III SO/Kr 12/10

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. D. o przyznanie prawa pomocy postanawia: I. zwolnić wnioskodawcę od kosztów sądowych, II. ustanowić dla wnioskodawcy doradcę podatkowego, którego wyznaczy Krajowa Rada Doradców Podatkowych. Wnioskodawca w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagał się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia doradcy podatkowego. Oświadczył, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. Objaśniając swoją sytuację rodzinną i majątkową uwidocznił brak osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym a także brak jakichkolwiek nieruchomości, zasobów pieniężnych i przedmiotów wartościowych. Swoje dochodu oszacował na 717 zł otrzymywanego zasiłku dla bezrobotnych. Uzasadniając swoje starania podniósł, że z uwagi na trudną sytuacją majątkową nie jest w stanie ponieść żadnych kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Podając, że od czterech lat pozostaje w związku z małżeńskim zaakcentował, iż od dnia zawarcia związku małżeńskiego między małżonkami istnieje rozdzielność majątkowa. Oświadczył, że nie pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym ze swoją żona, która mieszka u swych rodziców. On sam korzysta zaś z gościnności swej siostry. Aktualnie jednym dochodem wnioskodawcy jest zasiłek dla bezrobotnych, który w okresie od dnia 14 stycznia 2010 r. do 13 kwietnia 2010 r. został mu przyznany kwocie 625,47 zł netto a po tej dacie do dnia 13 lipca 2010 r. wynosić będzie 501,33 zł netto miesięcznie. Nie posiada żadnych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych ani innych składników majątkowych. Wartość posiadanych rzeczy zaspokajających jego potrzeby osobiste (odzież) określa łącznie na ok. 3000 zł. Wnioskodawca nadmienił, że podobny wniosek o przyznanie prawa pomocy złożył w pozostałych czterech spraw ze skarg na decyzje Dyrektora Izby Celnej w przedmiocie podatku akcyzowego za pierwsze cztery miesiące 2004 r. gdyż sumę wypisów sądowych liczoną od wartości przedmiotu zaskarżenia we wszystkich pięciu sprawach wnioskodawca szacuje na prawie 85 tyś. zł. Prośbę o ustanowienie doradcy podatkowego wnioskodawca uzasadnia zawiłością sprawy, której samodzielnie nie jest w stanie prowadzić. Do wniosku dołączył szereg kopii dokumentów źródłowych w postaci zeznania podatkowego za 2009 r., decyzji o uznaniu wnioskodawcy za osobę bezrobotną i przyznaniu mu prawa do zasiłku dla bezrobotnych, umowy majątkowej małżeńskiej o ustanowieniu rozdzielności, decyzji o wykreśleniu z ewidencji zgłoszonej przez wnioskodawcę działalności gospodarczej, zestawienie sald i obrotów na posiadanym przez wnioskodawcę rachunku bankowego za okres od dnia 1 stycznia 2009 r. do 5 marca 2010 r. wraz z historią wykonanych na nim operacji oraz decyzji właściwego ośrodka pomocy społecznej o przyznaniu małżonce zasiłku rodzinnego na dziecko. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Stosownie do art. 252 w związku z art. 246 §1 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej "ppsa", osoba fizyczna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym - obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych a więc całkowite zwolnienie z obowiązku wnoszenia opłat sądowych jak i ponoszenia wydatków (art. 241 ppsa) i ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 §3 ppsa ) o ile wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zgodnie z wolą ustawodawcy wniosek o przyznanie prawa pomocy (art. 243 ppsa) powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o jej stanie majątkowym, rodzinnym i dochodach (art. 252 ppsa). Dokładność owych danych stopniowana jest przeświadczeniem sądu (referendarza), że strona okoliczności te wykazała, czyli przedstawiła je w sposób przekonywujący. Takie jest bowiem rozumienie wyrażenia "wykazać" oparte na regułach semantycznych języka polskiego, które oznacza 1. «udowodnić, przedstawić coś w sposób przekonywający; pokazać, unaocznić» (...) 2. «dać czemuś wyraz; przejawić, pokazać, uzewnętrznić» (...) 3. «ujawnić, stwierdzić coś» wykazać się — wykazywać się «udowodnić, że ma się kwalifikacje, umiejętności, uprawnienia do czegoś; okazać dokumenty coś stwierdzające; wylegitymować się». (por. Słownik języka polskiego PWN, opracowany autorsko przez Redakcję Słowników Języka Polskiego PWN wydany w latach 1978-1981 pod redakcją naukową prof. Mieczysława Szymczaka.). Odnosząc te uwagi do realiów niniejszej sprawy należy stwierdzić, że skarżący złożył oświadczenie na wymaganym formularzu. Swoje wyjaśnienia wsparł kopiami przedstawionych dokumentów źródłowych. Te stanowiąc obiektywne świadectwo przedstawionych w nich faktów i danych potwierdzają, że aktualnie skarżący jest osobą bezrobotną (vide: kopia decyzji z dnia 6.01.10) uprawnioną do zasiłku, który otrzymuje we wskazywanych kwotach (vide: kopia decyzji z dnia 27.01.10). W listopadzie ubiegłego roku skarżący dokonał wykreślenia prowadzonej działalności gospodarczej (vide: kopia decyzji z dnia 5.11.10). Z tej zaś na przestrzeni ostatnich trzech lat nie osiągał dochodu (vide: zaświadczenia), a w ubiegłym roku odnotował nawet stratę, bo przy przychodzie rzędu 36.027 zł koszty jego uzyskania wynosiły 37.833 zł (vide: kopia deklaracji podatkowej PIT-36). Salda i historia ujawnionego rachunku bankowego uwidaczniają, że ostatniej operacji wnioskodawca dokonał w dniu 30 października 2009 r. a po jej wykonaniu saldo rachunku wyniosło 57 gr. (vide: kopia historii operacji na rachunku). Z uwagi na fakt, że o przyznaniu stronie prawa pomocy nie decyduje wyłącznie stan majątkowy strony ale również jej stan rodzinny (arg. ex art. 252 §1 ppsa) ważne jest także przeanalizowanie potencjalnych możliwości otrzymania przez wnioskodawcę wsparcia ze strony małżonki. Wyjaśnić bowiem trzeba, że nawet w razie istnienia rozdzielności majątkowej (vide: umowa majątkowa małżeńska) małżonkowie mają względem siebie obowiązek pomocy wynikający z art. 23 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, który trwa tak długo jak długo istnieje małżeństwo. Wzmiankowany obowiązek obejmuje także prowadzenie procesów sądowych i pokrywanie związanych z nim kosztów (por. postan. NSA z dnia 6 października 2004 r. GZ 71/04 a także postan. WSA w Gdańsku z 14 listopada 2005 r. I SA/Gd 140/04). Stwierdził to zresztą wcześniej na gruncie procedury cywilnej Sąd Najwyższy formułując w postanowieniu z dnia 5 maja 1967 r. (sygn. I CZ 37/67) tezę, która zachowuje aktualność na kanwie rozstrzyganego przypadku, że "mąż ma obowiązek pomocy wobec żony także w zakresie prowadzenia przez nią procesów sądowych i zniesienie wspólności ustawowej między małżonkami tego obowiązku nie niweczy". Oczywistym zaś pozostaje, że drugostronnie odnosi się to do żony. Przedstawiona przez skarżącego kopia decyzji Kierownika Działu Świadczeń Rodzinnych Ośrodka Pomocy Społecznej ujawnia, że małżonce wnioskodawcy przyznano zasiłek rodzinny na dziecko (vide: kopia decyzji z dnia 3.12.2009 r.). Biorąc pod uwagę określone w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (j.t.: Dz.U. 06/139/992 ze zm.) kryterium warunkujące możliwość przyznania świadczenia sytuacja taka oznacza, że aktualne możliwości finansowe małżonki skarżącego nie przedstawiają się dobrze. W myśl art. 5 ust. 1 powołanej ustawy zasiłek rodzinny przysługuje bowiem rodzicom lub jednemu z nich, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza 504 zł. Nie można też tracić z pola widzenia tej części wyjaśnień wnioskodawcy w której podaje, że małżonka skarżącego mieszka u swoich rodziców. Skoro zaś wnioskodawca z uwagi na przedstawione okoliczności nie specjalnie może liczyć na wsparcie małżonki a równocześnie sam przy deklarowanym braku nieruchomości, zasobów pieniężnych i przedmiotów wartościowych wykazał, że nie jest w stanie z bieżących dochodów opłacić ani kosztów sądowych ani kosztów wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru bo te biorąc pod uwagę wysokość szacowanego wpisu od skargi i przewidywaną stawkę minimalnego wynagrodzenia doradcy podatkowego pozostają w takiej dysproporcji, że strony nie będzie stać na ich poniesienie to po pierwsze nie było potrzeby wzywania wnioskodawcy o składanie dodatkowych oświadczeń (arg. ex art. 255 ppsa). A po drugie należało udzielić mu wnioskowanej pomocy o którym to prawie traktują przepisy oddziału 2 rozdziału III działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Co bowiem sądy podkreślają często w uzasadnieniach swoich postanowień w sytuacji gdy strona nie ma możliwości sfinansowania kosztów postępowania odmowa przyznania pomocy wiąże się z ryzykiem pozbawieniem jej konstytucyjnego prawa do sądu (por. m.in. postan. WSA w Krakowie z 25.03.2010 r. III SA/Kr 1194/09, z 23.10.09 r. III SA/Kr 570/09, z 21.11.08 III SA/Kr 518/08). Z tych względów orzeczono jak w sentencji działając na podstawie art. 243 §1 oraz art. 252 w związku z art. 246 §1 pkt. 1 i art. 245 §2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270).