III SAB/Kr 20/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Zawadzka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Michna Sędzia WSA Jakub Makuch po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P. S. na bezczynność Dyrektora Sądu Okręgowego w Krakowie w przedmiocie zwrotu części zwolnionego zabezpieczenia majątkowego postanawia: odrzucić skargę. Skarżący pismem z dnia 5 stycznia 2026 r. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na bezczynność Dyrektora Sądu Okręgowego w Krakowie w sprawie wypłaty środków zwolnionych z depozytu sądowego. Skarżący podniósł, że kwota 30 000 zł została formalnie zwolniona z depozytu sądowego w dniu 24 listopada 2025 r. i do dnia wniesienia skargi środki te nie zostały mu wypłacone. Pomimo upływu rozsądnego terminu na dokonanie czynności, a także pomimo złożenia ponagleń oraz skargi do Prezesa Sądu Okręgowego w Krakowie, w sprawie nie zostały podjęte żadne czynności nadzorcze zmierzającej do usunięcia stanu bezczynności. Nie wskazano także terminu zakończenia sprawy. Zdaniem Skarżącego bezczynność ma charakter kwalifikowany, bowiem dotyczy oczywistego obowiązku materialno-technicznego, niewymagającego prowadzenia postępowania wyjaśniającego ani konsultacji. Powyższe stanowi naruszenie zasady legalizmu oraz obowiązku działania bez zbędnej zwłoki, w szczególności art. 12 § 1 i 2 k.p.a. oraz art. 35 § 1 i 3 k.p.a. W oparciu o powyższe zarzuty Skarżący wniósł o stwierdzenie bezczynności i przewlekłości w zakresie realizacji wypłaty kwoty 30 000 zł, zobowiązanie organu do dokonania tej wypłaty oraz zasądzenie na rzecz Skarżącego sumy pieniężnej do 8 000 zł na podstawie art. 149 p.p.s.a., a także zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Sądu Okręgowego w Krakowie wniósł o jej odrzucenie, wskazując, że jako organ uprawniony do załatwienia skargi w trybie art. 237 § 3 i 238 § 1 k.p.a., pismem z dnia 31 grudnia 2025 r., w ustawowym terminie wynikającym z art. 237 § 1 k.p.a., uznał za bezzasadną skargę wniesioną przez Skarżącego pismem z dnia 11 grudnia 2025 r. na nieprawidłowe działanie pracowników Oddziału Finansowego, odnosząc się szczegółowo do wszystkich zarzutów skargi i pouczając Skarżącego o treści art. 239 § 1 k.p.a. Pismo Dyrektora Sądu Okręgowego w Krakowie zostało przesłane Skarżącemu na podany przez niego adres e-mail oraz adres do korespondencji. W dniu 5 stycznia 2026 r. Skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na bezczynność i przewlekłość w przedmiocie realizacji wypłaty środków z depozytu sądowego, wskazując, że skarga dotyczy działania Oddziału Finansowego Sądu Okręgowego w Krakowie w zakresie zwrotu kwoty 30.000 zł z depozytu sądowego. Odnosząc się do powyższego organ wskazał, że w nauce prawa administracyjnego ugruntowane jest stanowisko, w świetle którego, wniesiona w oparciu o art. 227 k.p.a. skarga uruchamia jednoinstancyjne postępowanie administracyjne o charakterze uproszczonym, kończące się czynnością faktyczną - zawiadomieniem o sposobie załatwienia skargi, o którym mowa w art. 238 k.p.a., które stanowi prawną formę działania organu administracji publicznej. Przepis art. 3 § 2 p.p.s.a. wymienia w sposób zamknięty (wyczerpujący) formy działalności organów administracji publicznej, które mogą być kontrolowane przez sąd administracyjny. W świetle powyższej normy prawnej sąd administracyjny nie jest uprawniony do oceny prawidłowości prowadzonego postępowania skargowego, w tym jego "efektów" (zawiadomień o sposobie załatwienia skargi – art. 238 k.p.a.). Skarga o której mowa w art. 227 k.p.a. jest środkiem obrony interesów jednostki, których naruszenie nie daje podstaw do żądania wszczęcia postępowania administracyjnego. Sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznawania skarg powszechnych, kontroluje bowiem działalność administracji publicznej w zakresie określonym w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Postępowanie w sprawie skarg i wniosków objętych Działem VIII k.p.a. nie podlega kontroli sądów administracyjnych. Ewentualna bezczynność organu w postępowaniu prowadzonym przez ten organ przy zastosowaniu przepisów działu VIII k.p.a. również nie podlega kontroli sądu administracyjnego. Właściwością sądu administracyjnego nie jest objęta ocena sposobu działania czy pracy organu administracji, jak i jego pracowników, gdyż jest to wewnętrzna sprawa organów. Skarga powszechna jest odformalizowanym środkiem obrony i ochrony różnych interesów jednostki, których naruszenie nie daje podstaw do żądania wszczęcia postępowania administracyjnego. W związku z powyższym Dyrektor Sądu Okręgowego w Krakowie stoi na stanowisku, że skarga wniesiona w niniejszej sprawie powinna zostać odrzucona. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Przystępując do rozpoznania skargi sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada, czy zaskarżony akt lub czynność organu administracji publicznej podlega kontroli tego sądu. Stosownie do art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, ze zm. – dalej: p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej, oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. przedmiotem zaskarżenia do sądu administracyjnego może być także bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W tym zakresie przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak. Z kolei na podstawie art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a. sąd administracyjny rozpoznaje również skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w kodeksie postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI Ordynacji podatkowej oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a., nie dotyczy zatem wszystkich działań podmiotów wykonujących zadania z zakresu administracji publicznej (organów administracji w znaczeniu funkcjonalnym), a jedynie tych aktów i czynności, które zostały wymienione przez ustawodawcę w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. Istotę skargi na bezczynność stanowi doprowadzenie do załatwienia w terminie określonym przepisami indywidualnej sprawy administracyjnej. Zasadniczo skarga na bezczynność organu jest pochodną skargi na określone formy działania organu, czyli jest dopuszczalna tylko w takich granicach, w jakich służy skarga do sądu administracyjnego na decyzje administracyjne, określone postanowienia oraz akty i czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 lipca 2012 r. sygn. akt I OSK 1620/12). Oznacza to, że skarga na bezczynność może być skutecznie wniesiona jedynie w sytuacji, w której dotyczy organu (podmiotu) właściwego do wydania lub podjęcia aktów lub czynności w opisanych powyżej formach procesowych. W konsekwencji, gdy warunek powyższy nie jest spełniony, skarga podlega odrzuceniu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lipca 2004 r. sygn. OSK 547/04). Z akt sprawy wynika, że zarzucana przez Skarżącego bezczynność dotyczy Dyrektora Sądu Okręgowego w Krakowie, który jak podnosi Skarżący, pozostaje w bezczynności w zakresie realizacji zwrotu na rzecz Skarżącego części zwolnionego z depozytu zabezpieczenia majątkowego w sprawie o sygn. akt III K 89/23. Stwierdzić należy, że przepisy prawa nie przyznają sądom administracyjnym uprawnień w zakresie kontrolowania prawidłowości postępowań w sprawach toczących się przed sądami powszechnymi, w należących do właściwości tych sądów sprawach cywilnych i karnych. Brak jest podstaw do uznania, aby w trybie skargi na bezczynność wymóc na organie sądu, jakim jest w tym przypadku dyrektor sądu powszechnego, podjęcie działań, których domaga się Skarżący, a których brak utożsamia z bezczynnością. Jeżeli w sprawie toczącej się w takim postępowaniu doszło do przewlekłości, bądź bezczynności, wówczas strona może wywieść skargę na podstawie przepisów ustawy z 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz.U. z 2023 r. poz. 1725, ze zm.). Dodatkowo wskazać należy, że nadzór administracyjny nad działalnością sądów powszechnych sprawują sądy wyższych instancji, a nad działalnością administracyjną - prezesi sądów i Minister Sprawiedliwości, co wynika z przepisów art. 37-41 ustawy z dnia 27 lipca 2000 r. - Prawo o ustroju sadów powszechnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 334, ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 20 grudnia 2012 r. w sprawie trybu sprawowania nadzoru nad działalnością administracyjną sądów powszechnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1166, ze zm.). W rozpoznawanej sprawie skarga wniesiona przez Skarżącego pismem z dnia 11 grudnia 2025 r. w oparciu o art. 227 k.p.a. (czyli tzw. skarga powszechna) została rozpoznana przez Dyrektora Sądu Okręgowego w Krakowie zgodnie z treścią art. 237 i art. 238 k.p.a., o czym Skarżący został poinformowany pismem z dnia 31 grudnia 2025 r. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych sądy administracyjne nie są właściwe do rozpoznawania skarg powszechnych jakimi są skargi zawarte w dziale VIII k.p.a., a więc skargi związane z krytyką wykonywania zadań przez właściwe organy albo ich pracowników, ani także do oceny prawidłowości prowadzonego postępowania skargowego w trybie przepisów działu VIII k.p.a. Pogląd taki znajduje odzwierciedlenie w dotychczasowym orzecznictwie tego sądu. Ewentualna bezczynność organu w postępowaniu prowadzonym przez ten organ przy zastosowaniu przepisów działu VIII k.p.a. również nie podlega kontroli sądu administracyjnego. Wskazać bowiem należy, że sąd administracyjny kontroluje działalność administracji publicznej w zakresie określonym w art. 3 § 2 p.p.s.a. (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 lutego 2010 r. sygn. akt II OSK 241/09). Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uznał, że wniesiona w przedmiotowej sprawie skarga nie dotyczy żadnego aktu ani czynności podlegających kontroli sądu administracyjnego w rozumieniu art. 3 § 2 p.p.s.a. i na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a., orzekł o odrzuceniu skargi jako niedopuszczalnej