III SAB/Kr 16/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Marasek-Zybura po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z. Ś. na bezczynność Stowarzyszenia W. w K. w przedmiocie rozpoznania wniosku postanawia: odrzucić skargę. Z. Ś. (dalej: skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na bezczynność Stowarzyszenia W. w K. w przedmiocie rozpoznania wniosku. W odpowiedzi organ wniósł o odrzucenie skargi podnosząc, iż niniejsza sprawa, nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania sprawy zainicjowanej skargą sąd administracyjny obowiązany jest ocenić jej dopuszczalność, w tym dopuszczalność drogi sądowej. Zgodnie bowiem z art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 dalej: p.p.s.a.), jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego, sąd skargę odrzuca. Zakres właściwości rzeczowej sądu administracyjnego określa art. 3 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Stosownie natomiast do art. 3 § 2a i § 3 p.p.s.a., sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (§ 2a) oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach (§ 3). Ponadto, w myśl art. 4 p.p.s.a., sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Z treści przytoczonych przepisów wynika, że skarga do sądu administracyjnego na bezczynność organów administracji publicznej jest dopuszczalna tylko w takich granicach, w jakich służy skarga do sądu administracyjnego na decyzje, postanowienia, interpretacje podatkowe oraz na akty i czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Natomiast, jeżeli skarga na bezczynność została wniesiona w sprawie, która nie podlega załatwieniu w drodze administracyjnej, skarga taka podlega odrzuceniu. Zgodnie bowiem z przepisem art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Zaznaczyć należy, iż ocena, czy organ administracji publicznej pozostaje w bezczynności, a zatem czy nie wydaje stosownego aktu administracyjnego pomimo, iż taki ciąży na nim obowiązek ustawowy, winna być przez Sąd dokonywana z uwzględnieniem stanu prawnego i faktycznego sprawy, istniejącego w dacie orzekania (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 17 kwietnia 2008 r., sygn. III SAB/Łd 3/08, opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Zgodnie bowiem z treścią art. 149 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność organów w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Powołany przepis daje sądowi administracyjnemu podstawę do uwzględnienia skargi na bezczynność tylko w przypadku istnienia jej w dacie orzekania. Poza oceną sądu jest, czy w toku sprawy były okresy, w których organ administracyjny pozostawał w bezczynności (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 23 października 2007 r., sygn. IV SAB/Wa 119/07, opubl. w CBOSA). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, przede wszystkim wskazać należy, że kluczowe dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy jest ustalenie, czy Stowarzyszenie W., prowadząc program "S.", działa jako organ administracji publicznej lub podmiot wykonujący zadania z zakresu administracji publicznej, a jego ewentualna bezczynność w rozpatrzeniu wniosku skarżącej mieści się w katalogu spraw podlegających kognicji sądu administracyjnego, określonym w art. 3 § 2 p.p.s.a., w szczególności w pkt 8 tego przepisu. Należy podkreślić, iż Stowarzyszenie W. jest osobą prawną działającą na podstawie ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 2261). Co do zasady, nie jest organem administracji publicznej. Jednakże, zgodnie z art. 5 pkt 3 p.p.s.a., ilekroć w ustawie jest mowa o organach administracji publicznej – rozumie się przez to także inne podmioty, gdy są one powołane z mocy prawa lub na podstawie porozumień do załatwiania spraw indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych lub innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Program "S." jest inicjatywą o charakterze charytatywnym, polegającą na udzielaniu pomocy materialnej osobom i rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji życiowej. Działania podejmowane w ramach tego programu nie mają charakteru zadań z zakresu administracji publicznej, a decyzje o przyznaniu lub odmowie przyznania pomocy nie są decyzjami administracyjnymi w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego, ani też innymi aktami lub czynnościami, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Przyznanie pomocy w ramach "S." opiera się na wewnętrznych regulaminach i kryteriach ustalanych przez Stowarzyszenie, a nie na przepisach prawa publicznego regulujących przyznawanie świadczeń przez organy państwa czy samorządu terytorialnego. Stowarzyszenie, realizując ten program, nie wykonuje zadań zleconych z zakresu administracji publicznej, które podlegałyby kontroli sądowoadministracyjnej. W konsekwencji, Stowarzyszenie W., działając w ramach programu "S.", nie występuje jako organ administracji publicznej ani jako podmiot wykonujący funkcje takiego organu w rozumieniu przepisów p.p.s.a. Sprawa dotycząca rozpatrzenia wniosku o pomoc w ramach tego programu nie jest sprawą z zakresu administracji publicznej. Oznacza to, że ewentualna bezczynność Stowarzyszenia w tym przedmiocie nie może być przedmiotem skargi do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., gdyż przepis ten odnosi się do bezczynności organów w sprawach, które co do zasady należą do kognicji tych sądów. Skoro zatem zaskarżona bezczynność nie dotyczy sprawy należącej do właściwości sądu administracyjnego, skarga jako niedopuszczalna podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., który stanowi, że sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.