III SO/Kr 32/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym : Przewodniczący : Sędzia WSA Bożenna Blitek po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. C. o wymierzenie grzywny Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych postanawia: odrzucić wniosek Pismem z dnia 16 grudnia 2015 r. M. C. wniosła o wymierzenie grzywny Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych za nieprzekazanie jej skargi na bezczynność tego organu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Skarżąca podała, że skargę złożyła w dniu 23 października 2015 r., jednak do chwili obecnej nie została ona przekazana wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę do Sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Zgodnie z treścią art. 54 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., zwanej dalej p.p.s.a.): "Art. 54. § 1. Skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. § 2. Organ, o którym mowa w § 1, przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania." Z kolei art. 55 § 1 p.p.s.a. stanowi, że: "Art. 55. § 1. W razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6. (...)" Dokonując jednak wykładni powołanych powyżej przepisów uwzględnić należy również regulacje wyznaczające zakres właściwości sądów administracyjnych. W orzecznictwie przyjmuje się bowiem, że wniosek o wymierzenie organowi grzywny za nieprzekazanie w terminie skargi wraz z aktami sprawy oraz odpowiedzią na skargę może być rozpoznany jedynie wówczas, gdy skarga dotyczy sprawy należącej do właściwości sądu administracyjnego (por. postanowienie NSA z dnia 29 grudnia 2010 r., sygn. akt I OZ 953/10). Oznacza to, że w przypadku, gdy skarga do sądu administracyjnego ze względu na jej przedmiot jest niedopuszczalna, to również niedopuszczalny jest wniosek o wymierzenie organowi grzywny w związku z nieprzekazaniem jej w terminie (por. postanowienie NSA z dnia 3 października 2012 r., sygn. akt I OZ 739/12). Zakres kognicji sądu administracyjnego został określony w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., zwanej dalej p.p.s.a.): "Art. 3. § 1. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. § 2. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, z późn. zm.) oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613) oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. § 3. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach." Stosownie do § 1 pkt 2 rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 28 sierpnia 2008 r. w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania ministra właściwego do spraw finansów publicznych, Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (Dz. U. nr 163 poz. 1016), wojewódzkim sądom administracyjnym, na których obszarze właściwości strona skarżąca zamieszkuje lub ma siedzibę przekazuje się rozpoznawanie spraw z zakresu działania Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dotyczących umorzenia, odroczenia terminu płatności lub rozłożenia na raty należności z tytułu składek, o których mowa w art. 28-29 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Będący przedmiotem niniejszego postępowania wniosek odnosi się do nieprzekazania skargi na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w sprawie uchylenia decyzji o przyznaniu skarżącej zasiłku chorobowego za okres od dnia 10-30 lipca 2014 r. oraz 31 lipca – 8 sierpnia 2014 r. Wobec tak zakreślonego przedmiotu skargi należało w pierwszej kolejności ustalić, czy taka skarga mieści się w zakresie przewlekłości organu, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 8 i pkt 9 p.p.s.a. Stosownie do regulacji wynikającej z art. 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2014 r. poz. 101 z późn. zm.) sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych są sprawami cywilnymi, do których rozpoznania powołane są sądy powszechne, chyba że przepisy szczególne przekazują je do właściwości innych organów (art. 2). Sprawami z zakresu ubezpieczeń społecznych, objętymi właściwością sądów powszechnych, są sprawy dotyczące ubezpieczeń społecznych, emerytur i rent, a także sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych wszczęte na skutek niewydania przez organ rentowy decyzji we właściwym terminie (art. 476 § 2 i § 3 w/w ustawy). Doprecyzowanie powyższych uregulowań zawarto w art. 118 ust. 7 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 748 z późn. zm.) zgodnie z którym od decyzji organu rentowego przysługują osobie zainteresowanej środki odwoławcze określone w odrębnych przepisach. Z kolei w myśl art. 83 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 121 z późn. zm.) – odwołanie do sądu przysługuje również w razie niewydania decyzji w terminie 2 miesięcy, licząc od dnia zgłoszenia wniosku o świadczenie lub inne roszczenie. W doktrynie został wyrażony pogląd, zgodnie z którym odwołaniem do sądu powszechnego skarży się również bezczynność lub przewlekłość ZUS w zakresie wydania decyzji w indywidualnej sprawie, o której mowa w art. 83 ust. 1 u.s.u.s. (por. P. Kostrzewa Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych. Komentarz Lex/el. 2014). Powyższe prowadzi do konstatacji, że skoro do rozpoznawania bezczynności (przewlekłości) organu rentowego uprawniony jest sąd powszechny, tym samym wyłączona jest kognicja sądu administracyjnego do rozpatrywania tego typu spraw. Zatem należy stwierdzić, że brak regulacji dopuszczającej możliwość zaskarżania bezczynności, bądź przewlekłości postępowania, Zakładu Ubezpieczeń Społecznych do sądu administracyjnego przesądza o niedopuszczalności wniosku o wymierzenie temu organowi grzywny za nieprzekazanie takiego rodzaju skargi do sądu. W tym stanie rzeczy orzeczono, stosownie do art. 58 § 1 pkt 1 w związku z art. 64 § 3 p.p.s.a., jak w postanowieniu.