III SA/Kr 972/18

|Sygn. akt III SA/Kr 972/18 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 29 stycznia 2019 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Barbara Pasternak, Sędziowie: WSA Renata Czeluśniak (spr.), WSA Halina Jakubiec, Protokolant: Tomasz Famulski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 stycznia 2019 r., sprawy ze skargi D. K. na akt Wójta Gminy z dnia 10 lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie wynagrodzenia za czynności kuratorskie w postępowaniu administracyjnym I. uchyla zaskarżony akt, II. zasądza od Wójta Gminy na rzecz skarżącego kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Skarżący adwokat D. K. postanowieniami Sądu Rejonowego z dnia 18 i 28 grudnia 2017 r. został ustanowiony kuratorem dla nieznanych z miejsca pobytu: A. K. (sygn. akt [...]), A. K. (sygn. akt [...]), I. K. (sygn. akt [...]), K. K. (sygn. akt [...]), M. K. (sygn. akt [...]), T. K. (sygn. akt [...]), Z. K. (sygn. akt [...]) oraz K. K. (sygn. akt [...]) w postępowaniach o wymeldowanie z pobytu stałego z adresu W. Wójt Gminy ostatecznymi decyzjami z dnia [...] 2018 r. orzekł o wymeldowaniu: A. K., A. K., I. K., K. K., M. K., T. K., Z. K. Decyzje zostały odebrane przez skarżącego dnia 6 kwietnia 2018 r. W odniesieniu do K. K. pismem z dnia 3 kwietnia 2018 r. organ poinformował skarżącego, że odnaleziono ww. stronę postępowania i jego udział w postępowaniu jest bezzasadny. Wobec ostateczności wydanych decyzji, skarżący kurator zwrócił się do Wójta Gminy o przyznanie kosztów wynagrodzenia w wysokości stawki należnej za daną sprawę razy ich iloczyn, oświadczając przy tym, że koszty te nie zostały pokryte zarówno w całości, jak też w części. W odpowiedzi pismem z dnia 21 czerwca 2018 r. organ działając na postawie § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 marca 2018 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej (Dz. U. z 2018 r., poz. 536) przyznał skarżącemu koszty wynagrodzenia dla kuratora dla nieznanego z miejsca bytu w związku z wydanymi decyzjami administracyjnymi dla A. K., T. K., Z. K., A. K., I. K., M. K. i K. K. w wysokości po 60 złotych. Jednocześnie organ poinformował, że sprawa wymeldowania K. K. jest jeszcze toku. Wyjaśnił, że skarżący przestał być kuratorem dla ww. w związku z odnalezieniem strony postępowania. Skarżący w piśmie z dnia 2 lipca 2018 r. zarzucił błędne rozstrzygnięcie o kosztach wynagrodzenia kuratora, wskazując na nieprawidłowości, jakie popełnił organ. Wniósł o zmianę treści pisma przyznającego wynagrodzenie kuratora. Wójt Gminy pismem z dnia 10 lipca 2018 r. znak: [...] działając na podstawie § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 listopada 2013 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej (Dz. U. z 2013 r., poz. 1476) przyznał koszty wynagrodzenia dla skarżącego adwokata D. K. - kuratora dla nieznanego z miejsca pobytu A. K., T. K., Z. K., A. K., I. K., M. K., K. K. w wysokości 240 zł. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie D. K. zarzucił naruszenie: - § 1 oraz § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu, poprzez niezastosowanie wskazanego aktu, zaś przyznanie wynagrodzenia kuratora w sposób dowolny, bez wskazania konkretnie zastosowanego przepisu, - § 1 ust. 1, § 2 oraz § 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 listopada 2013 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej, poprzez niezastosowanie jego właściwych przepisów, przyznanie wynagrodzenia kuratora w sposób nieprawidłowy, a nadto nieuwzględnienie w wynagrodzeniu podatku od towarów i usług, - art. 6 oraz art. 7 k.p.a. poprzez błędne rozstrzygnięcie o wynagrodzeniu kuratora bez wskazania podstawy prawnej skutkujące naruszeniem słusznego interesu strony, - art. 8 § 2 k.p.a. poprzez niedostosowanie rozstrzygnięcia organu do przyjętej praktyki orzeczniczej w przedmiocie ustalania wynagrodzenia kuratora, - art. 12 § 1 i 2 k.p.a. poprzez przewlekłość postępowania w sprawie, która de facto nie wymaga gromadzenia jakichkolwiek dowodów, - art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niewłaściwe rozpatrzenie wniosku kuratora skutkujące wydaniem wadliwego rozstrzygnięcia o wynagrodzeniu. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego aktu i zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ nie zawarł żadnego wniosku. Podniósł, że określił wynagrodzenie 240 zł zgodnie z rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (nie wskazując jednostki redakcyjnej), postępowanie administracyjne dotyczyło jednego budynku mieszkalnego W, a udział kuratora w postepowaniu był znikomy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (2019 r., poz. 125), sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola ta, zgodnie z art. 3 § 2 pkt 4 Ppsa, obejmuje m.in. orzekanie w sprawie skarg na inne niż określone w pkt 1 – 3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w kodeksie postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2018 r., poz. 800 ze zm.) oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302) - dalej p.p.s.a., z zastrzeżeniem art. 57a tej ustawy. Orzekanie – w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Z istoty bowiem kontroli wynika, że zasadność aktu podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania rozstrzygnięcia. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza natomiast, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu organu administracji publicznej. Wady skutkujące koniecznością uchylenia decyzji (aktu), stwierdzenia jej nieważności bądź wydania decyzji z naruszeniem prawa, przewidziane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala - art. 151 p.p.s.a. Przedmiotem kontroli Sądu w rozpatrywanej sprawie jest ocena, czy organ właściwie ustalił wysokość wynagrodzenia za pełnienie obowiązków kuratora, gdyż poza sporem jest zasadność i prawo do wypłaty wynagrodzenia. Dokonując kontroli pod względem zgodności z prawem aktu Wójta Gminy z dnia 10 lipca 2018 r. znak: [...] w przedmiocie ww. wynagrodzenia Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim wskazać należy, że kontrolowane rozstrzygnięcie organu nie zawiera wskazania ani ustalonego stanu faktycznego, ani wyjaśnienia wysokości przyznanego wynagrodzenia. Brak w nim także rozstrzygnięcia co do osoby K. K. (pomimo, że skarżący był również jego kuratorem) oraz co do podatku VAT (pomimo obowiązku wynikającego z § 1 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 13 listopada 2013 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej). Na podstawie akt sprawy oraz dołączonych do skargi dokumentów, które wbrew obowiązkowi przedstawienia Sądowi kompletnych akt sprawy, nie zostały do nich dołączone (k. 5, 6, 7 akt sąd.), stwierdzić należy, że skarżący ww. postanowieniami Sądu Rejonowego został ustanowiony kuratorem dla nieznanych z miejsca pobytu ww. ośmiu osób w postępowaniach o wymeldowanie. Wójt Gminy decyzjami z dnia [...] 2018 r. orzekł o wymeldowaniu: A. K., A. K., I. K., K. K., M. K., T. K., Z. K., a decyzje zostały doręczone skarżącemu. W odniesieniu do K. K. organ poinformował skarżącego, że odnaleziono ww. stronę postępowania i udział kuratora w postępowaniu jest bezzasadny. Bezsporne jest także to, że skarżący kurator zwrócił się o przyznanie kosztów wynagrodzenia "w wysokości stawki należnej za daną sprawę razy ich iloczyn", oświadczając przy tym, że koszty te nie zostały pokryte zarówno w całości, jak też w części. Zaskarżonym aktem Wójt Gminy przyznał koszty wynagrodzenia dla skarżącego adwokata D. K. - kuratora dla nieznanego z miejsca pobytu A. K., T. K., Z. K., A. K., I. K., M. K., K. K. w wysokości 240 zł, nie wyjaśniając w żaden sposób wysokości przyznanego wynagrodzenia oraz nie rozstrzygając co do wynagrodzenia za pełnienie funkcji kuratora dla nieznanego z miejsca pobytu K. K. oraz co do podatku VAT, pomimo pisma skarżącego z dnia 2 lipca 2018 r. W związku z powyższym Sąd podkreśla, że w zakresie sposobu określania wysokości wynagrodzenia kuratora dla osoby nieobecnej, nieznanej z miejsca pobytu, Sąd podziela pogląd wyrażony w wyroku NSA z 19 grudnia 2013 r., sygn. akt I OSK 278/12, z uwzględnieniem zmian przepisów, które miały miejsce po jego wydaniu. NSA uznał, że wynagrodzenie przedstawiciela dla nieobecnej strony postępowania administracyjnego ustanowionego na wniosek organu administracyjnego zgłoszony na podstawie art. 34 § 1 Kpa należy do kosztów postępowania administracyjnego. Stanowisko to koreluje z uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 9 lutego 1989 r., sygn. akt III CZP 117/88, (publ. OSNC 1990/1/11), w uzasadnieniu której SN stwierdził, że wynagrodzenie za sprawowanie kurateli przez przedstawiciela strony ze względu na jej charakter ściśle związany z konkretnym postępowaniem administracyjnym uzasadnia traktowanie tego wynagrodzenia w ramach kosztów postępowania administracyjnego. Pomimo, że wysokość tego wynagrodzenia ani zasady i tryb jego przyznawania nie zostały unormowane w przepisach kpa ani w przepisach szczególnych, to nie budzi żadnych wątpliwości, że wynagrodzenie takie przysługuje. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym (vide np.: wyrok WSA w Warszawie z dnia 10 lipca 2014 r., sygn. akt IV SA/Wa 930/14, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 16 marca 2016 r., sygn. akt II SA/Po 38/16, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 8.11.2016 r. sygn. akt IV SA/Gl 577/16, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 10.01.2018 r. sygn. akt IV SA/Gl 529/17, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 4.12.2018 r. sygn. akt IV SA/Gl 643/18) podkreślono, że przeciwne stanowisko nie dałoby się pogodzić z konstytucyjną zasadą RP jako Państwa prawa (art. 2 Konstytucji RP). Stosunek prawny istniejący między organem administracji i przedstawicielem dla nieobecnej strony opiera się na orzeczeniu sądu powszechnego. Jego elementem jest obowiązek wykonania przez wyznaczoną osobę niezbędnych czynności w charakterze przedstawiciela osoby nieobecnej, z czym wiąże się prawo kuratora do uzyskania wynagrodzenia za podjęte w toku postępowania w obronie interesów strony czynności, przy uwzględnieniu nakładu pracy i poniesionych wydatków, generowanych rodzajem sprawy i stopnia jej zawiłości. W przedmiotowej sprawie organ nie wskazał sposobu wycenienia pracy kuratora dla siedmiu wymienionych w piśmie osób (na kwotę 240 zł) na podstawie wskazanego w zaskarżonym akcie § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 13 listopada 2013 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej (Dz.U. z 2013 r., poz.1476). Dlatego zarzut skargi - przyznania wynagrodzenia kuratora w sposób dowolny, bez wskazania konkretnie zastosowanego przepisu i nieuwzględnienie w wynagrodzeniu podatku od towarów i usług - jest zasadny. Ponownie rozpoznając sprawę organ weźmie pod uwagę stanowisko wyrażone powyżej odnośnie konieczności wyjaśnienia kwestii wysokości wynagrodzenia, z uwzględnieniem zawiłości danej sprawy i nakładów pracy kuratora, mając na uwadze, że postanowieniami sądu powszechnego skarżący został ustanowiony kuratorem dla nieznanych z miejsca pobytu ośmiu osób, co do których prowadzonych było osiem postępowań administracyjnych. Fakt, że wszystkie te osoby były zameldowane w tym samym budynku może mieć wpływ na ocenę nakładu pracy kuratora, co nie zmienia faktu, że sprawował on kuratelę dla ośmiu ww. osób w ośmiu postępowaniach administracyjnych o ich wymeldowanie, a nie – jak wskazał organ w odpowiedzi na skargę – w postępowaniu administracyjnym dotyczącym "jednego budynku mieszkalnego". Ponadto organ winien wskazać podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia. Powołanie § 1 ust. 1 ww. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 13 listopada 2013 r. bez wskazania zastosowanej minimalnej stawki przewidzianej rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie jest niewystarczające i nie pozwala na jakąkolwiek kontrolę. Organ winien także rozstrzygnąć co do wniosku o wynagrodzenie za pełnienie funkcji kuratora K. K. oraz uwzględnienie, przy przyznaniu wynagrodzenia, podatku od towarów i usług, zgodnie z wymogiem wynikającym z § 1 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 13 listopada 2013 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej. Ze względu na naruszenie art. 6, 7, 8 § 2, 77 k.p.a. w związku z § 1 ust. 1 - 3 ww. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 listopada 2013 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a, orzekł jak w pkt I sentencji wyroku. O kosztach postępowania (zwrot wpisu od skargi) orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.(pkt II sentencji).