III SO/Kr 32/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym : Przewodniczący: Sędzia WSA Janusz Kasprzycki po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku "A" Sp. z o.o. w M o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 31 sierpnia 2010 r., znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia zezwolenia na sprzedaż i podawanie napojów alkoholowych o zawartości alkoholu do 4,5 % oraz piwa postanawia oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy Strona skarżąca "A" Sp. z o.o. w M, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, w złożonym na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocny wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że Spółka znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, co jest spowodowane kryzysem międzynarodowym oraz powodzią, która dotknęła tereny na których znajduje się prowadzony przez Spółkę hotel. W następstwie powodzi doszło do podtopienia budynku i uszkodzenia licznych urządzeń oraz wyposażenia wnętrza hotelu. Uszkodzenia te oraz zalanie pomieszczeń praktycznie sparaliżowały pracę hotelu. Konieczność likwidacji szkód pociągnęła z kolei za sobą liczne nakłady finansowe. Ponadto dochody Spółki znacząco spadły również ze względu na kryzys finansowy, który spowodował obniżenie liczby przyjeżdżających do hotelu gości. Kumulacja tych dwóch czynników spowodowała, że w chwili obecnej na rachunku Spółki nie znajdują się żadne środki które mogłyby zostać przeznaczone na pokrycie kosztów procesu. Wysokość kapitału zakładowego Spółka określiła na 50.000 zł, wartość jej środków trwałych oszacowano na 362.496,444 zł, a wysokość straty bilansowej za ostatni rok na 449.069,22 zł. Do wniosku dołączony został wyciąg z rachunku bankowego na dzień 2 września 2010 r., rachunek zysków i strat oraz bilans Spółki na dzień 31 grudnia 2009 r. Celem uzyskania dodatkowych wyjaśnień na temat sytuacji materialnej strony skarżącej, referendarz sądowy wezwał stronę skarżącą o przedstawienie dodatkowych dokumentów oraz złożenie wyjaśnień, w tym m.in. wyciągu z ujawnionego rachunku bankowego Spółki za okres ostatnich trzech miesięcy, raportów kasowych (z ostatnich trzech miesięcy), kopii miesięcznych deklaracji podatkowych za ostatnie trzy miesiące (o ile były takie składane przez spółkę), protokołu likwidacji szkód, a także informacji ubezpieczyciela o wysokości przyznanego odszkodowanie, a jeśli mienie nie było ubezpieczone o przedłożenie oświadczenia w tej kwestii. Powyższe zarządzenie nie zostało przez stronę skarżącą wykonane. Postanowieniem dnia 10 stycznia 2011 r. referendarz sądowy oddalił wniosek strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazał, że strona skarżąca nie wykazała w sposób wystarczający i wiarygodny, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego. Twierdzenia Spółki o utracie płynności finansowej nie zostały bowiem poparte koniecznymi dowodami, natomiast bilans Spółki jest niekompletny (brakuje aktywów). Wskazując na orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego (z dnia 15 marca 2006 r. sygn. akt. II OZ 258/06, z dnia 31 marca 2005r. I FZ 63/05 oraz z dnia 12 stycznia 2006 r. II OZ 1405/05) referendarz sądowy stwierdził, że to sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy, a niedostosowanie się do wezwania o którym mowa w art. 255 p.p.s.a należy interpretować na niekorzyść wnioskodawcy. Od powyższego postanowienia strona skarżąca wniosła sprzeciw podnosząc, że przedkładając dokumenty przedłożyła możliwie najaktualniejszy wyciąg z rachunku bankowego, który jest jedynym rachunkiem Spółki. Podobnie bilans zysków i strat również jest najaktualniejszym dokumentem i najbardziej kompleksowo obrazuje funkcjonowanie Spółki. Z bilansu tego wynika, że Spółka poniosła za rok 2009 r. znaczną stratę, przekraczającą 100.000,000 zł. Do nadwyrężonej kondycji spółki doszły jeszcze obciążenia związane ze szkodami spowodowanymi uciążliwą zimą - uszkodzenie dachu, zaś na przełomie maja i czerwca - powodzią. Od czasu powodzi obroty Spółki znacznie spadły, a ponadto same czynności związane z osuszaniem ścian, mebli, zrywaniem tynków, malowaniem ścian wiązały się z zawieszeniem działalności na terenie hotelu. W związku z powyższym Spółka wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Zarządzeniem sędziego strona skarżąca została wezwana o przedłożenie dodatkowych dokumentów istotnych, z punktu widzenia oceny sytuacji majątkowej spółki (takich jak m.in. protokół likwidacji szkód związanych z powodzią, informacji ubezpieczyciela o wysokości przyznanego odszkodowania, pisemnych informacji o wysokości wynagrodzenia pobieranego przez członków zarządu Spółki), pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. Z obowiązku tego strona skarżąca się nie wywiązała. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) - dalej zwanej p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do treści przepisu art. 245 § 1 p.p.s.a, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego lub rzecznika patentowego (245 § 2 p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części, albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Przesłanki przyznania prawa pomocy osobie prawnej uregulowane zostały w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym osoba prawna może domagać przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Wskazać przede wszystkim należy, że to ubiegający się o przyznanie prawa pomocy zobowiązany jest do wykazania, iż jego sytuacja materialne jest na tyle trudna, że uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy. Podkreślić również należy, że zwolnienie od obowiązku uiszczenia opłat sądowych stanowi instytucję wyjątkową i może być zastosowane jedynie wtedy, gdy strona faktycznie nie posiada żadnych możliwości finansowych uiszczenia należności, przy czym jej sytuacja finansowa jest tego rodzaju, że zapłata kosztów związanych z postępowaniem sądowym spowodowałaby utratę płynności finansowej. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że twierdzenia strony skarżącej o utracie płynności finansowej, czy też o szkodach poniesionych w wyniku powodzi nie zostały poparte żadnymi dowodami. Spółka nie udokumentowała bowiem szkód poniesionych w wyniku powodzi, nie przedstawiła również dokumentacji kosztów poniesionych na ich likwidację. Nie można również uznać, że okolicznością uzasadniającą zwolnienie od kosztów postępowania jest ogólnoświatowy kryzys gospodarczy, czy też uciążliwa zima, na co powołuje się Spółka. W ocenie Sądu strona skarżąca nie wykazała wystarczająco skutecznie, że w obecnej sytuacji majątkowej nie jest w stanie, ponieść kosztów sądowych, które na obecnym etapie sprowadzają się jedynie do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 100 złotych. Analizując akta sprawy Sąd uznał, że strona skarżąca nie wykazała, iż spełniona została w niniejszej sprawie przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy. Dokumentacja przedstawiona przez skarżącą nie pozwala na dokonanie sytuacji materialnej strony skarżącej i co za tym idzie, nie pozwala na stwierdzenie, że skarżąca nie jest w stanie pokryć kosztów sądowych. Podzielić zatem należy pogląd wypowiedziany w postanowieniu z dnia 8 października 2010 r. (sygn. akt II FZ 463/10) Naczelnego Sądu Administracyjnego, że: "podmiot ubiegający się o przyznanie prawa pomocy, który nie przedstawia żądanych wyjaśnień musi liczyć się z negatywnymi konsekwencjami wynikającymi z jego bierności". Ponadto osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich mimo, iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2006, str. 504). Reasumując stwierdzić należy, że strona skarżąca nie wykazała, że zdobycie przez nią środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Ponadto strona skarżąca, w ramach planowania wydatków, przewidując realizację swoich praw przed sądem, powinna uwzględnić konieczność posiadania środków finansowych na prowadzenie procesów sądowych. Mając powyższe na uwadze sąd na podstawie przepisu art. 246 § 2 pkt 2 powołanej wyżej ustawy, orzekł jak w sentencji postanowienia.