III SA/Kr 959/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Danielec Sędziowie WSA Bożenna Blitek (spr.) WSA Halina Jakubiec Protokolant Monika Pilch po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 kwietnia 2008 r. sprawy ze skargi S. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adwokata A. P. - Kancelaria Adwokacka ul. [...], tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 240,- zł (słownie: dwieście czterdzieści złotych), podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług. W dniu 6 czerwca 2007r. S. B. złożył wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego, w którym podał, że jest właścicielem lokalu mieszkalnego o powierzchni użytkowej 23,40 m², o takiej samej łącznej powierzchni pokoi i kuchni, posiadającym instalację gazową, w którym brak jest centralnego ogrzewania lokalu i centralnego ogrzewania wody. Wnioskujący podał, że mieszka w nim sam i łączna kwota wydatków za ostatni miesiąc wynosi 85,65 zł, w tym koszty eksploatacji i remontów to 69 zł, koszt zimnej wody to 8,01 zł, a odbiór nieczystości płynnych – 8,64 zł. Do wniosku dołączył dokumenty o wysokości otrzymywanej renty w okresie od 01.03.2007r. do 31.05.2007r. w kwocie brutto 1972,35 zł (w tym zaliczka na podatek i składka na ubezpieczenie zdrowotne - 255,51 zł oraz potracenia komornicze - 710,10 zł) i o średnim dochodzie z gospodarstwa domowego w wysokości 657,45 zł. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego u wnioskodawcy w dniu 19 czerwca 2007r. wynika także, że jest on osobą o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, cierpiącym na wiele chorób – nadciśnienie tętnicze, chorobę wieńcową, niewydolność krążenia, cukrzycę, otyłość patologiczną, przewlekłą obturacyjną chorobę płuc, obturacyjny bezdech senny i stan dekompensacji lękowo – depresyjnej. Według informacji Sądu Rejonowego z dnia 9 lipca 2007r. – S. B. odbywa karę pozbawienia wolności z prawomocnych wyroków – pierwszą od dnia 22 czerwca 2007r. do dnia 21 września 2007r. i kolejną od dnia 22 września 2007r. do dnia 22 czerwca 2009r. Na powyższy wniosek S. B. organ I instancji - Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej działający z upoważnienia Burmistrza Miasta Decyzją nr [...] z dnia [...] odmówił wnioskującemu przyznania dodatku mieszkaniowego. Jako podstawę prawną decyzji wskazano art. 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, poz. 734 z późn. zm.), Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001r. w sprawie dodatków mieszkaniowych (Dz. U. Nr 156, poz. 1817 z późn. zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. (Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) – Kodeks postępowania administracyjnego (kpa). Na uzasadnienie podano, że S. B. od dnia 22 czerwca 2007r. do 22 czerwca 2009r. odbywa karę pozbawienia wolności i "w chwili obecnej nie zamieszkuje i nie gospodaruje w mieszkaniu" będącym jego własnością, a pozostaje w tym mieszkaniu jedynie zameldowany, a to oznacza, że nie spełnia kryteriów zawartych w art. 4 wskazanej ustawy, który to przepis wskazuje na konieczność spełnienia przez osobę ubiegającą się o dodatek łącznie dwóch przesłanek "zamieszkiwania i gospodarowania" w określonym lokalu mieszkalnym. Z faktu nie zamieszkiwania w lokalu w związku z odbywaniem kary pozbawienia wolności organ wywiódł także wniosek, że wnioskujący nie ponosi "takich kosztów jak zużycie wody, wywóz śmieci, odprowadzania ścieków itp." Od decyzji tej odwołał się S. B., który zarzucił m.in., że decyzja powinna być wydana w czerwcu, a nie w lipcu, że jest pozbawionym wolności "chwilowo", że pomimo tego, iż odbywa karę pozbawienia wolności, to ponosi wszelkie opłaty związane z utrzymaniem mieszkania, w tym za wywóz śmieci i wodę, odprowadzanie ścieków i fundusz remontowy i nikt do chwili obecnej nie zwolnił go z żadnej płatności, a nadto podał, że uiścił opłatę za wywóz śmieci za cały 2007 rok, że w dniu 13 lipca 2007r. przelewem przekazał Wspólnocie Mieszkaniowej kwotę 167,47 zł i przelewem przekazał kwotę 52,32 zł za prąd. Nadto w odwołaniu podniósł szereg zarzutów pod adresem osoby, która podpisała zaskarżoną decyzję twierdząc, że pozostaje z nią w wieloletnim konflikcie. Do pisma z dnia 16 września 2007r. zatytułowanego jako "Uzupełnienie odwołania" S. B. dołączył m.in. Zaświadczenie Wspólnoty Mieszkaniowej z dnia 10 września 2007r., z którego wynika, że odwołujący się "od m-ca stycznia 2007 co miesiąc pokrywa koszty zamieszkania w kwocie 85,65 zł", na którą to sumę składają się: fundusz remontowy w wysokości 69 zł oraz woda i ścieki w kwocie 16,65 zł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpoznaniu tego odwołania Decyzją z dnia [...] Nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Na uzasadnienie podano, że organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji uznające, iż odwołujący się obecnie nie prowadzi gospodarstwa w swoim lokalu mieszkalnym, gdyż przebywa w zakładzie karnym, a nadto podniesiono, że niezależnie od wyżej podanej przyczyny odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego, odwołującemu się dodatek mieszkaniowy nie przysługuje, gdyż "wydatki ponoszone na jego mieszkanie, które bierze się pod uwagę przy obliczaniu dodatku mieszkaniowego, są niższe od kwoty stanowiącej 15% dochodów jego gospodarstwa domowego, którą to kwotę ma obowiązek ponosić osoba ubiegająca się o dodatek." Zdaniem tego organu wynika to z przepisu art. 6 ust. 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Organ II instancji stwierdził, że średni miesięczny dochód jednoosobowego gospodarstwa domowego odwołującego się "wynosił 657,45 zł, a więc 15% dochodów tego gospodarstwa odpowiada kwocie 98,17 zł i przyjął, że "wydatki, które obecnie ponosi na mieszkanie" S. B. ograniczają się do opłaty na fundusz remontowy w wysokości 69 zł, a tym samym "są niższe od kwoty stanowiącej 15% dochodów jego gospodarstwa domowego". Od decyzji tej złożył skargę S. B., który ponowił zarzuty zawarte w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. (Dz. U. Nr 153, poz.1270) – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) nie będąc w sprawowaniu tej kontroli związany granicami skargi – zarzutami, wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego - skarga jest w pełni uzasadniona. W niniejszej sprawie nie jest spornym to, że podstawę prawną przyznania i obliczenia wysokości dodatku mieszkaniowego reguluje ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, poz. 734 z późn. zm.), a nadto to, iż wszystkie dane zawarte we wniosku S. B. o przyznanie dodatku mieszkaniowego są zgodne z prawdą. Istotą sporu w niniejszej sprawie jest po pierwsze to, czy istotnie fakt odbywania przez skarżącego kary pozbawienia wolności powoduje uznanie, że nie spełnia on przesłanek zawartych w ustawie o dodatkach mieszkaniowych wskazujących na konieczność fizycznego zamieszkiwania i gospodarowania w przedmiotowym lokalu, a po drugie - sposób wyliczenia należnego skarżącemu dodatku mieszkaniowego (z przyjętego przez organ II instancji - Samorządowe Kolegium Odwoławczego sposobu obliczenia wynika brak podstawy do przyznania dodatku S. B.). W kwestii pierwszej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdza, iż nie podziela stanowiska organów obu instancji stwierdzających jakoby fakt odbywania przez skarżącego kary pozbawienia wolności powodował uznanie, że nie spełnia on kryteriów zawartych w art. 4 wskazanej ustawy, albowiem "w chwili obecnej nie zamieszkuje i nie gospodaruje w mieszkaniu". Zdaniem Sądu – nie sposób przyjąć, aby więzień w zakładzie karnym posiadał tzw. "stałe centrum życiowe", jak również brak podstaw do przyjęcia, że osoba odbywająca karę pozbawienia wolności lub aresztowana zwolniona jest z ponoszenia opłat związanych z utrzymaniem swego mieszkania. W niniejszej sprawie skarżący, co prawda, posiada stały dochód w postaci renty, nie mniej należy zauważyć, iż znaczna część osób przebywających w więzieniach przed osadzeniem w zakładzie karnym utrzymywała się z wynagrodzenia za pracę, której to pracy w zakładzie karnym jest często pozbawiona. Osoby te tracąc źródła dochodu nie byłyby w stanie uiścić jakichkolwiek opłat związanych z utrzymaniem mieszkania, a tym samym nie mogąc ponieść opłat związanych z mieszkaniem zostałyby narażone na eksmisję i traciłyby swój majątek bez wyroku, a ściślej bez orzeczenia wobec nich środka karnego w postaci przepadku mienia. Z tego względu rozumowanie przyjęte przez organy administracyjne obu instancji jest niedopuszczalne i sprzeczne zarówno z założeniami ustawy o dodatkach mieszkaniowych jak i z ustalonym orzecznictwem sądownictwa administracyjnego w tym zakresie. W szczególności Sąd podkreśla, iż podziela w pełni stanowisko zawarte w orzeczeniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku – wyrok z dnia 23 lutego 2006r. sygn. akt III SA/Gd 565/05 (opubl. LEX nr 220987): "Przebywający poza miejscem zamieszkania wnioskodawca, czasowo zaspokajający część swoich potrzeb w zakładzie karnym, zachowuje prawo do zamieszkania w lokalu i nie można twierdzić, iż utracił on faktyczny z nim kontakt. Można również przypuszczać, że osoba taka przebywa okresowo także w miejscu stałego zamieszkania (przepustki). Tam nadal mieści się jego stałe centrum życiowe, podnosząc nadto, że po zakończeniu odbywania kary do tego lokalu powróci. Nie można też uznać, że w miejscu odbywania kary więzień tworzy własne, odrębne gospodarstwo domowe." Nadto Sąd podziela stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku zawarte w orzeczeniu z dnia 18 maja 2005r. sygn. akt III SA/Gd 114/04 (wyrok WSA opubl. LEX nr 203473): "O tym, czy ma się do czynienia z "gospodarstwem domowym" w rozumieniu art. 4 ustawy o dodatkach mieszkaniowych decydować będzie konkretny stan faktyczny. Pomocne dla tej oceny mogą być przepisy Kodeksu cywilnego o miejscu zamieszkania, a w szczególności art. 25 k.c., stanowiący, że miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu, przy czym nie można pomijać art. 28 k.c., według którego można mieć tylko jedno miejsce zamieszkania." Na wstępie rozważań odnośnie drugiej kwestii, tj. sposobu obliczania dodatku mieszkaniowego Sąd zwraca uwagę na to, że organy administracyjne obu instancji w żaden sposób nie wyjaśniły, na podstawie jakiego dokumentu przyjęły, że skarżący w związku z odbywaniem kary pozbawienia wolności nie ponosi "takich kosztów jak zużycie wody, wywóz śmieci, odprowadzania ścieków itp." Brak wyjaśnienia w tym zakresie powoduje uznanie, że organy administracyjne nie wyjaśniły stanu faktycznego sprawy naruszając tym samym art. 7 kpa i art. 77 § 1 kpa. W tej sytuacji, dla wyjaśnienia kwestii prawidłowego obliczenia dodatku – Sąd w tej sprawie przyjmuje, iż skarżący faktycznie poniósł wydatki w wysokości 85,65 zł – takie jak podał we wniosku (k. 4 akt administracyjnych) i jednocześnie takie, jak wskazano w "Zaświadczeniu" Wspólnoty Mieszkaniowej zalegającym na k. 21 akt administracyjnych. Omawiając kwestię sposobu obliczania dodatku mieszkaniowego - Wojewódzki Sąd Administracyjny zauważa, że ustawa o dodatkach mieszkaniowych rozróżnia trzy rodzaje "wydatków": Pierwszym z nich jest pojęcie "wydatków" ujęte w art. 6 ust. 3 tej ustawy i są to "wydatki poniesione przez osobę ubiegającą się o dodatek mieszkaniowy": "Art. 6. (...): 3. Wydatkami poniesionymi przez osobę ubiegającą się o dodatek mieszkaniowy są świadczenia okresowe ponoszone przez gospodarstwo domowe w związku z zajmowaniem lokalu mieszkalnego." Powyższe wydatki są taksatywnie wymienione w art. 6 ust. 4 – 6 ustawy (w niniejszej sprawie wynoszą kwotę 85,65 zł) i ich suma jest wyliczana na potrzeby ustalenia "wydatków na normatywną powierzchnię zajmowanego lokalu", a więc na potrzeby drugiego z kolei pojęcia "wydatków". Tym drugim pojęciem "wydatków" są wydatki określone w art. 5 ust. 4 ustawy i są to właśnie "wydatki na normatywną powierzchnię zajmowanego lokalu". "Art. 5. (...) 4. Wydatki na normatywną powierzchnię zajmowanego lokalu mieszkalnego oblicza się, dzieląc wydatki za ten lokal przez jego powierzchnię użytkową i mnożąc uzyskany w ten sposób wskaźnik przez normatywną powierzchnię, o której mowa w ust. 1." W niniejszej sprawie powyższe "wydatki na normatywną powierzchnię zajmowanego lokalu" to 85,65 zł (wydatki za lokal) : 23,40 m² (powierzchnia użytkowa lokalu) × 35 m² (w/g art. 5 ust. 1 pkt 1: 35 m2 - dla 1 osoby), a więc wynoszą 128,11 zł. Trzecim pojęciem wydatków posługuje się powyższa ustawa w art. 6 ust. 1 w związku z art. 4 tej ustawy: i są to "wydatki stanowiące pewien procent dochodów gospodarstwa domowego" – w gospodarstwie domowym określonym w art. 4 ustawy, przy czym procent podany w pkt 1-3 art. 6 ust. 1 ustawy jest uzależniony od ilości osób pozostających w tym gospodarstwie. W niniejszej sprawie jest to gospodarstwo 1 osobowe, a więc zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 1 wydatki, które trzeba odjąć od wydatków opisanych wyżej jako pojęcie drugie, to 15 % dochodów gospodarstwa domowego. W tym miejscu Sąd zwraca uwagę, że organy prawidłowo - zgodnie z treścią art. 3 ust. 3 omawianej ustawy o dodatkach mieszkaniowych - obliczyły dochody gospodarstwa domowego skarżącego na kwotę 657,45 zł, a tym 15% dochodów tego gospodarstwa odpowiada kwocie 98,17 zł. Ta ostatnia kwota, to właśnie wydatek, o którym mowa w art. 6 ust. 1, który należy odjąć od wydatku na normatywną powierzchnię (użytkową) zajmowanego lokalu. Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy: "Wysokość dodatku mieszkaniowego stanowi różnicę między wydatkami, o których mowa w ust. 3-6, przypadającymi na normatywną powierzchnię użytkową zajmowanego lokalu mieszkalnego, a kwotą stanowiącą wydatki poniesione przez osobę otrzymującą, z zastrzeżeniem ust. 2, dodatek w wysokości: 1) 15% dochodów gospodarstwa domowego - w gospodarstwie jednoosobowym". Z treści wyżej wymienionych przepisów wynika, że wysokość dodatku mieszkaniowego należnego skarżącemu powinna być obliczona w ten sposób, że od "wydatków na normatywną powierzchnię zajmowanego lokalu" wynoszącą w tej sprawie 128,11 zł należy odjąć wydatki stanowiące 15 % dochodów gospodarstwa domowego skarżącej, tj. 98,17 zł i ten wynik w wysokości 29,94 zł jest to różnica, o której mowa w art. 6 ust. 1 ustawy stanowiąca należny skarżącemu dodatek mieszkaniowy w omawianym okresie. Mając powyższe na względzie – Wojewódzki Sąd Administracyjny uwzględnił skargę jako w pełni uzasadnioną i na mocy art. 145 § 1 pkt 1a p.p.s.a. w związku z powołanymi wyżej przepisami ustawy o dodatkach mieszkaniowych i kpa uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji orzekając - jak w wyroku.