III SAB/Kr 5/17

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 9 sierpnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. B. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego lub adwokata w sprawie ze skargi Z. B. na bezczynność Prokuratora Okręgowego p o s t a n a w i a wniosek oddalić W odpowiedzi na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z dnia 14 maja 2018 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu od zażalenia w kwocie 100 zł Z. B. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z wnioskiem o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego lub adwokata. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach zawartego w formularzu "PPF" wynika, że Z. B. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Źródłem jego utrzymania jest świadczenie emerytalne w wysokości 837,87 zł. W skład majątku wnioskodawcy wchodzi dom o powierzchni ok. 90 m² (w tym mieszkanie o powierzchni ok. 12 m²) oraz nieruchomość rolna o areale 0,58 ha obsiewana zbożem, ale obecnie zalana z uwagi na nieusunięcie skutków powodzi. Skarżący nie dysponuje zasobami pieniężnymi, ani przedmiotami wartościowymi. W rubryce 7.2.3 formularza, w której należało wykazać wierzytelności skarżący wpisał "bardzo duże, są w postępowaniach w pseudo sądach cywilnych". W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy Z. B. podniósł, iż nie stać go na pokrycie kosztów postępowania z tego względu, że od prawie 30 lat nie przyznano mu ani grosza zwrotu pomimo kilku tysięcy pism procesowych wysłanych do sądów i organów. Skarżący nie pracuje zawodowo, nie ma żadnych innych dochodów, nie wypełnia PIT-u. Nigdy nie otrzymywał żadnych zapomóg. Podał, że emerytura w wysokości 837,87 zł przeznaczana jest na lekarstwa i skromne utrzymanie. Innych wydatków nie realizuje z powodu braku środków. Oświadczył, że wydatki ma "jak każdy jeden na średnim poziomie na utrzymanie". Na skutek powodzi w 2010 roku grunt i dom skarżącego zostały zalane wodą. Skarżący dodał, iż od 2004 roku nie był ubezpieczony, dlatego kupował tylko lekarstwa sprzedawane bez recepty. Wodę pobiera z własnej studni, ma też własny opał. Wnioskodawca podał, że jego zadłużenie jest ogromne, gdyż pożycza pieniądze od osób prywatnych, a pożyczone od jednego oddaje drugiemu, ale zadłużenie rośnie. W tej sytuacji jego wniosek o przyznanie prawa pomocy jest uzasadniony. Zarządzeniem z dnia 11 lipca 2018 r. wezwano skarżącego do uzupełnienia wniosku w terminie 7 dni poprzez przedłożenie odpowiednich oświadczeń i dokumentów na okoliczność wykazania jego stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych, a to: - potwierdzenia wysokości pobieranego świadczenia emerytalnego za miesiąc czerwiec 2018 r. (odcinek emerytury, decyzja o przyznaniu / waloryzacji świadczenia lub wyciąg z rachunku bankowego, jeśli świadczenie wpływa na konto bankowe); - spisu miesięcznych wydatków ponoszonych przez skarżącego na konieczne utrzymanie oraz udokumentowanie tych wydatków aktualnymi rachunkami, - kopii decyzji określającej łączną wysokość zobowiązania skarżącego z tytułu podatku od nieruchomości/podatku rolnego/podatku leśnego za 2018 rok, - odpisów z ksiąg wieczystych (lub ich kserokopii, bądź też numerów ksiąg wieczystych) obejmujących nieruchomości będące własnością lub współwłasnością skarżącego, - oświadczenia czy posiadana nieruchomość rolna przynosi skarżącemu jakiekolwiek dochody – jeśli tak, jaka jest ich wysokość, - wyciągów z rachunków bankowych strony obrazujących historię transakcji z trzech ostatnich miesięcy wraz z aktualnym saldem; - oświadczenia popartego stosownymi dokumentami o aktualnym zadłużeniu skarżącego. Jak wynika z nadesłanego przez właściwy urząd pocztowy potwierdzenia odbioru zarządzenie skierowane na adres skarżącego zostało przez niego odebrane w dniu 17 lipca 2018 r. Tym samym termin do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy upływał z dniem 24 lipca 2018 r. Do dnia wydania niniejszego postanowienia wnioskodawca nie odniósł się w żaden sposób do wezwania. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, którego domaga się skarżący, a obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie kwalifikowanego pełnomocnika, zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2017, poz. 1369 ze zm. roku, dalej: p.p.s.a.) przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Użyte w powołanym przepisie sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, zaś słowo "wykazać" oznacza dowieść, udokumentować czy udowodnić, a nie jedynie oznajmić czy poinformować (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 863/11). Zatem to skarżący ubiegając się o udzielenie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym winien był przekonać orzekającego, że jego sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania we własnym zakresie. Aby dokonać rzetelnej, wolnej od wątpliwości oceny możliwości płatniczych strony orzekający musi dysponować dokładnymi informacjami na temat jej sytuacji rodzinnej i majątkowej. Informacje te winien przedstawić wnioskodawca. Brak takich danych lub dane niepełne powodują, że materiał dowodowy w dalszym ciągu jest niekompletny, a zatem niewystarczający do sprawdzenia, czy twierdzenia strony o niemożności poniesienia kosztów postępowania znajdują odzwierciedlenie w rzeczywistości. Konsekwencją procesową takiego stwierdzenia może być nieuwzględnienie wniosku w jego pełnym zakresie, a nawet odmowa przyznania prawa pomocy (zob. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz., Warszawa 2008, str. 613-614 i powołane tam orzecznictwo). W niniejszej sprawie Z. B. nie przekonał orzekającego o niemożliwości pokrycia przez niego kosztów sądowych oraz kosztów ustanowienia pełnomocnika. Dane zawarte w urzędowym formularzu "PPF" nie miały cech "dokładności", a wezwanie do ich uzupełnienia nie zostało przez skarżącego zrealizowane. Należy podkreślić, że uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie (por. postanowienia NSA z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05). Strona, która nie realizuje obowiązków wynikających z wezwania sądu, nie ma podstaw, by oczekiwać rozstrzygnięcia zgodnego ze złożonym wnioskiem (por. postanowienia NSA z dnia 3 kwietnia 2014 r., sygn. akt II GZ 151/14, z dnia 11 czerwca 2013 r. sygn. II OZ 442/13 oraz z dnia 10 maja 2013 r. sygn. II OZ 347/13). Skoro w niniejszej sprawie skarżący nie uzupełnił wniosku o przyznanie prawa pomocy o dokumenty źródłowe i dodatkowe oświadczenia, uniemożliwił tym samym orzekającemu zweryfikowanie oświadczeń zawartych we wniosku, a w konsekwencji ocenę jego rzeczywistej sytuacji majątkowej. Tym samym przesłanka przyznania prawa pomocy nie może być uznana za spełnioną. Wobec powyższego wniosek strony należało oddalić na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.