III SA/Kr 993/08
WyrokWSA w Krakowie2009-01-21
Skład orzekający: Elżbieta Kremer, Halina Jakubiec, Tadeusz Wołek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka przysługuje matce, która zawarła ugodę o alimenty z ojcem dziecka, mimo że nie czyniła starań o ich egzekwowanie?Ratio decidendi
Dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka nie przysługuje, jeżeli nie zostały podjęte starania o uzyskanie świadczeń alimentacyjnych od drugiego rodzica, nawet jeśli ugoda alimentacyjna została zawarta. Samotne wychowywanie dziecka w rozumieniu przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych wymaga braku zasądzenia świadczenia alimentacyjnego lub podjęcia przez rodzica aktywnych starań w celu jego uzyskania. W przypadku ujawnienia okoliczności wspólnego zamieszkiwania z drugim rodzicem i jego partycypowania w kosztach utrzymania dziecka, organy powinny ponownie zbadać kryterium dochodowe rodziny.Stan faktyczny
Skarżąca K. M. ubiegała się o dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Organ I instancji odmówił przyznania dodatku, wskazując na zawartą ugodę alimentacyjną z ojcem dziecka. Po uchyleniu decyzji przez WSA i ponownym rozpatrzeniu sprawy, organ ustalił, że skarżąca nie czyniła starań o uzyskanie świadczeń alimentacyjnych po 1989 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję odmawiającą przyznania dodatku. Skarżąca wniosła skargę do WSA, podtrzymując swoje stanowisko i wskazując na trudną sytuację materialną i zdrowotną.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kremer Sędziowie WSA Halina Jakubiec WSA Tadeusz Wołek (spr.) Protokolant Monika Pilch po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 stycznia 2009r. sprawy ze skargi K. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 28 sierpnia 2008r. nr [...] w przedmiocie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka skargę oddala
Burmistrz decyzją nr [...] z dnia [...] 2008 r. skierowaną do K. M., przyznał W. M. (data urodzenia: 1988-[...]) prawo do:
- zasiłku rodzinnego na okres od 2005.09.01 do 2006.08.31 w wysokości 43 zł. miesięcznie,
- dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego w wysokości 90 zł. jednorazowo w miesiącu wrześniu 2005 r.,
- dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu podjęcia przez dziecko nauki w szkole poza miejscem zamieszkania na okres od 2005.09.01 do 2006.06.30 w wysokości 40 zł. miesięcznie,
- oraz odmówił prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka.
Jako podstawę prawna rozstrzygnięcia wskazał art.3, art.4, art.5, art.6 ust. 1, art.8, art. 11a. art.14, art.15, art.19 ust.4, art.20 ust.3, art.23, art.24 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz. U. z 2006r. nr 139, poz. 992 z późn. zm.), Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 lipca 2006 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych ( Dz. U. nr 130, poz. 903 ) i Rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. nr 105, poz. 881 z późn. zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 z późn. zm.).
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że w dniu 29.07.2005 r. K. M. złożyła wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego, oraz dodatków do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka, rozpoczęcia roku szkolnego, podjęcia przez dziecko nauki w szkole poza miejscem zamieszkania. Do wniosku dołączono zaświadczenie z Urzędu Skarbowego o dochodach uzyskanych w 2004 r. przez wnioskodawczynię oraz zaświadczenie o uczęszczaniu do szkoły w roku szkolnym 2005/2006 przez syna W. M.
Ustalono, że skarżąca jest panną, a rodzina składa się z dwóch osób, tj. skarżącej i jej syna. W oparciu o odpis zupełny aktu urodzenia dziecka, stwierdzono, że ojcem biologicznym dziecka jest M. D. Uznanie dziecka przez ojca nastąpiło przed kierownikiem Urzędu Stanu Cywilnego w dniu 13.09.1988 r. Skarżąca dołączyła kopię ugody sygn. akt [...] z dnia 7.03.1989 r. zobowiązującą W. D. do płacenia alimentów na rzecz dziecka W. M.
Decyzją z dnia [...] 2006 r., nr [...], przyznano skarżącej prawo do zasiłku rodzinnego, dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego oraz z tytułu podjęcia przez dziecko nauki w szkole poza miejscem zamieszkania na dziecko. Dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka nie został przyznany, gdyż niespełniony pozostawał warunek określony w art. 11 a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, ponieważ biologiczny ojciec dziecka został zobowiązany ugodą sądową do płacenia alimentów.
Skarżąca odwołała się od decyzji nr [...]. Decyzją z dnia [...] 2006 r. znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 20.11.2007 r. sygn. akt II SA/Kr/853/06 uchylił decyzję SKO i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. WSA podniósł, że rodzic samotnie wychowujący dziecko, mimo wykazania aktywności w uzyskaniu świadczeń alimentacyjnych od ojca dziecka, może je mieć zasądzone w minimalnej wysokości, niewystarczającej na utrzymanie dziecka. Nie ma, więc racjonalnych powodów, by rodzic będący w takiej sytuacji był gorzej traktowany przez ustawodawcę niż rodzic takiego dziecka, którego drugi z rodziców nie żyje albo jest nieznany. Opierając się na przepisie art. 71 Konstytucji, przepisie art. 133 § 1 oraz art. 135 § 1 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, WSA stwierdził, że ustawodawca preferuje osoby wykazujące aktywność w uzyskaniu zasądzenia świadczenia alimentacyjnego na rzecz dziecka od drugiego rodzica. W myśl konstytucyjnej zasady pomocniczości państwo powinno wspierać rodzinę, a nie zastępować ją w realizowaniu tej funkcji.
Wykładnia systemowa przepisu art. 11 a ustawy o świadczeniach rodzinnych dokonana w zestawieniu z art. 71 Konstytucji oznacza, że dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka przysługuje wtedy, jeżeli powodem braku zasądzenia świadczenia alimentacyjnego są wskazane w punktach 1 i 2 przyczyny, tj. drugi rodzic dziecka nie żyje albo ojciec dziecka jest nieznany. Nie oznacza to natomiast, że dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka nie przysługuje, jeżeli alimenty są zasądzone. W związku z powyższym w świetle dokonanej wykładni przepisu art. 11 a ustawy o świadczeniach rodzinnych, WSA zobowiązał organ I instancji do ustalenia, czy skarżąca po roku 1989 czyniła starania o uzyskanie świadczenia alimentacyjnego.
Zgodnie z zaleceniem WSA organ wszczął postępowanie w sprawie przyznania prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego na okres zasiłkowy 2005/2006.
W dniu 30.04.2008 r. w trakcie przesłuchania strony, skarżąca oświadczyła, że po roku 1989 nie czyniła starań w celu uzyskania świadczeń alimentacyjnych na rzecz dziecka oraz nie wniosła nigdy sprawy do Sądu, ani sprawy do Komornika o egzekucję świadczeń. Brak starań wynikał z stanu jej zdrowia. Ponadto oświadczyła, że również ze względu na stan zdrowia, od 1991 r. ojciec dziecka M. D. zamieszkuje wraz z nimi i ponosi częściowo opłaty za mieszkanie oraz czasem udziela pomocy finansowej na utrzymanie syna.
W roku 2006 syn W. M. osiągnął pełnoletniość i już sam mógł zwrócić się do Sądu o zasądzenie alimentów od ojca, innych niż zawarte w ugodzie z dnia 7.03.1989 r. syng. akt [...], a następnie w przypadku nie wywiązywania się z obowiązku alimentacyjnego wszcząć postępowanie komornicze.
Po przeprowadzeniu postępowania organ ustalił, że niespełniony pozostaje warunek art. 11 a ust.1, zatem dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka nie przysługuje.
Odwołanie od powyższej decyzji w części dotyczącej odmowy prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka wniosła skarżąca. Podniosła, że jej sytuacja materialna i zdrowotna jest bardzo ciężka. Zdaniem skarżącej alimenty dla jej syna powinien płacić Skarb Państwa, a nie ojciec dziecka, gdyż to Skarb Państwa odpowiedzialny jest za tragiczną sytuację skarżącej i jej syna. Skarżąca zwróciła się o pomoc w uzyskaniu renty dla niej i syna oraz pomoc w odzyskaniu majątku rodowego.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 28.08.2008r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
Kolegium w uzasadnieniu decyzji wskazało, że zgodnie z art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, "ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia". Zatem Kolegium jest związane zarówno oceną prawną, jak też wskazaniami dotyczącymi dalszego prowadzenia postępowania wyrażonymi w wyroku sądowym.
Przepisem, który reguluje przyznanie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka jest art. 11a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z tym przepisem - dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka przysługuje samotnie wychowującym dziecko matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, jeżeli nie zostało zasądzone świadczenie alimentacyjne na rzecz dziecka od drugiego z rodziców dziecka, ponieważ: 1) drugi z rodziców dziecka nie żyje; 2) ojciec dziecka jest nieznany; 3) powództwo o ustalenie świadczenia alimentacyjnego od drugiego z rodziców zostało oddalone.
W sprawie skarżąca jest osobą samotnie wychowującą dziecko, gdyż jest panną i jej rodzina składa się tylko z niej i dziecka. Jest również osobą mającą zasądzone świadczenia alimentacyjne, ponieważ zawarła ugodę o alimenty na rzecz dziecka z jego ojcem.
Zasadna jest odmowa przyznania dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka, ze względu na to, iż skarżąca nie czyniła starań o uzyskanie świadczenia alimentacyjnego, co oświadczyła podczas przesłuchania w dniu 30 kwietnia 2008 r.
W skardze na powyższą decyzję w zakresie odmowy przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka skarżąca podtrzymała argumenty powołane w odwołaniu.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze, wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując w całości swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Kolegium wskazało, że wobec oceny prawnej i wskazań, co do dalszego postępowania wyrażonych w orzeczeniu Sądu z dnia 20 listopada 2007 r. - organ I instancji decyzją z dnia [...] 2008 r. Nr [...] uchylił decyzję Nr [...] z dnia [...] 2005r. w sprawie odmowy przyznania prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego na dziecko: W. M.
Z przedłożonych wraz z odpowiedzią na skargę akt postępowania administracyjnego wynika, że przed Sądem Rejonowym w sprawie do sygn. akt [...] w dniu 7 marca 1989 r. została zawarta ugoda, w której M. D. zobowiązał się płacić alimenty na rzecz małoletniego syna W. M. w kwocie po 12 zł. miesięcznie poczynając od dnia 1 marca 1989 r.
Ponadto z akt tych wynika, że skarżąca w dniu 29.07.2005 r. złożyła wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego.
Rozpatrując ten wniosek organ I instancji decyzją z dnia [...] 2005 r. nr [...] odmówił przyznania skarżącej prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku na dziecko W. M.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w sprawie o sygn. II SA/Kr 853/06 rozpatrując skargę K. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] 2006 r., znak: [...], oraz poprzedzającą ją decyzje organu I instancji z dnia z dnia [...] 2006 r. nr [...] w uzasadnieniu wyroku uchylającego powyższe decyzje wskazał, że decyzja organu l instancji, która nie rozstrzygnęła o decyzji z dnia [...] 2005r. narusza przepisy postępowania w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy. Utrzymując tę decyzję w mocy to samo uchybienie popełnił organ odwoławczy.
Ponieważ decyzja z dnia [...] 2005r. nie była decyzją ostateczną, gdyż nie została skutecznie doręczona, nie zachodzi w sprawie przypadek z art. 156 § 1 pkt 3 kpa, co oznacza, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu l instancji nie są dotknięte wadą powodującą ich nieważność. Wskazał też, że pismo skarżącej z dnia 16.11.2005r organ l instancji ocenił jako odwołanie od decyzji z dnia [...] 2005r.
Odpowiedzieć, zatem należy na pytanie, czy prawidłowym było wydanie przez organ l instancji w dniu [...] 2006r kolejnej decyzji, rozpatrującej ponownie wniosek K. M. z dnia 29.07.2005r. Z uzasadnienia decyzji z dnia [...] 2005r. zdaje się wynikać, że organ uznał, iż fakt nieodebrania przez skarżącą decyzji z dnia [...] 2005r skutkuje tym, że decyzja ta nie istnieje i dlatego wydał powtórną decyzję. Organ II instancji w ogóle nie odniósł się do tej kwestii.
Zgodnie z przepisem art.110 kpa organ administracji publicznej, który wydał decyzję, jest nią związany od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia, o ile kodeks nie stanowi inaczej. Komentowany przepis wyraża zasadę związania organu administracji publicznej wydaną przez siebie decyzją administracyjną. Zasada ta oznacza to, że decyzja, która została doręczona (ogłoszona) stronie, nie może być zmieniona lub uchylona przez organ, który ją wydał, inaczej jak tylko w postępowaniu administracyjnym przewidzianym w kodeksie.
Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ winien, więc wydać decyzję merytoryczną, która wyeliminuje decyzję z dnia [...] 2005r. Dlatego też Sąd na podstawie art.145 par.1 pkt 1 lit.c) p.p.s.a. wyeliminował z obrotu prawnego zaskarżona i poprzedzającą decyzję organu I instancji.
Mając na uwadze powyższe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r., nr 153, poz.1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji, przy czym w sprawowaniu tej kontroli nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną rozstrzygając w granicach danej sprawy (art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz.1270 ze zm.). Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Trafnie, bowiem Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, "ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia". Zatem Kolegium było związane zarówno oceną prawną, jak też wskazaniami dotyczącymi dalszego prowadzenia postępowania wyrażonymi w wyroku sądowym.
Wobec oceny prawnej i wskazań, co do dalszego postępowania wyrażonych w uzasadnieniu wyroku Sądu z dnia 20 listopada 2007 r. - organ I instancji decyzją z dnia [...] 2008 r. Nr [...] uchylił decyzję Nr [...] z dnia [...] 2005r. w sprawie odmowy przyznania prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego na dziecko: W. M.
Ponadto w niniejszej sprawie ustalono, iż w roku 2004 rodzina K. M. uzyskała dochód uprawniający do uzyskania świadczeń rodzinnych. Organ I instancji w związku z tym przyznał K. M. zasiłek rodzinny na dziecko. Dodatkowo wobec spełnienia przesłanek określonych w art. 14 i art. 15 ustawy o świadczeniach rodzinnych przyznano też dodatki do tego zasiłku (z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego oraz podjęcia przez dziecko nauki w szkole poza miejscem zamieszkania).
Przyczyną, dla której skarżąca nie zgadza się z powyższym rozstrzygnięciem, jest odmowa przyznania prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka.
Zgodnie ze wskazaniami Sądu, organ I instancji podjął czynności w celu ustalenia, czy K. M. po roku 1989 czyniła starania o uzyskanie świadczenia alimentacyjnego. W dniu 30 kwietnia 2008 r. w trakcie przesłuchania K. M. oświadczyła, że po roku 1989 nie czyniła starań w celu uzyskania świadczeń alimentacyjnych na rzecz dziecka W. M. oraz nie wniosła nigdy sprawy do Sądu, ani sprawy do Komornika o egzekucję świadczeń. Zgodnie z wyjaśnieniem, brak starań wynikał ze stanu Jej zdrowia.
Trafnie, więc Kolegium wskazało, iż przepisem, który reguluje przyznanie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka jest art. 11a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z tym przepisem - dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka przysługuje samotnie wychowującym dziecko matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, jeżeli nie zostało zasądzone świadczenie alimentacyjne na rzecz dziecka od drugiego z rodziców dziecka, ponieważ: 1) drugi z rodziców dziecka nie żyje; 2) ojciec dziecka jest nieznany; 3) powództwo o ustalenie świadczenia alimentacyjnego od drugiego z rodziców zostało oddalone.
Organy obu instancji przyjęły, że K. M. jest osobą samotnie wychowującą dziecko, gdyż jest panną i jej rodzina składa się tylko z niej i dziecka. Jest również osobą mającą ustalone świadczenia alimentacyjne, ponieważ zawarła ugodę o alimenty na rzecz dziecka z jego ojcem.
W tak ustalonym stanie faktycznym, trafnie Kolegium wskazało, iż zasadna jest odmowa przyznania dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka, ze względu na to, iż K. M. nie czyniła starań o uzyskanie świadczenia alimentacyjnego, co wyjaśniła podczas przesłuchania przed organem I instancji w dniu 30 kwietnia 2008 r.
Zauważyć jednak należy, na co wskazywał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w uzasadnieniu wyroku z dnia 20.11.2007 r. sygn. akt II SA/Kr 853/06, że obowiązujący w dniu wydania zaskarżonej decyzji przepis art.3 pkt 17a) ustawy z dnia 28 listopada 2003r o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., nr 139, poz. 992 z późn. zm.), zawierający ustawową definicję osoby samotnie wychowującej dziecko (panna, kawaler, wdowa, wdowiec, osoba pozostająca w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osoba rozwiedziona, chyba, że wychowuje wspólnie, co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem) dodany został przez art.1 pkt 2 lit. a) ustawy z dnia 29 grudnia 2005r. (Dz. U. Nr 267 poz. 2260), wobec utraty mocy obowiązującej z dniem 31 grudnia 2005r. dotychczasowego przepisu art. 3 pkt 17 ustawy na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 maja 2005r (Dz. U. Nr 95 poz. 806). Na skutek tego samego wyroku TK utracił moc przepis art. 12 ustawy, określający podstawy prawne przysługiwania dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka.
W dniu 30.04.2008 r. w trakcie przesłuchania w charakterze strony, skarżąca oświadczyła, że ze względu na stan zdrowia, od 1991 r. ojciec dziecka M. D. zamieszkuje wraz z nimi i ponosi częściowo opłaty za mieszkanie oraz czasem udziela pomocy finansowej na utrzymanie syna. Ujawnione przez skarżącą dopiero przy ponownym rozpatrywaniu sprawy okoliczności wspólnego zamieszkiwania z ojcem dziecka i przyczynianie się przez niego do utrzymania dziecka mogły wskazywać, że w tej sytuacji nie zachodzą przesłanki do przyjęcia, iż skarżąca jest osobą samotnie wychowująca dziecko w rozumieniu art. 3 pkt 17a) ustawy o świadczeniach rodzinnych. Okoliczności powyższe były sprzeczne ze wskazywanymi przez skarżącą we wniosku z dnia 29 lipca 2005 r., który stanowił podstawę wydanych decyzji. Wniosek ten zawierał oświadczenie skarżącej, że zamieszkuje wyłącznie z dzieckiem wówczas małoletnim W. M. i dochodem rodziny jest wyłącznie dochód uzyskiwany przez skarżącą. Do wniosku dołączono zaświadczenie z Urzędu Skarbowego o dochodach uzyskanych w 2004 r. przez skarżącą oraz zaświadczenie o uczęszczaniu do szkoły w roku szkolnym 2005/2006 przez syna W. M.
Organy obu instancji opierając się na wniosku skarżącej i przedłożonym zaświadczeniu przyjęły, że w niniejszej sprawie w roku 2004 rodzina K. M. uzyskała dochód uprawniający do uzyskania świadczeń rodzinnych.
Prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego ustawa o świadczeniach rodzinnych uzależnia od spełnienia kryterium dochodowego zgodnie z treścią art. 5. Ponadto zgodnie z obowiązującą w dacie wydawania decyzji treścią art. 3 pkt 16 ustawy definicją ustawową rodziny "oznacza to odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz pozostające na utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia, a także dziecko, które ukończyło 25 rok życia legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością rodzinie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne; do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko".
Okoliczność wspólnego zamieszkiwania ze skarżącą i dzieckiem ojca dziecka powinny, więc być rozważone przez organy przy ustalaniu kryterium dochodowego uprawniającego do otrzymania świadczeń skoro zgodnie z treścią art. 3 pkt 2 ustawy "Ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie rodziny - oznacza to przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy".
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego, zwana dalej kpa, normuje postępowanie przed organami administracji publicznej, przed innymi organami państwowymi oraz przed innymi podmiotami, w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych. W toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 kpa). Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 kpa). Organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 kpa). Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa (art.107 § 3 kpa).
Zgodnie z treścią art. 138 § 1 kpa, organ odwoławczy wydaje decyzję, w której: utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję albo uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka, co do istoty sprawy bądź uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji, albo umarza postępowanie odwoławcze. Organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę organ ten może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy (§ 2).
Organy obu instancji zobowiązane, więc były po ujawnieniu przez skarżącą faktu zamieszkiwania wraz z ojcem dziecka, do wyjaśnienia, jakie były faktyczne dochody rodziny i czy dochody te uprawniały do przyznania świadczeń, czego z naruszeniem powyżej wskazanych regulacji nie uczyniły poprzestając na bardzo lakonicznym przesłuchaniu skarżącej w charakterze strony. To naruszenie przepisów postępowania niewątpliwie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 §1 pkt 1 lit.c) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uprawniające Sąd do uchylenia zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji w całości.
Jak już wskazano powyżej, przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji przy czym w sprawowaniu tej kontroli nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną rozstrzygając w granicach danej sprawy (art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
Skarżąca w skardze zakwestionowała w istocie jedynie odmowę przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Dlatego też uchylenie przez Sąd zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji w całości a więc także w części przyznającej skarżącej prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego, byłoby niewątpliwie orzeczeniem na niekorzyść. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdził naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 134 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Sąd nie stwierdziła takiego naruszenia i dlatego nie mógł uchylić decyzji w całości.
Dlatego też Sąd uznał, że w rozpatrywanej sprawie brak jest wystarczających podstaw do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji i działając na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło