I SA/Łd 132/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA P. Janicki (spr.), Sędziowie NSA J. Brolik, P. Kiss, Protokolant T. Naraziński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 kwietnia 2005 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie ustalenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1996 rok z nieujawnionych źródeł przychodu 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. na rzecz strony skarżącej kwotę 2.891 (dwa tysiące osiemset dziewięćdziesiąt jeden) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I S.A./Łd 132/05 Uzasadnienie Wyrokiem z dnia 7 kwietnia 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w sprawie o sygn. akt I SA/Łd 349/03 uchylił decyzję Izby Skarbowej z dnia [...], utrzymującą w mocy decyzję organu pierwszej instancji, dotyczącą ustalenia M. P. zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1996 rok od przychodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych. Organy podatkowe ustalając stan faktyczny oparły się głównie na dowodach z dokumentu; skarżąca zaś konsekwentnie odmawiała złożenia wyjaśnień w toku postępowania podatkowego. Sąd co do zasady podzielił stanowisko organów podatkowych, zgodnie z którym poniesione przez skarżącą w 1996 roku wydatki nie znaj duj ą pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów, jednakże wskazał, że organ odwoławczy niedostatecznie wyjaśnił kwestię wielkości dochodów uzyskanych przez skarżącą w 1996 roku. Sąd zauważył, że organy przyjęły, że uzyskane przez skarżącą w dniach 2 czerwca i 4 sierpnia 1996 roku darowizny weszły do majątku wspólnego skarżącej i jej małżonka. Tymczasem darowizny te przeznaczona były na rozwój działalności gospodarczej prowadzonej jedynie przez skarżącą. Okoliczność ta oraz analiza dokumentów przedstawionych przez skarżącą świadczyły o tym, że darowizny weszły do majątku odrębnego M. P.. Uwzględniając tę okoliczność. Sąd uznał za błędny pogląd organów podatkowych o równości dochodów małżonków i nakazał organom podatkowym ponownie rozpatrującym sprawę prawidłowe dokonanie ustaleń w tym zakresie. W następstwie wyroku Sądu Izba Skarbowa w Ł. decyzją z dnia [...] utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji - Pierwszego Urzędu Skarbowego Ł. – G. z dnia [...], w której ustalono skarżącej zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1996 rok. W uzasadnieniu wskazano, że po stronie wydatków przyjęto m. in. zakup środków trwałych w wysokości 12 tysięcy złotych, dokonany ze środków pochodzących z majątku odrębnego, powstałego z otrzymanych darowizn. Wymieniona kwota 12 tysięcy złotych wyczerpywała w całości przedmiot darowizny, wskazany w umowach. Jednocześnie organ odwoławczy w prowadzonym postępowaniu nie zastosował się do dyspozycji art. 200 § l ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 roku. Nr 8, póz. 60), który przewiduje obligatoryjny etap każdego postępowania podatkowego w postaci wyznaczenia stronie siedmiodniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. W skardze z dnia 4 stycznia 2005 roku do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zawarto wniosek o uchylenie w. w. decyzji podnosząc zarzuty naruszenia prawa materialnego (poszczególnych przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych) oraz szeregu norm dotyczących postępowania podatkowego, w szczególności art. 200 § l ustawy Ordynacja podatkowa poprzez uniemożliwienie skarżącej złożenia wyjaśnień i ustosunkowania się do ustaleń organu podatkowego. W uzasadnieniu wskazano, że organ bezzasadnie zaliczył kwotę 12 tysięcy złotych uzyskaną przez skarżącą w drodze darowizny do wydatków związanych z zakupem środków trwałych i zmienił tym samym wielkość wydatków poniesionych prze skarżącą. Zdaniem skarżącej zmianie winna ulec ustalona wielkość dochodów, bowiem zaliczone darowizny były przychodem skarżącej w całości, a nie w połowie. Nadto, skarżąca wskazała, że wprawdzie przekazane darowizny były przeznaczone na rozwój działalności gospodarczej, jednak nie tylko na zakup środków trwałych, ale też na inwestycje związane z wykończeniem i adaptacją budynku w Ł. przy ulicy A 98, w którym mieściło się przedsiębiorstwo prowadzone przez skarżącą. Nadto skarżąca zakwestionowała zaliczenie do źródeł finansowania odpisów amortyzacyjnych. Wskazała, że mimo zmiany wysokości wydatków przyjętych na zakup środków trwałych w stosunku do poprzedniej decyzji, po stronie dochodowej wskazano tę samą kwotę. Zdaniem skarżącej błędny jest sposób wyliczenia wysokości jej dochodów i przyjęcie w takiej samej wysokości dochodów jej małżonka; organ nie wskazał sposobu dokonywanych wyliczeń, a jedynie bez przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego przyjął inną strukturę wydatków skarżącej. Skarżąca stanęła na stanowisku, zgodnie z którym organ nie zastosował się do wskazówek Sądu i nie wyjaśnił należycie stanu faktycznego w sprawie oraz pozbawił j ą możliwości ustosunkowania się do przyjętego przezeń poglądu na sprawę. W odpowiedzi na skargę z dnia 31 stycznia 2005 roku Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wniósł ojej oddalenie podnosząc, że organ uwzględnił po stronie przychodów skarżącej darowizny w pełnej wysokości i fakt przeznaczenia ich na rozwój prowadzonej działalności gospodarczej. Przyjęto nadto udział skarżącej w połowie w przychodach z majątku wspólnego oraz po stronie wydatków - udział skarżącej również w połowie w wydatkach poniesionych wraz z mężem i finansowanych z majątku wspólnego. Nadto ustalono, że wydatki związane z działalnością gospodarczą w postaci zakupu środków trwałych, pokryte zostały z majątku odrębnego skarżącej (w wysokości 12 tysięcy złotych). Zdaniem organu materiał dowodowy w sprawie został prawidłowo zgromadzony; wskazano, że organ zarówno pierwszej jak i drugiej instancji umożliwił skarżącej zapoznanie się zebranym materiałem dowodowym, z czego skarżąca nie skorzystała. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, póz. 1270 ze zmianami) ocena prawna i wskazania co do dalszego toku postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą sąd i organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. Powyższy przepis odnieść należy do wyroku WSA w Łodzi z dnia 7 kwietnia 2004r. sygn. akt I S.A./Łd 349/03, w którym sąd wskazał, iż organ odwoławczy niedostatecznie dokładnie wyjaśnił wielkość dochodu uzyskanego w 1996r. przez skarżącą! wywiódł, że darowizny od rodziców skarżącej otrzymane w dniach 2 czerwca i 4 sierpnia 1996r. weszły w całości do majątku odrębnego skarżącej. Co za tym idzie sąd zdyskwalifikował kluczową tezę organów podatkowych, iż dochody małżonków P. w roku 1996 były równe. Tylko zaś przy takim założeniu uprawnione było stwierdzenie, że wielkość zobowiązania podatkowego każdego z małżonków P., jak i w konsekwencji podatku od dochodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach, była taka sama. W odmiennym przypadku wartości te muszą różnić się, gdyż różna jest wielkość dochodów pochodzących z ujawnionych źródeł. Przechodząc do wywodów zaprezentowanych w zaskarżonej decyzji podnieść należy, iż dowolne, bo nie poparte żadnymi dowodami ujawnionymi w sprawie jest twierdzenie organu II instancji, iż darowizny w kwocie łącznej 12.000 zł skarżąca przeznaczyła na zakup środków trwałych w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. W istocie bowiem w sprawie ustalono jedynie to, że darczyńcy przeznaczyli kwoty wynikające z umów "na rozwój prowadzonej przez córkę działalności gospodarczej" Jednak nie oznacza to bynajmniej, że za środki z darowizn zakupiono środki trwałe. Równie dobrze mogły to być jakiekolwiek inne wydatki związane z prowadzoną działalnością. Poza tym, mimo zastrzeżeń wyrażonych w treści skargi, wbrew woli darczyńców kwoty te mogły przecież zostać przeznaczone na inny cel. Ustaleniu rzeczywistego przeznaczenia przedmiotowych środków nie sprzyja stanowisko podatniczki o nieskładaniu wyjaśnień w toku dotychczasowego postępowania. Jednak okoliczność ta nie zwalnia organów podatkowych z obowiązku ustalenia prawdy obiektywnej. Nie upoważnia ona także tychże organów do budowania dowolnych tez i przypisywania przedmiotowych kwot do określonej grupy poniesionych wydatków. Z braku możliwości dokonania uprawnionego przypisania organ podatkowy musi poprzestać na stwierdzeniu, że kwota 12.000 zł otrzymana w roku 1996 zwiększyła wielkość dochodów skarżącej, co w sposób oczywisty wpływa na wielkość ustalonego podatku od dochodów z nieujawnionych źródeł. Po wtóre, podniesiona wyżej okoliczność nakazuje traktować szczególnie rygorystycznie naruszenie przez organ II instancji w toku ponowionego postępowania art. 200 par. l ordynacji podatkowej. Działanie tego przepisu nie jest wyłączone w sytuacji procesowej zaistniałej w rozpoznawanej sprawie. Co równie istotne, nie jest wykluczone, że zastosowanie wymienionego przepisu pozwoliłoby na wyjaśnienie celu, na jaki zostały przeznaczone środki pochodzące z przedmiotowych darowizn. W tej sytuacji uprawniony jest wniosek, że stwierdzone powyżej naruszenia przepisów postępowania mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stąd też na podstawie art. 145 par. l pkt l litera c i art. 200 cytowanej wyżej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. zasadnym stało się uchylenie zaskarżonej decyzji.