III SO/Kr 44/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym : Przewodniczący : Sędzia WSA Dorota Dąbek po rozpoznaniu w dniu 19 października 2011r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu P. B. od zarządzenie referendarza sądowego z dnia 22 czerwca 2011r., sygn. akt III SO/Kr 44/10 o pozostawieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania w sprawie ze skargi P. B. w przedmiocie wymierzenia grzywny Prezydentowi Miasta postanawia: odrzucić sprzeciw. Zarządzeniem z dnia 22 czerwca 2011r. referendarz sądowy pozostawił wniosek P. B. o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania, gdyż pomimo wezwania, skarżący go nie podpisał. W dniu 8 sierpnia 2011r. P. B. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie drogą elektroniczną sprzeciw od powyższego zarządzenia referendarza sądowego. Pismem z dnia 10 sierpnia 2011r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wezwał skarżącego o podpisanie sprzeciwu w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia. W dniu 22 sierpnia 2011r. P. B. przesłał do Sądu drogą elektroniczną odpis sprzeciwu z dnia 8 sierpnia 2011r. Skarżący podniósł w nim, iż jego pismo nie posiadało braków formalnych albowiem było podpisane bezpiecznym kwalifikowanym podpisem elektronicznym, a żaden przepis prawa, w szczególności ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie wymaga by podpis o jakim mowa w art. 46 § 1 pkt 4 tej ustawy był podpisem własnoręcznym oraz nie określa sposobu wnoszenia pism do sądu. P. B. podniósł, że zgodnie z art. 65 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi pisma sądu mogą być doręczane za pośrednictwem m.in. poczty elektronicznej. Skarżący uważa również, że z uwagi na treść art. 65 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, pod pojęciem pisma należy rozumieć oświadczenie woli wyrażone za pomocą znaków pisarskich (graficznych) uzewnętrznione niekoniecznie na kartce papieru. Poza tym pismo strony musi spełniać także inne warunki określone m.in. w art. 46 § 1 w/w ustawy. Skarżący wyjaśnił, iż przesłane sądowi w niniejszej sprawie pisma zawierały wszystkie niezbędne elementy, a w szczególności były podpisane (zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o podpisie elektronicznym). Zaznaczył przy tym, że pismo podpisane bezpiecznym kwalifikowanym podpisem elektronicznym zgodnie z prawem jest równoważne pismu złożonemu w formie pisemnej i podpisanemu podpisem własnoręcznym (art. 78 § 2 Kodeksu cywilnego i art. 5 ust. 2 ustawy o podpisie elektronicznym). Skarżący stwierdził, iż art. 46 § 1 pkt 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie zawiera wymogu by pismo było podpisane "podpisem własnoręcznym" lecz "podpisem". Jego zdaniem, art. 5 ust. 2 ustawy o podpisie elektronicznym zrównuje pisma podpisane podpisem własnoręcznym z dokumentami podpisanymi podpisem elektronicznym. Z kolei ust. 1 tego przepisu nie odsyła do innych ustaw, lecz ustala jedynie, iż bezpieczny podpis elektroniczny weryfikowany przy pomocy kwalifikowanego certyfikatu wywołuje skutki prawne określone ustawą. Skarżący uważa za nietrafną dokonywaną przez sądy interpretację, iż podpis elektroniczny może być stosowany jedynie w przypadku wyraźnego wskazania takiej możliwości w ustawach szczególnych. Z uwagi na fakt, iż również i ten egzemplarz sprzeciwu nie był podpisany, pismem z dnia 26 sierpnia 2011r. Sąd wezwał skarżącego do jego podpisania w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia. Skarżący nie udzielił odpowiedzi na wezwanie Sądu i nie podpisał sprzeciwu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Zgodnie z treścią art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm., zwanej dalej p.p.s.a.), od zarządzeń wydanych przez referendarzy sądowych w przedmiocie pozostawienia wniosku o przyznania prawa pomocy bez rozpoznania stronie przysługuje prawo do złożenia sprzeciwu, w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zarządzenia. Sprzeciw jest pismem procesowym, zatem powinien czynić zadość wszystkim wymaganiom stawianym takiemu pismu, w tym określonemu w art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a., czyli winien zawierać podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika. Sprzeciw złożony bez podpisu strony jest obarczony brakiem formalnym, którego nieuzupełnienie, po uprzednim wezwaniu Sądu, skutkuje odrzuceniem sprzeciwu. Mając na uwadze powyższy brak formalny sprzeciwu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wezwał skarżącego do jego podpisania pod rygorem odrzucenia. Wezwanie to nie zostało wykonane przez skarżącego i tym samym nie został uzupełniony brak formalny w postaci podpisania sprzeciwu. Odnosząc się do argumentów skarżącego, iż jego pismo było opatrzone podpisem elektronicznym należy stwierdzić, że ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest aktem prawnym zawierającym przepisy lex specialis wobec ustawy o podpisie elektronicznym w odniesieniu do skuteczności wniesienia pisma zaopatrzonego w podpis elektroniczny. Zgodnie z treścią art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 18 września 2001r. o podpisie elektronicznym (Dz. U. nr 130, poz. 1450 z późn. zm.), bezpieczny podpis elektroniczny weryfikowany przy pomocy kwalifikowanego certyfikatu wywołuje skutki prawne określone ustawą, jeżeli został złożony w okresie ważności tego certyfikatu. Przepis ten odsyła do ustaw szczególnych, które dopuszczają możliwość posługiwania się podpisem elektronicznym w określonych sytuacjach, bowiem w polskim systemie prawa, wbrew twierdzeniom skarżącego, nie ma żadnego przepisu, który generalnie zrównywałby podpis elektroniczny z podpisem własnoręcznym. W rozdziale IX cytowanej ustawy znajdują się przepisy zmieniające m.in. przepisy Kodeksu cywilnego – art. 60, art. 78 § 1 i § 2, dopuszczające możliwość wyrażenia woli osoby w stosunkach cywilnoprawnych przez ujawnienie jej w postaci elektronicznej. Ponadto ustawą z dnia 17 lutego 2005r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U. nr 64, poz. 565 z późn. zm.) w art. 36 pkt 3 i pkt 5 dokonano zmiany przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego tzn. art. 57 § 5 pkt 1 i art. 63 § 3a dopuszczając możliwość wniesienia podania w formie dokumentu elektronicznego. Wskazane wyżej przepisy dotyczą wyłącznie zakresu jaki reguluje dana ustawa. Stosownie do powyższych przykładów można stwierdzić, że tam, gdzie ustawodawca chce by przed sądem lub organem administracji publicznej można było posługiwać się podpisem elektronicznym, tam w stosownych regulacjach normujących zasady postępowania przed tymi organami wprowadza odpowiednie normy prawne zezwalające na posługiwanie się takim rodzajem podpisu (por. postanowienie WSA w Krakowie z dnia 19 marca 2010r., sygn. akt II SAB/Kr 29/09). Natomiast w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie ma odpowiednika wyżej wskazanych przepisów Kodeksu cywilnego i Kodeksu postępowania administracyjnego, a pojęcie podpisu elektronicznego w ogóle nie występuje. Nie można przyjąć, iż posługiwanie się podpisem elektronicznym przez stronę postępowania sądowego w kontaktach z sądem administracyjnym jest dopuszczalne, skoro ustawodawca tego wprost nie dopuścił. Dla skuteczności pisma wnoszonego przez stronę drogą elektroniczną konieczne jest zatem późniejsze opatrzenie go własnoręcznym podpisem, bowiem tylko taki podpis spełnia wymagania wynikające z art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. Takie stanowisko zajmuje orzecznictwo sądów administracyjnych (np. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 17 marca 2011r., sygn. akt I OSK 380/11, Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 3 sierpnia 2010r., sygn. akt I OZ 460/10, z dnia 23 czerwca 2010r., sygn. akt I OZ 455/10, z dnia 18 czerwca 2010r., sygn. akt I OZ 453/10, z dnia 19 maja 2010r., sygn. akt I OZ 339/10). Podsumowując, należy stwierdzić, że ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zawiera odrębne – od ustawy o podpisie elektronicznych i ustawy o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne – zasady opatrywania podpisami dokumentów kierowanych do sądów administracyjnych. Z samego zaś faktu obowiązywania ustawy o podpisie elektronicznym nie można wywodzić, iż sposób podpisywania pism podpisem elektronicznym jest w postępowaniu przed sądami administracyjnymi dopuszczalny, bowiem jak to wyżej zaznaczono, brak jest w procedurze sądowoadministracyjnej stosownych regulacji w tym zakresie. Tym samym należy więc podkreślić, iż pisma strony dla swojej skuteczności musza być podpisanie własnoręcznie (ręcznie). W niniejszej sprawie skarżący pomimo wezwania nie usunął w wyznaczonym terminie braków formalnych sprzeciwu, a w związku z tym na podstawie art. 259 § 2 p.p.s.a. należało go odrzucić. Mając powyższe na względzie orzeczono jak w sentencji.