III SO/Kr 25/11

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 28 października 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. L. – W. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie dotyczącej zaskarżenia decyzji Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego mającej za przedmiot chorobę zawodową postanawia: I. umorzyć postępowanie w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, II. oddalić wniosek o ustanowienie adwokata. Wnioskodawczyni w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagała się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Oświadczyła, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. Objaśniając swoją sytuację rodzinną podała, że jest osobą samotną, jednoosobowo prowadzi gospodarstwo domowe, bezdzietną, wobec czego w trudnych sytuacjach nie może liczyć na jakąkolwiek pomoc. Określając swój majątek i uwidoczniła, że w jego skład wchodzi dom o powierzchni 108,75 m2 i nieruchomość rolna o powierzchni 0,14 ha a także lokale użytkowe przy ul. [...] i ul. [...] w K. Twierdzi, że nie posiada zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Miesięczne dochody swego gospodarstwa domowego oszacowała na kwotę 663 zł renty z której powiada, że spłaca raty kredytowe tak, że faktycznie pozostaje jej miesięcznie kwota 350-400 zł na wszystkie potrzeby bytowe. Uzasadniając swoje starania zaakcentowała, że od 2007 r. prowadzi sprawę przeciwko decyzjom sanepidu dotyczącym choroby zawodowej. Powiada, że mimo iż posiada pięć zawodów to na chwilę obecną z powodu choroby nie może pracować. Twierdzi, że z uwagi na chorobę zmuszona była w 2007 r. zakończyć prowadzoną działalność gospodarczą. Lokale użytkowe wykupiła od gminy na raty. Ponieważ należało je spłacić z przeciągu dwóch lat a były to duże kwoty zaciągnęła w bankach pożyczki hipoteczne na dłuższy okres czasu. Przy wysokim oprocentowaniu przychody z najmu tych lokali są niższe niż spłacane raty. W konsekwencji media płaci z opóźnieniem, otrzymuje też monity o przekroczeniu terminu płatności. Do wniosku dołączyła kopie pięciu umów kredytowych z których wynika, ze skarżąca jest zadłużona łącznie na ponad 189 tyś. zł. Wezwana przedłożyła kopie aktualnych umów najmu lokali użytkowych wraz z aneksami. Wyjaśniając wysokość miesięcznych wydatków na media przedstawiła kopie faktur za telefon na 26,20-30,20 zł, kopię pokwitowań za prąd na 50-67,01 zł, kopię faktury za wodę na 70,76 zł, kopie rachunku za gaz na 348,88 zł a także kopie paragonów z aptek. Dla wykazania wysokości wypłacanego świadczenia ZUS przedłożyła informację o operacjach na posiadanym przez nią rachunku ROR. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. c) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, obowiązek uiszczenia kosztów sądowych nie ciąży na stronie skarżącej działanie lub bezczynność organu w sprawach dotyczących chorób zawodowych, świadczeń leczniczych oraz świadczeń rehabilitacyjnych. Z wyjaśnień strony zwartych w rubryce 3 urzędowego formularza PPF dotyczących informacji o przedmiocie zaskarżenia wynika zaś, że wnioskodawczyni zamierza skarżyć rozstrzygnięcie organu dotyczące ustalenia choroby zawodowej. Skorzysta zatem z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych. W takiej sytuacji wniosek strony o zwolnienie od kosztów sądowych należało więc uznać za bezprzedmiotowy i w związku z tym postanowiono jak w punkcie pierwszym sentencji działając na zasadzie art. 161 §1 pkt. 3 ppsa w związku z art. 258 §1 i §2 pkt. 7 ppsa. Bezprzedmiotowość wniosku o zwolnienie od kosztów pozostaje jednak bez wpływu na drugie z żądań a mianowicie ustanowienia adwokata. Zgodnie z aktualnymi poglądami doktryny sąd nie jest bowiem związany żądaniem strony zawartym we wniosku o przyznanie pomocy byleby tylko nie wyszedł ponad żądanie strony (por. komentarz J.P Tarno do art. 246 w : Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004). W sytuacji więc gdy strona domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, sąd może przyznać jej to prawo w zakresie częściowym obejmującym tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 §3 in fine ppsa). Oczywiście pod warunkiem, złożenia oświadczenia, którym strona wykaże, że nie jest wstanie ponieść opłat za jego czynności w postępowaniu przed sądami administracyjnymi bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt. 2 ppsa). Oświadczenie to zgodnie z wolą ustawodawcy ma być "dokładne", a owa "dokładność" stopniowana jest przeświadczeniem sądu, że strona okoliczności te wykazała czyli przedstawiła je w sposób przekonywujący. W realiach niniejszej sprawy wnioskodawczyni złożyła oświadczenie o jakim mowa w art. 252 ppsa udzielając na wezwanie dodatkowych wyjaśnień. Okazane przez skarżącą umowy najmu wraz z aneksami uwidaczniają, że za najem lokalu przy ul. [...] skarżąca otrzymuje obecnie 1838,71 zł czynszu a za najem lokalu przy ulicy [....] 1317,96 zł. Zgodnie z zapisami obu umów skarżącej nie obciążają też koszty podatku od nieruchomości ani mediów. Łącznie z rentą dochody skarżącej należy więc szacować na kwotę 3820 zł. Są to środki godziwe dla egzystencji jednej osoby, zwłaszcza że skarżąca nie wykazała specjalnie wysokich kosztów bieżącego utrzymania. Wbrew twierdzeniom wnioskodawczyni dochody z czynszu przewyższają sumę miesięcznych rat spłacanych kredytów. Niezależnie od powyższego należy także zwrócić uwagę, że jeśli do wnioskodawczyni należy dom jednorodzinny, nieruchomość rolna i dwa lokale użytkowe w atrakcyjnych punktach K. to również i z tego względu nie zachodzą wymogi z art. 246 §1 pkt. 2 ppsa. Właściciela szeregu nieruchomości o niewątpliwie znacznych wartościach nie sposób bowiem uznawać za osobę ubogą (por. też postan. WSA w W-wie z 25 listopada 2005 r. III SA/Wa 1483/04) po prostu dlatego, że posiada wystarczającą zdolność majątkową, by pokryć koszty postępowania sadowego i to nawet w sytuacji gdy jego miesięczny dochód miesięczny nie jest znaczny (post. NSA z 19 maja 2005 r. III SA/Wa 211/05). Fakt zaciągnięcia przez wnioskodawczynię kredytów hipotecznych sugeruje, że skarżąca czuje się osobą zdolną do ich spłaty, i co ważniejsze także w ocenie banku zdolność taką posiada (por. też postan. NSA z 16 maja 2006 r. II OZ 505/06). Wnioskodawczyni nie podała też jakichś specjalnych powodów dla których nie mogła by zbyć choćby jednej z posiadanych nieruchomości i część uzyskanych w ten sposób środków pieniężnych przeznaczyć na wynajęcie profesjonalnego pełnomocnika, jeśli jego udział uważa za wskazany. Wszystko to razem wzięte skłania do wniosku, że jeśli wnioskodawczyni może pokryć koszty zlecenia sprawy profesjonalnemu pełnomocnikowi tylko z pewnym uszczupleniem swego majątku (por. orz. SN z 1 lutego 1937 r., C II 2379/36, PPiA 37/4/344) to nie zasługuje na przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata z urzędu. Nie można bowiem zapominać, że instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy a w przypadku ubogiego społeczeństwa jakim jest społeczeństwo polskie powinna być udzielana przede wszystkim osobom bez źródeł stałego dochodu i bez majątku (por. H Knysiak – Molczyk w "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz". pod redakcją prof. T. Wosia. Warszawa 2005 s. 628) które pozbawione są środków do życia bądź których środki są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko potrzeby egzystencjalnie niezbędne (por. post. NSA z 19 października 2005 r. I GZ 107/05). Zgodnie zaś z wykształconymi w dotychczasowej judykaturze zasadami wykładni "prawo do sadu nie ma charakteru absolutnego, co oznacza, że może być ono przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń (por. post. NSA z 15 marca 2006 r. II OZ 258/06). Toteż mając na uwadze powyższe orzeczono jak w punkcie drugim sentencji na podstawie art. 246 §1 pkt. 2 ppsa w związku z art. 245 §3 ppsa.