III SAB/Kr 26/14

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. Ś. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi Z. Ś. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego postanawia: I. umorzyć postępowanie w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, II. oddalić wniosek o ustanowienie adwokata. Skarżący w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagał się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, oświadczając że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. Objaśniając swoją sytuację rodzinną podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną oraz trzema córkami. Określając majątek swój i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym uwidocznił, że w jego skład wchodzi mieszkanie o powierzchni 41 m2. Nie posiada zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Przy dochodach gospodarstwa domowego skarżący adnotował kwotę "20 gr/na dzień" przyznanych żonie z MOPS. Uzasadniając swoje starania powołał się na art. 108 kpa. Z urzędu stwierdza się, że w sprawie III SAB/Kr 41/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 4 lutego 2014 r. umorzył postępowanie o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i jednocześnie odmówił ustanowienia adwokata. W motywach uzasadnienia podano, że gdy chodzi o koszty sądowe to skarżący korzysta ze zwolnienia przedmiotowego. Co się zaś tyczy wniosku o ustanowienie adwokata, to w ocenie sądu skarżący nie wykazał, ze spełnia przesłanki o których mowa w art. 246 §1 pkt. 2 ppsa. Za niewiarygodne sąd uznał bowiem oświadczenie skarżącego, że czteroosobowa rodzina utrzymuje się z kwoty 500 zł, które małżonka pobiera z MOPS. Zwrócono także uwagę, ze pomimo wezwania skarżący nie przedstawił w jaki sposób kształtują się jego miesięczne wydatki. Z urzędu stwierdza się, że także wcześniej w sprawie prowadzonej do sygn. akt. III SA/Kr 305/12, Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 29.11.2012 r. sygn. akt I OZ 848/12 oddalił zażalenie skarżącego na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 8.08.2012 r. oddalające wnioski skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata wydane po sprzeciwie skarżącego od postanowienia referendarza sądowego. W uzasadnieniu tego postanowienia Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarżący pomimo wezwania do uzupełnienia złożonego wniosku poprzez udokumentowanie swoich miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem swoim i członków swojej rodziny, przedłożenia zaświadczenia z właściwego urzędu pracy o nadaniu skarżącemu statusu osoby bezrobotnej oraz przedłożenie kserokopii decyzji MOPS o przyznaniu zasiłków dla skarżącego lub członków jego rodziny, złożenia oświadczenia o braku uzyskiwania dochodów z prac dorywczych, ograniczył się wyłącznie do wskazania, że nie podejmował wraz z żoną żadnego dodatkowego zatrudnienia oraz, ze jego wydatki sprowadzają się do zakupu 1 chleba i masła dziennie, starając się przy tym częściowo przerzucić na Sąd ciężar uzyskania dokumentów, do których przedstawienia został wezwany. W konsekwencji niekorzystne dla skarżącego rozstrzygniecie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego spowodowane było wyłącznie wybiórczym, a co za tym idzie, nieprzekonywującym zaprezentowaniem przez skarżącego własnej sytuacji majątkowej. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Zacząć wypada od tego, że skoro sprawa niniejsza dotyczy bezczynności organu w sprawie z zakresu pomocy społecznej to zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. a ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarżący z mocy ustawy jest zwolniony od kosztów sądowych. W konsekwencji zaś uznania, że strona korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych - co oznacza całkowite zwolnienie z obowiązku wnoszenia zarówno opłat sądowych jak i ponoszenia wydatków - wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych należało uznać za bezprzedmiotowy a w związku z tym postanowiono jak w punkcie pierwszym sentencji działając na zasadzie art. 161 §1 pkt. 3 ppsa w związku z art. 258 §1 i §2 pkt. 7 ppsa. Co się natomiast tyczy żądanego ustanowienia adwokata, to stosownie do art. 252 w związku z art. 246 §1 pkt. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zwanej dalej "ppsa", osoba fizyczna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym o ile nie jest w stanie ponieść tych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Oświadczenie strony zgodnie z wolą ustawodawcy ma być jednak "dokładne", a owa "dokładność" stopniowana jest przeświadczeniem sądu, że strona okoliczności te wykazała, czyli przedstawiła je w sposób przekonywujący, bo generalnie ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 18 czerwca 2004 r. FZ 165/04). W realiach rozstrzyganego przypadku skarżący przeszedł nad tym po raz kolejny do porządku, choć po lekturze uzasadnienia postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2014 r. wydanego w sprawie III SAB/Kr 41/13 a także wcześniejszego postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29.11.2012 r. sygn. akt I OZ 848/12 i postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wydanego w sprawie do sygn. akt III SA/Kr 305/12 skarżący zdawał sobie sprawę, jakie dane oraz jakie dokumenty źródłowe należało przedstawić. Skoro jednak taka była decyzja skarżącego to w konsekwencji obecnie nie było potrzeby wzywania strony o informacje. Jedynym refleksem takiego działania byłoby bowiem przedłużanie postępowania, co stoi w oczywistej sprzeczności z dyspozycją art. 7 ppsa nakładającym na sąd (a w zakresie powierzonych czynności także i referendarza) obowiązek podejmowania czynności zmierzających do szybkiego załatwienia sprawy i podjęcia rozstrzygnięcia na pierwszym posiedzeniu. W ślad za Naczelnym Sądem Administracyjnym przypomnieć równocześnie wypada, że ponieważ prawo do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń (postan. NSA z 15 marca 2006 r. II OZ 258/06), to sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postan. NSA z 31 marca 2005 r. I FZ 63/05). Z przytoczonych względów orzeczono jak w punkcie drugim sentencji na podstawie art. 243 §1 ppsa oraz art. 252 ppsa w związku z art. 246 §1 pkt. 2 ppsa i art. 245 §3 ppsa.