I SA/Łd 1261/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Sędzia WSA Cezary Koziński po rozpoznaniu w dniu 25 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku skarżących o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z 22 stycznia 2014 r. w sprawie ze skargi J. Ł. i Ł. Ł. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2010 r. postanawia: odmówić przywrócenia terminu. Wyrokiem z 22 stycznia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę J. Ł. i Ł. Ł. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z [...] r. w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2010 r. Powyższy wyrok został wydany po przeprowadzeniu rozprawy, na której w imieniu skarżących nikt się nie stawił, mimo prawidłowego powiadomienia o jej terminie. Wnioskiem z 14 lutego 2014 r. skarżący zażądali sporządzenia uzasadnienia powyższego wyroku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z 24 lutego 2014 r., sygn. akt I SA/Łd 1261/13, odmówił uwzględnienia tego wniosku przyjmując, że żądanie skarżących było spóźnione. W uzasadnieniu sąd wskazał, że wprawdzie 22 stycznia 2014 r., nadano na poczcie wniosek o uzasadnienie wyroku, jednak wniosek ten okazał się nieskuteczny, ponieważ pochodził od osoby nieuprawnionej do reprezentowania skarżących przed sądem administracyjnym, a tym samym – nie mógł wywołać skutków procesowych. Po otrzymaniu powyższego postanowienia skarżący 7 marca 2014 r. złożyli zażalenie i jednocześnie zażądali przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W piśmie zawierającym zażalenie i wniosek stwierdzili, że ich pełnomocnikiem była G. J., odpowiedzialna za sprawy podatkowe prowadzonej przez nich firmy. Osoba ta nie była jednak profesjonalnym pełnomocnikiem, a zatem nie mogła reprezentować skarżących w postępowaniu sądowym. Sąd – mimo posiadanej wiedzy o braku należytego umocowania dla niej – nie powiadomił skarżących o tym fakcie i kierował korespondencję sądową na adres G. J.. W ten sposób naruszył spoczywający na nim obowiązek udzielania stronom występującym bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczeń o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 30 maja 2014 r., sygn. akt II FZ 569/14 oddalił zażalenie na postanowienie sądu pierwszej instancji z 24 lutego 2014 r. o odmowie sporządzenia uzasadnienia. W motywach tego rozstrzygnięcia NSA wskazał między innymi, że nie podziela zarzutów co do naruszenia przez sąd pierwszej instancji obowiązków informacyjnych wobec skarżących. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie przypomnieć należy, że przedmiotem rozstrzygnięcia sądu jest obecnie wniosek skarżących z 7 marca 2014 r. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku sądu z 22 stycznia 2014 r. Kwestie związane z przywróceniem terminu reguluje art. 86 i następne ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). Stosownie do treści art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Przywrócenie terminu uzależnione jest od kumulatywnego wystąpienia czterech przesłanek określonych w art. 87 § 1-4 p.p.s.a. Sąd postanowi o przywróceniu terminu gdy strona: (1) złoży wniosek o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, (2) uprawdopodobni okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu, (3) wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wniesie za pośrednictwem organu, którego działanie jest przedmiotem skargi, (4) równocześnie z wnioskiem o przywrócenie terminu dokona czynności, której nie dokonała w terminie. Ponadto zgodnie z art. 86 § 2 p.p.s.a. przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, jeśli uchybienie terminu nie powoduje dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego. W orzecznictwie przyjmuje się jednolicie, że przywrócenia terminu może domagać się strona, która jest w stanie uprawdopodobnić, że nie dokonała czynności w terminie ze względu na wystąpienie okoliczności od niej niezależnych, którym, pomimo dołożenia należytej staranności, nie była w stanie przeciwdziałać (por. postanowienie NSA z 25 maja 2004 r., FZ 63/04, LexPolonica). Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się między innymi: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (por. postanowienie NSA z 10 września 2010 r., II OZ 849/10, dostępne: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/ – dalej: CBOSA). Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu nie zalicza się natomiast między innymi braku odpowiedniej wiedzy prawniczej (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod redakcją R. Hausera i M. Wierzbowskiego, C. H. Beck 2011, str. 416). W niniejszej sprawie skarżący, jako przyczynę uchybienia terminu, podali brak informacji ze strony sądu o tym, że reprezentująca ich G. J. nie jest osobą upoważnioną do występowania w postępowaniu przed sądem administracyjnym w charakterze pełnomocnika. Ocena tego argumentu wymaga przypomnienia, że do chwili wydania wyroku skarżący występowali przed sądem samodzielnie (to jest: złożyli skargę, a następnie w kolejnym piśmie określili wartość przedmiotu zaskarżenia). W skardze podali wprawdzie adres do doręczeń (miejsce prowadzenia działalności przez G. J.), jednak wskazanie innego niż adres zamieszkania miejsca, w którym podejmowana będzie korespondencja sądowa nie oznacza, że skarżący nie występują samodzielnie przed sądem ani też, że udzielają pełnomocnictwa procesowego osobie, której adres wskazali. Wskazując zatem adres do doręczeń nie ustanowili G. J. pełnomocnikiem, z czego niewątpliwie zdawali sobie sprawę, skoro (w reakcji na wezwanie sądu) samodzielnie podali wartość przedmiotu zaskarżenia. Również Sąd na żadnym etapie postępowania nie traktował G. J. jako pełnomocnika strony; wszystkie pisma sądowe (wezwanie do wskazania wartości przedmiotu zaskarżenia, wezwanie do uiszczenia wpisu, zawiadomienie o terminie rozprawy), były kierowane wyłącznie do skarżących (na wskazany przez nich adres do doręczeń). Każde z pism sądowych było prawidłowo doręczone, a skarżący, zobowiązani do dokonania określonych czynności (podanie wartości przedmiotu zaskarżenia, uiszczenie wpisu od skargi), wywiązywali się w terminie z ciążących na nich obowiązków. Również o terminie rozprawy skarżący zostali powiadomieni prawidłowo. W pouczeniu załączonym do zawiadomienia o rozprawie zostali szczegółowo pouczeni o skutkach niestawiennictwa, w tym o konieczności złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku oddalającego skargę, jako warunku uzyskania uzasadnienia oraz zaskarżenia orzeczenia sądu pierwszej instancji. W rzeczywistości udział G. J. w postępowaniu ograniczył się zatem do złożenia (w dniu rozprawy) wniosku o uzasadnienie wydanego w sprawie wyroku. Było to pierwsze pismo w toku postępowania przed sądem, które zostało przez nią sporządzone. W konsekwencji sąd wezwał ją do wykazania umocowania do reprezentowania skarżących, a w dalszej kolejności do wykazania, że posiada uprawnienia do bycia pełnomocnikiem w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Ostatecznie jednak G. J. nie potrafiła wykazać swego umocowania do występowania w imieniu skarżących przed sądem administracyjnym. Na żadnym zatem etapie postępowania nie występowała w roli ich pełnomocnika. W ocenie sądu, posłużenie się osobą, która nie może być pełnomocnikiem w postępowaniu przed sądem administracyjnym, na etapie składania wniosku o sporządzenie uzasadnienia wydanego w sprawie wyroku, w sytuacji gdy w toku całego postępowania poprzedzającego wyrok skarżący występowali samodzielnie, nie jest okolicznością świadczącą o braku winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie tego wyroku. Brak wiedzy skarżących odnośnie tego, kto może być pełnomocnikiem przed sądem administracyjnym, nie jest okolicznością niezależną od skarżących, której, pomimo dołożenia należytej staranności, nie byli w stanie przeciwdziałać. Błędne przekonanie skarżących, że G. J. może jako ich pełnomocnik, złożyć wniosek o uzasadnienie wyroku, nie uzasadnia zatem przywrócenia terminu do złożenia tego wniosku. Reasumując przyjąć należy, że skarżący nie uprawdopodobnili braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wydanego w sprawie wyroku z 22 stycznia 2014 r. W tej sytuacji rozpoznawany wniosek o przywrócenie terminu okazał się bezzasadny. Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji. E.B.