I SA/Łd 1053/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Wiktor Jarzębowski Sędziowie: Sędzia NSA Paweł Janicki Sędzia WSA Paweł Kowalski (spr.) Protokolant: Pomocnik sekretarza Dominika Borowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi "A" spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Ł. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2013 rok uchyla zaskarżone postanowienie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., na podstawie art. 162 § 1, § 2 i § 4, w związku z art. 163 § 1 i § 2 i art. 216 § 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.) omówiło A. Spółce z o.o. w Ł. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia [...] r., nr [...], którym określono spółce wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2013 rok w stosunku do nieruchomości położonej w P. przy ul. A. 4. W uzasadnieniu postanowienie Kolegium wyjaśniło, że decyzja Prezydenta Miasta P. z dnia [...] r. została doręczona spółce w dniu 9 kwietnia 2014 r. Spółka wniosła od niej odwołanie w dniu 28 kwietnia 2014 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia. W ocenie organu spółka nie spełniła jednej z przesłanek warunkujących uwzględnienie wniosku o przywrócenie terminu, mianowicie przesłanki braku winy w uchybieniu terminu. Wskazano, że pełnomocnik spółki winien był uprawdopodobnić, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez jego winy, choćby w postaci lekkiego niedbalstwa. W przedmiotowym przypadku, tj. choroby tego pełnomocnika powinien wykazać, że wniesienie odwołania nie było możliwe nie tylko osobiście, ale i przy skorzystaniu z pomocy innych osób. Tymczasem od dnia 10 kwietnia 2014 r. tj. dnia uzyskania pełnomocnictwa i pierwszego dnia terminu do wniesienia odwołania do dnia 18 kwietnia 2014 r. nie podjął żadnych działań w celu wniesienia odwołania od decyzji w ustawowym terminie. Poza tym zdaniem organu w żaden sposób nie uprawdopodobnił, że w okresie od dnia 18 kwietnia 2014 r. do dnia upływu terminu do wniesienia odwołania tj. 23 kwietnia 2014r. (kiedy był prawdopodobnie chory) nie mógł nie tylko osobiście, ale i przy skorzystaniu z pomocy innych osób wnieść tego odwołania. Kolegium wskazało, że samo twierdzenie pełnomocnika strony, że nie mógł posłużyć się innymi osobami jest gołosłowne, a z dokumentu pełnomocnictwa nie wynikał zakaz udzielania dalszych pełnomocnictw. Zatem również twierdzenie, iż nie było możliwe udzielenie dalszego pełnomocnictwa z uwagi na "charakter sprawy", w której miał wcześniej występować jest w ocenie organu gołosłowne, ponieważ z akt sprawy wynika, że w tym postępowaniu za 2013 rok spółka występowała samodzielnie przed organem pierwszej instancji, a tylko do czynności oględzin nieruchomości jednorazowo była reprezentowana przez innego pełnomocnika, niebędącego radcą prawnym. Nic nie wskazuje też na to, żeby poinformował on stronę o niemożliwości wniesienia przez niego tego odwołania w ustawowym terminie, tak żeby sama strona lub przez innego pełnomocnika mogła wnieść to odwołanie w terminie. W związku z powyższym, w ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego pełnomocnik strony nie uprawdopodobnił braku swojej winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia [...] r., co skutkować musiało odmową przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. A. Spółka z o.o. w Ł. zaskarżyła powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, wnosząc o jego uchylenie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie: - art. 162 § 1 o.p., poprzez: a) jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że nagła choroba pełnomocnika nie stanowi okoliczności wyłączającej winę w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania w sytuacji, gdy w okolicznościach niniejszej sprawy przedłożone wraz z wnioskiem o przedłużenie terminu zaświadczenie lekarza sądowego, określające w swojej treści kod jednostki chorobowej pełnomocnika skarżącej zgodnego z Międzynarodową Statystyczną Klasyfikacją Chorób i Problemów Zdrowotnych tj. J20, oznaczającego ostre zapalenie oskrzeli, której objawami znanymi choćby w świetle zasad powszechnej wiedzy i doświadczenia życiowego są m.in. wysoka gorączka, silny kaszel oraz osłabienie organizmu, uniemożliwiające wykonanie obowiązków zawodowych, w tym posłużenia się osobami trzecimi, z uwagi na niemożliwość przekazania ewentualnemu substytutowi, którego w niniejszym przypadku pełnomocnik skarżącej nie był w stanie ustanowić, informacji o sprawie umożliwiających wniesienie odwołania mając na uwadze charakter i rodzaj przeprowadzonych w toku sprawy czynności, co najmniej uprawdopodobniło, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta P. nastąpiło bez winy pełnomocnika skarżącej spółki; b) jego niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji odmowę przywrócenia skarżącej spółce terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta P., w sytuacji, gdy w okolicznościach niniejszej sprawy spełnione zostały wszystkie przesłanki warunkujące przywrócenie terminu. W uzasadnieniu skargi wskazano, że odwołanie pełnomocnik spółki złożył za pośrednictwem operatora pocztowego w dniu 28 kwietnia 2014 r., składając jednocześnie wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania, przedkładając wraz z nim zaświadczenie lekarza sądowego z dnia 18 kwietnia 2014 r. oraz wniosek o odroczenie terminu rozprawy w sprawie przez Sądem Okręgowym w Ł., jednocześnie wskazując, że w dniu 17 kwietnia 2014 r. nagle zachorował i wobec tego nie był w stanie samodzielnie dokonać powyższej czynności, ani też z uwagi na chorobę i charakter postępowania, przekazać sprawy innej osobie. Zdaniem spółki, mając na uwadze dokumenty załączone do wniosku o przywrócenie terminu w tym w szczególności, zaświadczenie lekarza sądowego określającego jednostkę chorobową pełnomocnika, wbrew ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego zachodzą podstawy do uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Dodano, że we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wskazano, iż ustanowiony pełnomocnik prowadzący indywidualną kancelarię radcy prawnego nie zatrudnia żadnych pracowników, a w czasie biegu terminu do wniesienia odwołania, tj. w dniu 17 kwietnia 2014 r. zapadł na nagłą chorobę (ostre zapalenie oskrzeli), co potwierdza zaświadczenie lekarza sądowego złożone do akt niniejszej sprawy. Pełnomocnik skarżącej nie był zatem w stanie przekazać sprawy innej osobie celem wniesienia odwołania, co uczynił w pierwszym dniu po ustaniu przeszkody do jego wniesienia. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie, argumentując jak w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, albowiem organu podatkowy wydając zaskarżone postanowienie naruszył art. 122, art. 187 § 1 i art.191 oraz art. 162 § 1 o.p. Przedmiotem rozważań sądu w sprawie niniejszej była ocena legalności postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] r. o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia [...] r. Kwestia przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej w toku postępowania podatkowego została uregulowana w art. 162 o.p., w myśl którego w razie uchybienia terminowi należy go przywrócić na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1 ), zaś podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi, przy czym Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin (§ 2). Wskazana regulacja prawna kreuje cztery przesłanki warunkujące możliwość przywrócenia terminu: uchybienie terminowi, wniesienie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu z zachowaniem siedmiodniowego terminu do jego złożenia (od dnia ustania przyczyny jego uchybienia), uprawdopodobnienie przez stronę braku swojej winy w uchybieniu terminowi do dokonania czynności procesowej oraz dokonanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu czynności, dla której ustanowiony był przywracany termin. Przesłanki te muszą być spełnione łącznie. Kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie ma właściwe rozumienie i prawidłowe zastosowanie omawianego przepisu. Należy przy tym pamiętać, że instytucja przywrócenia terminu nie jest przedmiotem uznania organów podatkowych. Omawiany przepis stanowi bowiem wprost, że w razie uchybienia terminu należy go przywrócić na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Organ zatem w razie wystąpienia pozytywnych przesłanek objętych tym przepisem zobligowany jest do przywrócenia terminu. Należy przy tym pamiętać, że warunkiem przywrócenia terminu na podstawie art. 162 § 1 o.p. jest jedynie uprawdopodobnienie, nie udowodnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminowi. W orzecznictwie sądowym i doktrynie zgodnie przyjmuje się, że uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, niedającym pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Jest to środek zwolniony od ścisłych formalności dowodowych (por. W. Siedlecki, Zarys postępowania cywilnego, Warszawa 1968, s. 247, a także wyroki NSA z dnia 4 czerwca 2002 r., w sprawie o sygn. alt II SA/Ka 1977/00, WSA w Warszawie z dnia 12 maja 2010 r., w sprawie o sygn. akt III SA/Wa 97/10, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W rozpoznawanej sprawie okolicznością bezsporną jest kwestia spełnienia przez stronę skarżącą trzech ze wskazanych przesłanek przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Z analizy akt sprawy wynika, że w dniu 28 kwietnia 2014 r. wraz z podaniem zawierającym wniosek o przywrócenie terminu pełnomocnik skarżącej wniósł odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta P., a podanie to zostało wniesione w pierwszym dniu przewidywanego powrotu do zdrowia pełnomocnika, wynikającego z zaświadczenia lekarza sądowego z dnia 18 kwietnia 2014 r., zatem z zachowaniem 7 dniowego terminu, o którym mowa w art. 162 o.p. Spór w niniejszej sprawie sprowadza się do zaistnienia przesłanki braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania od wskazanej powyżej decyzji. Przechodząc do oceny spełnienia warunku braku winy pełnomocnika strony w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania przede wszystkim zauważyć należy, że samo istnienie przeszkody do dokonania czynności procesowej (np.: choroby) nie oznacza, że automatycznie uprawdopodobniony został brak winy w uchybieniu terminu. O braku winy można mówić w sytuacji, gdy dana przeszkoda w dokonaniu czynności (jak np. choroba) skonfrontowana z obiektywnymi miernikami staranności prowadzi do wniosku, że zobowiązany do dokonania określonej czynności postępowania nie mógł przezwyciężyć przeszkody w zachowaniu terminu do jej dokonania, nawet przy użyciu największego możliwego w danych warunkach wysiłku. Innymi słowy, jeżeli przy dochowaniu należytej staranności możliwe było dokonanie czynności w wyznaczonym terminie, to zaniechanie stosownych działań, dzięki którym termin mógłby być zachowany, świadczy o niemożności stwierdzenia braku winy w uchybieniu terminu (zob. no. wyrok NSA z dnia 25 stycznia 2011 r., w sprawie I FSK 2000/09, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Przy ocenie, czy strona dopuściła się uchybienia terminu bez swej winy, bierze się pod uwagę wszystkie okoliczności faktyczne i ocenia winę według obiektywnych mierników staranności. Podkreślić przy tym należy za poglądami doktryny, że kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie nie jest zatem dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (por. B. Adamiak. J. Borkowski. R. Mastalski, J. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Wrocław 2003, s. 566). Przy czym w przypadku osób, które z racji wykonywanego zawodu występują jako pełnomocnicy stron, przyjmuje się, że osoby te są zobowiązane do szczególnej staranności przy wykonywaniu powierzonego zlecenia. Zaznaczyć także należy, że o braku winy profesjonalnego pełnomocnika można mówić w sytuacji, gdy przeszkoda w postaci choroby pełnomocnika skonfrontowana z obiektywnymi miernikami staranności prowadzi do wniosku, że nie był on w stanie dokonać określonej czynności postępowania w terminie do jej dokonania, nawet przy użyciu największego możliwego w danych warunkach wysiłku. Ocenę działań profesjonalnego pełnomocnika należy dokonywać w oparciu o kryterium szczególnej staranności przy reprezentowaniu mocodawcy w postępowaniu (zob. np. wyrok WSA w Łodzi z dnia z dnia 6 grudnia 2011 r., w sprawie sygn. akt I SA/Łd 905/11). Owego kryterium nie jednak można absolutyzować, bo może to prowadzić do przyjęcia, że warunkiem prawidłowego wykonywania obsługi prawnej jest zatrudnianie przez kancelarię przynajmniej dwóch profesjonalistów oraz udzielanie dalszego pełnomocnictwa (substytucji) w każdej sprawie, "na wszelki wypadek". W rzeczywistości o zachowaniu szczególnej staranności (ewentualnie jej braku) powinny decydować okoliczności konkretnej sprawy. W przypadku orzeczonej niezdolności do pracy tymi okolicznościami mogą być: rodzaj schorzenia, konieczne zabiegi lecznicze i przewidywalny czas leczenia. Trudno zatem postawić profesjonaliście zarzut braku szczególnej dbałości o interesu swego mocodawcy z powodu nie udzielenia substytucji (czy braków organizacyjnych kancelarii), jeśli przyczyną zwolnienia lekarskiego była choroba o potencjalnie lekkim przebiegu, nie wymagająca długotrwałego, ani też skomplikowanego leczenia. Taka sytuacja będzie zachodziła również w sytuacji nagłego zachorowania czy choroby będącej następstwem wypadku (zob. wyrok WSA w Łodzi z dnia 2 października 2013 r., w sprawie o sygn. akt I SA/Łd 842/13, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). W rozstrzyganej sprawie na poparcie swojego wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania pełnomocnik skarżącej spółki przedstawił zaświadczenie lekarza sądowego, potwierdzające stan jego niezdolności do pracy w okresie od 18 kwietnia do 27 kwietnia 2014 r. ze względu na ostre zapalenie oskrzeli. Z tegoż zaświadczenia wynika ponadto, że przewidywany termin zdolności pełnomocnika do stawienia się na wezwanie lub zawiadomienie to data 28 kwietnia 2014 r., czyli dzień w którym został złożony wniosek o przywrócenie terminu. Mając zatem na uwadze wskazane wyżej rozważania uznać należy, iż ocena wystąpienia po stronie pełnomocnika strony winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania została przez organ dokonana z naruszeniem zasad postępowania podatkowego, dotyczących obowiązku wyczerpującego zebrania i prawidłowej oceny materiału dowodowego sprawy tj. art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 o.p. Dodać należy, że zawarte w uzasadnieniu skarżonego postanowienia wywody organu podatkowego wskazujące na zawinienie pełnomocnika skarżącej są w zasadzie teoretyczne i nie zostały w żaden sposób skonkretyzowane. Organ chociażby nie ustalił czy w kancelarii pełnomocnika zatrudnione są inne osoby posiadające uprawnienia umożliwiające, im ewentualne zastępstwo w reprezentowaniu skarżącej w toku postępowania. Powyższe nieuprawnionym czyni stanowisko organu odwoławczego, iż pełnomocnik mógł posłużyć się inną osobą w celu sporządzenia odwołania i jego nadania w placówce pocztowej. Bez szczególnej doniosłości pozostają także dywagacje organu, co do możliwości złożenie odwołania między udzieleniem przez spółkę pełnomocnictwa, tj. 10 kwietnia 2014 r., a dniem rozpoczęcia zwolnienia lekarskiego tj. 18 kwietnia 2014r. Z treści art. 223 § 2 o.p. jednoznacznie wynika, że odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia stronie decyzji. Zatem ów przepis nie odbiera stronie prawa do dokonania czynności procesowej w ostatnim dniu tego terminu. Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organ odwoławczy rozważy jeszcze raz wszystkie elementy stanu faktycznego i prawnego sprawy z uwzględnieniem oceny prawnej zawartej w niniejszym wyroku. Z powyższych względów sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., w związku z naruszeniem art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 o.p. oraz 162 § 1 o.p., orzekł jak sentencji. J.B.