III SAB/Kr 50/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym : Przewodniczący : Sędzia WSA Dorota Dąbek po rozpoznaniu w dniu 30 marca 2011r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu P. B. od zarządzenie referendarza sądowego z dnia 7 października 2010r., sygn. akt III SAB/Kr 50/09 o pozostawieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania w sprawie ze skargi P. B. na bezczynność Wojewody postanawia: odrzucić sprzeciw. Zarządzeniem z dnia 7 października 2009r. referendarz sądowy pozostawił wniosek P. B. o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania, gdyż pomimo wezwania, skarżący go nie podpisał. W dniu 2 listopada 2010r. wpłynęło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie drogą elektroniczną pismo P. B. z dnia 14 października 2010r., będące sprzeciwem od powyższego zarządzenia referendarza sądowego. P. B. podniósł w nim, iż jego pismo nie posiadało braków formalnych albowiem było podpisane bezpiecznym kwalifikowanym podpisem elektronicznym, a żaden przepis prawa, w szczególności ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie wymaga by podpis o jakim mowa w art. 46 § 1 pkt 4 tej ustawy był podpisem własnoręcznym oraz nie określa sposobu wnoszenia pism do sądu. P. B. podniósł, że zgodnie z art. 65 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi pisma sądu mogą być doręczane za pośrednictwem m.in. poczty elektronicznej. Pismo sądowe przesłane pocztą elektroniczną musi być zatem podpisane bezpiecznym kwalifikowanym podpisem elektronicznym, co zdaniem skarżącego przesądza o obowiązku stosowania przez sądy administracyjne takiego podpisu i odpowiedniego oprogramowania do jego składania i weryfikacji. Skarżący uważa również, że z uwagi na treść art. 65 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, pod pojęciem pisma należy rozumieć oświadczenie woli wyrażone za pomocą znaków pisarskich (graficznych) uzewnętrznione niekoniecznie na kartce papieru. Poza tym pismo strony musi spełniać także inne warunki określone m.in. w art. 46 § 1 w/w ustawy. Skarżący wyjaśnił, iż przesłane sądowi w niniejszej sprawie pisma zawierały wszystkie niezbędne elementy, a w szczególności były podpisane (zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o podpisie elektronicznym). Zaznaczył przy tym, że pismo podpisane bezpiecznym kwalifikowanym podpisem elektronicznym zgodnie z prawem jest równoważne pismu złożonemu w formie pisemnej i podpisanemu podpisem własnoręcznym (art. 78 § 2 Kodeksu cywilnego i art. 5 ust. 2 ustawy o podpisie elektronicznym). Skarżący stwierdził, iż art. 46 § 1 pkt 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie zawiera wymogu by pismo było podpisane "podpisem własnoręcznym" lecz "podpisem". Z uwagi na fakt, iż wniesiony przez P. B. sprzeciw nie był podpisany (zawierał jedynie mechanicznie odtworzony (skopiowany) podpis skarżącego), Sąd wezwał skarżącego pismem z dnia 4 listopada 2010r. do jego podpisania w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia. Wezwanie doręczono skarżącemu w dniu 10 listopada 2010r. W dniu 7 grudnia 2010r. wpłynął do Sądu drogą elektroniczną odpis sprzeciwu z dnia 14 października 2010r. opatrzony jedynie mechanicznie odtworzonym (skopiowanym) podpisem skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Zgodnie z treścią art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm., zwanej dalej p.p.s.a.), od zarządzeń wydanych przez referendarzy sądowych w przedmiocie pozostawienia wniosku o przyznania prawa pomocy bez rozpoznania stronie przysługuje prawo do złożenia sprzeciwu, w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zarządzenia. Sprzeciw jest pismem procesowym, zatem powinien czynić zadość wszystkim wymaganiom stawianym takiemu pismu, w tym określonemu w art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a., czyli winien zawierać podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika. Sprzeciw złożony bez podpisu strony jest obarczony brakiem formalnym, którego nieuzupełnienie, po uprzednim wezwaniu Sądu, skutkuje odrzuceniem sprzeciwu. Mając na uwadze powyższy brak formalny sprzeciwu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wezwał skarżącego do jego podpisania pod rygorem odrzucenia. Wezwanie to nie zostało wykonane przez skarżącego i tym samym nie został uzupełniony brak formalny w postaci podpisania sprzeciwu. Odnosząc się do argumentów skarżącego, iż jego pismo było opatrzone podpisem elektronicznym należy stwierdzić, że ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest aktem prawnym zawierającym przepisy lex specialis wobec ustawy o podpisie elektronicznym w odniesieniu do skuteczności wniesienia pisma zaopatrzonego w podpis elektroniczny. Zgodnie z treścią art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 18 września 2001r. o podpisie elektronicznym (Dz. U. nr 130, poz. 1450 z późn. zm.), bezpieczny podpis elektroniczny weryfikowany przy pomocy kwalifikowanego certyfikatu wywołuje skutki prawne określone ustawą, jeżeli został złożony w okresie ważności tego certyfikatu. W rozdziale IX cytowanej ustawy znajdują się przepisy zmieniające m.in. przepisy Kodeksu cywilnego – art. 60, art. 78 § 1 i § 2, dopuszczające możliwość wyrażenia woli osoby w stosunkach cywilnoprawnych przez ujawnienie jej w postaci elektronicznej. Ponadto ustawą z dnia 17 lutego 2005r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U. nr 64, poz. 565 z późn. zm.) w art. 36 pkt 3 i pkt 5 dokonano zmiany przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego tzn. art. 57 § 5 pkt 1 i art. 63 § 3a dopuszczając możliwość wniesienia podania w formie dokumentu elektronicznego. Wskazane wyżej przepisy dotyczą wyłącznie zakresu jaki reguluje dana ustawa. Natomiast w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie ma odpowiednika wyżej wskazanych przepisów Kodeksu cywilnego i Kodeksu postępowania administracyjnego, a pojęcie podpisu elektronicznego w ogóle nie występuje. Dla skuteczności pisma wnoszonego przez stronę drogą elektroniczną konieczne jest zatem późniejsze opatrzenie go własnoręcznym podpisem, bowiem tylko taki podpis spełnia wymagania wynikające z art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. Takie stanowisko zajmuje orzecznictwo sądów administracyjnych (np. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 24 lipca 2008r., sygn. akt I OPP 25/08, opub. w ONSAiWSA 2009r., nr 2, poz. 20; Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w postanowieniu z dnia 28 października 2008r., sygn. akt III SA/Po 368/08, opub. w LEX nr 504593; Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 10 listopada 2006r., sygn. akt II FSK 1144/05, opub. w LEX nr 291823; Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 września 2008r., sygn. akt I OZ 673/08, opub. w LEX nr 460225; czy też wydane w tej sprawie postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 maja 2010r., sygn. akt I OZ 314/10). Sąd nie uwzględnił argumentu skarżącego, że zgodnie z art. 65 § 3 p.p.s.a. pisma sądu przesyłane pocztą elektroniczną muszą być podpisane bezpiecznym kwalifikowanym podpisem elektronicznym, co przesądza o obowiązku stosowania przez sądy administracyjne takiego podpisu i odpowiedniego oprogramowania do jego składania i weryfikacji. Z art. 65 § 3 p.p.s.a. wyraźnie wynika, że tylko Sąd może doręczać pisma za pośrednictwem poczty elektronicznej, a korzystanie przy tym przez Sąd z odpowiedniego oprogramowania nie uprawnia stron do wnoszenia pism drogą elektroniczną. Podsumowując, należy stwierdzić, że ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zawiera odrębne od ustawy o podpisie elektronicznym i ustawy o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne zasady opatrywania podpisami dokumentów kierowanych do sądów administracyjnych. Pisma strony dla swojej skuteczności muszą być podpisanie własnoręcznie (ręcznie). W niniejszej sprawie skarżący pomimo wezwania nie usunął w wyznaczonym terminie braków formalnych sprzeciwu, a w związku z tym na podstawie art. 259 § 2 p.p.s.a. należało go odrzucić. Mając powyższe na względzie orzeczono jak w sentencji.