I SA/Łd 1011/11
WyrokWSA w Łodzi2011-10-14
Skład orzekający: Anna Świderska, Tomasz Adamczyk, Joanna Grzegorczyk-Drozda
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Dyrektor Izby Skarbowej, ponownie rozpatrując sprawę po uchyleniu jego wcześniejszej decyzji przez sąd administracyjny, prawidłowo zastosował się do wskazań sądu zawartych w uzasadnieniu wyroku, w szczególności w zakresie oceny dowodów potwierdzających poniesienie kosztów uzyskania przychodów?Ratio decidendi
Sąd administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając, że organ odwoławczy nie zastosował się w pełni do wskazań sądu zawartych w poprzednim wyroku, naruszając tym samym art. 153 PPSA. Organ nie podjął wystarczających działań w celu wyjaśnienia stanu faktycznego, w tym nie zwrócił się do zagranicznego kontrahenta o potwierdzenie zapłaty, co było niezbędne do prawidłowej oceny dowodów dotyczących poniesienia kosztów uzyskania przychodów.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku podatnika o wznowienie postępowania podatkowego w sprawie określenia wysokości zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1997 rok. Podstawą wniosku był duplikat faktury z zagranicznym kontrahentem, który nie był znany organowi w pierwotnym postępowaniu. Po wznowieniu postępowania, organ podatkowy odmówił uchylenia decyzji, uznając, że przedstawiony duplikat faktury nie dokumentuje wydatków, które mogłyby zostać zaliczone do kosztów uzyskania przychodów. Po uchyleniu tej decyzji przez WSA, organ ponownie wydał decyzję, która została zaskarżona przez podatnika. Podatnik zarzucał naruszenie przepisów materialnych i proceduralnych, w tym błędną wykładnię art. 22 ust. 1 ustawy o PIT oraz brak wyjaśnienia sprawy przez organ.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z dnia [...] r. i zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi na rzecz T. M. kwotę 457 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Anna Świderska Sędziowie: sędzia WSA Tomasz Adamczyk sędzia WSA Joanna Grzegorczyk-Drozda (spr.) Protokolant asystent sędziego Maciej Dębski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 października 2011 r. sprawy ze skargi T. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji odmawiającej uchylenia decyzji w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1997 rok 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. na rzecz T. M. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Sygnatura akt I SA/Łd 1011/11
UZASADNIENIE
Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. decyzją z dnia [...] r. uchylił w całości decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. odmawiającą uchylenia decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. w sprawie określenia wysokości zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 1997 w kwocie 52.291,80 zł w całości, z uwagi na brak przesłanek określonych w art. 240 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa i stwierdzając istnienie przesłanek uzasadniających wznowienie postępowania w sprawie podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 1997 w oparciu o przepis art. 245 § 1 pkt 1 ustawy Ordynacja podatkowa, uchylił w całości ostateczną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] r., uchylającą w całości decyzję Urzędu Skarbowego Ł.– Ś. z dnia [...]r. w sprawie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 1997 w wysokości 54.216,80 zł i określającą wysokość zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 1997 w kwocie 52.291,80 zł - i uchylając w całości decyzję Urzędu Skarbowego Ł. – Ś. z dnia [...] r. określił wysokość zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1997 r. w kwocie 31.471,18 zł.
Decyzją z dnia [...] r. Dyrektor Izby Skarbowej w Ł., po rozpatrzeniu odwołania od decyzji Urzędu Skarbowego Ł. – Ś. z dnia [...] r, uchylił w całości zaskarżoną decyzję w sprawie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 1997 w wysokości 54.216,80 zł i jednocześnie określił wysokość zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 1997 w kwocie 52.291,80 zł.
Od powyższej decyzji T. M. nie wniósł skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi.
Wnioskiem z dnia [...] r., będąc reprezentowanym przez pełnomocnika zawodowego - adwokata A. M., skarżący wystąpił o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł. – Ś. z dnia [...] r. w związku z otrzymaniem od kontrahenta - Campingu A duplikatu faktury z dnia [...] r. Uzasadniając niniejszy wniosek T. M. wskazał, że przedstawiona faktura jest dowód nowym, nieistniejącym w momencie wydania decyzji.
Postanowieniem z dnia [...] r. Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wznowił postępowanie podatkowe zakończone decyzją ostateczną z dnia [...] r. w sprawie określenia wysokości zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 1997 w kwocie 52.291,80 zł.
W wyniku analizy dokumentów znajdujących się w aktach przedmiotowej sprawy oraz przepisów mających zastosowanie w przedmiotowej sprawie, Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. decyzją z dnia [....] r. nie stwierdził istnienia przesłanek określonych w art. 240 § 1 pkt 5 o.p. i odmówił uchylenia decyzji ostatecznej Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. w sprawie określenia wysokości zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 1997 w kwocie 52.291,80 zł.
Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie zarzucając jej rażące naruszenie przepisów postępowania tj. art. 120, 122,187 § 1, 197 § 1 o.p.
W lipcu 2010 r. skarżący złożył tłumaczenie duplikatu faktury z dnia [...] r. z języka francuskiego na język polski.
Pismem z dnia [...] r. Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. zwrócił się do Podatnika z ponowną prośbą o wyjaśnienie, które wydatki określone jako "usługi kontrahentów" zaksięgowane przez skarżącego w podatkowej księdze przychodów i rozchodów na podstawie dowodów wewnętrznych – [...] z dnia [...] r. na kwotę 18.387,48 zł, Nr [...] dnia [...] r. na kwotę 25.186,79 zł, [...] z dnia [...] r. na kwotę 16.750,10 zł oraz Nr [...] z dnia [...] r. na kwotę 19.600 zł., odnoszą się do pozycji wymienionych na ww. duplikacie faktury, na podstawie jakich dokumentów źródłowych skarżący wystawiał dowody wewnętrzne oraz po jakim kursie NBP przeliczał kwoty wyrażone w walucie obcej na złotówki.
T. M. złożył noty memoriałowe wystawione przez bank A, na podstawie, których wystawiał wskazane powyżej dowody wewnętrzne. Jednocześnie wskazał, że obecnie niemożliwe jest precyzyjne przyporządkowanie poszczególnych płatności oraz dowodów wewnętrznych do poszczególnych pozycji na fakturze, gdyż dokonywał płatności częściowo, w miarę dostępności środków pieniężnych na rachunku bankowym. Nadto wskazał, że część należności wynikających z faktury została rozliczona w gotówce.
Decyzją z dnia [...] r. Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. stwierdził, że przedstawiony przez skarżącego duplikat faktury i złożone w toku postępowania odwoławczego wyjaśnienia nie uzasadniają stwierdzenia, że przedstawiony dokument ma cechy istotnego dla sprawy, tj. dokumentuje wydatki w łącznej kwocie 79.924,37 zł zaewidencjonowane w podatkowej księdze przychodów i rozchodów na podstawie dowodów wewnętrznych, które mogłyby zostać zaliczone do kosztów uzyskania przychodów. Na podstawie tego duplikatu i faktury nie można stwierdzić w sposób jednoznaczny, że gdyby był on znany organowi podatkowemu w postępowaniu zwykłym, to mogłoby to mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy. Zatem, w ocenie organu, nie istnieją przesłanki do uchylenia ostatecznej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. z powodu braku podstaw wskazanych w art, 240 § 1 pkt 5 o.p.
Na powyższą decyzję strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł., który wyrokiem z dnia [...] r. w sprawie o sygnaturze akt [...] uchylił zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu stwierdził, że skarżący przedstawił fakturę na zakup usługi zagranicznej, a więc dokument, którego brak w 200 3r. był zasadniczą przyczyną nieuznania wydatku na zakup usługi, zatem ocena tego dowodu jako nieistotnego narusza treść art. 240 § 1 pkt 5 o.p. Zgodnie z tym przepisem, dla możliwości wznowienia postępowania nie ma też znaczenia, czy podatnik posiadał sporną fakturę w 1997 r., istotne jest natomiast, że dokument ten, traktowany jako nowy, istotny dowód, powinien istnieć w dniu wydania decyzji ostatecznej. W ocenie Sądu istotne jest stwierdzenie, że w dniu wydania decyzji ostatecznej istniała wspomniana wyżej faktura, o czym świadczy data uwidoczniona na fakturze – [...]r. Sąd wskazał nadto, iż zasadniczo istotnym dowodem na konieczność poniesienia wydatku jest faktura i nie ma decydującego znaczenia, czy podatnik przedstawi jej egzemplarz, kopię lub duplikat. W ocenie Sądu nie ma również decydującego znaczenia, czy istnieje możliwość precyzyjnego powiązania wszystkich kwot uwidocznionych na fakturze z kwotami uwidocznionymi w bankowych dowodach przelewu pieniędzy na rzecz kontrahenta i z zapisami w księdze przychodów i rozchodów. Bardzo prawdopodobne jest bowiem, co wprost wynika z pisma strony z dnia [...] r., że skarżący płacił należność z przedmiotowej faktury w kilku ratach, w miarę posiadania gotówki, i że przelewem dokonał zapłaty części należności. Sąd w dalszym ciągu uzasadnienia wskazał, że jeżeli istnieją rozbieżności pomiędzy kwotami wynikającymi z faktury, z przelewów bankowych oraz z zapisów księgowych, to należy przy pomocy podatnika spróbować wyjaśnić te rozbieżności. Jeżeli organ podatkowy miał wątpliwość, czy zapłacone przez Podatnika i zaliczone do kosztów kwoty są powiązane ze sporną fakturą to również powinien tę kwestię wyjaśnić ustalając, czy podatnik był zobowiązany do zapłaty na rzecz A z innego tytułu, na podstawie innej jeszcze umowy i faktury.
Sąd podkreślił, że z uwagi na to, iż ocena Sądu w opisanym zakresie jest dla organu wiążąca, to przedmiotowa fakturę należy uznać za dowód nowy i istotny. Okoliczność ta będzie punktem wyjścia do ustalenia w jakiej kwocie wydatki zostały rzeczywiście poniesione i udokumentowane, a co za tym idzie – w jakim zakresie mają charakter kosztowy.
Dodatkowo Sąd wskazał, iż skarga w tym zakresie nie jest precyzyjna, gdyż wiadomo, czy Podatnik uważa, że organ powinien uwzględnić wszelkie wydatki z tego tytułu wykazane w księdze, czy też tylko te, których poniesienie zostało udokumentowane notami memoriałowymi.
W toku prowadzonego ponownie postępowania skarżący wskazał, że wszystkie wydatki określone w dowodach wewnętrznych odnoszą się do faktury nr 485, jednakże niemożliwe jest bezpośrednie przypisanie poszczególnych elementów faktury do wystawionych dowodów, skarżący nie posiada innych dowodów zapłaty. Nadto oświadczył, iż nie był zobowiązany do zapłaty innych kwot na rzecz A z innego tytułu oraz że w okresie objętym przedmiotowym postępowaniem podatkowym zorganizował obóz młodzieżowy na campingu A.
Po uzyskaniu powyższych informacji oraz przeprowadzeniu ponownej analizy dokumentów zgromadzonych w niniejszym postępowaniu, Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. w dniu [...] r. wydał decyzję którą uchylił w całości zaskarżoną decyzję. Uchylając również decyzję Urzędu Skarbowego Ł. – Śródmieście z dnia [...] r. określił wysokość zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1997 rok w kwocie 31.471,18 zł.
W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, iż w toku prowadzonego postępowania skarżący podkreślał, że faktura opiewa na jedną, łączną kwotę 126.021 franków francuskich. Każda z czterech pozycji na fakturze odpowiada kwocie 33.997 franków francuskich za poszczególne okresy najmu obozowiska. Podatnik uiszczał te należności przelewami - co zostało, wg niego potwierdzone notami memoriałowymi, dołączonymi do pisma z dnia 18 sierpnia 2010 r.:
- z dnia 19.06.1997 r. - 9.720,00 FRF.tj. 5.423,76 zł,
- z dnia 30.06.1997 r. - 23.100 FRF.tj. 12.963,72 zł,
- z dnia 11.07.1997 r. - 20.000 FRF tj. 11.260 zł,
- z dnia 31.07.1997 r. - 1.638 FRF tj. 922,36 zł,
- z dnia 19.08.1997 r. - 29.500 FRF, tj. 16.750,10 zł.
Jednakże, jak wskazuje organ odwoławczy, w podatkowej księdze przychodów i rozchodów skarżący zaksięgował:
- w dniu 30.06.1997 r. kwotę 18.387,48 zł,
- w dniu 31.07.1997 r. kwotę 25.186,79 zł,
- w dniu 31.08.1997 r. kwotę 16.750,10 zł,
- w dniu 31.08.1997 r. kwotę 19.600 zł.
Mając powyższe na uwadze, zdaniem organu, zarówno noty memoriałowe jak i zapisy w księdze podatkowej nie korespondują z zapisami zawartymi na fakturze zarówno co do kwoty łącznej - 126.021 franków jaki i poszczególnych pozycji odpowiadających - 33.997 franków.
Z przedłożonych przez skarżącego dowodów, w ocenie organu II instancji, wynika, że na rzecz kontrahenta A skarżący dokonał przelewu części należności w łącznej kwocie 47.319,94 zł. Dowodów na płatności gotówką skarżący nie przedłożył a samo oświadczenie Podatnika takiego dowodu nie zastąpi.
Wobec powyższego, Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. uznał jako koszty uzyskania przychodów, wydatki udokumentowane ww. notami memoriałowymi przedłożonymi przez skarżącego.
Zdaniem organu podatkowego, zebrał on i rozpatrzył cały materiał dowodowy oraz ocenił na podstawie zebranego materiału dowodowego czy dana okoliczność została udowodniona co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu faktycznym i prawnym podjętej decyzji, zgodnie z treścią art. 210 § 4 ustawy o.p.
Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem T. M. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł..
Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie prawa materialnego tj. art. 22 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych przez niewłaściwe zastosowanie i odmowę zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów wydatków na wynajem miejsc campingowych poniesionych przez skarżącego w gotówce oraz błędną wykładnię tego przepisu i przyjęcie, że kosztem uzyskania .przychodów jest jedynie wydatek faktycznie zapłacony, podczas gdy kosztem uzyskania przychodów jest wydatek poniesiony - tj. zarachowany (ujęty w księgach), a także rażące naruszenie przepisów postępowania tj. art, 122 oraz art 187 § 1 o.p. poprzez brak wyjaśnienia sprawy i przerzucanie obowiązku ustalenia stanu faktycznego w zakresie poniesienia przez skarżącego w gotówce wydatków na wynajem pola campingowego, art. 210 § 4 o.p. poprzez brak uzasadnienia prawnego i faktycznego w szczególności w zakresie, w jakim organ podatkowy uznał, że skarżący winien był udowodnić faktyczną zapłatę należności na rzecz kontrahenta, art. 191 o.p. poprzez pominięcie dowodów przedłożonych przez skarżącego w toku postępowania podatkowego, w postaci not memoriałowych oraz wyjaśnień na okoliczność zapłaty wynagrodzenia kontrahentowi w gotówce, które miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Mając na uwadze zakres zaskarżenia i charakter naruszeń, Podatnik wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.
W uzasadnieniu skargi strona powtórzyła swoje dotychczasowe argumenty oraz wskazała, że w roku 1997 prowadziła działalność gospodarczą polegającą na organizacji zagranicznych wyjazdów turystycznych. W ramach tej działalności dokonała wynajmu pola campingowego, przeznaczonego do organizacji noclegu dla swoich klientów. Transakcja ta została udokumentowana fakturą nr [...] z dnia [...] r. przez A.
Skarżący dokonywał płatności za przedmiotową fakturę w miarę dostępności środków na rachunku bankowym. Faktura opiewa na jedną, łączną kwotę 126.021 franków francuskich. Poszczególne jej pozycje nie stanowią rat, a jedynie wyszczególnienie okresów, za które należna jest całkowita zapłata za świadczoną usługę. Skarżący uiszczał jednak tę należność w ratach, w miarę dostępności środków na rachunku bankowym oraz wystawiał zbiorczo wewnętrzne dowody księgowe. Stąd kwoty poszczególnych transz płatności nie odpowiadają pozycjom wskazanym na fakturze. Przykładowo każda z czterech pozycji na fakturze odpowiada kwocie 33.997 franków francuskich za poszczególne okresy najmu obozowiska. Skarżący uiszczał te należności przelewami np. z 30 czerwca 1997 r. (23.100 FRF), 11 lipca 1997 r. (20.000 FRF), czy też 31 lipca 1997 r. (1.638 FRF) i 19 sierpnia 1997 r. (29.500 FRF). Część zapłaty dokonywana była gotówką, na co skarżący pobierał środki pieniężne z rachunku bankowego co, w ocenie skarżącego, zostało udokumentowane bankowymi notami memoriałowymi.
Podatnik wskazał, iż organ podatkowy w zaskarżonej decyzji bezpodstawnie uznał jako koszty uzyskania przychodów jedynie te raty, które zostały zapłacone przez skarżącego za pośrednictwem rachunku bankowego (przelewem bankowym), kwestionując możliwość uznania za koszty uzyskania przychodów tych rat, które były uiszczane, zgodnie z wyjaśnieniami skarżącego oraz przedłożonych not memoriałowych dokumentujących pobranie gotówki z banku w celu uiszczenia należnych kwot na rzecz kontrahenta, w gotówce.
W dalszej części uzasadnienia Podatnik podkreślił, iż okoliczność faktycznej zapłaty należności kontrahentowi nie ma żadnego znaczenia w niniejszej sprawie. Zgodnie bowiem z art. 22 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 23 ustawy. Skarżący zwrócił uwagę, że stosownie do art. 22 ust. 5d za dzień poniesienia kosztu, co do zasady, uznaje się dzień, na który ujęto koszt w księgach rachunkowych (zaksięgowano) na podstawie otrzymanej faktury (rachunku), albo dzień, na który ujęto koszt na podstawią innego dowodu w przypadku braku faktury (rachunku), z wyjątkiem sytuacji gdy dotyczyłoby to ujętych jako koszty rezerw albo biernych rozliczeń między okresowych kosztów. W tym zakresie nieistotny jest zatem fakt dokonania rzeczywistego przesunięcia majątkowego. W ocenie skarżącego kosztem uzyskania przychodów powinna być cała kwota wskazana w fakturze bez względu na to, czy została zapłacona. Ponadto skarżący wskazuje, że w braku zapłaty ceny kontrahentowi w razie ewentualnego przedawnienia zobowiązania skarżący uzyskałby przychód podlegający opodatkowaniu, co mogłoby stanowić jedyny skutek podatkowy braku zapłaty należności kontrahentowi. Jednocześnie oświadczył, że nie było wobec niego prowadzone żadne postępowanie egzekucyjne w zakresie należności z przedmiotowej faktury, nie otrzymał on żadnego wezwania do zapłaty oraz, co w jego ocenie nie pozostaje bez znaczenia, współpraca z opisanym kempingiem prowadzona była również w następnym roku.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wywodząc jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z treścią art 22 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, (t.j. Dz.U, z 2000 r. Nr 14, poz. 176 ze zm.) kosztami uzyskania przychodów z poszczególnego źródła są wszelkie koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 23. Aby dany wydatek mógł być uznany za koszt uzyskania przychodu musi zostać wykazane, iż wydatek ten istotnie został poniesiony.
Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego wyrażone w zaskarżonej decyzji, że podstawą uznania danego wydatku za koszt uzyskania przychodu są wydatki, poniesienie które podatnik jest w stanie udokumentować.
Wszystkie zapisy w księgach podatkowych dokonywane są na podstawie dowodów księgowych. Ich rzetelność ma wpływ na prawidłowość rozliczeń podatkowych. Dowody księgowe powinny, więc być rzetelne, czyli zgodne z rzeczywistym przebiegiem operacji gospodarczej, kompletne i wolne od błędów rachunkowych. (por: wyrok NSA 21 czerwca 1999r., sygn. akt SA/Sz 1499/98; lex nr 38981).
Zapisy w podatkowej księdze przychodów i rozchodów muszą odpowiadać rzeczywistemu przebiegowi zdarzeń gospodarczych i muszą być dokonywane w oparciu o materiały źródłowe. Samo dokonanie zapisu w księdze nie zwalnia podatnika od obowiązku udokumentowania zdarzeń będących podstawą zapisu (wyrok NSA w Łodzi z dnia 07.02.2003 r. sygn. akt l SA/Łd 721/01).
Należy jednak zauważyć, że dokumenty potwierdzające dokonanie konkretnej transakcji, niespełniające wszystkich wymagań określonych w przepisach nie mogą być automatycznie pominięte jako dowody świadczące o poniesionych kosztach. Dotyczy to w szczególności sytuacji, gdy uchybienia formalne są niewielkie np.: brak jest elementów, które mogą być uzupełnione, a fakt dokonania transakcji nie budzi wątpliwości i może być potwierdzony przez kontrahenta (por.: wyrok NSA w Łodzi z 12 czerwca 2003 r., sygn. akt I SA/Łd 332/02; lex nr 163523).
W przedmiotowej sprawie skarżący w 1997 roku dokonywał księgowań wydatków określonych jako "usługi kontrahentów" na podstawie dowodów wewnętrznych.
Po wydaniu decyzji z dnia [...]r., która stała się ostateczna z uwagi na nie zaskarżenie jej przez Podatnika, skarżący uzyskał od kontrahenta duplikat faktury z dnia [...] r. Dokument ten opiewa na jedną, łączną kwotę - 126.021 franków francuskich. Niniejsza kwota była regulowana przez Podatnika w ratach, w miarę dostępności środków na rachunku bankowym. Wystawiał wówczas zbiorczo wewnętrzne dowody księgowe, stąd kwoty poszczególnych transz płatności nie odpowiadają pozycjom wskazanym na fakturze. Częściowo strona regulowana należność wynikającą z niniejszej faktury przelewami, a częściowo poprzez płatności gotówką. Aby dokonać zapłaty w drugi z opisanych sposobów, skarżący pobierał środki pieniężne z rachunku bankowego, co zostało udokumentowane, złożonymi przez niego, bankowymi notami memoriałowymi.
Wydając zaskarżoną decyzję organ uznał, iż Podatnik nie wykazał, iż faktycznie poniósł koszt, w sytuacji, gdy płatności te odbywały się gotówką. A to właśnie na stronie leży obowiązek wykazania tej okoliczności.
Należy wskazać, iż punktem wyjścia dla rozważań w niniejszej sprawie winien być wyrok Tutejszego Sądu z dnia 11 stycznia 2011 roku wydany w sprawie o sygnaturze akt I SA/Łd 1381/10.
Zgodnie z treścią art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – powoływanej dalej jako p.p.s.a.) organ przy ponownym rozpatrywaniu sprawy jest związany zarówno oceną prawną jak i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonych w orzeczeniu sądu z dnia 11 stycznia 2011 r. A zatem organ winien zastosować się do wskazań jakie wynikają z treści uzasadnienia opisanego orzeczenia. W ocenie Sądu organ II instancji nie wykonał niniejszych zaleceń w pełnym zakresie, czym niewątpliwie naruszył zasadę wynikającą z treści cytowanego art. 153.
W powoływanym wyroku, sąd wskazał, iż nie ma decydującego znaczenia, czy istnieje możliwość precyzyjnego powiązania wszystkich kwot uwidocznionych na fakturze z kwotami uwidocznionymi w bankowych dowodach przelewu pieniędzy na rzecz kontrahenta i z zapisami w księdze przychodów i rozchodów. Bardzo prawdopodobne jest bowiem, co wprost wynika z pisma strony z dnia 18 sierpnia 2010 r., że skarżący płacił należność z przedmiotowej faktury w kilku ratach, w miarę posiadania gotówki, i że przelewem dokonał zapłaty części należności. Sąd w dalszym ciągu uzasadnienia wskazał, że jeżeli istnieją rozbieżności pomiędzy kwotami wynikającymi z faktury, z przelewów bankowych oraz z zapisów księgowych, to należy przy pomocy podatnika spróbować wyjaśnić te rozbieżności. Jeżeli organ podatkowy miał wątpliwość, czy zapłacone przez Podatnika i zaliczone do kosztów kwoty są powiązane ze sporną fakturą to również powinien tę kwestię wyjaśnić ustalając, czy podatnik był zobowiązany do zapłaty na rzecz z innego tytułu, na podstawie innej jeszcze umowy i faktury.
W toku prowadzonego ponownie postępowania organ ustalił, której to okoliczności nie kwestionuje w zaskarżonej decyzji, iż w kontrolowanym okresie Podatnik nie współpracował z żadnym innym podmiotem, który prowadziłby działalność tego rodzaju jak A, a od wskazanego kontrahenta w omawianym okresie otrzymał jedynie jedną fakturę, będącą przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie.
Ustalając powyższe okoliczności, organ niewątpliwie wykonał wytyczne sądu. W dalszej kolejności organ ustalił, że należność z przedmiotowej faktury została częściowo uregulowana przelewami bankowymi. Co do pozostałej części należności strona wskazywała, iż zapłaciła ją gotówką przedstawiając w tym zakresie bankowe noty memoriałowe, z treści których w sposób jednoznaczny wynika, iż Podatnik wypłacał środki finansowe z prowadzonego w danym banku konta celem uregulowania należności względem kontrahenta francuskiego. Organ jednak uznał, że strona nie wykazała, w sposób jednoznaczny, iż wypłacane pieniądze przekazywała wskazanemu kontrahentowi, a tym samym, że w całości uregulowała na.
Przy powyższej ocenie materiału dowodowego rodzi się pytanie, co jeszcze winien uczynić Podatnik w niniejszym postępowaniu aby wykazać prawdziwość swoich twierdzeń. Niewątpliwie bowiem, to właśnie strona winna udowodnić poniesienie kosztu, na które się powołuje. Jednakże w świetle złożonych przez nią oświadczeń oraz przedstawienia dowodów w postaci bankowych not memoriałowych zdziwienie budzi stanowisko organu, który w dalszym ciągu stoi na stanowisku, iż Podatnik nie udowodnił faktu poniesienia określonego wydatku. Tym bardziej, jak już zostało to wcześniej wskazane, iż skarżący w rozpatrywanym okresie nie współpracował z żadnym innym zagranicznym podmiotem gospodarczym, a faktura będąca przedmiotem rozpoznania w niniejszym sporze, jest jedyną jaka w tym czasie została wystawiona przez kontrahenta francuskiego.
Skoro zatem powyższe ustalenia, w ocenie organu, nie są wystarczające, wbrew wytycznym Sądu, dla przyjęcia wersji Podatnika za prawdziwą, to on winien sprawdzić ich autentyczność, np. poprzez zwrócenie się do kontrahenta francuskiego, czy należność wynikająca z wystawionej przez niego faktury została w pełni przez stronę uregulowana. Wydaje się, iż w tym zakresie, dokonując oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, organ nie zastosował się do, wiążących go, wytycznych Sądu. Naruszył tym treść art. 153 p.p.s.a.
Nadto należy zaznaczyć, iż dokonując oceny wyrażonej w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia, naruszył również zasadę swobodnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, która przyjęła charakter dowolnej oceny. Naruszona została również norma wynikająca z treści art. 122 o.p., która zobowiązuje organ do podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Skoro zatem organ uznał wyjaśnienia i dowody strony za niewystarczające, to mając wystarczające dane, winien zwrócić się do kontrahenta Podatnika o ich potwierdzenie. Skoro tego nie uczynił i nie przyjął dowodów i oświadczeń strony za wystarczające, wydając zaskarżoną decyzję naruszył tym samym wskazane powyżej uregulowania.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien wziąć pod uwagę wskazane powyżej okoliczności i zastrzeżenia.
Mając powyższe na uwadze, Sąd zgodnie z treścią art. 145 § 1 ust. 1 pkt. 1 lit. a) i c) oraz art. 200 i 205 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
P.Z-C.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło