rezultat konkretnych zachowań, a te miały miejsce po dniu 18 maja 2015 r. W przedmiotowej sprawie nie doszło zatem do sytuacji zastosowania nieistniejącego prawa, ani nie nastąpiło zastosowanie prawa z mocą wsteczną. Organy obu instancji zasadnie rozstrzygały na podstawie przepisów obowiązujących w dacie popełnionych wykroczeń drogowych, nie naruszając zasady lex retro non agit i zasadnie cofnęły skarżącej uprawnienie do prowadzenia pojazdów kategorii B. Zgodnie z art. 98 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 roku Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (Dz.U.2013.395 ze zm.), dalej k.p.w., w postępowaniu mandatowym można nakładać grzywnę w drodze mandatu karnego kredytowanego, wydawanego ukaranemu za potwierdzeniem odbioru. Mandat karny powinien zawierać pouczenie o obowiązku uiszczenia grzywny w terminie 7 dni od daty przyjęcia mandatu oraz o skutkach nieuiszczenia grzywny w terminie. Staje się on prawomocny z chwilą pokwitowania jego odbioru przez ukaranego. Z kolei w myśl art. 101 § 1 k.p.w. prawomocny mandat karny podlega niezwłocznie uchyleniu, jeżeli grzywnę nałożono za czyn nie będący czynem zabronionym jako wykroczenie albo na osobę, która popełniła czyn zabroniony przed ukończeniem 17 lat, albo gdy ustawa stanowi, że sprawca nie popełnia wykroczenia z przyczyn, o których mowa w art. 15– 17 k.w. Uchylenie następuje na wniosek ukaranego, jego przedstawiciela ustawowego lub opiekuna prawnego złożony nie później niż w terminie 7 dni od uprawomocnienia się mandatu. W przedmiotowej sprawie skarżąca przyjęła mandaty co do każdego z trzech popełnionych wykroczeń, co skutkowało prawomocnym zakończeniem postępowań mandatowych. Fakt złożenia do Sądu Rejonowego II Wydział Karny wniosku o uchylenie prawomocnego mandatu karnego seria [...], jest dla niniejszej sprawy pozbawiony znaczenia. Złożenie takiego wniosku spowoduje, że sąd powszechny będzie badał przesłanki z art. 101 § 1 k.p.w. Przedmiotowy fakt nie wpływa jednak w żaden sposób na prawidłowość decyzji administracyjnych podjętych w sprawie. Mając na uwadze powyższe okoliczności, wskazać należy, że zarzuty skargi okazały się niezasadne. Sąd rozpoznający sprawę nie stwierdził, by zaskarżona decyzja była dotknięta jakimikolwiek uchybieniami, które uzasadniałyby jej uchylenie. Wobec powyższego skargę należało oddalić, a to zgodnie z dyspozycją art. 151 p.p.s.a.