I SA/Łd 1038/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Świderska Sędziowie: Sędzia NSA Bogusław Klimowicz Sędzia WSA Joanna Tarno (spr.) Protokolant: Starszy asystent sędziego Tomasz Naraziński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi T. W. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przedłużenia terminu zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym z deklaracji VAT-7 za październik 2012 r. do dnia zakończenia postępowania podatkowego, tj. do dnia 31 grudnia 2015 r. 1) uchyla zaskarżone postanowienie; 2) zasądza od Naczelnika Urzędu Skarbowego w P., na rzecz skarżącego kwotę 357 zł (trzysta pięćdziesiąt siedem) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Postanowieniem z [...] r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. przedłużył T. W. termin zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym, wynikający z deklaracji podatkowej VAT-7 za październik 2012 r., do dnia zakończenia postępowania podatkowego, tj. do 31 grudnia 2015 r. W uzasadnieniu organ odwołał się do treści art. 87 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (tekst jednolity Dz. U. z 2011 r. Nr 177, poz. 1054 ze zm.), dalej: "ustawa o VAT" i wskazał, że w dniu 2 listopada 2012 r. do Urzędu Skarbowego w P. wpłynęła deklaracja podatkowa VAT-7 T. W. za miesiąc październik 2012 r., w której podatnik wykazał kwotę 78.973 zł do zwrotu na rachunek bankowy w terminie 25 dni. Termin zwrotu podatku z ww. deklaracji przypadał na dzień 27 listopada 2012 r. W celu weryfikacji rozliczenia podatnika, w dniu 16 listopada 2012 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. wszczął postępowanie kontrolne w zakresie zasadności przedmiotowego zwrotu. W wyniku analizy dokumentacji źródłowej przedstawionej przez podatnika do kontroli podatkowej, organ uznał, że do zakończenia weryfikacji tego rozliczenia, niezbędne jest przeprowadzenie postępowania podatkowego. Protokół z kontroli podatkowej został podpisany w dniu 25 sierpnia 2014 r. Postanowieniem z dnia [...] r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. wszczął w dniu 11 września 2014 r. postępowanie podatkowe w sprawie rozliczenia podatku od towarów i usług za miesiąc październik 2012 roku. Organ wyjaśnił, że przedłużenie terminu zwrotu podatku w niniejszej sprawie zostało dokonane z uwagi na przedłużenie terminu zakończenia postępowania podatkowego (do dnia 31 grudnia 2015 r.) oraz z uwagi na nieprawomocność wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 23 kwietnia 2015 r. sygn. akt I SA/Łd 83/15. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem T. W., po uprzednim wezwaniu organu do wykonania orzeczeń sądowych, złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, w której domagał się uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarga została nadana w urzędzie pocztowym w dniu 31 lipca 2015 r. Zakwestionowanemu rozstrzygnięciu skarżący zarzucił naruszenie art. 87 ust. 2 ustawy o VAT w związku z art. 145 § 1, art. 153 § 1, art. 165 § 1, 2 i 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity z 2012 r., poz. 749 ze zm.). Strona skarżąca podniosła, że w aktualnym stanie prawnym nie jest możliwe wydanie postanowienia w sprawie przedłużenia terminu zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym, jeśli nie następuje to w toku czynności sprawdzających, kontroli podatkowej lub postępowania podatkowego. W sprawie zwrotu podatku VAT za październik 2012 r. w stosunku do T. W. nie toczy się jakiekolwiek postępowanie podatkowe, na które powołuje się organ w zaskarżonym postanowieniu - a w rezultacie ww. postanowienie narusza art. 87 ust. 2 zd. 2 ustawy o VAT. W odpowiedzi na skargę Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. wniósł o jej oddalenie. Z treści uzasadnienia wynika, że w dniu 11 września 2014 r. pracownicy Urzędu Skarbowego w P.: M. K. i R. R. (zatrudniony jako kierowca), doręczyli T. W. postanowienie o wszczęciu postępowania podatkowego, w miejscu zamieszkania podatnika, tj. w Ł. przy ul. A 18. Było to ok. godz. 14, M. K. podeszła do T. W. (wychodzącego ze swojej posesji) i poinformowała go, że wraz z R. R. (który pozostał przy samochodzie), są pracownikami Urzędu Skarbowego w P.. M. K. poprosiła T. W. o zatrzymanie się i podjęcie korespondencji. Podatnik nie zatrzymał się i oświadczył, że nie jest T. W.. Wobec powyższego, na podstawie art. 153 § 1 Ordynacji podatkowej, organ podatkowy przyjął, że postanowienie to zostało skutecznie doręczone. Postanowieniem z [...] r. organ przedłużył termin zwrotu podatku za październik 2012 r. do zakończenia postępowania podatkowego, tj. do 11 listopada 2014 r. W dniu 7 listopada 2014 r. podatnik złożył pismo (datowane 5 listopada 2014 r.), w którym wyjaśnił że osobą której pracownicy organu doręczyli pismo w dniu 11 września 2014 r., nie był T. W. lecz jego szwagier J. A.. Organ nie dał temu wiary i w dniu [...] r. wydał kolejne postanowienie, mocą którego przedłużył termin zwrotu podatku do dnia 10 listopada 2014 r. Na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z dnia [...] r. pełnomocnik strony złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi Wyrokiem z dnia 23 kwietnia 2015 r. sygn. akt I SA/Łd 83/15, WSA w Łodzi uchylił zaskarżone postanowienie, przyjmując, że wobec istnienia wątpliwości komu faktycznie organ podatkowy doręczył korespondencję w dniu 11 września 2014 r., nie można uznać, że doszło do skutecznego doręczenia postanowienia w przedmiocie wszczęcia postępowania podatkowego, w rozumieniu art. 165 § 4 Ordynacji podatkowej. Nie zgadzając się z oceną Sądu I instancji, Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. złożył skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Organ uznał również, że z uwagi na nieprawomocność wyroku WSA w Łodzi z 23 kwietnia 2015 r. I SA/Łd 83/15, może dokonać kolejnego przedłużenia terminu zwrotu podatku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1296) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły prawa, i to przynajmniej w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 87 ust.1 ustawy o VAT w przypadku, gdy kwota podatku naliczonego, o której mowa w art. 86 ust. 2 jest w okresie rozliczeniowym wyższa od kwoty podatku należnego, podatnik ma prawo do obniżenia o tę różnicę kwoty podatku należnego za następne okresy lub do zwrotu różnicy na rachunek bankowy. Natomiast w myśl art. 87 ust. 2 zd. 2 ustawy o VAT jeżeli zasadność zwrotu wymaga dodatkowego zweryfikowania, naczelnik urzędu skarbowego może przedłużyć termin wskazany w zd. 1 lub ust. 6 (60 ew. 25 dni od dnia złożenia rozliczenia przez podatnika) do czasu zakończenia weryfikacji rozliczenia podatnika dokonywanego w ramach czynności sprawdzających, kontroli podatkowej lub postępowania podatkowego na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej lub postępowania kontrolnego na podstawie przepisów o kontroli skarbowej. Przede wszystkim należy stwierdzić, iż skuteczne przedłużenie terminu możliwe jest wyłącznie przed jego wyekspirowaniem. Próba przedłużenia terminu po jego upływie nie będzie zatem skuteczna. Jeśli bowiem termin już upłynął, to nie ma czego przedłużać (por. podobnie wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 października 2008 r. sygn. akt K 16/07, OTK-A 2008/8/136, Dz.U Nr 190, poz. 1170 oraz A. Bartosiewicz, R. Kubacki, VAT. Komentarz, Warszawa 2007, s. 737 - 738 i powołany tam wyrok NSA z 9 stycznia 2001 r., sygn. akt III SA 2803/99, "Przegląd Podatkowy" 2001, nr 10, s. 63). Na pierwszej stronie zaskarżonego postanowienia organ poinformował, że termin zwrotu podatku wynikającego z deklaracji podatnika przypadał na dzień 27 listopada 2012 r. Nie wiadomo jednak czy przed tą datą organ dokonał przedłużenia terminu zwrotu podatku i na jak długo. Skoro zaskarżone postanowienie datowane jest [...] r., zatem wcześniejsze przedłużenia powinny obejmować okres co najmniej od 27 listopada 2012 r. do [...] maja 2015 r. bez przerwy. Tymczasem ani z zaskarżonego postanowienia, ani nawet z odpowiedzi na skargę nic takiego nie wynika. W postanowieniu z [...] r. organ odwołał się do nieprawomocnego wyroku WSA w Łodzi z 23 kwietnia 2015 r. I SA/Łd 83/15. Sądowi z urzędu jest wiadome, że wyrok ten dotyczy przedłużenia skarżącemu terminu zwrotu podatku za badany okres do dnia 11 listopada 2014 r., dokonanego postanowieniem Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z [...] r. W treści uzasadnienia wyroku Sąd wskazał również na wcześniejsze postanowienie z dnia [...] r., przedłużające termin zwrotu do 12 września 2014 r. Natomiast w odpowiedzi na skargę w niniejszej sprawie organ wymienił kolejne postanowienie z [...] r., mocą którego przedłużył termin zwrotu podatku do dnia 9 stycznia 2015 r. Nie ulega wątpliwości, że postanowienia te nie obejmują całego okresu od 27 listopada 2012 r. do [...] maja 2015 r. Również w aktach sprawy nie ma żadnego przedłużenia terminu zwrotu podatku dokonanego postanowieniami z 2012 i 2013 r., nie można ocenić zatem czy w dniu [...] maja 2015 r. organ był władny do wydania postanowienia przedłużającego termin zwrotu podatku, czy też termin ten już upłynął, co oznacza, że nie było czego przedłużać. Jak wynika z treści zaskarżonego postanowienia, zostało ono wydane w ramach postępowania podatkowego. Tymczasem w wyroku z 23 kwietnia 2015 r. I SA/Łd 83/15, WSA w Łodzi stanął na stanowisku, że nie można jednoznacznie stwierdzić, iż w dniu 11 września 2014 r. organ podatkowy faktycznie doręczył podatnikowi postanowienie o wszczęciu tego postępowania. W związku z powyższym Sąd doszedł do przekonania, że postanowienie będące przedmiotem oceny w tamtej sprawie, zostało wydane poza którymkolwiek z trybów wymienionych w art. 87 ust. 2 zd. 2 ustawy o VAT, gdyż kontrola podatkowa zakończyła się przed podjęciem tego postanowienia. W rezultacie Sąd uznał, że przedłużenie zwrotu podatku dokonane postanowieniem z [...] r., narusza art. 87 ust. 2 zd. 2 ustawy o VAT. Stanowisko wyrażone w tym wyroku ma bardzo istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia omawianej sprawy, ponieważ dotyczy tego samego okresu rozliczeniowego, zaś uchylenie postanowienia poprzedzającego zaskarżone w niniejszej sprawie, oznacza po pierwsze, że termin w którym organ powinien dokonać zwrotu już upłynął, zatem nie było podstaw do jego przedłużenia w omawianej sprawie, a po drugie, że zaskarżone postanowienie zostało wydane poza którymkolwiek z trybów wymienionych w art. 87 ust. 2 zd. 2 ustawy o VAT. Zauważyć należy ponadto, że organ w żaden sposób nie wykazał, iż zasadność zwrotu wymagała dodatkowego zweryfikowania. Poinformował jedynie, że wszczął najpierw kontrolę podatkową, a później postępowanie podatkowe, przy czym – jak wskazano wyżej – skuteczność wszczęcia postępowania podatkowego budzi uzasadnione wątpliwości. Przedmiot sprawy dotyczy października 2012 r. – od tego czasu do dnia wydania zaskarżonego postanowienia minęło 2 i pół roku, nie wiadomo jednak jakie konkretnie czynności organ wykonywał przez ten okres i dlaczego trwa on aż tak długo. Uzasadnienie zaskarżonego postanowienia jest bowiem niezwykle lakoniczne i w zasadzie niewiele z niego wynika. Zasadnie zatem zarzucił skarżący, że organ dopuścił się naruszenia art. 87 ust. 2 ustawy o VAT, co miało bardzo istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy. Z powyższych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), art. 200 i 205 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) Sąd orzekł jak w sentencji. E.B.