III SA/Kr 970/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Halina Jakubiec Sędziowie: WSA Kazimierz Bandarzewski WSA Bożenna Blitek (spr.) po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi R. A. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą Firma A na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia 29 kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę Decyzją z dnia [...] 2016 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego określił Firmie A R. A. kwotę długu celnego, podlegającą retrospektywnemu zaksięgowaniu (typ-A00), w wysokości 35.718,00 zł z tytułu importu towaru zgłoszonego w dniu [...] 2011 r. do procedury celnej dopuszczenia do obrotu wg SAD OGL [...]. Decyzja została doręczona pełnomocnikowi strony – adwokatowi D. W. w dniu 8 marca 2016 r. W dniu 23 lutego 2016 r. do Urzędu Celnego wpłynęło pismo adwokata M. G., do którego dołączono udzielone mu przez R. A. pełnomocnictwo do reprezentowania m.in. w sprawie [...]. Z treści pisma wynikało również, że pełnomocnictwo udzielone adwokatowi D. W. zostało wypowiedziane ze skutkiem natychmiastowym w dniu 23 lutego 2016 r. Pismem z dnia 10 marca 2016 r. adwokat D. W. zwrócił Naczelnikowi Urzędu Celnego m.in. decyzję z dnia [...] 2016 r. nr [...] z uwagi na to, że w dniu 23 lutego 2016 r. R. A. wypowiedział mu pełnomocnictwo. Pismem z dnia 23 marca 2016 r., nadanym na poczcie w tym samym dniu, R. A. wniósł odwołanie od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] 2016 r. nr [...] wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia. W uzasadnieniu R. A. wyjaśnił, że w dniu 23 lutego 2016 r. wypowiedział pełnomocnictwo adwokatowi D. W. i swoimi sprawami zajmuje się teraz osobiście. R. A. wskazał, że w okresie od dnia 9 do 22 marca 2016 r. był niezdolny do pracy na dowód czego przedłożył zaświadczenie lekarskie wystawione przez lekarza psychiatrę. Natomiast decyzja organu I instancji została doręczona jego byłemu pełnomocnikowi w dniu 8 marca 2016 r., a więc w dniu, w którym objawy choroby nasiliły się u niego do tego stopnia, że musiał udać się do lekarza. R. A. stwierdził, że materia stanowiąca przedmiot postępowania przed organem I instancji jest na tyle skomplikowana, że osobiste zajmowanie się nią wymaga od niego pełnej sprawności umysłowej. Natomiast podczas przebywania na zwolnieniu odwołujący się przyjmował silne leki psychotropowe, co skutecznie uniemożliwiło mu podejmowanie jakichkolwiek czynności wymagających skupienia się. Postanowieniem z dnia 29 kwietnia 2016 r. nr [...], wydanym na podstawie art. 162, art. 163 § 1, § 2 oraz § 3, art. 216, art. 217, art. 218, art. 219, art. 223 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613 z późn. zm.) oraz art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne (Dz. U. z 2015 r. poz. 858 z późn. zm.), Dyrektor Izby Celnej odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] 2016 r. nr [...]. Organ wskazał, że przesłanki przywrócenia terminu zostały określone w art. 162 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej i muszą one zostać spełnione kumulatywnie. Organ wskazał, że pierwszą przesłanką jest stwierdzenie, że doszło do uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Organ wyjaśnił, że decyzja organu I instancji została skutecznie doręczona osobie umocowanej przed upływem 5 lat od dokonania zgłoszenia celnego. Osobą tą, działającą na mocy pełnomocnictwa udzielonego przez R. A. w dniu 22 czerwca 2015 r. był adwokat D. W. Natomiast wypowiedzenie pełnomocnictwa adwokatowi D. W. przez R. A., odniosło skutek prawny w stosunku do organu celnego z chwilą zawiadomienia go o tym, a więc z dniem 23 lutego 2016 r., która w tym przypadku jest równocześnie datą wypowiedzenia pełnomocnictwa. Organ podkreślił przy tym, że wypowiedzenie pełnomocnictwa nastąpiło jednak już po podjęciu czynności doręczenia decyzji. Dyrektor Izby Celnej stwierdził, że późniejsze poinformowanie organu o wypowiedzeniu pełnomocnictwa nie pozbawiło dokonanych czynności skuteczności, zaś poprawne zawiadomienie organu o wypowiedzeniu pełnomocnictwa wywołuje skutek jedynie w odniesieniu do czynności procesowych podejmowanych od tego dnia, a pozostaje bez wpływu na skuteczność tego doręczenia. Odwołanie pełnomocnictwa w trakcie okresu przechowywania przesyłki w placówce pocztowej nie może bowiem wpływać na prawidłowość dokonanego doręczenia, skoro korespondencja w chwili jej nadania została prawidłowo skierowana do umocowanego przez R. A. pełnomocnika, na wskazany przez niego adres. W takiej sytuacji na pełnomocniku spoczywał obowiązek poinformowania mocodawcy o podjętych przez siebie działaniach po odwołaniu pełnomocnictwa, w tym zwłaszcza o odebraniu skierowanej do niego przesyłki. Co w tym przypadku miało miejsce i zostało potwierdzone zarówno przez mocodawcę jak i osobę umocowaną. Wobec zatem faktu prawidłowego, skutecznego doręczenia decyzji organu I instancji, Dyrektor Izby Celnej stwierdził, że termin 14 dni na wniesienie odwołania od w/w decyzji Naczelnika Urzędu Celnego upłynął w dniu 22 marca 2016 r. Natomiast nadanie przesyłki pocztowej zawierającej odwołanie w dniu 23 marca 2016 r. wskazuje jednoznacznie, że dokonano tego po upływie ustawowego terminu na wniesienie odwołania. Postanowieniem z dnia 29 kwietnia 2016 r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Organ stwierdził, że R. A. spełnił kolejne przesłanki przywrócenia terminu, gdyż złożył wniosek o przywrócenie terminu i uczynił to w terminie 7 dni od ustania przeszkody, tj. dzień po ustaniu zwolnienia lekarskiego. Odnosząc się do przesłanki uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu Dyrektor Izby Celnej wskazał, że wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu R. A. przedłożył kopię zaświadczenia lekarskiego dokumentującego jego chorobę w dniach od 9 do 22 marca 2016 r. Z przedmiotowego zaświadczenia wynika wskazanie lekarza, że chory może chodzić. Organ stwierdził, że z akt sprawy wynika, że R. A. jest leczony psychiatrycznie od 2005 r. (według kopii zaświadczenia lekarskiego z dnia 17.04.2015 r.), a zatem jego choroba nie ma charakteru nagłego lecz długotrwały. Zdaniem organu, R. A., zdając sobie sprawę ze swojego stanu zdrowia, odwołując w tej sprawie w dniu 23 lutego 2016r. pełnomocnika, powinien zdawać sobie sprawę z tego, że w sytuacji powodującej stres negatywny (np. wydanie decyzji wymiarowej) jego stan zdrowia może ulec znacznemu pogorszeniu, uniemożliwiającemu mu działanie. W tej sytuacji odwołanie pełnomocnictwa adwokatowi D. W., czy też brak ewentualnego wyręczenie się inną osobą przy dokonywaniu czynności procesowej (np. skorzystanie z pomocy osób, z którymi zamieszkuje lub innymi, czy też ustanowienie innego pełnomocnika), nie może być uznane za wyraz zachowania staranności w tej sprawie. Organ uznał zatem, że w takiej sytuacji trudno dopatrzyć się braku winy odwołującego się. Organ celny zauważył również, że została spełniona ostatnia piąta przesłanka tj. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu złożono wniosek o uchylenie decyzji i umorzenie postępowania, który organ odwoławczy zakwalifikował jako odwołania od decyzji organu I instancji. Mając powyższe na względzie Dyrektor Izby Celnej uznał, że R. A. nie uprawdopodobnił brak winy w spowodowaniu przekroczenia terminu, a w związku z tym odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego. W skardze na powyższe postanowienie Dyrektora Izby Celnej R. A. wniósł o jego uchylenie. Zaskarżonemu postanowieniu skarżący zarzucił naruszenie art. 162 §1 Ordynacji podatkowej poprzez jego niezastosowanie i nieprzywrócenie terminu do wniesienia odwołania pomimo, że skarżący uprawdopodobnił, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jego winy. Skarżący podniósł, że w okresie od dnia 9 do 22 marca 2016 r. przebywał na zwolnieniu lekarskim i nie mógł w tym okresie wykonywać czynności służbowych, a sporządzenie odwołania od decyzji organu I instancji wymaga niezwykle wnikliwej analizy. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Organ dodał, że odwołanie od decyzji organu I instancji mógł w imieniu skarżącego wnieść adwokat M. G., który w piśmie z dnia 31 marca 2016 r. potwierdził, że jest jego pełnomocnikiem w sprawie [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 z późn. zm.) – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.), sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066), kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania. Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia w płaszczyźnie jego zgodności z prawem Sąd stwierdza, że wydane przez Dyrektora Izby Celnej rozstrzygnięcie – wbrew zarzutom skargi – nie narusza obowiązujących przepisów. Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] 2016 r. nr [...]. Zgodnie z treścią art. 162 § 1 i § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613 z późn. zm., zwanej dalej O.p.): "Art. 162. § 1. W razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. § 2. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin." Wskazany powyżej przepis znalazł zastosowanie w sprawie z uwagi na odesłanie zawarte w przepisie art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne (Dz. U. z 2015 r. poz. 858 z późn. zm.), w brzmieniu obowiązującym w dniu orzekania przez Dyrektora Izby Celnej. W ocenie Sądu skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminowi, a jego działanie świadczy co najmniej o jego niedbalstwie. Przy ocenie przesłanki braku winy należy bowiem brać pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Przywrócenie terminu może więc mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez stronę lub jej pełnomocnika zalicza się przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inna osobą, powódź, pożar, nieprawidłowe doręczenie pisma. Tylko w takich warunkach można przyjąć brak winy w uchybieniu terminu. Przywrócenie terminu nie jest natomiast możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Nadto przy ocenie przesłanki braku winy należy brać pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 25 lutego 2016 r. sygn. akt III SA/Łd 1274/15). Nie negując faktu stanu zdrowia skarżącego, spowodowanego chorobą o podłożu psychicznym poświadczonego zaświadczeniem lekarskim od lekarza psychiatry, podnieść jednak należy, że w przypadku choroby, wnioskodawca we wniosku winien wykazać, że rodzaj oraz przebieg choroby uniemożliwiał mu dokonywanie czynności wniesienia odwołania oraz, że nie istniała możliwość skorzystania z pomocy innych osób w dokonaniu tej czynności. Ocena, czy uprawdopodobniony został brak winy w uchybieniu terminowi nie ogranicza się bowiem do ustalenia, czy twierdzenia wnioskodawcy o chorobie są wiarygodne, a należy uwzględniać również to, czy wskazana przyczyna uchybienia terminowi stanowi przeszkodę niemożliwą do przezwyciężenia i czy zainteresowany wykazał należytą staranność w podjęciu działań mogących zapobiec uchybieniu terminowi. W ocenie Sądu, choroba skarżącego i okoliczności sprawy nie stanowią, jak słusznie przyjął organ obiektywnej przyczyny, która uniemożliwiłaby skarżącemu dochowanie należytej staranności i wniesienie odwołania w terminie. Faktem jest, że w niniejszej sprawie R. A. przedłożył zwolnienie lekarskie od lekarza psychiatry (od 9 marca 2016 r. do dnia 22 marca 2016 r., karta 144 akt adm.) z którego wynika, że w terminie otwartym do złożenia odwołania był niezdolny do pracy oraz, że dnia 23 lutego 2016 r. wypowiedział pełnomocnictwo D. W. ze skutkiem natychmiastowym (karta 126 akt adm.), jednak nie wykazał wskazanych powyżej okoliczności świadczących o braku winy w niedochowaniu terminu. Z akt sprawy wynika bowiem, że wbrew twierdzeniom skarżącego o konieczności osobistego działania w sprawie z uwagi na wypowiedzenie pełnomocnictwa adw. D. W., w terminie otwartym do złożenia odwołania R. A. reprezentowany był przez pełnomocnika M. G. (k. 128 akt adm.), któremu w dniu 23 lutego 2016 r. udzielił pełnomocnictwa szczególnego, m.in. do prowadzenia sprawy o nr [...]. Nie jest więc prawdą, że w przedmiotowej sprawie skarżący zmuszony był działać osobiście. Ponadto, całokształt spraw w których stroną jest R. A. wskazuje na pewien rozdźwięk pomiędzy jego twierdzeniami o rzekomej niemożności podejmowania czynności z powodu choroby, a rzeczywiście podejmowanymi przez niego czynnościami. Z urzędu wiadomo bowiem Sądowi, że w terminie przypadającym na absencję chorobową, w dniu 11 marca 2016 r. (data stempla pocztowego) skarżący składał osobiście "wniosek o uchylenie decyzji i umorzenie postępowania (...) do spraw o nr. [...] od [...] do [...] oraz [...] od [...] do [...] dotyczących zgłoszeń celnych z okresu od dnia 2 marca 2011 r." (sygn. akt III SA/Kr 1072/16). Zdaniem Sądu, fakt przedłożenia zaświadczenia lekarskiego nie jest potwierdzeniem braku winy zainteresowanego w uchybieniu terminowi. Jak wykazano powyżej choroba ta nie wykluczała możliwości dokonywania czynności procesowych osobiście przez skarżącego, czy też przez osobę trzecią (np. adwokata M. G.). Nadto od skarżącego jako przedsiębiorcy można oczekiwać i wymagać szczególnej staranności zakresie prowadzenia swych spraw, tym bardziej – jak to ma miejsce w niniejszej sprawie – gdy decyzja związana jest właśnie z prowadzoną działalnością gospodarczą. Od profesjonalisty można i należy oczekiwać bowiem zachowania wyższych standardów aktu staranności (por. wyrok III SA/Łd 1274/15). Tych jednak, jak dowodzi analiza akt sprawy skarżący jako profesjonalny przedsiębiorca nie dochował. W świetle powyższych ustaleń należy stwierdzić, że zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem, gdyż ani argumentacja skargi, ani też analiza akt sprawy nie ujawniła wad tego rodzaju, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, dlatego Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.