III SAB/Kr 55/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym : Przewodniczący : Sędzia WSA Dorota Dąbek po rozpoznaniu w dniu 29 czerwca 2016r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. J. na bezczynność Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego Okręgowej Izby Radców Prawnych postanawia: odrzucić skargę. Pismem z dnia 31 maja 2016r. J. J. wniósł skargę na bezczynność Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego Okręgowej Izby Radców Prawnych polegającą na utrzymaniu w mocy postanowienia Rzecznika Dyscyplinarnego OIRP z dnia 4 marca 2016r. o odmowie wszczęcia postępowania dyscyplinarnego przeciwko radcy prawnemu P. W. Do skargi skarżący dołączył wniosek o wymierzenie Okręgowemu Sądowi Dyscyplinarnemu Okręgowej Izby Radców Prawnych grzywny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Każde merytoryczne rozpatrzenie skargi poprzedzone jest w postępowaniu przed sądem administracyjnym badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Skarga jest dopuszczalna, gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu administracyjnego, skargę wniesie uprawniony podmiot oraz gdy skarga spełnia wymogi formalne i została złożona w przewidzianym w prawie trybie i terminie. Stwierdzenie braku którejkolwiek z wymienionych przesłanek uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, co w konsekwencji prowadzi do jej odrzucenia. Zakres właściwości rzeczowej sądu administracyjnego określa art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016r. poz. 718, zwanej dalej p.p.s.a.), który stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016r. poz. 23) oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015r. poz. 613 z późn. zm.) oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Z treści art. 3 § 2 pkt 8 i pkt 9 p.p.s.a. wynika zatem, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów i jest dopuszczalna wtedy, gdy organ nie załatwia sprawy w terminie określonym w art. 35 lub ustalonym w trybie art. 36 Kodeksu postępowania administracyjnego albo w przepisach szczególnych w formie opisanej w pkt 1-4 § 2 art. 3 p.p.s.a. Z treści art. 3 § 2 pkt 8 i pkt 9 p.p.s.a. wynika również, iż niedopuszczalna jest skarga na bezczynność organów w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 5-7 p.p.s.a. W tych zatem sprawach skarga służy wyłącznie na wydane akty, a nie na bezczynność w ich wydaniu. Sąd zwraca uwagę, że w przypadku skargi na bezczynność przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność, lecz niepodejmowanie przez organ administracji nakazanych prawem aktów lub czynności w sprawach indywidualnych. Sąd może więc uwzględnić skargę na bezczynność organu wyłącznie wówczas, gdy organ ten pozostaje w zwłoce mimo, że miał obowiązek podjąć działanie we wskazanej formie i w określonym przez prawo terminie. Jeżeli natomiast skarga dotyczy przypadku niewymienionego w art. 3 § 2 pkt 8 i pkt 9 p.p.s.a., sąd administracyjny zobowiązany jest do jej odrzucenia, gdyż rozpatrując taką skargę wykroczyłby poza swoje kompetencje powierzone mu przez ustawodawcę. Skarga na bezczynność organu jest zatem dopuszczalna tylko w takich granicach, w jakich służy skarga do sądu administracyjnego na decyzje, określone postanowienia oraz akty i czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest bezczynność Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego Okręgowej Izby Radców Prawnych polegająca na utrzymaniu w mocy postanowienia Rzecznika Dyscyplinarnego OIRP z dnia 4 marca 2016r. o odmowie wszczęcia postępowania dyscyplinarnego przeciwko radcy prawnemu P. W. Odpowiedzialność dyscyplinarna radców prawnych została uregulowana w rozdziale 6 ustawy z dnia 6 lipca 1982r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2016r. poz. 233). Zgodnie z treścią art. 68 ust. 2 i art. 681 ust. 1 tej ustawy, postępowanie dyscyplinarne wszczyna się odpowiednio na wniosek rzecznika dyscyplinarnego (będącego oskarżycielem przed okręgowym sądem dyscyplinarnym) lub Głównego Rzecznika Dyscyplinarnego (będącego oskarżycielem przed Wyższym Sądem Dyscyplinarnym). W sprawach dyscyplinarnych orzekają: okręgowy sąd dyscyplinarny (art. 702 ust. 1 ustawy o radcach prawnych) i Wyższy Sąd Dyscyplinarny (art. 62 ustawy o radcach prawnych). Rozstrzygnięcia sądu dyscyplinarnego zapadają w formie orzeczeń albo postanowień (art. 703 ustawy o radcach prawnych). Od orzeczeń okręgowych sądów dyscyplinarnych przysługuje odwołanie do Wyższego Sądu Dyscyplinarnego (art. 62 ust. 1 w/w ustawy), a od orzeczenia wydanego przez Wyższy Sąd Dyscyplinarny w drugiej instancji przysługuje kasacja do Sądu Najwyższego (art. 622 ust. 1 ustawy o radcach prawnych). Analiza treści tych przepisów wyraźnie wskazuje, iż ustawodawca nie przewidział możliwości sprawowania kontroli nad postępowaniem dyscyplinarnym przez sądy administracyjne. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd o niedopuszczalności skarg dotyczących postępowania dyscyplinarnego uregulowanego w ustawie o radcach prawnych. W orzecznictwie podkreśla się, że "Postępowania w sprawach dyscyplinarnych podlegają kognicji sądu administracyjnego tylko wtedy, gdy przepisy szczególne na to pozwalają. W przepisach szczególnych sądowoadministracyjną kontrolą legalności działania organów administracji w zakresie orzekania w sprawach dyscyplinarnych objęto m.in. policjantów, strażaków, funkcjonariuszy Służby Więziennej, funkcjonariuszy celnych, rzeczoznawców majątkowych. Natomiast w sprawach dotyczących odpowiedzialności dyscyplinarnych radców prawnych, sprawy te objęte zostały kognicją Sądu Najwyższego" (postanowienie WSA w Białymstoku z dnia 20 marca 2007r., sygn. akt II SAB/Bk 72/06; por. też m.in. postanowienie WSA w Gdańsku z dnia 20 kwietnia 2009r., sygn. akt III SAB/Gd 9/09, postanowienie WSA w Warszawie z dnia 13 listopada 2012r., sygn. akt VII SAB/Wa 104/12). W postanowieniu z dnia 15 listopada 2007r. sygn. akt II GSK 219/07 Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, że ustawodawca pozbawił korporacje radców prawnych możliwości wniesienia skargi do sądu administracyjnego, ustawa o radcach prawnych nie przewiduje bowiem w swej treści skargi do sądu administracyjnego. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko wyrażone w w/w orzeczeniach. Ustawa o radcach prawnych w sposób enumeratywny wymienia przypadki, w których przysługuje skarga do sądu administracyjnego (art. 28 ust. 7, art. 31 ust. 2b, art. 33 ust. 8, art. 368 ust. 11, art. 37 ust. 4 tej ustawy). Postępowanie dyscyplinarne, a także bezczynność w zakresie postępowania dyscyplinarnego, pozostają poza tym katalogiem. Należy zatem stwierdzić, że skarga na bezczynność Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego Okręgowej Izby Radców Prawnych jest niedopuszczalna, gdyż nie mieści się w zakresie kognicji sądów administracyjnych określonym w art. 3 p.p.s.a. Mając powyższe na względzie Sąd skargę odrzucił, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wobec odrzucenia skargi na bezczynność, Sąd nie mógł również orzec o wymierzeniu organowi grzywny, zgodnie bowiem z art. 149 § 2 p.p.s.a. Sąd może orzec o wymierzeniu grzywny tylko w przypadku uwzględnienia skargi na bezczynność, a więc w przypadku jej merytorycznego rozpoznania. Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak w sentencji.