III SA/Kr 99/14

WyrokWSA w Krakowie2014-05-28

Skład orzekający: Barbara Pasternak, Janusz Kasprzycki, Janusz Bociąga

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Państwowa Inspekcja Pracy jest właściwa do merytorycznego badania i rozstrzygania, czy pracownik wykonuje pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w sytuacji gdy pracodawca nie zaliczył danego stanowiska do takich prac, a spór w tym zakresie powinien być rozstrzygany przez organ rentowy i sąd powszechny?
Ratio decidendi
Państwowa Inspekcja Pracy nie jest właściwa do merytorycznego badania, czy pracownik wykonuje pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, jeśli pracodawca nie zaliczył danego stanowiska do takich prac. W przypadku sporu w tym zakresie, właściwym do kwalifikacji jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych, a następnie sąd powszechny. Decyzje administracyjne organów PIP w tych sprawach nie przesądzają o spełnieniu warunków do nabycia prawa do emerytury pomostowej, a jedynie dokumentują wykonanie pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze.
Stan faktyczny
W. W. złożył wniosek o umieszczenie go w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, co wiązało się z prawem do emerytury pomostowej. Organy Państwowej Inspekcji Pracy dwukrotnie odmówiły nakazania pracodawcy takiego wpisu, uznając, że stanowisko pracy skarżącego (operator urządzeń stalowni) nie zostało przez pracodawcę zaliczone do prac w szczególnych warunkach, a spór w tym zakresie należy do właściwości organu rentowego i sądu powszechnego. Skarżący kwestionował ograniczenie właściwości PIP.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Pasternak Sędziowie WSA Janusz Kasprzycki (spr.) WSA Janusz Bociąga Protokolant Monika Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 maja 2014 r. sprawy ze skargi W. W. na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy z dnia 7 listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nakazania umieszczenia pracownika w ewidencji pracowników wykonujących pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze skargę oddala. Zaskarżoną decyzją z dnia 7 listopada 2013 r. nr [....] Okręgowy Inspektor Pracy, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn., Dz. U. z 2013 r., poz. 267, zwanej dalej w skrócie – k.p.a.) i art. 19 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (t. jedn., Dz. U. z 2012 r., poz. 404, ze zm.) utrzymał w mocy decyzję inspektora pracy z dnia [....] 2013 r. nr rej [....] odmawiającą nakazania umieszczenia pracownika W. W. w ewidencji pracowników wykonujących prace w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym: W. W. złożył w dniu 31 maja 2011 r. do Okręgowego Inspektoratu Pracy wniosek o weryfikację wykazu stanowisk pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w związku z nieujęciem jego osoby w wykazie pracowników uprawnionych do emerytury pomostowej. Na skutek złożonego wniosku inspektor pracy wszczął postępowanie, zaś w tracie jego trwania przeprowadził kontrole nr [....] oraz [....]. W trakcie kontroli ustalono, że skarżący wykonuje pracę na stanowisku operator urządzeń stalowni. Organ l instancji w trakcie postępowania przeanalizował akta osobowe, dokumenty związane z oceną ryzyka zawodowego oraz instrukcje stanowiskowe. Na okoliczność będącą przedmiotem postępowania zostali przesłuchani świadkowie. W wyniku przeprowadzonego postępowania została wydana decyzja z dnia [....] 2012 r., na mocy której organ l instancji odmówił nakazania umieszczenia skarżącego pracownika w ewidencji pracowników wykonujących pracę w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło z uwagi na to, że przeprowadzone postępowanie nie wykazało, że praca na tym stanowisku to praca związana z czynnikami ryzyka, które z wiekiem mogą z dużym prawdopodobieństwem spowodować trwałe uszkodzenie zdrowia, wykonywane w szczególnych warunkach środowiska pracy, determinowanych siłami natury lub procesami technologicznymi, które mimo zastosowania środków profilaktyki technicznej, organizacyjnej i medycznej stawiają przed pracownikami wymagania przekraczające poziom ich możliwości, ograniczony w wyniku procesu starzenia się jeszcze przed osiągnięciem wieku emerytalnego, w stopniu utrudniającym ich pracę na dotychczasowym stanowisku. Od wydanej decyzji do Okręgowego Inspektora Pracy w dniu 6 sierpnia 2012 r. wpłynęło odwołanie pracownika, który zarzucił naruszenie przepisów postępowania administracyjnego w zakresie, w jakim organ l instancji przy ustalaniu wykonywania przez pracownika prac w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze nie uwzględnił pracy wymienionej w poz. 13 załącznika nr 2 do ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz. U. z 2008 r. Nr 237, poz. 1656 ze zm., zwanej dalej ustawą o emeryturach pomostowych), tj. pracy przy bezpośrednim sterowaniu procesami technologicznymi mogącymi stwarzać zagrożenie wystąpienia poważnej awarii przemysłowej ze skutkami dla bezpieczeństwa publicznego. Decyzją z dnia [....] 2012 r. nr rej [....] Okręgowy Inspektor Pracy uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu tej decyzji organ wskazał, że w zaskarżonej decyzji organ l instancji nie wykazał, że wykonywana przez odwołującego się pracownika praca nie stanowi pracy o szczególnym charakterze, o której mowa w poz. 13 załącznika nr 2 do ustawy o emeryturach pomostowych. Przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia, organ II instancji wskazał, że inspektor pracy w trakcie postępowania powinien w szczególności zbadać, za jakie czynności w toku procesu technologicznego odpowiada pracownik, a więc czy praca, jaką wykonuje jest pracą przy bezpośrednim sterowaniu procesami technologicznymi mogącymi stwarzać zagrożenie wystąpienia poważnej awarii przemysłowej ze skutkami dla bezpieczeństwa publicznego. Wobec powyższego rozstrzygnięcia organu II instancji, inspektor pracy przeprowadził u pracodawcy kolejną kontrolę, która została udokumentowana w protokole nr [....]. Decyzją z dnia [....] 2013 r. inspektor pracy odmówił nakazania umieszczenia pracownika W. W. w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, o której mowa w art. 41 ust. 4 pkt 2 ustawy o emeryturach pomostowych. Swoje rozstrzygnięcie inspektor pracy uzasadnił, powołując się na "Raport o bezpieczeństwie dla "A" S.A. Oddział w K. wydanie V Zakładu Dużego Ryzyka Wystąpienia Poważnej Awarii Przemysłowej" ze stycznia 2013 r. (określany dalej jako raport). W trakcie kontroli inspektor pracy ustalił, że pracownik wykonuje pracę operatora maszyny COS (ciągłego odlewania stali). Pomimo stwierdzeń strony postępowania sformułowanych w trakcie jej przesłuchania, że skutkiem błędnej decyzji pracownika może być nawet śmierć innych pracowników operujących na innych pulpitach sterowniczych, a także utrzymania ruchu, organ l instancji wskazał, że w raporcie proces ciągłego odlewania stali i związana z nim operacja cięcia slabów nie została ujęta jako rodzaj działalności, która może stwarzać zagrożenie poważną awarią przemysłową. W tym stanie rzeczy inspektor pracy odmówił nakazania umieszczenia pracownika w ewidencji, o której mowa w art. 41 ust. 4 pkt 2 ustawy o emeryturach pomostowych. Od powyższej decyzji inspektora pracy pismem z dnia 30 września 2013 r. odwołał się W. W., który podniósł, że stanowisko, na którym pracuje z takim samym zakresem obowiązków jest uznane jako spełniające warunki pracy w szczególnych warunkach określonych w ustawie w oddziale "A" S.A. w D., który ma ten sam profil działalności co oddział w K., którego odwołujący się jest pracownikiem. Ponadto pracownik zarzucił organowi l instancji, że ten nie zweryfikował, czy praca, jaką wykonuje pracownik nie stanowi pracy określonej w pkt 14 załącznika nr 2 do ustawy o emeryturach pomostowych. Opisaną na wstępie decyzją z dnia 7 listopada 2013 r. nr [....] Okręgowy Inspektor Pracy utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu tak podjętego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że wydanie nakazu umieszczenia danego pracownika w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze przez inspektora pracy jest możliwe jedynie wówczas, gdy samo stanowisko pracownika, którego dotyczy postępowanie organu PIP zostało przez pracodawcę zaliczone do wykazu stanowisk, o których mowa w art. 41 ust. 4 pkt 1 ustawy o emeryturach pomostowych. W obecnym stanie prawnym o spełnieniu wymagań niezbędnych do nabycia uprawnień emerytury pomostowej, a zatem również warunku w postaci pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, rozstrzyga organ rentowy, zaś weryfikacji decyzji dokonuje sąd powszechny. W toku tego postępowania ustala się, czy pracownik wykonywał pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze przez wymagany przepisami okres. Tak więc organ rentowy, a w razie sporu i wniesienia odwołania - sąd powszechny, rozstrzyga w przedmiocie, czy przez wymagany okres co najmniej 15 lat pracownik wykonywał prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. W tym postępowaniu rozstrzyga się także o tym, czy była to praca w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wykonywana w pełnym wymiarze czasu pracy, w rozumieniu art. 3 ustawy o emeryturach pomostowych. O tym, że pracownik spełnia lub nie spełnia tego warunku do nabycia prawa do emerytury pomostowej nie może zatem rozstrzygać wpis do ewidencji, o której mowa w art. 41 ust. 4 pkt 2 ustawy o emeryturach pomostowych, ani decyzja administracyjna organów PIP wydana na podstawie art. 11 a i art. 12 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (t. jedn., Dz. U. z 2012 r., poz. 404, ze zm.). Organ odwoławczy wskazał, że w zał. 1b Aneksu nr 2 do Pisma Okólnego Nr [....] z [....] 2009 r. w sprawie stanowisk w "A" S.A. Oddział w K. (załącznik nr 1 do protokołu nr rej [....]), który zawiera wykaz stanowisk, na których wykonywane są prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, pracodawca zaliczył jako pracę w szczególnym charakterze jedynie pracę wykonywaną na stanowisku operatora urządzeń stalowni w komórce PSK2 przy procesie COS - Pompownia. W konsekwencji, inspektor pracy nie był uprawniony do merytorycznego badania, czy W. W. wykonuje prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, gdyż sam pracodawca nie zaliczył tej pracy jako pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. Załatwieniem sprawy w przedmiocie wpisu do ewidencji wszczętej ze skargi pracownika jest albo rozstrzygnięcie pozytywne - nakazanie umieszczenia go w ewidencji albo też negatywne, a więc odmowa nakazania umieszczenia pracownika. Wobec braku podstaw do nakazania pracodawcy umieszczenia pracownika w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, za których jest przewidziany obowiązek opłacania składek na Fundusz Emerytur Pomostowych, organ l instancji był zobowiązany wydać decyzję, na mocy której odmawia nakazania umieszczenia pracownika w tej ewidencji. W ocenie organu odwoławczego, organ l instancji nie był bowiem uprawniony badać, czy świadczona przez pracownika praca na stanowisku operatora urządzeń stalowni stanowiła jakąkolwiek z wymienionych w ustawie o emeryturach pomostowych prac w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. Niepełne uzasadnienie decyzji organu l instancji nie stanowi jednakże podstawy do uchylenia decyzji jako wadliwej, lecz może być konwalidowane w decyzji wydanej przez organ II instancji. W skardze do sądu administracyjnego na powyższą decyzję W. W. podniósł zarzut naruszenia przez organy: - art. 77 k.p.a. przez niewłaściwe ustalenie stanu faktycznego sprawy i błędne przyjęcie, że skarżący nie wykonuje pracy o szczególnym charakterze, o której mowa w art. 3 ust. 3 ustawy o emeryturach pomostowych, - art. 11a ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (t. jedn., Dz. U. z 2012 r., poz. 404, ze zm.) w związku z art. 3 ust. 3 i art. 41 ust. 4 i 6 ustawy o emeryturach pomostowych poprzez błędne przyjęcie, że właściwość Państwowej Inspekcji Pracy jest ograniczona do spraw, w których kwalifikacje pracowników wykonujących prace o szczególnym charakterze nie jest sporna, a więc nie wymaga weryfikacji stanowiska pracy w oparciu o kryteria wynikające z przepisów o emeryturach pomostowych, podczas gdy powszechnie obowiązujące przepisy nie wprowadzają takiego ograniczenia. Skarżący wniósł więc o uchylenie zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę Okręgowy Inspektor Pracy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Przeprowadzona bowiem według wskazanych powyżej kryteriów kontrola wydanych w niej rozstrzygnięć wykazała, że są one zgodne z prawem. Zdaniem Sądu nie jest uzasadniony zarzut naruszenia przez organy inspekcji pracy przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn., Dz. U. z 2013 r., poz. 267, zwanej dalej w skrócie – k.p.a.), w szczególności naczelnej zasady postępowania – prawdy obiektywnej - zobowiązującej organ do podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy (art. 7 k.p.a.), uzupełnionej postanowieniami akcentowanego w skardze art. 77 § 1 k.p.a., w świetle którego organ ma w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Wbrew twierdzeniom skargi orzekające organy inspekcji pracy w sposób prawidłowy ustaliły jej stan faktyczny, a zebrany materiał dowodowy jest kompletny i wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia co do istoty sprawy. Skoro z niebudzących wątpliwości ustaleń organów wynika, że skarżący wykonuje w zakładzie pracy pracę operatora maszyny COS (ciągłego odlewania stali), które to stanowisko nie zostało przez pracodawcę skarżącego ujęte w wykazie jako praca w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, bo jak wynika z zał. 1b Aneksu nr 2 do Pisma Okólnego Nr [....] z [....] 2009 r. w sprawie stanowisk w "A" S.A. Oddział w K. (stanowiące załącznik nr 1 do protokołu nr rej [....]), zawierającego wykaz stanowisk, na których wykonywane są prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, za taką pracodawca zaliczył pracę wykonywaną na stanowisku operatora urządzeń stalowni w komórce PSK2 przy procesie COS - Pompownia, to bezsprzecznie jest kwestią sporną zaliczenie pracy skarżącego na stanowisku operatora maszyny COS jako pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. Oceny tej nie można więc uznać za nieprawidłową i naruszającą art. 80 k.p.a., co znajduje również częściowo potwierdzenie w stawianych w skardze przez skarżącego zarzutach. Trafnie bowiem argumentują organy inspekcji pracy, że w razie sporu w tym względzie właściwym do kwalifikacji jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych a następnie sąd powszechny. Jak podniósł Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 marca 2014 r., sygn. akt I OSK 431/13, dostępnym "Takie wyznaczenie granic rozdzielenia właściwości Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i właściwości Państwowej Inspekcji Pracy wynika z regulacji prawnej przyjętej w ustawie z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2010 r. Nr 220, poz. 1447 ze zm.). Według art. 10 ust. 1 tej ustawy "Przedsiębiorca może złożyć do właściwego organu administracji publicznej lub państwowej jednostki organizacyjnej wniosek o wydanie pisemnej interpretacji co do zakresu i sposobu stosowania przepisów, z których wynika obowiązek świadczenia przez przedsiębiorcę daniny publicznej oraz składek na ubezpieczenia społeczne lub zdrowotne, w jego indywidualnej sprawie". Udzielenie interpretacji następuje w drodze decyzji, od której przysługuje odwołanie (art. 10 ust. 5 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej). Od decyzji służy odwołanie do właściwego sądu pracy i ubezpieczeń społecznych. Właściwość sądu pracy i ubezpieczeń społecznych wskazał Sąd Najwyższy w szeregu postanowieniach. W postanowieniu z 18 stycznia 2012 r., II UK 113/11 stwierdził: "W sprawach z odwołania od decyzji organu rentowego w przedmiocie interpretacji co do zakresu i sposobu stosowania przepisów z których wynika obowiązek świadczenia przez przedsiębiorcę składek na ubezpieczenia społeczne lub zdrowotne, w jego indywidualnej sprawie (art. 10 ust. 1 u.s.d.g.) właściwy jest sąd powszechny (sąd pracy i ubezpieczeń społecznych) (art. 83 ust. 2 u.s.u.s.)"." Należy zatem wyjaśnić skarżącemu, że według art. 11a ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (t. jedn., Dz. U. z 2012 r., poz. 404, ze zm., zwanej dalej ustawą o Państwowej Inspekcji Pracy), w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania zaskarżonej decyzji "Właściwe organy Państwowej Inspekcji Pracy są uprawnione do nakazania pracodawcy umieszczenia pracownika w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, o której mowa w art. 41 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych, wykreślenia go z ewidencji oraz sporządzenia korekty dokonanego wpisu w tej ewidencji." Obowiązek płatnika składek na Fundusz Emerytur Pomostowych umieszczenia pracownika w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, za których przewidziany jest obowiązek opłacania składek na ww. Fundusz, reguluje art. 41 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz. U. z 2008 r. Nr 237, poz. 1656 ze zm., zwanej dalej ustawą o emeryturach pomostowych). Ustawą tą przyznano pracownikowi, który nie został umieszczony w ewidencji, a tak się rzecz miała w tym przypadku, środek prawny ochrony w postaci skargi do Państwowej Inspekcji Pracy (art. 41 ust. 6 ustawy o emeryturach pomostowych). W następstwie zasadnej skargi właściwy organ Państwowej Inspekcji Pracy stosuje środki unormowane w art. 11a ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy. Zakres przedmiotowy stosowania nakazów unormowanych w art. 11a ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy wyznacza regulacja ustawy o emeryturach pomostowych. Regulacja zakresu właściwości Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w ustawie o emeryturach pomostowych oraz właściwość sądów powszechnych w sprawach ubezpieczeń społecznych, w tym i emerytur pomostowych ogranicza zakres właściwości organów Państwowej Inspekcji Pracy do spraw, co najistotniejsze w niniejszej sprawie, w których kwalifikacja pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze nie jest sporna. Nie ma więc racji skarżący, że organy inspekcji pracy naruszyły w tym przypadku także art. 11a ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy poprzez jego błędną wykładnię i zastosowanie. Podkreślić jeszcze raz należy, powtarzając doniosłe stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażone w uchwale siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 listopada 2012 r., sygn. akt I OPS 4/12, publik. w ONSAiWSA 2013/2/24, LEX nr 1226997, że: "Sprawy o emerytury pomostowe oraz sprawy dotyczące obowiązku opłacania składek na Fundusz Emerytur Pomostowych są sprawami z zakresu ubezpieczeń społecznych, w których mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawy z dnia 17 stycznia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, a także przepisy Kodeksu postępowania cywilnego (art. 25 i 40 ustawy o emeryturach pomostowych). O spełnieniu warunków wymaganych do nabycia prawa do emerytury pomostowej, w tym warunku w postaci okresu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wynoszącego co najmniej 15 lat (art. 4 pkt 2 ustawy o emeryturach pomostowych), rozstrzyga organ rentowy, a w razie wniesienia odwołania sąd powszechny (art. 25 ustawy o emeryturach pomostowych). W ramach tego postępowania ustala się, czy został spełniony przez pracownika warunek wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze przez co najmniej 15 lat." Trafnie wskazuje w uzasadnieniu Okręgowy Inspektor Pracy, że powtarzając dalej za Naczelnym Sądem Administracyjnym, iż wówczas "...to organ rentowy, a w razie sporu i wniesienia odwołania – sąd powszechny, rozstrzyga o tym, czy przez wymagany okres co najmniej 15 lat pracownik wykonywał prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. W tym postępowaniu rozstrzyga się także o tym, czy była to praca w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wykonywana w pełnym wymiarze czasu pracy, w rozumieniu art. 3 ustawy o emeryturach pomostowych. Prawo do emerytury pomostowej zależy więc od tego, czy pracownik wykonywał prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze przez okres co najmniej 15 lat, a nie od tego, czy był umieszczony w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. O tym, że pracownik spełnia lub nie spełnia ten warunek nabycia prawa do emerytury pomostowej nie może rozstrzygać wpis do ewidencji, o której mowa w art. 41 ust. 4 pkt 2 ustawy o emeryturach pomostowych, ani też decyzja administracyjna organów Państwowej Inspekcji Pracy wydana na podstawie art. 11a i art. 12 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy. Oznaczałoby to bowiem, że o spełnieniu przez pracownika jednego z warunków nabycia prawa do emerytury pomostowej rozstrzygają organy Państwowej Inspekcji Pracy oraz w razie wniesienia skargi – sądy administracyjne. Nie ulega zaś wątpliwości, że decyzje administracyjne wydawane przez organy Państwowej Inspekcji Pracy w tych sprawach nie są objęte właściwością sądów powszechnych. Przemawia to za stanowiskiem, że prowadzenie ewidencji, o której mowa w art. 41 ust. 4 pkt 2 ustawy o emeryturach pomostowych oraz wydawanie decyzji administracyjnych przez organy Państwowej Inspekcji Pracy w sprawach związanych z prowadzeniem tej ewidencji ma służyć jedynie dokumentowaniu tego, że pracownik wykonuje prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. Umieszczenie lub nieumieszczenie w ewidencji nie przesądza zatem o tym, że pracownik spełnia lub nie spełnia ten warunek nabycia prawa do emerytury pomostowej (...). Umieszczenie pracownika w ewidencji, o której mowa w art. 41 ust. 4 pkt 2 ustawy o emeryturach pomostowych, wskazuje jedynie, że pracownik wykonuje prace na stanowisku, na którym jest wykonywana praca w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, co nie jest równoznaczne z tym, że za takiego pracownika pracodawca ma obowiązek opłacania składek. Wskazują na to wyraźnie przepisy art. 41 ust. 1 pkt 2 oraz art. 41 ust. 4 pkt 2 i ust. 6, w których jest mowa o pracownikach »za których jest przewidziany obowiązek opłacania składek «, a nie pracownikach, za których opłaca się składki. Pracownik, za którego przewidziany jest obowiązek opłacania składek, to pracownik, który wykonuje prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, ale ocena i rozstrzygnięcie w razie sporu, czy za takiego pracownika pracodawca jest obowiązany opłacać składki na Fundusz Emerytur Pomostowych należy do właściwości organów rentowych i sądów powszechnych. Prowadzenie ewidencji, o której mowa w art. 41 ust. 4 pkt 2 oraz centralnego rejestru pracowników, o którym mowa w art. 41 ust. 1 pkt 2 ustawy o emeryturach pomostowych, ma ułatwić pobór składek i orzekanie w tych sprawach przez organy rentowe, a nie wyłączyć właściwość organów rentowych w tych sprawach." Nieuprawnionym wobec powyższego jest postawienie orzekającym organom także zarzutu naruszenia art. 41 ust. 4 pkt 2 ustawy o emeryturach pomostowych. Skoro, Sąd nie dopatrzył się w tej sprawie w kontrolowanych decyzjach kwalifikowanych wad skutkujących stwierdzeniem ich nieważności, czy też dającym podstawę do wznowienia postępowania, a przy ich wydawaniu nie stwierdził ani naruszenia przez organy przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ani naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu, który miał wpływ na jej wynik, zobowiązany był uznać skargę za niezasadną, a decyzje za prawidłowe. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł, jak sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło