III SA/Kr 97/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Lechowski Sędziowie WSA Dorota Dąbek WSA Janusz Kasprzycki (spr.) Protokolant Honorata Kuźmicka-Wełna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lipca 2009 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Wojewody z dnia 7 listopada 2008 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania skargę oddala Decyzją z dnia 7 listopada 2008 r., znak: [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity, Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwanej dalej w skrócie – k.p.a. ), po rozpatrzeniu odwołania R. K., Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta - z [...] 2008 r., znak: [...], wydaną po ponownym rozpatrzeniu sprawy, którą orzeczono o wymeldowaniu R. K. z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. A [...] w K. W uzasadnieniu tej decyzji organ I instancji wskazał, że postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało wszczęte na wniosek K. B. – P. o wymeldowanie R. K. z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. A [...] w K. Wnioskodawczyni we wniosku podniosła, że R. K. nie zamieszkuje w lokalu nr [...] przy ul. A [...] w K. od dnia 10 grudnia 2007 r. tj. od dnia, w którym przeprowadzono jego eksmisję z tego lokalu. Przedłożyła do akt sprawy wyrok Sądu Rejonowego, Wydział I Cywilny z dnia 17 czerwca 2004 r., sygn. akt [...], nakazujący pozwanemu R. K. opuszczenie i opróżnienie z rzeczy przedmiotowego lokalu oraz protokół z dnia 10 grudnia 2007 r. z wykonania czynności egzekucyjnych w stosunku do R. K. (karty nr: 2, 6-8 akt administracyjnych). Prezydent w motywach wydanej decyzji podniósł, że wymeldowanie osoby na wniosek strony lub z urzędu w drodze decyzji administracyjnej w obowiązującym obecnie stanie prawnym jest możliwe wyłącznie w myśl art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity, Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm., zwana dalej ustawą o ewidencji ludności i dowodach osobistych), gdy osoba opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Do dokonania wymeldowania z pobytu stałego konieczne jest zatem, zdaniem organu I instancji, zaistnienie przesłanki polegającej na opuszczeniu lokalu w sposób trwały i dobrowolny oraz braku realnego zamiaru powrotu lub opuszczenia i opróżnienia lokalu na podstawie wyroku sądu o eksmisji. Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego w przedmiotowej sprawie organ I instancji uznał, że R. K. kwalifikuje się do wymeldowania z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. A [...] w K. Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] 2008 r., znak: [...], orzekł więc o jego wymeldowaniu z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. A [...] w K. Decyzja ta jednakże została uchylona w wyniku rozpoznania odwołania R. K. decyzją Wojewody z [...] 2008 r., znak: [...], a sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W ponownym rozpoznaniu sprawy Prezydent Miasta powiadomił skutecznie o wszczęciu i prowadzeniu postępowania administracyjnego w przedmiocie wymeldowania – D. P. - drugiego, oprócz wnioskodawczyni – K. B. – P. - współwłaściciela budynku przy ul. A [...] w K. Ustalił także, że postępowanie sądowe dotyczące ustalenia legalności eksmisji (sygn. akt [...]) dokonanej w stosunku do R. K. z lokalu nr [...] przy ul. A w K. zostało umorzone (karty nr: 57, 59 akt administracyjnych). R. K. prawidłowo i skutecznie powiadomiony o prowadzonym postępowaniu stawił się w siedzibie organu i po zapoznaniu się z aktami sprawy (zgodnie z art. 10 k.p.a.) złożył stosowne wyjaśnienia. Oświadczył do protokołu, że od dnia 10 grudnia 2007 r., tj. od dnia w którym została przeprowadzone eksmisja w stosunku do niego z przedmiotowego lokalu przez komornika, nie posiada swobodnego dostępu do lokalu nr [...] przy ul. A [...] w K. Pomimo tego w ciągu 14 dni ponownie zamieszka w tym lokalu. Przesłuchany ponownie na tą okoliczność w dniu 12 sierpnia 2008 r. oświadczył, że nie udało mu się wejść i zamieszkać w przedmiotowym lokalu. Zamierza jednak do niego wejść przy uczestnictwie komornika i świadków, jednak nie umie jednoznacznie określić terminu w jakim to nastąpi (karty nr: 55, 58, 64 akt administracyjnych). Zdaniem organu I instancji bezspornym w przedmiotowej sprawie jest fakt, że R. K. nie zamieszkuje w lokalu nr [...] przy ul. A [...] w K. na skutek wykonanej w stosunku do niego eksmisji z przedmiotowego lokalu. Wobec tego opuszczenie przez R. K. tego lokalu ma charakter trwały, bowiem ewentualny powrót do niego jest nierealny i stanowiłby rażące naruszenie prawomocnego wyroku nakazującego mu opuszczenie przedmiotowego lokalu. Deklarowany przez stronę zamiar powrotu do mieszkania nr [...] przy ul. A [...] w K. nie może więc mieć wpływu na dokonane ustalenia odnośnie zaistniałej przesłanki trwałego opuszczenia przedmiotowego lokalu. Prezydent Miasta stanął zatem ponownie na stanowisku, że R. K. kwalifikuje się do wymeldowania z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. A [...] w K. z tytułu ciążącego na nim obowiązku meldunkowego, wynikającego z ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Obowiązek ten polega na rejestracji pobytu zgodnie ze stanem faktycznym mającym miejsce w konkretnej sytuacji. Lokal nr [...] przy ul. A [...] w K. nie jest, w ocenie organu I instancji, miejscem pobytu stałego R. K. Pozostawienie powyższego meldunku stanowiłoby sankcjonowanie fikcji meldunkowej, polegającej na rozbieżności stanu ewidencji, będącej dobrem chronionym przez gminę, a stanem faktycznym. Przepisy ustawy nie przewidują sytuacji "utrzymania zameldowania", jeżeli nie ma faktycznego zamieszkiwania w lokalu. W odwołaniu od tej decyzji R. K. podniósł, że składa ten środek zaskarżenia, gdyż niemożność ponownego zamieszkania w mieszkaniu jest spowodowana eksmisją oraz założonymi plombami, wymianą zamków w bramie głównej i drzwiach wejściowych do mieszkania, brakiem skonfrontowania spisu z natury z wykonanym przez komornika ze stanem faktycznym. Wojewoda, w uzasadnieniu swojej decyzji wskazał, że po zapoznaniu się z całością materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie meldunkowej oraz treścią złożonego odwołania uznał, iż brak jest podstaw do uchylenia bądź zmiany decyzji organu I instancji. Organ odwoławczy podniósł, że zgodnie z dyspozycją przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Wojewoda w motywach podjętej decyzji powołał się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, które stoi na stanowisku, że za równoznaczne z dobrowolnym opuszczeniem lokalu przyjmuje się opuszczenie tego lokalu w wyniku przymusowej eksmisji ( wyrok NSA z dnia 15 kwietnia 1996 r. - sygn. akt SA/Kr 1783/95). Wobec powyższego, zdaniem organu odwoławczego, organ I instancji prawidłowo oparł swoje rozstrzygnięcie na zebranym przez siebie materiale dowodowym, bowiem w powyższej sprawie doszło do wyprowadzenia R. K. z lokalu nr [...] przy ul. A [...] w K. w wyniku wykonania przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego, Wydział I Cywilny z dnia 17 czerwca 2004 r., sygn. akt [...] orzekającego eksmisję R. K. z powyższego lokalu. Dowodem na to jest protokół z czynności egzekucyjnych pod wskazanym adresem dokonanych w dniu 10 grudnia 2007 r. znak: [...] ( dowód - karty nr: 6-7 akt administracyjnych). Organ II instancji odniósł się także do złożonych przez R. K. przed organem meldunkowym w dniu 30 lipca 2008 r. wyjaśnień. Wskazał w nich mianowicie, że eksmisja przeprowadzona przez Komornika dokonana została bez jego wiedzy i bez jego udziału. On do dnia 10 grudnia 2007 r. tj. dnia wykonania eksmisji przez komornika, zamieszkiwał nieprzerwanie w przedmiotowym lokalu, a od tego dnia nie posiada dostępu do lokalu nr [...] przy ul. A [...] w K., gdyż wymieniono zamek w bramie wejściowej do kamienicy. W chwili obecnej nie może powrócić do przedmiotowego lokalu (dowód - k. nr 55 akt administracyjnych). W kontekście powyższego Wojewoda uważa, że pozostawienie R. K. w takiej sytuacji zameldowania na pobyt stały pod dotychczasowym adresem byłoby jedynie fikcją meldunkową niezgodną z obowiązującymi w tym zakresie przepisami. Jeżeli bowiem osoba zmienia miejsce pobytu, opuszczając lokal, w którym dotychczas przebywała, powstaje wówczas obowiązek meldunkowy, polegający na zgłoszeniu organowi meldunkowemu tego faktu poprzez wymeldowanie się. Gdy osoba tego obowiązku nie dopełni z własnej woli, organ gminy obowiązany jest na wniosek strony mającej w tym interes prawny lub z urzędu wymeldować tę osobę w drodze decyzji administracyjnej. Taka sytuacja zaistniała w tej sprawie. Podnoszone zatem przez R. K. w odwołaniu zarzuty co do niemożności ponownego zamieszkania w lokalu nr [...] przy ul. A [...] w K. nie mają zasadności w świetle wykonanej eksmisji. Wspomniany powyżej wyrok sądu umożliwił bowiem podjęcie stosownych kroków przez komornika z racji nie zastosowania się R. K. do nakazanego w tym wyroku: opuszczenia lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. A [...] w K., opróżnienia go z rzeczy i wydania tego lokalu właścicielom: K. B. – P. i D. P. Czynności komornika były jedynie konsekwencją zaniechania przez odwołującego nakazanych przez sąd określonych działań. Organ odwoławczy uznał zatem, że decyzja organu I instancji jest zasadna i brak jest podstaw do jej zmiany. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższą decyzję Wojewody z 7 listopada 2008 r., znak [...], R. K. zarzucił organowi II instancji naruszenie prawa materialnego. Podniósł, że, w jego ocenie, decyzja jest niesłuszna. Mieszkał on bowiem nieprzerwanie wraz synem w przedmiotowym lokalu do dnia 10 grudnia 2007 r., kiedy to przeprowadzono eksmisje bez jego wiedzy i bez doręczenia tytułu wykonawczego, wymieniając wszystkie zamki. Błędne jest, jego zdaniem, przyjęcie przez organ odwoławczy, że skoro nie przebywał on w tym lokalu w dniu eksmisji, to nie mógł on faktycznie stale w nim zamieszkać. Wskazał, że w lokalu tym do tego dnia mieściło się jego centrum życiowe. Podniósł, że przed Sądem Rejonowym, toczy się postępowanie w sprawie legalności eksmisji i do jego prawomocnego zakończenia postępowanie o wymeldowanie winno być zawieszone. Nie nastąpiło więc, w jego ocenie, dobrowolne, zgodne z prawem, opuszczenie przez niego przedmiotowego lokalu. W odpowiedzi na tę skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenia, podtrzymując dotychczasowe stanowisko, zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc sprawy merytorycznie lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami obowiązującego prawa. Dokonana w rozpatrywanej sprawie kontrola zaskarżonej decyzji na wyżej wskazanych zasadach wykazała, że decyzja ta jest zgodna z prawem, a zatem skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W ocenianej decyzji nie tkwi wada skutkująca stwierdzeniem jej nieważności lub powodująca konieczność wznowienia postępowania w sprawie. Podstawę materialnoprawną decyzji w niniejszej sprawie stanowił art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Przepis ten, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania zaskarżonej do Sądu decyzji stanowił, że organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W świetle skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 27 maja 2002 r., sygn. K 20/01 (OTK – 1 2002/3/34), stwierdzającego niezgodność z przepisami Konstytucji RP przepisu art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, instytucja wymeldowania (zameldowania) nabrała charakteru wyłącznie rejestrującej stan faktyczny, oderwany od istnienia lub nie istnienia podstaw prawnych do przebywania w lokalu z zamiarem stałego pobytu. Organ gminy wydając decyzję o wymeldowaniu nie bada zatem kwestii uprawnień strony do lokalu. Jedyną wobec tego przesłanką warunkującą wymeldowanie osoby z miejsca stałego pobytu jest dobrowolne i trwałe opuszczenie przez nią tego miejsca. W świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok NSA z 14 maja 2001 r. ; V SA 1496/00, Lex nr 54454) stałe przebywanie w danym miejscu oznacza skoncentrowanie przez osobę w nim swoich interesów osobistych i majątkowych, a więc ulokowanie pod określonym adresem swego centrum życiowego. Rzeczą organów orzekających w tym przypadku było więc ustalenie w zgodzie z przepisami postępowania administracyjnego, czy doszło do dobrowolnego i trwałego opuszczenia przez R. K. lokalu nr [...] przy ul. A [...] w K. Ustalenia organów, że co najmniej w dniu przeprowadzonej eksmisji, tj., w dniu 10 grudnia 2007 r., skarżący nie przebywał i nie zamieszkiwał w miejscu stałego pobytu, do którego już nie powrócił, znajdują odzwierciedlenie w materiale dowodowym. Okoliczność tę potwierdzają, nie tylko zeznania wnioskodawczyni, ale i innych świadków: D. P. oraz syna skarżącego M. K. Przyznał to także sam skarżący podczas przesłuchania w dniu 30 lipca 2008 r., że do dnia 10 grudnia 2007 r. zamieszkiwał nieprzerwanie w przedmiotowym lokalu. Wobec powyższego dokonana przez organy ocena materiału dowodowego, w myśl art. 80 k.p.a., nie nosi cech dowolnej. Skarżący jak i pozostałe strony postępowania nie tylko, że wiedziały o toczącym się postępowaniu, ale i miały zagwarantowaną możność w nim uczestniczenia, a przed wydaniem decyzji co do istoty sprawy stworzono im możliwość wypowiedzenia się co do zgromadzonego materiału dowodowego, co pozostaje w zgodzie z artykułami 81 i 10 k.p.a. Postępowaniu wyjaśniającemu, którego przedmiotem było dokonanie istotnych dla treści rozstrzygnięcia ustaleń - kwestii dobrowolnego i trwałego opuszczenia miejsca stałego pobytu przez skarżącego – jak nakazują postanowienia artykułów: 7 i 77 § 1 k.p.a. - nie można w związku z tym zarzucić, by zostało przeprowadzone z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego w stopniu, który mógłby mieć wpływ na wynik sprawy. Powództwo o eksmisję z nieruchomości, a ściśle rzecz ujmując, powództwo windykacyjne z art. 222 § 1 Kodeksu cywilnego (ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny; Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ze zm.), nie stanowi zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w postępowaniu o wymeldowanie. Rozstrzygnięcie kwestii roszczeń cywilnoprawnych nie wpływa na rozstrzygnięcie w sprawie wymeldowania. Ewentualne orzeczenie, czy wykonanie eksmisji z lokalu, tak jak w tym przypadku, ma natomiast znaczenie. Okoliczności związane ze skargą skarżącego na czynności komornika zostały jednak wyjaśnione. Postępowanie w tym zakresie zostało umorzone. Prawidłowo uznał zatem Wojewoda, jak i organ I instancji, że skarżący opuścił lokal trwale i dobrowolnie. Skład orzekający w niniejszej sprawie, w pełni podziela bowiem pogląd wyrażony w orzecznictwie sądowym, że dokonana w tym przypadku eksmisja wprowadzająca w życie prawomocny wyrok sądu cywilnego (wyrok z 25 listopada 2004 r. , sygn. [...], oddalający apelację), jest na gruncie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych zrównana z dobrowolnym i trwałym opuszczeniem lokalu przez osobę eksmitowaną (tak wyrok NSA z 6 października 2005 r., sygn. II OSK 65/05; Lex nr 188693 oraz WSA w Krakowie z 11 marca 2008 r.; sygn. III SA/Kr 893/07; Lex nr 488536). Pozostawienie natomiast rzeczy osobistych w spornym lokalu, na którą to okoliczność wskazywał skarżący podczas przesłuchania 30 lipca 2008 r., nie świadczy o skoncentrowaniu w tym miejscu spraw życiowych, jak słusznie stwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z 15 stycznia 2009 r.; III SA/Gd 360/09, Lex nr 484172. Skoro zaistniała przesłanka do wymeldowania z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji i dowodach osobistych, a celem postępowania o wymeldowanie lub zameldowanie jest jedynie odzwierciedlenie faktu przebywania osoby w oznaczonym miejscu, a więc zapewnienie zgodności pomiędzy stanem faktycznym, a wpisem figurującym w ewidencji ludności, to nie można zarzucić organom administracji publicznej również błędu w stosowaniu prawa materialnego. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) skargę oddalił.