III SAB/Kr 21/12

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 16 sierpnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku radcy prawnego J. L. o przyznanie wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy w sprawie ze skargi K. J. na przewlekłość postępowania Komendanta Powiatowego Policji postanawia: oddalić wniosek. W piśmie datowanym na dzień 5 lipca 2013 r. zatytułowanym "Wniosek o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu", które do tutejszego wojewódzkiego sądu administracyjnego wpłynęło dnia 10 lipca 2013 r. radca prawny J. L. podała, że w związku z postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 czerwca 2013 r. sygn.. akt I OSK 920/13, oddalającym skargę kasacyjną K. J. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 24 lipca 2012 r. sygn.. akt III SA/Kr 21/12, wnosi o zwrot kosztów udzielonej z urzędu K. J. pomocy prawnej. Rzeczona radca prawny oświadczyła, że koszty te nie zostały pokryte ani w części ani w całości. Z urzędu stwierdza się, że po orzeczonym przyznaniu skarżącemu prawa pomocy (k. 87) Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych wyznaczyła dla niego radcę prawnego w osobie mecenas I. Z., która sporządziła dla skarżącego opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, przedkładając jej odpis (k. 104-110) wraz z wnioskiem o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej (k. 103) w tutejszym sądzie w dniu 02 listopada 2012 r. Za wykonane na zasadzie prawa pomocy zastępstwo prawne radca prawny I. Z. otrzymała do Skarbu Państwa wynagrodzenie (k. 162; 175; ). W dniu 6 listopada 2012 r. skarżący złożył w tutejszym sądzie pismo z informacją, że w związku z wystąpieniem przez niego do Okręgowej Izby Radców Prawnych z wnioskiem o cofnięcie pełnomocnictwa radcy prawnej I. Z. i wyznaczeniu na jej miejsce innego radcy prawnego, który sporządzi dla skarżącego skargę kasacyjną, w sprawie wystąpi zwłoka co do terminu wniesienia skargi kasacyjnej, za którą on nie ponosi żadnej winy (k. 111). Pismem datowanym na dzień 08 listopada 2012 r. Dziekan Rady OIRP poinformowała Sąd o cofnięciu radcy prawnemu I. Z. pełnomocnictwa w sprawie i wyznaczeniu do tej roli radcy prawnego J. L. (k. 125). W dniu 19 listopada 2012 r. wpłynęły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego sporządzone przez mecenas J. L.: - opinia o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie (k. 130-135), - wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej (k. 136-138), - skarga kasacyjna od postanowienia WSA z dn. 24.07.2012 sygn. III SAB/Kr 21/21 Podjęcie dwu ostatnich działań mecenas J. L. tłumaczyła pisemnym żądaniem skarżącego co do wniesienia środków zaskarżenia oraz treścią art. 28 ust. 8 Kodeksu Etyki Radcy Prawnego (k. 129). Po orzeczonym przez Wojewódzki Sąd Administracyjny przywróceniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej (k. 148-152), Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 14 czerwca 2013 r. sygn.. akt. I OSK 920/13 wydanym na posiedzeniu niejawnym orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej K. J. (k. 180-185). Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Zgodnie z art. 250 ppsa, wyznaczony radca prawny otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności radców prawnych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Zasady te precyzuje rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. 02/163/1348 ze zm.) określając czynności, stawki minimalne i szczegółowe zasady ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, udzielnej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (§1 rozp.). Wobec tego, że w aktach sprawy zalega zarówno sporządzona przez mecenas J. L. opinia o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej jak też sporządzona przez nią skarga kasacyjna a jednocześnie w złożonym wniosku o "zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu" rzeczona nie sprecyzowała bliżej swojego żądania, więc przy rozważaniu zasadności tego wniosku zachodzi konieczność odniesienia się do obu kwestii. Jeśli chodzi o przyznanie wynagrodzenia za sporządzoną opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, to w orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtowało się stanowisko, że pełnomocnik ustanowiony z urzędu otrzymuje wynagrodzenie za faktycznie udzieloną pomoc prawną, przy czym udzielenie pomocy prawnej przez pełnomocnika z urzędu powinno zmierzać bezpośrednio do poprawy lub ochrony sytuacji prawnej osoby, której pomoc jest udzielana (vide: postanowienia NSA z 15.04.2010 r. sygn. akt. II OZ 321/10 oraz z dnia 17.09.2012 r. sygn. akt. II FZ 727/12. Ponieważ w okolicznościach niniejszej sprawy, sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej przez radcę prawnego I. Z. stanowiło już wykonanie postanowienia o przyznaniu skarżącemu prawa pomocy a rzeczona pełnomocnik zrealizowała przesłanki uprawniające ją do wystąpienia z żądaniem przyznania wynagrodzenia za pomoc prawną świadczoną z urzędu (gdyż niezadowolenie skarżącego spowodowane brakiem sporządzenia skargi kasacyjnej nie niweczyło jej prawa do żądania wynagrodzenia za zrealizowaną pomoc prawną) więc wyznaczenie w tej samej sprawie przez Radę Okręgowej Izby Radców Prawnych następnego pełnomocnika z urzędu tj. mecenas J. L., która podjęła tożsamą czynność i wydała opinię o brak podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej nie uzasadnia przyznania jej kosztów z tytułu zastępstwa prawnego. Niedopuszczalne jest bowiem przyznanie wynagrodzenia za dokonanie tej samej czynności, którą wykonał już pierwotnie wyznaczony pełnomocnik (postanowienie NSA z 13.12.2007 r. sygn.. akt. II OZ 1287/07). W takim przypadku z punktu widzenia strony postępowania prawo pomocy zostało już bowiem skonsumowane. Z punktu zaś widzenia Skarbu Państwa przyznawanie ze środków publicznych wynagrodzenia dwom pełnomocnikom ustanowionym z urzędu, którzy de facto podejmowali w sprawie te same działania oznaczałoby nieuzasadnione i nadmierne obciążenie (postanowienie NSA z 17.09.2012 r. sygn.. akt II FZ 727/12; postanowienia WSA z 18.03.2013 r. sygn. akt. III SA/Po 786-787/12) Co się natomiast tyczy wynagrodzenia za sporządzoną i wniesioną skargę kasacyjną to zwrócenia uwagi wymaga, że wprowadzając obowiązek sporządzenia skargi kasacyjnej przez radcę prawnego ustawodawca dał wyraz przekonaniu, że będzie to zapewniać wysoki merytoryczny poziom tego środka. Jeśliby więc uznać, że bez względu na wynik fachowej oceny (vide: opinia r.pr. J. L. o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej k. 130-135) radca prawny musi sporządzić skargę kasacyjną, to z jednej strony byłoby to zaprzeczeniem ustawowo wyrażanego zaufania do poziomu fachowego przedstawicieli tej korporacji i nakazaniem im sporządzania we właściwej formie pisma zawierającego zarzuty strony. Z drugiej zaś strony, sam cel instytucji nie mógłby być wówczas z samego założenia spełniony, albowiem taka skarga kasacyjna dawałaby skarżącemu jedynie złudzenie jej skuteczności. Realia niniejszej sprawy stanowią zresztą tego potwierdzenie. Ponadto trzeba mieć i tą świadomość, że radca prawny mogła bez ryzyka odpowiedzialności zawodowej odmówić pisemnemu życzeniu skarżącego. Po pierwsze powoływany przez radcę prawną przepis §28 ust. 8 Kodeksu etyki dotyczy bardziej relacji komercyjnej aniżeli spełniania przez radcę prawnego zastępstwa prawnego z urzędu. Poza tym jeśli przepis ten dopuszcza możliwość wypowiedzenia przez radcę prawnego pełnomocnictwa w sytuacji gdy radcy prawny ocenia, iż wniesienie środka zmierzającego do wzruszenia orzeczenia sądowego lub skargi konstytucyjnej jest bezzasadne, a klient z tym stanowiskiem się nie zgadza (§28 ust. 8 in fine), to sytuacja taka wyczerpuje też dyspozycję art. 22 ustawy z dnia 6 lipca 1982 o radcach prawnych zgodnie z którym radca prawny może odmówić udzielenia pomocy prawnej z ważnych powodów. Wszystko to razem wzięte powoduje, że radca prawny nie była ślepym wykonawcą udzielonych jej przez stronę zleceń lecz doradcą prawnym strony posiadającym możność samodzielnego uznania zasadności tego, czy istnieją przesłanki do złożenia skargi kasacyjnej. Ponieważ zaś przyznawanie wynagrodzenie obciąża Skarb Państwa, więc sąd dysponując środkami publicznymi odpowiada za "zasadność i legalność ich wydatkowania". (por. B. Dauter w: S. Babiarz i inni, "Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych", Wyd. LexisNexis 2007, s. 317). Orzekający podziela też stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w postanowieniu z dnia 16 czerwca 2010 r. sygn. akt. II FZ 143/10 zgodnie z którym art. 250 ppsa nie nakłada obowiązku uwzględnienia każdego wniosku pełnomocnika o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. W świetle wszystkiego co zostało powiedziane orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 250 oraz art. 258 §1 i §2 pkt. 8 ustawy – Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi.