III SAB/Kr 133/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Hanna Knysiak-Sudyka (spr.) Sędziowie: Sędzia WSAHalina Jakubiec Sędzia WSA Janusz Kasprzycki po rozpoznaniu w dniu 16 stycznia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. C. na przewlekłe prowadzenie przez Wojewodę postępowania w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy 1. przyznaje od Wojewody na rzecz skarżącego A. C. kwotę 200 (dwieście) złotych; 2. przyznaje adwokatowi M. Z., wykonującemu zawód w Kancelarii Adwokackiej przy ul. [...] w K. ze środków Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem wynagrodzenia za sporządzenie skargi kasacyjnej, podwyższoną o obowiązującą stawkę podatku od towarów i usług. Wnioskiem z dnia 25 listopada 2014 r. skarżący A. C. wystąpił do Wojewody o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy wraz z wnioskiem o zwolnienie z opłaty skarbowej. Decyzją z dnia 27 listopada 2014 r. Wojewoda umorzył postępowanie z uwagi na jego bezprzedmiotowość. Decyzją z dnia 9 lutego 2015 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców uchylił wymienioną wyżej decyzję i przekazał sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. Akta sprawy wraz z decyzją organu odwoławczego wróciły do Wojewody w dniu 20 lutego 2015 r. Wnioskiem z dnia 12 lutego 2015 r. A. C. zwrócił się do Wojewody o wyłączenie pracownika organu T. W. od udziału w przedmiotowym postępowaniu. Postanowieniem z dnia 10 marca 2015 r. Wojewoda odmówił wyłączenia T. W. od udziału w przedmiotowym postępowaniu. W dniu 13 marca 2015 r. A. C. zwrócił się do organu z zapytaniem w sprawie przesłuchania w dniu 17 marca 2015 r. Pismem z dnia 16 marca 2015 r. udzielono mu odpowiedzi na powyższe pismo. Pismem z dnia 17 marca 2015 r. poinformowano strony, że w dniu 20 lutego 2015 r. zostało wszczęte postępowanie z wniosku A. C. w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy. Pismem z dnia 18 marca 2015 r. Wojewoda wystąpił do Dyrektora Delegatury Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Komendanta Wojewódzkiego Policji i Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej o przekazanie informacji, czy wjazd i pobyt cudzoziemca na terytorium RP mogą stanowić zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. Pismem z dnia 20 marca 2015 r. poinformowano stronę o nowym terminie załatwienia sprawy – do dnia 20 maja 2015 r. Pismem z dnia 25 marca 2015 r. Wojewoda przekazał zgodnie z właściwością Prezydentowi Miasta podanie A. C. z dnia 25 listopada 2014 r. dotyczące zwolnienia z opłaty. W dniu 26 marca 2015 r. Komendant Wojewódzki Komisji udzielił odpowiedzi na pismo z dnia 18 marca 2015 r. Pismem z dnia 31 marca 2015 r. wezwano M. C. na przesłuchanie w dniu 22 kwietnia 2015 r. Dnia 10 kwietnia 2015 r. wpłynęła do organu informacja Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej. Dnia 21 kwietnia 2015 r. M. C. poinformowała organ, że nie stawi się na przesłuchanie w dniu 22 kwietnia 2015 r. Dnia 22 kwietnia 2015 r. wezwano ponownie M. C. i A. C. na przesłuchanie w dniu 27 maja 2015 r. W dniu 30 kwietnia 2015 r. skarżący zapoznał się z aktami sprawy. W związku z otrzymaną w dniu 10 kwietnia 2015 r. informacją od Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej, pismami z dnia 6 maja 2015 r. Wojewoda wystąpił do Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Komendanta Głównego Policji, Szefa Służby Wywiadu Wojskowego, Szefa Agencji Wywiadu oraz Szefa Służby Kontrwywiadu Wojskowego o udostępnienie informacji o skarżącym. Pismem z dnia 8 maja 2015 r. wystosowano zapytanie o udzielenie informacji o osobie z Krajowego Rejestru Karnego. Pismem z dnia 20 maja 2015 r. poinformowano stronę o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy do dnia 20 lipca 2015 r. W dniu 20 maja 2015 r. wpłynęła odpowiedź Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, a 21 maja 2015 r. – sprawozdanie z przeprowadzonego przez Placówkę Straży Granicznej wywiadu środowiskowego. W dniu 25 maja 2015 r. wpłynęła odpowiedź Szefa Agencji Wywiadu. W dniu 27 maja 2015 r. organ podjął bezskuteczną próbę dokonania oględzin mieszkania zajmowanego przez skarżącego. W tym też dniu przesłuchano skarżącego i jego żonę. W dniu 29 maja 2015 r., w związku z pismem z dnia 10 kwietnia 2015 r. Placówki Straży Granicznej, zwrócono się do Ambasady Rzeczypospolitej Polskiej w B o udostępnienie informacji, które mogą mieć wpływ na podjęcie decyzji w toczącym się powstępowaniu. W dniach 3 czerwca 2015 r. i 16 czerwca 2015 r. do organu wpłynęły odpowiedzi Służby Kontrwywiadu Wojskowego i Komendanta Głównego Policji na pismo z dnia 6 maja 2015 r. W dniu 17 czerwca 2015 r. przesłuchano A. N. (najmującą mieszkanie przy ul. O w K). W dniu 18 czerwca 2015 r. odbyło się przesłuchanie A. C., a w dniu 2 lipca 2015 r. przesłuchano L. L., (właścicielkę mieszkania przy ul. O w K). Postanowieniem z dnia 15 lipca 2015 r. Wojewoda odmówił stronie przeglądania dokumentów zawierających informacje niejawne, którym nadana została klauzula "zastrzeżone". W piśmie z dnia 20 lipca 2015 r. poinformowano strony o nowym terminie załatwienia sprawy, który wyznaczono do dnia 20 września 2015 r. Pismem z dnia 7 sierpnia 2015 r. udzielono odpowiedzi A. C. na jego pismo z dnia 29 lipca 2015 r. W piśmie z dnia 27 sierpnia 2015 r. udzielono skarżącemu odpowiedzi na pismo z dnia 10 sierpnia 2015 r. Poinformowano, że w dniu 28 lipca 2015 r. akta sprawy przesłano do organu odwoławczego celem rozpatrzenia zażalenia na postanowienie z dnia 15 lipca 2015 r. odmawiające skarżącemu przeglądania dokumentów. Ponownej odpowiedzi udzielono skarżącemu w dniu 4 września 2015 r. Postanowieniem z dnia 15 września 2015 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców utrzymał w mocy postanowienie z dnia 15 lipca 2015 r. Pismem z dnia 18 września 2015 r. poinformowano stronę o nowym terminie załatwienia sprawy – do dnia 20 listopada 2015 r. Pismem z dnia 30 listopada 2015 r. udzielono A. C. odpowiedzi na jego pismo z dnia 2 listopada 2015 r. Postanowieniem z dnia 26 stycznia 2016 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców uznał zażalenie A. C. z dnia 23 września 2015 r. na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego za uzasadnione i wyznaczył termin załatwienia sprawy do dnia 15 marca 2016 r. W dniu 4 lutego 2015 r. Wojewoda otrzymał od organu odwoławczego materiały przesłane od Wojewody za pismem z dnia 28 października 2014 r. wraz z postanowieniem z dnia 24 stycznia 2016 r. W dniu 29 lutego 2016 r. akta sprawy zostały wypożyczone Wojewodzie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na okres 7 dni. Sąd ten rozpoznawał sprawę ze skargi A. C. na postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia 15 września 2015 r. (wyrokiem z dnia 21 czerwca 2016 r. sygn. akt IV SA/Wa 3427/15 Sąd ten uchylił zaskarżone postanowienie). W dniu 7 marca 2016 r. A. C. zapoznał się z aktami sprawy. Decyzją z dnia 14 marca 2016 r. Wojewoda odmówił udzielenia A. C. zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Pismem z dnia 27 czerwca 2016 r. A. C. wniósł skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę w sprawie z jego wniosku z dnia 25 listopada 2014 r. o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium RP. Skarżący wniósł o stwierdzenie przewlekłości postępowania, o stwierdzenie, że przewlekłość miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz o zasądzenie od Wojewody sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jednocześnie zwrócił się o zobowiązanie organu do wyjaśnienia przyczyn i ustalenia osób winnych niezałatwienia sprawy w terminie. W uzasadnieniu skargi skarżący opisał dotychczasowy przebieg postępowania oraz przytoczył treść art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 7, art. 8, art. 12 § 1, art. 35, art. 36, art. 37 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 41 ust. 1-3 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej. Zdaniem skarżącego głównym celem organu administracji było zablokowanie legalizacji jego pobytu i możliwości pracy. Ponadto wskazał, że przewlekłe prowadzenie postępowania skutkowało problemami w jego życiu prywatnym, zawodowym oraz stratami finansowymi. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, gdyż podejmowane przez niego w sprawie działania zmierzały do rzetelnego ustalenia stanu faktycznego sprawy i wydania merytorycznego rozstrzygnięcia. Czynności te nie zmierzały do rażącego naruszenia prawa. Ponadto organ stwierdził, że szybkość postępowania nie może stanowić wartości nadrzędnej nad obowiązującymi w postępowaniu administracyjnym zasadami dążenia do prawdy obiektywnej oraz wnikliwego rozpatrzenia sprawy. Wyrokiem z dnia 30 maja 2017 r., sygn. akt III SAB/Kr 81/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w pkt I stwierdził, że postępowanie administracyjne prowadzone było przewlekle, a przewlekłość ta nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa, a w pkt II oddalił skargę w pozostałym zakresie. W uzasadnieniu wyroku Sąd przedstawił przebieg postępowania administracyjnego i stwierdził, że organ podejmował niektóre czynności z opóźnieniami i choć jednorazowo podejmował ich kilka, to nie uniknął braku należytej ich koncentracji. Po rozpoznaniu skargi kasacyjnej A. C., Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 1 sierpnia 2018 r., sygn. akt II OSK 916/18, uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 30 maja 2017 r. sygn. akt III SAB/Kr 81/16 i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że uzasadnienie zaskarżonego rozstrzygnięcia w żaden sposób nie odnosi się do tej części wyroku, która dotyczy oddalenia skargi w pozostałym zakresie. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że rozstrzygnięcie zawarte w pkt II wyroku prawdopodobnie odnosi się do zawartego w skardze żądania zasądzenia od organu określonej sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.). Uzasadnienie nie konkretyzuje jednak, w jakiej części skarga została oddalona ani nie zawiera żadnych motywów takiego rozstrzygnięcia. Rozpoznając niniejszą sprawę ponownie - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie pismami z dnia 9 listopada 2018 r. zwrócił się o podanie w ciągu 14-tu dni: - do pełnomocnika Wojewody, czy w związku z treścią pisma Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej z dnia 10 kwietnia 2015 r. nr [...] wskazującą, że pobyt skarżącego na terytorium RP może stanowić zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego podjęto odrębne postępowanie mające wyjaśnić tą kwestię i ewentualnie spowodować opuszczenie przez cudzoziemca terytorium RP oraz - do pełnomocnika skarżącego o wskazanie kwoty, jakiej skarżący żąda od organu na podstawie art. 149 § 2 zdanie drugie p.p.s.a. wraz z uzasadnieniem wysokości kwoty, w szczególności wskazanie dolegliwości i niedogodności, jakich doznał skarżący na skutek opieszałego i przewlekłego sposobu rozpoznania sprawy przez organ oraz wykazanie krzywdy, jakiej doznał w związku z bezczynnością organu lub przewlekłością postępowania, którą należałoby zrekompensować. Powyższe wezwania doręczono: - pełnomocnikowi Wojewody w dniu 13 listopada 2018 r., - pełnomocnikowi skarżącego w dniu 19 listopada 2018 r. W zakreślonych terminach pełnomocnicy stron nie złożyli wyjaśnień. Sąd poza rozprawą - na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. - dopuścił dowód z akt III SAB/131/18 i III SAB/Kr 132/18 na okoliczność przebiegu postępowania w tych sprawach, w szczególności z dokumentu Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej z dnia 10 kwietnia 2015 r. nr [...] (k. 200 t. I akt administracyjnych do sprawy III SAB/Kr 132/18). Sąd stwierdził z urzędu, że z informacji odnośnie obywatela L A. C. ur. [...] 1986 r., zamieszkałego K, ul. O zawartej w piśmie Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej z dnia 10 kwietnia 2015 r. nr [...] wynika, iż "w wyniku podjętych w zakresie kompetencji Straży Granicznej ustaleń uzyskano dane świadczące o tym, że wjazd cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i jego pobyt na tym terytorium może stanowić zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego". Wyrokiem z dnia 27 grudnia 2018 r. sygn. akt III SAB/Kr 133/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że Wojewoda dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania z wniosku skarżącego z dnia 25 listopada 2014 r. o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, w pkt II stwierdził, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W pkt III oddalił wniosek skarżącego o przyznanie mu sumy pieniężnej od Wojewody, a w IV przyznał ze środków Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie adwokatowi M. Z., kwotę 420,00 zł tytułem wynagrodzenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, podwyższoną o obowiązującą stawkę podatku od towarów i usług. Sąd uznał, że okoliczności sprawy nie wskazują na potrzebę zadośćuczynienia skarżącemu za oczekiwanie na rozpoznanie i zakończenie jego sprawy, a nawet – zdaniem Sądu – zasądzenie takiego zadośćuczynienia byłoby sprzeczne z szeroko pojętym interesem społecznym, w szczególności z oczekiwaniem przez społeczeństwo od organów administracji działania mającego na celu zapewnienie bezpieczeństwa obywatelom. A zatem, na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a., Sąd orzekł - jak w pkt III wyroku. Wyrokiem z dnia 19 września 2019 r., sygn. akt II OSK 1685/19, Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu skargi kasacyjnej A. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 27 grudnia 2018 r., sygn. akt III SAB/Kr 133/18, w sprawie ze skargi A. C. na przewlekłe prowadzenie przez Wojewodę postępowania w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy uchylił punkt trzeci zaskarżonego wyroku i w tym zakresie przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że stanowisko Sądu pierwszej instancji, według którego skarżący pomimo wezwania "nie wskazał i nie uzasadnił konkretnej kwoty, o zasądzenie której od organu wniósł" oraz nie wskazał "jakichkolwiek dolegliwości i niedogodności, jakich miał doznać na skutek opieszałego i przewlekłego sposobu rozpoznania sprawy przez organ ani nie wskazał krzywdy, jakiej miał doznać w związku z przewlekłością postępowania, którą należałoby zrekompensować" nie jest zasadne w świetle pism procesowych skarżącego wskazanych w skardze kasacyjnej, z których wynika na czym zdaniem skarżącego miałyby polegać niekorzystne dla skarżącego konsekwencje przewlekłego prowadzenia postępowania. Uwzględniając wskazane pisma NSA stwierdził, że niezasadne jest stanowisko Sądu pierwszej instancji, jakoby skarżący nie był aktywny "w zakresie wykazania doznanych krzywd i dolegliwości związanych z przewlekłym prowadzeniem postepowania". W ocenie NSA skarżący w tym zakresie był aktywny, zaś do Sądu pierwszej instancji należała ocena, czy te twierdzenia skarżącego w ogóle uzasadniają przyznanie sumy pieniężnej od organu administracji, a jeżeli tak to, czy uzasadniają one przyznanie tej sumy w wysokości, którą wskazał skarżący. W związku z tym ostatnim stwierdzeniem NSA wskazał, że nie jest jasne, czy według Sądu pierwszej instancji jednym z powodów oddalenia żądania przyznania od organu administracji sumy pieniężnej było to, że skarżący nie wskazał konkretnej liczby, lecz posłużył się sformułowaniem nawiązującym do ustawowego określenia maksymalnej wysokości tej sumy pieniężnej ("w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a."). W ocenie NSA takie określenie wysokości żądania jest dopuszczalne, gdyż nie ulega wątpliwości, że skarżący domagał się przyznania sumy pieniężnej w najwyższej dopuszczalnej przez prawo wysokości. Rację ma natomiast - w ocenie NSA - Sąd pierwszej instancji, gdy przy ocenie zasadności i wysokości żądania przyznania od organu administracji sumy pieniężnej uwzględnia postawę skarżącego w postępowaniu administracyjnym. Należy jednoznacznie stwierdzić, że ustalenie, iż strona postępowania zachowywała się wobec organu administracji nieuczciwie i nielojalnie może być podstawą nie tylko do zmniejszenia przyznanej sumy pieniężnej, ale także odmowy jej przyznania. Ustalenia w tym zakresie muszą być jednak oparte na przekonujących argumentach. W związku z tym zauważyć należy, że uzasadnienie wyroku Sądu pierwszej instancji w tej części, w której Sąd ten analizuje wpływ postawy skarżącego na postępowanie organu administracji nie jest jasne. W szczególności nie jest jasne, jakie znaczenie według Sądu pierwszej instancji dla postępowania organu administracji, w szczególności na przewlekłość w prowadzeniu tego postępowania, ma fakt, że Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej w piśmie z 10 kwietnia 2015 r. stwierdził, iż pobyt skarżącego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej może stanowić zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. Można bowiem twierdzić, że taka informacja mogła spowodować przyśpieszenie załatwienia sprawy, gdyż okoliczność wskazana w powołanym piśmie, jak wynika z art. 100 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz.U. z 2018 r. poz. 2094 ze zm.), jest podstawą odmowy udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy. Nie jest też jasne w ocenie Naczelnego Sadu Administracyjnego, dlaczego Sąd pierwszej instancji uwzględnił to pismo i wynikające z niego okoliczności, zaś pominął m.in. pisma Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego z 20 maja 2015 r., Służby Kontrwywiadu Wojskowego z 3 czerwca 2015 r. i Komendy Głównej Policji z 15 czerwca 2015 r., w których stwierdza się, że brak informacji, aby pobyt skarżącego w Polsce stanowił zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. Nie jest też przekonujący argument Sądu pierwszej instancji, polegający na wskazaniu, że skarżący nie wyraził zgody na przeprowadzenie w dniu 27 września 2015 r. oględzin zajmowanego przez niego lokalu. Skoro Sąd pierwszej instancji stwierdza, że taka odmowa "stanowi samodzielną przesłankę odmowy udzielenia zezwolenia [na] pobyt czasowy cudzoziemca na terenie Rzeczpospolitej Polskiej" to można zadać pytanie, dlaczego organ administracji na tej podstawie nie wydał decyzji, co przecież zakończyłoby przewlekle prowadzone postępowanie. W ocenie NSA nie jest to więc przekonujący argument, który mógłby mieć istotne znaczenie dla orzeczenia o odmowie przyznania skarżącemu od organu administracji sumy pieniężnej. Niezrozumiałe jest stwierdzenie Sądu pierwszej instancji, jakoby przyznanie skarżącemu od organu administracji sumy pieniężnej z powodu przewlekłego prowadzenia postępowania "byłoby sprzeczne z szeroko pojętym interesem społecznym, w szczególności z oczekiwaniem przez społeczeństwo od organów administracji działania mającego na celu zapewnienie bezpieczeństwa obywatelom". Sąd nie wyjaśnił, o co dokładnie chodzi, zaś jest oczywiste, że w interesie społecznym leży to, aby organy administracji działały sprawnie, w tym także w sprawach, które mają związek z zapewnieniem obywatelom bezpieczeństwa. Jednym z instrumentów, które według ustawodawcy mają poprawić sprawność działania organów administracji, jest możliwość przyznania od organów administracji na rzecz skarżących sumy pieniężnej w razie bezczynności organów administracji lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Uwzględniając powyższe NSA uznał, że skarga kasacyjna opiera się na usprawiedliwionych podstawach. W związku z tym zaskarżony wyrok powinien być uchylony w zaskarżonym zakresie po to, aby Sąd pierwszej instancji mógł ponownie ocenić zasadność żądania skarżącego przyznania mu od organu administracji sumy pieniężnej, co do zasady oraz ewentualnie co do wysokości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Na wstępie pokreślić należy, iż sprawa była przedmiotem oceny dokonanej przez Naczelny Sąd Administracyjny w wydanym w dniu 19 września 2019 r. wyroku sygn. akt II OSK 1685/19, w którym NSA uchylił punkt trzeci zaskarżonego wyroku i w tym zakresie przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnego w Krakowie. Tak więc zgodnie z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; zwanej dalej "p.p.s.a.") sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Przez ocenę prawną, o której mowa w art. 190 p.p.s.a., należy rozumieć osąd o prawnej wartości sprawy, a ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak również kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania takiej, a nie innej decyzji. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, ciążący na Sądzie rozpoznającym ponownie daną sprawę, może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego (ale tylko zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenionych faktów i dowodów) oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną (por. wyrok NSA z dnia 10 stycznia 2012 r. sygn. akt II FSK 1328/10, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z treścią art. 3 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanymi granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Stosownie do art. 149 § 2 p.p.s.a. sąd, w przypadku uwzględnienia skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Wskazać należy, iż wyrokiem z dnia 27 grudnia 2018 r. sygn. akt III SAB/Kr 133/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że Wojewoda dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania z wniosku skarżącego z dnia 25 listopada 2014 r. o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, a przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Wyrok ten został utrzymany w mocy wyrokiem z dnia 19 września 2019 r. sygn. akt II OSK 1685/19 Naczelnego Sądu Administracyjnego. Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a. fakt przewlekłości, nawet w stopniu rażącym, sam w sobie nie stanowi dostatecznej przesłanki do przyznania sumy pieniężnej od organu na rzecz skarżącego. Gdyby bowiem był taki zamiar ustawodawcy, wówczas brzmienie przepisu miałoby treść odmienną, obligując wprost sąd do przyznania sumy pieniężnej, a nie jedynie ustanawiając taką możliwość. Obowiązujące w tej kwestii fakultatywne jedynie działanie sądu - bez jednoczesnego sprecyzowania przesłanek w ustawie - oznacza, że wybór co do zastosowania tego środka należy całkowicie do oceny sądu, a przesądzające są w istocie konkretne, szczególne okoliczności faktyczne całokształtu danej sprawy. Bez wątpienia przyznanie na gruncie art. 149 § 2 p.p.s.a. sumy pieniężnej winno być zatem zastrzeżone jedynie do wyjątkowych przypadków, uzasadnionych szczególnie drastycznymi i zawinionymi uchybieniami zasad efektywnego i terminowego działania organu w załatwieniu sprawy (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 30 stycznia 2018 r., sygn. akt II SAB/Wr 40/17). W orzecznictwie sformułowano pogląd, że przyznanie sumy pieniężnej jest dodatkowym środkiem o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, który powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy, a więc w tego rodzaju sytuacjach, gdzie oceniając całokształt działań organu, można dojść do przekonania, że noszą one znamiona celowego unikania załatwienia sprawy, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tych dodatkowych sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa (por. wyroki WSA: w Warszawie z dnia 19 maja 2017 r. IV SAB/Wa 294/16 oraz w Gliwicach z dnia 7 sierpnia 2019 r. III SAB/Gl 72/19). Uwzględniając kompensacyjną funkcję środka, o którym mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a., w postaci przyznania skarżącemu sumy pieniężnej od organu, czyli zrekompensowania uszczerbku wynikającego z nieterminowego działania organu, w kontekście brzmienia powołanego przepisu pozwalającego sądowi na pełną dyskrecjonalność w tej sferze, nie może budzić wątpliwości, że skarżący powinien uzasadnić swoje żądanie w tej materii. W piśmie procesowym z dnia 3 grudnia 2018 r. pełnomocnik skarżącego wskazał, że skarżący w wyniku przewlekłego prowadzenia sprawy doznał nieodwracalnej krzywdy w zakresie: - życia rodzinnego, gdyż przedłużające się postępowanie, ryzyko deportacji oraz niepewność i stres z tym związany odcisnęły negatywne piętno na życiu małżeńskim skarżącego; * kariery zawodowej, polegającej na niemożności pracy z uwagi na brak pozwolenia na pracę; - nauki, gdyż nie mógł ukończyć studiów z uwagi na niemożność podjęcia zajęć obligatoryjnych do których potrzebne jest pozwolenie na pracę. W związku z powyższym skarżący wskazał, iż kwota adekwatna do rozmiaru jego krzywdy to sto tysięcy złotych. W przypadku skarżącego sprawne przeprowadzenie postępowania miało kolosalne znaczenie dla pewności jego sytuacji i możności racjonalnego planowania życia. Mając na uwadze powyższe, zdaniem Sądu, należy uznać za zasadne przyznanie skarżącemu przez Sąd sumy pieniężnej w wysokości 200 zł (pkt I sentencji wyroku). Kwotę powyższą Sąd uznał za adekwatną i proporcjonalną z punktu widzenia postulatu zdyscyplinowania organu administracji publicznej, doznanej przez skarżącego krzywdy, stopnia przewlekłości postępowania oraz postawy skarżącego przy wypełnianiu wezwania Sądu do uzupełnienia materiału dowodowego sprawy. Sąd zauważa, że w piśmie z dnia 3 grudnia 2018 r. pełnomocnik skarżącego wyraźnie wskazał, że nie jest w stanie skontaktować się z klientem. Sąd miał na uwadze także wskazywane przez organ okoliczności, takie jak wprowadzanie w błąd przez skarżącego organu odnośnie miejsca zamieszkiwania małżonki oraz świadome wprowadzanie w błąd odnośnie wspólnego zamieszkiwania z małżonką. Pełnomocnik skarżącego wskazał ogólnikowo, iż skarżący w wyniku przewlekłego prowadzenia sprawy doznał nieodwracalnej krzywdy w zakresie życia rodzinnego, gdyż przedłużające się postępowanie, ryzyko deportacji oraz niepewność i stres z tym związany odcisnęły negatywne piętno na życiu małżeńskim skarżącego, kariery zawodowej polegającej na niemożności pracy z uwagi na brak pozwolenia na pracę, nauki gdyż nie mógł ukończyć studiów z uwagi na niemożność podjęcia obligatoryjnych zajęć, do których potrzebne jest pozwolenie na pracę. Sąd uznał w związku z powyższym żądaną przez pełnomocnika skarżącego sumę pieniężną w wysokości 100 000 zł za rażąco wygórowaną. W ocenie Sądu przyznanie wyższej kwoty wobec postawy skarżącego podczas trwania postepowania administracyjnego stałoby w sprzeczności z zasadami współżycia społecznego. Skarżący w żaden sposób nie wykazał prawdziwości swych twierdzeń w zakresie istnienia związku przyczynowo-skutkowego między przewlekłością postępowania a utratą zatrudnienia czy też problemami w życiu rodzinnym. Utrata przez skarżącego możliwości zatrudnienia nie miała związku z prowadzonym postępowaniem, w którym stwierdzono przewlekłość, gdyż już w dniu 24 czerwca 2013 r. Wojewoda wydał decyzję odmawiającą udzielenia skarżącemu zezwolenia na zamieszkanie na terytorium Polski, a decyzja ta została utrzymana w mocy przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z dnia 11 września 2013 r. Decyzja ta jest ostateczna. Skarżący próbował podważyć tę decyzję w postępowaniu o stwierdzenie jej nieważności, w którym argumentował m.in., że na skutek powyższej decyzji utracił prawo do pracy w Polsce, w związku z czym została z nim rozwiązana przez pracodawcę umowa o pracę. W prowadzonych z udziałem skarżącego postępowaniach administracyjnych organy ustaliły, że skarżący nie mieszkał z żoną, zatem argument o rozpadzie pożycia małżeńskiego z powodu przewlekłego prowadzenia postępowania nie może się ostać. W przekonaniu Sądu zasądzona kwota 200 zł będzie stanowiła adekwatną sankcję dla organu za wadliwe zorganizowanie i prowadzenie postępowania, co zostało przesądzone w prawomocnym wyroku WSA w Krakowie z dnia 27 grudnia 2018 r. sygn. akt III SAB/Kr 133/18, od którego skarga kasacyjna w powyższym zakresie została oddalona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 września 2019 r. sygn. akt II OSK 1685/19. Argumenty powoływane przez skarżącego nie są jednak zasadne, dlatego też przyznanie kwoty wyższej nie byłoby uzasadnione. Sąd w pkt II przyznał ze środków Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie adwokatowi M. Z., kwotę 120 zł, tytułem wynagrodzenia za sporządzenie skargi kasacyjnej, zgodnie z § 21 ust. 1 pkt 2 lit b Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 18).