I SA/Łd 1221/13

Dnia 14 listopada 2013 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale I - Magdalena Sieniuć po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2013 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku M. D. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi M. D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2007 roku p o s t a n a w i a: odmówić przyznania skarżącemu – M. D. prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. M. D. złożył na urzędowym formularzu (PPF) wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2007 roku. We wniosku tym skarżący podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną M. i 10-letnim synem G. Wskazał przy tym, że z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej osiąga dochód miesięczny w wysokości około 700 zł, jego żona natomiast ponosi straty. Jednocześnie skarżący oświadczył, że jedyny majątek rodziny stanowi dom o pow. 223 m2, obciążony kredytem w wysokości ok. 520.000 zł. Podkreślił, że obecnie zaprzestał spłacania rat kredytowych ze względu na złą sytuację finansową. Dodał ponadto, że ciąży na nim obowiązek spłaty 8 kredytów bankowych w wysokości około 600.000 zł, zadłużenie w urzędzie skarbowym wynosi około 81.000 zł, w ZUS-ie około 22.000 zł. Komornicy prowadzą egzekucję. W bieżącym utrzymaniu pomagają mu rodzice. Ponadto we wniosku skarżący oświadczył, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym i rzecznikiem patentowym. Z uwagi na fakt, że zawarte w powyższym wniosku oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, zarządzeniem z dnia 24 października 2013 roku wezwano wnioskodawcę do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie dodatkowych dokumentów i informacji dotyczących jego sytuacji majątkowej, w tym do: nadesłania wyciągów z posiadanych przez niego i jego żonę rachunków bankowych (w tym rachunków związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą), z okresu ostatnich 3 miesięcy, określenia kwoty środków przeznaczanych miesięcznie na utrzymanie rodziny i podstawowe opłaty wraz z podaniem kwoty pomocy udzielanej przez rodziców, nadesłania deklaracji podatkowych wskazujących wysokość wykazanej we wniosku straty z tytułu prowadzonej przez żonę skarżącego działalności gospodarczej, z okresu ostatnich 3 miesięcy, nadesłania odpisu (kserokopii) zeznania podatkowego skarżącego i jego żony za 2012 rok, udokumentowania faktu dokonywania spłat 8 kredytów w wysokości około 600.000 zł oraz nadesłania dokumentów dotyczących spłaty pozostałych zadłużeń (wobec urzędu skarbowego i ZUS) - w terminie 7 dni, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie skarżący w drodze pisma procesowego z dnia 4 listopada 2013 roku nadesłał wymagane dokumenty i informacje dotyczące jego sytuacji majątkowej. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym uregulowana została w Rozdziale 3 Działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej jako "p.p.s.a.". Zgodnie z art. 243 § 1 tej ustawy, prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata (punkt 4 urzędowego formularza PPF), czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od oceny referendarza sądowego zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania prawa pomocy. Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że analiza materialnych i finansowych warunków życia skarżącego i jego rodziny w oparciu o znajdujące się w aktach sprawy oświadczenia i nadesłane dokumenty źródłowe dowodzi, że skarżący nie wykazał, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie mu prawa pomocy w żądanym zakresie. Przede wszystkim w niniejszej sprawie uwagę zwraca dysproporcja między wykazaną we wniosku a przedstawioną w dokumentach źródłowych kwotą dochodu. W szczególności we wniosku skarżący wskazał, że osiąga dochód z tytułu działalności gospodarczej w granicach kwoty 700 zł, a jego żona ponosi straty z tego tytułu. Tymczasem z nadesłanych dokumentów wynika, że w ramach prowadzenia działalności gospodarczej (F.H. A M. D.) w miesiącu lipcu 2013 roku skarżący osiągnął dochód w kwocie 12.655,23 zł, w sierpniu 2013 roku w kwocie 12.455,23 zł, a w miesiącu wrześniu 2013 roku dochód ten wyniósł 12.255,23 zł. Natomiast w ramach prowadzenia działalności gospodarczej wspólnie z żoną (B s.c. M.M. D.) w miesiącu lipcu 2013 roku skarżący wraz z żoną (spółka cywilna) osiągnęli dochód w kwocie 32.360,29 zł, sierpniu 2013 roku w kwocie 33.479,01 zł, a w miesiącu wrześniu tego roku dochód ten zamykał się kwotą 33.666,38 zł. Nadesłane przy tym zeznania podatkowe skarżącego i jego żony wskazują, że w 2012 rok małżonkowie osiągnęli dochód odpowiednio w kwotach: 363.046,87 zł i 227.611,27 zł. Za zasadnością wniosku nie przemawia także kwota łącznych obciążeń skarżącego (ok. 641.000 zł), gdyż miesięcznie kwota środków przeznaczanych na spłatę rat kredytowych wynosi około 4.367 zł i niewątpliwie skarżący dysponuje takim środkami. Dodatkowo podkreślenia wymaga fakt, że w utrzymaniu pomagają mu także rodzice, przeznaczając miesięcznie na ten cel kwotę około 2.000 zł. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności oraz kwotę wpisu od skargi w niniejszej sprawie (497 zł) Referendarz sądowy uznał, iż wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Skarżący nie wykazał bowiem dostatecznie, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Referendarz sądowy nie kwestionuje przy tym znacznych obciążeń spoczywających na skarżącym i jego żonie, których spłata miesięcznie zamyka się kwotą kilku tysięcy złotych. Nie może jednak budzić wątpliwości, że tak wysokie wydatki i koszty są w stanie – bez znacznych opóźnień, które z dokumentów zasadniczo nie wynikają - ponosić wyłącznie osoby, których dochody przekraczają te wydatki. Zasady doświadczenia życiowego pozwalają postawić również tezę, że uzyskanie kredytu w wysokości 207.460 zł (umowa z dnia 25.06.2007 r.), a następnie czterech kolejnych (wszystkie umowy z dnia 21.04.2010 r.) na kwoty kilkudziesięciu tysięcy złotych (tj. 200.000 zł, 100.000 zł, 200.000 zł, 50.000 zł), jest dostępne tylko dla osób posiadających płynność finansową i wysokie dochody. Łączna zatem kwota udzielonych kredytów w wysokości przekraczającej kwotę 500.000 zł oraz brak przedstawienia dokumentów wskazujących na utratę płynności finansowej podatnika nie pozwala uznać za wiarygodne oświadczeń skarżącego dotyczących rzeczywistej wysokości dochodu, z którego wydatki z tytułu tychże obciążeń kredytowych i pozostałych miałby być pokrywane. Oceny tej nie zmienia także wykazana kwota pozostałych obciążeń wobec urzędu skarbowego i Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Ponadto nie kwestionując znacznych wydatków skarżącego należy także wskazać, że koszty sądowe – jak wynika z orzecznictwa – nie mogą być stawiane w ostatniej kolejności ich zaspokojenia (vide: postanowienia NSA z 18.02.3010 r., I FZ 447/09 oraz z 6.11.2009 r., II OZ 971/09, opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Strona ma obowiązek podjąć starania o ich wygospodarowanie, a dopiero brak takiej możliwości uzasadnia uwzględnienie wniosku o prawo pomocy. Tym bardziej, że instytucja ta, będąca wyjątkiem od zasady odpłatności postępowania sądowego, powinna umożliwiać dostęp do sądu przede wszystkim podmiotom znajdującym się w wyjątkowo trudnej sytuacji materialnej, do których, zdaniem Referendarza sądowego, skarżący nie należy. W tych okolicznościach nie było możliwe uznanie, aby skarżący nie był w stanie uiścić jakichkolwiek kosztów postępowania w niniejszej sprawie, a jedynie wystąpienie tej przesłanki uzasadniałoby przyznanie skarżącemu prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 2 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. AK.