III SAB/Kr 45/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Kasprzycki Sędziowie WSA Renata Czeluśniak (spr.) ASR WSA Marta Kisielowska po rozpoznaniu w dniu 19 sierpnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym przy udziale prokuratora Prokuratury Okręgowej w Krakowie Danuty Jantas sprawy ze skargi K. J. na bezczynność Komendanta Powiatowego Policji w przedmiocie udostępnienia akt postępowania administracyjnego [...] zakończonego wydaniem postanowienia nr [...] Komendanta Powiatowego Policji z dnia 10 lipca 2009 r. na wnioski z : 20 lutego 2019 r., 18 marca 2019 r., 20 marca 2019 r., 22 marca 2019 r. oraz 31 marca 2019 r. skargę oddala. Pismem z dnia 20 kwietnia 2021 r. skarżący K. J. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na bezczynność Komendanta Powiatowego Policji w przedmiocie udostępnienia akt postępowania administracyjnego [...] zakończonego wydaniem postanowienia nr [...] Komendanta Powiatowego Policji z dnia 10 lipca 2009 r. na wnioski z: 20 lutego 2019 r., 18 marca 2019 r., 20 marca 2019 r., 22 marca 2019 r. oraz 31 marca 2019 r. W treści skargi skarżący domagał się: - zobowiązania "skarżonego organu administracji do niezwłocznego załatwienia sprawy strony czynnością materialnotechniczną, wraz z pouczeniem o prawie podania jej kontroli co do zgodności z wymaganiami z art. 73 ustawy kodeks postępowania administracyjnego z podstaw art. 3 § 2 pkt 4 względnie 4a ustawy prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi, lub w razie uznania niedopuszczalności udostępnienia akt w całości wydania w sprawie postanowienia o odmowie ich udostępnienia odpowiednio w całości, lub ich części" - stwierdzenia, "czy zawiłość sprawy przed skarżonym organem w sprawie o konstytutywne prawo dostępu i zapoznania się, w tym określonego ustawowo prawa dostępu zdalnego i w formie kopii kompletnych akt sporządzonych dla strony miało, czy też nie charakter rażącego naruszenia prawa strony do dostępu i zapoznania się z kompletnymi aktami przedmiotowej sprawy administracyjnej w sposób zdalny, poprzez sporządzenie i wydanie stronie ich kopii, jak wskazuje uchwała NSA 1OPS1/18- Uchwała NSA (...)" - "na podstawie art. 149 par 2 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i w tym zakresie uchybieniu prawy konstytutywnemu strony z art. 73 kpa oraz zakreślonego i wynikającego z niego obowiązku dla organu udostępnienia akt, względnie wydania postanowienia odmawiającego celem umożliwienia stronie dochodzenia prawa do dostępu i zapoznania się z aktami tej sprawy administracyjnej i w zakresie, w jakim organ twierdzi jej zakończenie aktem administracyjnym dla tej instancji, przyznanie od skarżonego organu kwoty pieniężnej w zakresie uznania sądowo administracyjnego, gdzie w okolicznościach prawnych i faktycznych za zasadny uważam wniosek o jej przyznanie w wysokości 5000 zł". W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i wyjaśnił, że skarżący wielokrotnie składał wnioski o udostępnienie akt postępowania [...]. Komendant wskazał, że w ponagleniu z dnia 19 kwietnia 2019 r., były policjant odnosił się do swoich wniosków z dnia 20 lutego 2019 r., 18 marca 2019 r., 20 marca 2019 r., 22 marca 2019 r. oraz 31 marca 2019 r. W odpowiedzi na powyższą korespondencję, w dniu 11 kwietnia 2019 r., za pismem przewodnim [...] przesłano zainteresowanemu, będące w posiadaniu Komendy Powiatowej Policji, uwierzytelnione kserokopie dokumentacji, zaznaczając, że oryginał dokumentacji został przekazany do Komendy Wojewódzkiej Policji w dniu 23 lipca 2018 r. i do dnia dzisiejszego nie został zwrócony. Jak wynika z pisma Zastępcy Naczelnika Wydziału Kadr i Szkolenia KWP, dokumentacja dotycząca sprawy zakończonej wydaniem postanowienia Nr [...] Komendanta Powiatowego Policji z dnia 10 lipca 2009 r., przesłana została do Zespołu Radców Prawnych KWP, a następnie, przekazana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie do sprawy o sygn. III SA/Kr 870/18. Organ podkreślił, że z ww. pisma [...] wynika, iż powyższe postępowanie zawierało następującą dokumentację: wniosek skarżącego z dnia 18 stycznia 2009 r.; pismo przewodnie KWP z dnia 22 stycznia 2009 r. – [...]; notatkę służbową z dnia 5 marca 2009 r., protokół powypadkowy [...] z dnia 30 sierpnia 2000 r.; pismo do KP S z dnia 11 marca 2009 r. – [...]; pismo KP S z dnia 25 marca 2009 r. – [...]; pismo do KP G z dnia 11 marca 2009 r. – [...]; pismo KP G z dnia 23 marca 2009 roku – [...]; pismo do Radcy Prawnego KPP z dnia 10 czerwca 2009 r. – [...]; pismo do KWP z dnia 18 czerwca 2009 r. – [...]; opinię radcy prawnego z dnia 19 czerwca 2009 r.; postanowienie [...] z dnia 10 lipca 2009 r.; potwierdzenie odbioru postanowienia. Przedmiotowe pismo, stanowiące odpowiedź na wniosek skarżącego, wraz z kopiami dokumentów dotyczących postępowania administracyjnego [...], przesłane zostało za pomocą platformy EPUAP 16 kwietnia 2019 r. i doręczone 19 kwietnia 2019 r., ponadto przesłane zostało wraz z załącznikami także za pośrednictwem Poczty Polskiej i odebrane przez skarżącego 17 kwietnia 2019 r. Komendant wyjaśnił również, że w dniu 18 kwietnia 2019 r. za pośrednictwem poczty e-puap wpłynął wniosek skarżącego o uzupełnienie wydanych odpisów, w którym to wniosku podnosząc kwestię zmiany numeracji na otrzymanej dokumentacji, wniósł o: "sporządzenie i wydanie odpisu przeglądu akt, jako rejestru faktycznej zawartości akt, oraz w celu ustalenia prawdy w zakresie postępowania, jego przebieg i faktycznej zawartości dokumentacji w zakresie sprawy i postępowania, czy ewentualnych matactw w tych aktach na moją szkodę i częściowe chociażby ukrywane, a być może i niszczenie z nich dokumentów". Odnosząc się do powyższego organ podkreślił, że jak już wspomniano, Komenda Powiatowa Policji dysponuje jedynie kserokopiami materiałów, natomiast oryginały zostały przekazane do KWP, celem przedłożenia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie sygn. III SA/Kr 870/18, tym samym stanowią one materiał ,,roboczy" jednostki - nie było zatem możliwym odniesienie się do żądania skarżącego o przedłożenie przeglądu akt. W konsekwencji tego pismem z dnia 25 kwietnia 2019 r. poinformowano skarżącego o braku możliwości udostępnienia przeglądu akt jak, również wyjaśniono przyczyny zmian numeracji na otrzymanych dokumentach, wynikającej z obiegu korespondencji, jaką skarżący regularnie kieruje do poszczególnych organów, administracji, czy ścigania. Pismo to zostało przesłane za zwrotnym poświadczeniem odbioru i odebrane w dniu 2 maja 2019 r. przez żonę skarżącego, M. J. W dalszej części uzasadnienia organ wskazał na wydawane w sprawie udostępnienia akt postępowania administracyjnego [...] rozstrzygnięcia, zarówno organów administracji, jak i sądu administracyjnego. W piśmie procesowym z dnia 5 czerwca 2021 r. skarżący odniósł się do udzielonej przez organ odpowiedzi na skargę i podkreślił, że "(...) organ był i jest nadal zobowiązany udostępnić stronie w sprawie o wydanie zaświadczenia kompletnych akt administracyjnych, w zakresie wskazanym w orzecznictwie sadowo administracyjnym, oraz, iż obowiązku tego do dnia dzisiejszego nie dopełnił (...)". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach kontroli działalności administracji publicznej przewidzianej w art. 3 § 2 pkt 8 i 9 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325) - dalej w skrócie p.p.s.a., sąd administracyjny orzeka w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1- 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a (pkt 8) oraz bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (pkt 9). Zgodnie z treścią art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a p.p.s.a., zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności lub zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa oraz stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszania prawa (art. 149a § 1a p.p.s.a.). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że o bezczynności organu można mówić wówczas, gdy organ ten, pomimo istniejącego obowiązku, nie załatwia, w określonej prawem formie i w określonym prawem czasie sprawy, co do której obowiązujące regulacje czynią go właściwym i kompetentnym. Dotyczy to zarówno sytuacji, gdy organ nie podjął żadnych czynności, jak i takiej, gdy czynności zostały wprawdzie podjęte, ale organ nie zakończył ich stosownym aktem. Dla zasadności skargi na bezczynność nie ma przy tym znaczenia z jakich powodów określone działanie nie zostało podjęte, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinioną, czy też niezawinioną opieszałością organu. Wniesienie skargi jest zatem uzasadnione nie tylko w przypadku niedotrzymania terminu załatwienia sprawy, ale także w razie odmowy podjęcia określonego działania, mimo istnienia w tym względzie ustawowego obowiązku, choćby organ mylnie sądził, że zachodzą okoliczności, które uwalniają go od obowiązku prowadzenia postępowania w konkretnej sprawie i zakończenia go wydaniem decyzji administracyjnej lub innego aktu czy czynności. Przedmiotem oceny Sądu w niniejszej sprawie była bezczynność Komendanta Powiatowego Policji w przedmiocie udostępnienia akt postępowania administracyjnego [...] zakończonego wydaniem postanowienia nr [...] Komendanta Powiatowego Policji z dnia 10 lipca 2009 r. na wnioski z: 20 lutego 2019 r., 18 marca 2019 r., 20 marca 2019 r., 22 marca 2019 r. oraz 31 marca 2019 r. W tym miejscu wyjaśnić należy, że w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 poz. 1960 ze zm.) – k.p.a., w dziale II rozdział 3 ustawodawca uregulował kwestie udostępniania akt. Zgodnie z art. 73 § 1 k.p.a., strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania. W myśl § 2 strona może też żądać uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony. Z kolei § 3 ww. przepisu reguluje kwestie związane z udostępnianiem pism, wnoszonych do organu w formie dokumentu elektronicznego. W okolicznościach przedmiotowej sprawy, Komendant Powiatowy Policji w dniu 11 kwietnia 2019 r., przesłał K. J. będące w jego posiadaniu uwierzytelnione kserokopie dokumentacji z wniosków skarżącego z dnia 20 lutego 2019 r., 18 marca 2019 r., 20 marca 2019 r., 22 marca 2019 r. oraz 31 marca 2019 r., a dotyczące postępowania administracyjnego nr [...] zakończonego wydaniem postanowienia nr [...] Komendanta Powiatowego Policji z dnia 10 lipca 2009 r. W przedmiotowym piśmie organ jednocześnie wyjaśnił, że oryginał dokumentacji został przekazany do Komendy Wojewódzkiej Policji w dniu 23 lipca 2018 r. i do dnia dzisiejszego nie został zwrócony. Powyższe pismo wraz z kopiami dokumentów przesłane zostało za pomocą platformy EPUAP 16 kwietnia 2019 r. i doręczone 19 kwietnia 2019 r., ponadto przesłane zostało ono wraz z załącznikami także za pośrednictwem Poczty Polskiej i odebrane przez skarżącego 17 kwietnia 2019 r. Nie można przy tym pominąć również, że organ w odpowiedzi na wniosek o uzupełnienie wydanych dokumentów o "odpis przeglądu akt", poinformował skarżącego w piśmie z dnia 25 kwietnia 2019 r., iż nie ma możliwości udostępnienia żądanego przeglądu oraz podał przyczyny zmian numeracji na otrzymanych dokumentach. Jak wynika bowiem z wyjaśnień organu, brak przedłożenia przeglądu akt wynikał z faktu przekazania oryginałów akt do KWP, celem nadesłania ich do sprawy o sygn. III SA/Kr 870/18. Powyższe pismo zostało odebrane przez żonę skarżącego M. J. w dniu 2 maja 2019 r. Skoro, zatem organ zrealizował żądanie skarżącego dotyczące udostępnienia akt będących w jego posiadaniu, z wniosków z dnia 20 lutego 2019 r., 18 marca 2019 r., 20 marca 2019 r., 22 marca 2019 r. oraz 31 marca 2019 r., to nie można zarzucić mu bezczynności w tym przedmiocie. Sąd zaznacza też, że w sprawach skarżącego dotyczących bezczynności Komendanta Powiatowego Policji w przedmiocie udostępnienia akt postępowania administracyjnego [...] orzekał już WSA w Krakowie, który to wyrokiem: z dnia 6 sierpnia 2019 r. sygn. akt III SAB/Kr 112/19, oraz z dnia 10 stycznia 2020 r. sygn. akt III SAB/Kr 120/19 oddalił skargi skarżącego, z kolei postanowieniem z dnia 16 kwietnia 2020 r. sygn. akt III SAB/Kr 13/20, odrzucił skargę skarżącego. Orzeczenia te są prawomocne. Również wcześniej toczyły się sprawy ze skarg skarżącego na bezczynność polegającą na udostępnieniu akt przez organy policji pomimo, że skarżący wielokrotnie już otrzymywał uwierzytelnione kserokopie wszystkich dokumentów znajdujących się w jego aktach osobowych dotyczących przebiegu służby, tj. za okres od dnia 16 czerwca 1988 r. do dnia 30 kwietnia 2005 r. (vide np. III SAB/Kr 89/18, III SAB/Kr 90/19, III SAB/Kr 90/19). W WSA w Krakowie tylko w latach 2011 – 2021, jak wynika z bazy orzeczeń NSA, wydano 88 orzeczeń dotyczących udostępnienia akt skarżącemu. W takiej sytuacji ponowne zwracanie się przez skarżącego zarówno o ww. akta, jak i składanie kolejnych skarg na bezczynność w zakresie ich rzekomego nieudostępniania należy postrzegać jako nadużycie prawa do sądu. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 14 marca 2017 r. o sygn. akt I OZ 239/17 "W doktrynie przyjmuje się, że nadużycie praw procesowych należy uznać za samoistną instytucję prawa procesowego (por. Piotr Przybysz, Nadużycie prawa w prawie administracyjnym, (w:) H. Izdebski, A. Stępkowski, Nadużycie prawa, Warszawa 2003). Do nadużycia prawa dochodzi w sytuacjach, gdy strona podejmuje prawnie dozwolone działania dla celów innych niż przewidziane przez ustawodawcę. Każde prawo podmiotowe, w tym prawo do sądu, przyznane jest przez normę prawną w celu ochrony interesów uprawnionego. Prawo to powinno być wykonywane zgodnie z celem, ze względu na który zostało przyznane. W konsekwencji zachowanie, które formalnie zgodne jest z literą prawa, lecz sprzeciwia się jej sensowi, nie może zasługiwać na ochronę (por. Marcin Warchoł, Pojęcie nadużycia prawa w procesie karnym; Prokuratura i prawo, nr 11/2007). Tak samo należy ocenić działania podmiotu, który inicjuje szereg postępowań sądowych w celu innym, niż ochrona swoich praw. Stanowisko takie znajduje aprobatę nie tylko w doktrynie oraz orzecznictwie sądów polskich, ale także akceptowane jest przez Europejski Trybunał Praw Człowieka, który wielokrotnie zwracał uwagę, że określone działania strony w procesie można uznać za nadużycie prawa do sądu". Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił. Końcowo wskazać należy, że Sąd orzekał w nin. sprawie na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.