III SAB/Kr 18/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożenna Blitek Sędziowie WSA Janusz Kasprzycki (spr.) SO del. Janusz Bociąga Protokolant Monika Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lipca 2013 r. sprawy ze skargi J. D. na bezczynność Dziekana Wydziału [...] Uniwersytetu w przedmiocie postępowania w sprawie skreślenia z listy studentów I. stwierdza, że bezczynność Dziekana Wydziału [...] Uniwersytetu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, II. wymierza Dziekanowi Wydziału [...] Uniwersytetu grzywnę w wysokości 1000 (jeden tysiąc) złotych. III. zasądza od Dziekana Wydziału [...] Uniwersytetu na rzecz skarżącego kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Skarżący – J. D. - wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na bezczynność Dziekana Wydziału [...] Uniwersytetu w przedmiocie skreślenia skarżącego z listy studentów na kierunku [...], znak sprawy [...]. W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny: Na podstawie decyzji Dziekana z dnia 10 marca 2010 r. (znak: [...]) skarżący został skreślony z listy studentów na kierunku [...]. Powodem było niepodjęcie przez niego studiów, stwierdzone w oparciu o fakt niezłożenia deklaracji przedmiotów oraz brak "podpięcia" tych przedmiotów w systemie elektronicznym USOS-web. Powyższa decyzja została utrzymana w mocy rozstrzygnięciem Rektora z dnia [...] 2010 r. (znak: [...]), który podzielił stanowisko Dziekana. J. D. zaskarżył wskazane rozstrzygnięcie poprzez złożenie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Zgodnie z rozstrzygnięciem WSA w Krakowie w wyroku z dnia 14 grudnia 2010 r., sygn. akt III SA/Kr 729/10, uchylono obie decyzje objęte przedmiotem skargi. Orzeczenie to uzyskało prawomocność wraz z oddaleniem skargi kasacyjnej wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lipca 2011 r., sygn. akt I OSK 597/11. Wraz z usunięciem z obrotu prawnego decyzji stwierdzających skreślenie J. D., sprawa administracyjna go dotycząca, w myśl art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity, Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwanej dalej w skrócie k.p.a.), uzyskała status niezakończonej i winna być rozpoznana powtórnie. W związku z powyższym skarżący złożył zażalenie z dnia 4 października 2012 r. do Rektora Uniwersytetu [...] na niezałatwienie sprawy w terminie, działając w oparciu o treść art. 37 k.p.a. W skardze na bezczynność Dziekana Wydziału [...] Uniwersytetu J. D. wniósł o zobowiązanie Dziekana do wydania decyzji w sprawie skreślenia go z listy studentów w terminie 1 miesiąca, a także o stwierdzenie, że bezczynność w postępowaniu prowadzonym przez Dziekana miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Skarżący podniósł, że pomimo upływu ponad rocznego okresu od daty uprawomocnienia się wyroku WSA w Krakowie z dnia 14 grudnia 2010 r., sygn. akt III SA/Kr 729/10, Dziekan nie podjął właściwych kroków, zmierzających do załatwienia wszczętej przez niego sprawy, a co za tym idzie, do uregulowania jego statusu studenckiego. Taki brak działania należy uznać za uchybienie obowiązkowi wydawania indywidualnych decyzji w sprawach studenta, nałożonego na kierownika podstawowej jednostki organizacyjnej (tj. dziekana) przez przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (tekst jednolity, Dz. U. z 2012 r., poz. 572 ze zm., zwanej dalej Prawem o szkolnictwie wyższym). Ponadto odesłanie ustawowe, zawarte w art. 207 ustawy o szkolnictwie wyższym, obliguje organy uczelni do zakończenia tego typu spraw indywidualnych studentów w terminach przewidzianych przez treść art. 35 k.p.a. Zgodnie z nim załatwienie sprawy powinno nastąpić bez zbędnej zwłoki, a nie później niż w okresie 1 miesiąca. W odpowiedzi na skargę Dziekan Wydziału [...] Uniwersytetu wniósł o umorzenie postępowania sądowego, wskazując, że rozpatrując ponownie sprawę skreślenia J. D. z listy studentów wskutek zażalenia ww. na niezałatwienie sprawy w terminie z dnia 4 października 2012 r. Dziekan Wydziału [...] Uniwersytetu wydał w dniu 25 lutego 2013 r. decyzję o umorzeniu postępowania ze względu na jego bezprzedmiotowość. W dniu 27 lutego 2013 r. Rektor Uniwersytetu wydał postanowienie o uznaniu zażalenia za bezzasadne wobec załatwienia sprawy. W replice na odpowiedź organu na skargę skarżący, modyfikując zgłoszone żądanie, wniósł o: - umorzenie postępowania w części dotyczącej zobowiązania organu do wydania decyzji w sprawie skreślenia skarżącego z listy studentów, - stwierdzenie, że w postępowaniu prowadzonym przez Dziekana, znak sprawy [...], doszło do bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, - wymierzenie Dziekanowi grzywny w kwocie 10.000,00 zł. Powołując się na postanowienie NSA z dnia 13 listopada 2012 r., sygn. akt I OSK 2626/12, skarżący wskazał, że wydanie przez organ decyzji po wniesieniu skargi na bezczynność do sądu nie powoduje bezprzedmiotowości postępowania sądowoadministracyjnego w zakresie dotyczącym rozstrzygnięcia o tym, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Zdaniem Sądu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie wydanie w toku postępowania sądowego, po wniesieniu skargi, przez organ administracyjny decyzji nie zwalnia wojewódzkiego sądu administracyjnego z obowiązku rozpoznania skargi wniesionej na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity, Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej w skrócie - P.p.s.a.) w zakresie orzekania w przedmiocie stwierdzenia, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1 zdanie drugie P.p.s.a.), oraz w zakresie wymierzenia organowi grzywny z tego tytułu (art. 149 § 2 P.p.s.a.). Sąd podziela zatem stanowisko wyrażone w tym zakresie przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 26 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1360/12 (Lex nr 1271778), że o uwzględnieniu skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można mówić nie tylko wówczas, gdy sąd zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu. Jak stanowi art. 149 § 1 zdanie drugie P.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę, jednocześnie stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, a stosownie do art. 149 § 2 P.p.s.a. w przypadku uwzględnienia skargi sąd może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny. W konsekwencji uwzględnienie skargi, w rozumieniu art. 149 P.p.s.a., może polegać również na stwierdzeniu, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, oraz wymierzenie organowi grzywny. Z uwagi na zmianę stanu prawnego, nie można wobec tego powoływać się w tym zakresie na uchwałę składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia26 listopada 2008 r., sygn. akt I OPS 6/08.. Odmienna wykładnia art. 149 P.p.s.a. prowadziłaby do pozbawienia strony możliwości dochodzenia ewentualnego odszkodowania za szkodę z powodu niewydania orzeczenia lub decyzji, (art. 4171 § 3 K.c.), a także wypaczałaby sens wprowadzonych zmian w przepisach P.p.s.a. oraz ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity, Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwanej dalej w skrócie k.p.a.). Brak zatem orzeczenia w zakresie objętym dyspozycją art. 149 § 1 zdanie drugie P.p.s.a. uniemożliwia stronie dochodzenie ewentualnego odszkodowania z tytułu niezgodnego z prawem zaniechania organu co do wydania aktu administracyjnego. Jak podniósł Naczelny Sąd Administracyjny "Przepis art. 149 P.p.s.a. w aktualnym brzmieniu zawiera normę, według której uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego polega nie tylko na zobowiązaniu organu do wydania aktu w określonym terminie, ale także na rozstrzygnięciu o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce oraz czy nastąpiło to z rażącym naruszeniem prawa albo nie miało charakteru rażącego. Użycie w zdaniu drugim § 1 art. 149 P.p.s.a. wyrazu "jednocześnie" nie oznacza, że ta część przepisu ma zastosowanie tylko wówczas, gdy sąd zobowiązuje organ do wydania aktu w określonym terminie. Wręcz przeciwnie, z analizy tego przepisu, w kontekście przepisu art. 4171 § 3 K.c.(ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny; Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ze zm.), wynika, że uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego może polegać na stwierdzeniu, że bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa albo że naruszenie prawa nie było rażące, mimo że są podstawy do umorzenia postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu, z uwagi na to, że akt taki został wydany przez organ po wniesieniu skargi do sądu." (por. NSA w postanowieniu z dnia 26 lipca 2012 r., sygn.. akt II OSK 1360/12; Lex nr 1271778). Wydanie zatem przez organ decyzji po wniesieniu do sądu skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego, jak to miało miejsce w rozpatrywanej sprawie, nie powoduje, stosownie do art. 149 § 1 P.p.s.a., że w zakresie dotyczącym rozstrzygnięcia o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Sąd nie podziela więc stanowiska wyrażonego w postanowieniu NSA z 15 czerwca 2012 r., I OSK 1291/12, według którego, w przypadku gdy akt został przez organ wydany przed dniem orzekania przez sąd w kwestii przewlekłości, nie jest możliwe uwzględnienie skargi na przewlekłość, ponieważ postępowanie stało się bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. W niniejszym przypadku Sąd uznał, że bezczynność Dziekana Wydziału [...] Uniwersytetu [...] w K miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Skoro rażącym naruszeniem prawa jest stan, w którym bez żądnej wątpliwości i wahań można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczególnej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty, to nie można było inaczej ocenić sytuacji, w której Dziekan nie podjął stosownych działań zmierzających do ustalenia statusu skarżącego jako studenta w okresie od otrzymania wyroku NSA z dnia 12 lipca 2011 r. (sygn. akt I OSK 597/11) aż do czasu wydania w dniu 25 lutego 2013 r. decyzji, mimo że skarżący 4 października 2012 r. wniósł zażalenie na niezałatwienie sprawy. Wskazać należy, że w myśl art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (tekst jednolity, Dz. U. z 2012 r., poz. 572 ze zm.), do decyzji wydawanych w indywidualnych sprawach studentów, mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Nawet jeżeli zwłoka w załatwieniu tej sprawy spowodowana była wnikliwym wyjaśnieniem aspektów związanych ze statusem skarżącego, to zdaniem Sądu, niezałatwienie tej sprawy przez okres ponad półtora roku musiało zostać ocenione jako noszące znamiona rażącego naruszenia prawa, gdy skomplikowane sprawy winny być według przepisów procedury administracyjnej załatwione w terminie 2 miesięcy. W związku z powyższym Sąd uznał, że zachodzą podstawy do wymierzenia Dziekanowi grzywny w wysokości 1000 zł., stosownie do treści art. 149 § 2 P.p.s.a. w wysokości wskazanej w art. 154 § 6 P.p.s.a. (przeciętne miesięczne wynagrodzenie w gospodarce narodowej w roku 2012 wynosiło 3080,84 zł, w drugim półroczu 2012 r. wynosiło 3161,77 zł wg obwieszczenia Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego; MP z 2013 r. Nr 107). W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł, jak w punkcie I sentencji wyroku. O wymierzeniu grzywny organowi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie orzekł na podstawie art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), jak w punkcie II sentencji wyroku. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie orzekł, na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.)oraz z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2002 r. Nr 163, poz. 1349 ze zm.), jak w punkcie III sentencji wyroku.