III SAB/Kr 1/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym : Przewodniczący: Sędzia WSA Janusz Kasprzycki po rozpoznaniu w dniu 30 marca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. P. na bezczynność Starosty postanawia: ustanowić dla skarżącego adwokata z urzędu, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka Postanowieniem z dnia 28 sierpnia 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił skargę J. P. na bezczynność Starosty, na mocy art. 220 § 1 z w zw. z art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) z powodu nie uiszczenia wpisu od skargi. W dniu 28 września 2009 r. skarżący na urzędowym formularzu złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata. Powyższym wniosek został rozpatrzony i postanowieniem z dnia 30 października 2009 r. Referendarz Sądowy ustanowił dla skarżącego adwokata. Od powyższego postanowienia w ustawowo zakreślonym terminie sprzeciw złożył Starosta. W uzasadnieniu Starosta wskazał, że przyznanie skarżącemu prawa pomocy nie mogło nastąpić skutecznie, bowiem w niniejszej sprawie postanowieniem z dnia 28 sierpnia 2009 r. skarga J. P. na bezczynność Starosty została odrzucona, a skarżący w przewidzianym terminie nie wniósł od powyższego postanowienia skargi kasacyjnej. Postępowanie sądowe zostało zatem zakończone. Ponadto, zgodnie z art. 247 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) prawo pomocy nie przysługuje w razie oczywistej bezzasadności skargi, a za taką należy uznać skargę J. P. W celu zweryfikowania informacji podniesionych w sprzeciwie Sąd wezwał skarżącego o wyjaśnienie, czy faktycznie jest właścicielem nieruchomości wyszczególnionych w wykazie oraz o podanie czy na nieruchomość tych prowadzi działalność gospodarczą lub rolniczą. W odpowiedzi na to wezwanie skarżący nie ustosunkował się do twierdzeń organu, natomiast zarzut, że wniosek o ustanowienie adwokata został złożony za późno uznał za bezpodstawny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm., zwanej dalej w skrócie - p.p.s.a.) w razie skutecznego wniesienia sprzeciwu, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Ponieważ sprzeciw został wniesiony z zachowaniem ustawowego terminu, wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy podlega ponownemu rozpatrzeniu. W myśl przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. osobie fizycznej, która wystąpiła o zwolnienie od kosztów sądowych (co ma miejsce w niniejszej sprawie) prawo pomocy może być przyznane wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku w utrzymaniu swoim i swojej rodziny. Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Podnieść należy, że co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Koszty te są bowiem rodzajem daniny publicznej. Zasadą wynikającą z art. 84 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej jest powszechność i równość ponoszenia danin publicznych. Zwolnienie od ich ponoszenia oznacza przerzucenie ciężaru na budżet państwa, a w efekcie na współobywateli. Prawo pomocy jest zatem instytucją o charakterze wyjątkowym i jako takie winno być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawcy nie posiadają żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Rozpatrując niniejszą sprawę zaznaczyć należy, że Sądowi z urzędu jest wiadome, że skarżący jest stroną także w innych sprawach zawisłych przed WSA w Krakowie, w tym m.in. w sprawie oznaczonej sygnaturą III SA/Kr 124/09. W tym miejscu wskazać także należy, że w sprawie III SA/Kr 124/09 Sąd skierował do skarżącego analogiczne wezwanie o wyjaśnienie okoliczności podniesionych przez organ w złożonym, również w tej sprawie, sprzeciwie od postanowieniem referendarza sądowego. Z oświadczenia skarżącego złożonego do sprawy o sygn. akt. III SA/Kr 124/09 wynika, że skarżący nie prowadzi na nieruchomościach działalności gospodarczej ani rolniczej i nie osiąga z nich żadnego dochodu. Z treści złożonego przez skarżącego wniosku wynika, że jest on osobą starszą i schorowaną. Prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. W skład jego majątku wchodzi 60 metrowy dom z 8 metrowym mieszkaniem oraz nieruchomość rolna o powierzchni 3, 56 ha stanowiąca ugór. Miesięczny dochód skarżący określił na 1300,45 zł. emerytury. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że ma 69 lat, ciężko choruje na szereg schorzeń w związku z czym miesięcznie wydaje na lekarstwa i wizyty u lekarzy ok. 900 zł, co stanowi znaczną cześć środków jakimi dysponuje. Podniósł, że ze względu na stan zdrowia nie może podjąć pracy w gospodarstwie rolnym. Dom w którym zamieszkuje pozbawiony jest takich wygód jak woda, prąd, łazienka, CO. Zaznaczył, że z jego skarg toczy się przed tutejszym sądem kilkanaście postępowań. Z dodatkowych wyjaśnień skarżącego złożonych na wezwanie sądu w celu oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego wynika, że jest on właścicielem kilkunastu nieruchomości rolnych, które jak twierdzi nie przynoszą żadnego dochodu. Mając na uwadze powyższe okoliczności stwierdzić należy, że Sąd rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy uwzględnia realną sytuację finansową strony, w tym również przyczyny takiego stanu rzeczy. Porównując niewielką kwotę miesięcznego dochodu skarżącego do wysokości minimalnego wynagrodzenia adwokata, które skarżący musiałaby uiścić ustanawiając adwokata z wyboru, stwierdzić należy, że skarżący nie jest w stanie bez uszczerbku w kosztach utrzymania, ponieść kosztów ustanowienia adwokata. Posiadanie nieruchomości przez skarżącego nie niweczy zasadności jego wniosku o przyznanie prawa pomocy. W chwili składania wniosku nie miał bowiem skarżący realnej możliwości poniesienia kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Potencjalna możliwość ich uzyskania przez np. sprzedaż nieruchomości, dzierżawę albo wynajem, nie ma znaczenia przy rozpatrywaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy (tak NSA w sprawach o sygn. OZ 1072/04, OZ 1068/04, I OZ 707/05, I OZ 387/05, I OZ 1421/05). Nie są trafne stwierdzenia Starosty, że skarżący nie może się ubiegać o przyznanie prawa pomocy w sytuacji, gdy skarga została odrzucona. Skarżący może się ubiegać o przyznanie prawa pomocy na każdym etapie postępowania sądowego. Aby skutecznie wnieść ewentualną skargę kasacyjną powinien on zwrócić się do profesjonalnego pełnomocnika o jej sporządzenie. Istnieje bowiem w tym względzie tzw. przymus adwokacko – radcowski. Skarga wniesiona osobiście przez skarżącego podlegałaby odrzuceniu. Sąd rozpatrując wniosek skarżącego miał więc na uwadze także i tą okoliczność, by zagwarantować skarżącemu prawo do sądu. Nie przyznanie skarżącemu adwokata z urzędu na tym etapie postępowania, przy jego sytuacji materialnej, oznaczałoby pozbawienie skarżącego możliwości wniesienia ewentualnej skargi kasacyjnej, co byłoby niedopuszczalne. Powyższe wyklucza więc możliwość odmowy skarżącemu przyznania prawa pomocy również i w sytuacji, gdyby uznać bezzasadność jego skargi. Sąd bowiem może odmówić stronie przyznania prawa pomocy z powodu oczywistej bezzasadności skargi jedynie w tych przypadkach, w których nie doprowadzi to do naruszenia prawa do sądu. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. art. 246 § 1 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) należało orzec jak w sentencji niniejszego postanowienia.