III SAB/Kr 161/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie Przewodniczący: Sędzia WSA Janusz Bociąga (spr.), Sędziowie: WSA Janusz Kasprzycki, WSA Hanna Knysiak-Sudyka, , po rozpoznaniu w dniu 21 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi W. G. na przewlekłe prowadzenia postępowania przez Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w przedmiocie ustalenia prawa do jednorazowego odszkodowania oraz niewypłacenia zadośćuczynienia oddala skargę W. G. pismem z dnia 20 lipca 2017 r. wniósł skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że organ zaniechał wydania decyzji na podstawie ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadku i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową oraz, że nie zostało mu wypłacone odszkodowanie z tytułu szkody majątkowej określonej w art. 2 ust. 1 ustawy. Z treści skargi wynika także, że zdaniem skarżącego postępowanie sądowe w toku którego nastąpiło ustalenie stopnia uszczerbku na zdrowiu spowodowanego chorobą, uznanego przez sąd za związane ze służbową wojskową, było przeprowadzone wadliwie a odszkodowanie zostało zaniżone. W odpowiedzi na skargę Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego wniósł o jej oddalenie. Organ podniósł, że postępowanie w sprawie ustalenia prawa do jednorazowego odszkodowania zostało, wszczęte na wniosek skarżącego, który wpłynął w dniu 26 kwietnia 2012 r. Kartą skierowania wystawioną w dniu 25 maja 2012 r. W. G. został skierowany do Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w celu ustalenia procentowego uszczerbku na zdrowiu z tytułu choroby. Komisja ta wydała w tej sprawie w dniu 21 czerwca 2012 r. orzeczenie, które zostało utrzymane w mocy przez Rejonową Wojskową Komisję Lekarską orzeczeniem z dnia 17 lipca 2012 r. Orzeczenie komisji lekarskiej doręczone do Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w dniu 23 lipca 2012 r. stanowiło podstawę do wydania przez Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w dniu 2 sierpnia 2012 r. decyzji odmawiającej przyznania jednorazowego odszkodowania. Decyzja ta została zaskarżona przez W. G. do sądu powszechnego w trybie odwołania. Sąd Rejonowy orzeczeniem z dnia 30 września 2015 r., sygn. akt [...] zmienił decyzję administracyjną przyznając skarżącemu jednorazowe odszkodowanie. Orzeczenie to stało się prawomocne z dniem 7 listopada 2015 r. Wypłata jednorazowego odszkodowania miała miejsce w dniu 20 listopada 2015 r. Organ podkreślił, że w toku rozpatrywania apelacji skarżącego od wyroku Sądu Rejonowego z dnia 7 marca 2013 r. sygn. akt [...] Sąd Okręgowy w uzasadnieniu swojego wyroku z dnia 4 lipca 2013 r., sygn. akt [...] rozpatrywał sprawę pod kątem wszystkich okoliczności 1 Sygn. akt III SAB/Kr 161/17 związanych ze zdarzeniami, z którymi W. G. wiązał wystąpienie schorzeń wskazanych we wniosku. Nie są zatem zasadne twierdzenie skargi, zgodnie z którymi pominięto okoliczności i zdarzenia, które wystąpiły w trakcie trwania służby. Twierdzenia skarżącego stanowią polemikę z ustaleniami dokonanymi przez Sąd Rejonowy w sprawie sygn. akt [...., który wyrokiem z dnia 30 września 2015 r. przyznał skarżącemu jednorazowe odszkodowanie z tytułu choroby związanej z czynną służbą wojskową. Wydany w sprawie wyrok jest orzeczeniem prawomocnym, wiążącym organ odszkodowawczy, który na jego podstawie miał obowiązek wypłacić odszkodowanie w ustalonej przez sąd wysokości. Zatem wszelkie polemiki nie mogą prowadzić do zmiany przez organ wysokości ustalonego odszkodowania. W związku z powyższym nie ma podstaw do twierdzenia, że organ odszkodowawczy prowadził postępowanie w sposób przewlekły bądź by pozostawał w bezczynności. Zdaniem organu nie ma też podstaw do przyjmowania bezczynności lub przewlekłości, którą skarżący uzasadnia zaniechaniem rozpatrzenia pisma skierowanego do Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w dniu 21 kwietnia 2017 r. Z pisma tego wynika, że jest ono uzupełnieniem wcześniejszego pisma z dnia 12 kwietnia 2017 r., w którym skarżący powołał jako podstawę roszczenia o odszkodowanie art. 161 § 3 K.p.a. Organ wskazał, że skarżący był zawiadamiany o stanowisku organu zarówno w sprawie odszkodowania jak i zadośćuczynienia. Pismem z dnia 14 kwietnia 2017 r. organ wyjaśnił, że art. 161 § 3 K.p.a. nie znajduje w sprawie zastosowania, gdyż Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego nie był organem zmieniającym decyzję z dnia 2 sierpnia 2012 r. w sprawie odmowy przyznania jednorazowego odszkodowania. Należy podkreślić, że przepisy ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. nie przewidują zadośćuczynienia jako formy odszkodowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., póz. 1302 ze zm. -dalej powoływana jako P.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. W myśl zaś art. 149 § 1 P.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności, zobowiązuje organ do 2 Sygn. akt III SAB/Kr 161/17 stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Podkreślenia wymaga w tym miejscu, że choć art. 149 P.p.s.a. traktuje zarówno o bezczynności organu jak i o przewlekłości postępowania to w rzeczywistości obydwa te stany w sposób istotny się od siebie różnią. Bezczynność organu polega na niezałatwieniu sprawy w terminie i niepodejmowaniu w celu jej załatwienia stosownych czynności. Przewlekłość w prowadzeniu postępowania występuje natomiast wówczas, gdy organ nie załatwia sprawy w terminie, a podejmuje wprawdzie pewne czynności procesowe jednak nie charakteryzują się one koncentracją niezbędną w świetle art. 12 K.p.a. ustanawiającego zasadę szybkości postępowania, względnie mają charakter czynności pozornych, nieistotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy. Odnosząc powyższe uwagi do niniejszej sprawy Sąd stwierdza, że wniesiona skarga, w zakresie oceny działania Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego jako przewlekłego, jest bezzasadna i pozbawiona podstaw prawnych. Samo pojęcie przewlekłości postępowania nie zostało zdefiniowane w przepisach K.p.a., jak również w postanowieniach P.p.s.a., stąd - dokonując jego interpretacji - należy sięgnąć do ogólnych zasad postępowania administracyjnego oraz regulacji dotyczących terminów zakreślanych organom do załatwienia przedmiotowej sprawy. W orzecznictwie przyjmuje się, że przewlekłość postępowania należy traktować jako stan sprawy, którego zaistnienie sąd ocenia bez względu na to, czy organ wydał finalną decyzję, gdyż jest ona zjawiskiem (sytuacją) niezmiennym, co najwyżej stopniowalnym. Stąd z przewlekłością postępowania mamy do czynienia, gdy organ nie załatwia sprawy w terminie a podejmowane przez niego działania nie charakteryzują się koncentracją, względnie mają charakter czynności pozornych, nieistotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy. O przewlekłym prowadzeniu postępowania można mówić wówczas, gdy organowi będzie można skutecznie przedstawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, aby zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie zarzut przeprowadzania czynności (w tym dowodowych) pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia. Przewlekłość postępowania zachodzi zatem, gdy jest ono długotrwałe, prowadzone rozwlekle i trwa ponad konieczność wyjaśnienia okoliczności faktycznych i prawnych niezbędnych do finalnego rozstrzygnięcia, Ocena, 3 Sygn. akt III SAB/Kr 161/17 czy postępowanie trwa dłużej niż to konieczne, dokonywana musi być przy tym jednak na podstawie zarówno analizy charakteru podejmowanych czynności, jak i stanu faktycznego sprawy. Pojęcie przewlekłości postępowania obejmować będzie więc opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy. W judykaturze wskazuje się, że oceniając zwłokę organu w załatwieniu konkretnej sprawy administracyjnej nie można abstrahować od jej indywidualnego charakteru. Zatem, rozsądny termin postępowania musi zostać określony w świetle wszystkich okoliczności danej sprawy oraz w oparciu o takie kryteria jak: złożoność sprawy, postawę samego skarżącego i właściwych organów, znaczenie przedmiotu postępowania dla skarżącego. W efekcie, w sprawach o skomplikowanym stanie faktycznym, w których zachodzi konieczność przeprowadzenia wielu dowodów, obowiązkiem organu jest sprawne, co nie oznacza, że zawsze szybkie, prowadzenie postępowania dowodowego, zmierzające do ustalenia stanu faktycznego pozwalającego na prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 7 marca 2013 r., sygn. akt II OSK 34/13, stwierdził, że pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmuje opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy. Można zatem stwierdzić, że z przewlekłym prowadzeniem postępowania mamy do czynienia nie tylko wtedy, gdy organ nie podejmuje żadnych czynności, ale również wówczas, gdy podejmuje nieefektywne działania, które nie zmierzają do zebrania niezbędnego materiału dowodowego, nie wyjaśniają istotnych okoliczności i nie prowadzą do zakończenia postępowania. Ponadto również wtedy, gdy między poszczególnymi czynnościami organu występują nieusprawiedliwione okresy przerw, które w sumie prowadzą do znaczącego i nieakceptowalnego z punktu widzenia zasad ekonomiki procesowej wydłużenia czasu trwania postępowania. W przedmiotowej sprawie o przewlekłym i opieszałym działaniu organu można by mówić, gdyby Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego nie podejmował żadnych czynności lub gdyby podejmował nieefektywne działania, które nie zmierzały do zebrania niezbędnego materiału dowodowego, wyjaśnienia istotnych okoliczności i nie prowadziły do zakończenia postępowania. Jednak w niniejszej Sygn. akt III SAB/Kr 161/17 sprawie postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone sprawnie, a działania organu były podejmowane bez zbędnej zwłoki. Jak wynika z akt przedmiotowej sprawy postępowanie w sprawie ustalenia prawa do jednorazowego odszkodowania zostało wszczęte na wniosek skarżącego, z dnia 26 kwietnia 2012 r. Następnie w dniu 25 maja 2012 r. W. G. został skierowany do Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w celu ustalenia procentowego uszczerbku na zdrowiu z tytułu choroby. Komisja ta wydała orzeczenie w dniu 21 czerwca 2012 r. Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska orzeczeniem z dnia 17 lipca 2012 r. utrzymała je w mocy. Wskazane orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej zostało doręczone do Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w dniu 23 lipca 2012 r. Następnie Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w dniu 2 sierpnia 2012 r. wydał decyzję odmawiającą przyznania jednorazowego odszkodowania. W. G. zaskarżył powyższą decyzję do sądu powszechnego. Sąd Rejonowy orzeczeniem z dnia 30 września 2015 r., sygn. akt [...] zmienił decyzję administracyjną przyznając skarżącemu jednorazowe odszkodowanie. Orzeczenie to stało się prawomocne z dniem 7 listopada 2015 r. Wypłata jednorazowego odszkodowania nastąpiła w dniu 20 listopada 2015 r. W związku z powyższym nie ma podstaw do twierdzenia, że organ odszkodowawczy prowadził postępowanie w sposób przewlekły bądź by pozostawał w bezczynności. Jeszcze raz bowiem podkreślić należy, że postępowanie prowadzone w sposób przewlekły jest to postępowanie prowadzone w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny, ewentualnie mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy. Pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmować będzie zatem opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym (vide: wyroki w sprawach II GSK 5346/16 z dnia 8 lutego 2017 r., IV SAB/GI68/17 z dnia 9 maja 2017 r., II SAB/Bk 11/17 z dnia 28 marca 207 r., II SAB/Sz 153/17, CBOSA). Tymczasem w realiach przedmiotowej sprawy stwierdzić należy, że organ działał sprawnie i terminowo. Co więcej zaraz po uprawomocnieniu się po wyroku Sądu Rejonowego skarżącemu zostało wypłacone jednorazowe odszkodowanie. Sygn. akt III SAB/Kr 161/17 Odnosząc się do pozostałych argumentów zawartych w skardze stwierdzić należy, że nie ma podstaw do stwierdzenia bezczynności czy też przewlekłego działania organu w kwestii ewentualnej wypłaty zadośćuczynienia. Organ zasadnie bowiem podnosi, że ustawa z dnia 11 kwietnia 2003 r. o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową nie przewiduje zadośćuczynienia jako formy odszkodowania. Co więcej organ niemal bezzwłocznie odpowiedział na pismo skarżącego z dnia 12 kwietnia 2017 r. Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego pismem z dnia 14 kwietnia 2017 r. wyjaśnił, że art. 161 §3K.p.a. nie znajduje w sprawie zastosowania, gdyż Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego nie był organem zmieniającym decyzję z dnia 2 sierpnia 2012 r. w sprawie odmowy przyznania jednorazowego odszkodowania. Decyzję tą zmienił Sąd prawomocnym wyrokiem. W świetle powyższych ustaleń - braku uznania przewlekłości postępowania Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w przedmiocie rozpatrzenia wniosku skarżącego o ustalenia prawa do jednorazowego odszkodowania, nie uzasadnione są dalsze żądania skargi, w tym kwestia uznania rażącego naruszenia prawa. Z przedstawionych wyżej względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.