I SA/Łd 1324/12

Dnia 23 lipca 2013 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale I - Magdalena Sieniuć po rozpoznaniu w dniu 23 lipca 2013 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku G. S. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi G. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie określenia straty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2010 rok p o s t a n a w i a: odmówić przyznania skarżącemu – G. S. prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Wyrokiem z dnia 19 marca 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę G.S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] w przedmiocie określenia straty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2010 rok. Nie zgadzając się z powyższym wyrokiem, skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika w osobie doradcy podatkowego, wniósł skargę kasacyjną, a następnie wezwany do uiszczenia wpisu od tej skargi w kwocie 250 zł pismem z dnia 10 czerwca 2013 roku wystąpił o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W złożonym następnie, na wezwanie Przewodniczącego Wydziału, urzędowym formularzu (PPF) skarżący oświadczył, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną B., 14-letnim synem W. i 19-letnim synem F. Majątek rodziny stanowią nieruchomości w postaci domu o pow. 134 m2 i mieszkania o pow. 48,9 m2 w P. oraz czterech działek: o pow. ok. 1,2 ha (K.) o pow. 1.700 m2 (Ś.), o pow. 300 m2 (J.), o pow. 600 m2 (Ż.), a ponadto samochód Suzuki Ignis z 2007 roku. Jednocześnie skarżący oświadczył, że jego dochód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej za okres od stycznia do maja 2013 roku wyniósł 176.724,06 zł i został w całości przeznaczony na straty z lat 2009-2010. Jego żona uzyskuje zaś dochód z tytułu umowy o pracę w wysokości 1.758,47 zł. Skarżący podkreślił przy tym, że ciąży na nim obowiązek spłaty dwóch kredytów: hipotecznego na kwotę ok. 70.000 zł, obrotowego w wysokości ok. 250.000 zł. Ponadto spoczywa na nim także obowiązek spłaty obciążeń z tytułu niezapłaconych faktur w wysokości ok. 110.000 zł. Uzasadniając powyższy wniosek skarżący podniósł, że posiadany przez niego majątek nie może być spieniężony, co powoduje, iż nie posiada środków do życia. W związku z tym nie jest w stanie ponieść opłat sądowych w niniejszej sprawie. Z uwagi na fakt, że zawarte w tym formularzu oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, Referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 2 lipca 2013 roku wezwał pełnomocnika skarżącego do złożenia przez wnioskodawcę dodatkowych dokumentów i informacji dotyczących jego sytuacji majątkowej, w tym do: złożenia deklaracji podatkowych dotyczących prowadzonej działalności gospodarczej z okresu ostatnich 3 miesięcy, wyjaśnienia przyczyny braku zatrudnienia pełnoletniego syna F. i braku osiągania przez niego dochodu, nadesłania wyciągów z posiadanych przez skarżącego i jego żonę rachunków bankowych, w tym rachunków związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą z okresu ostatnich 3 miesięcy, podania kwoty wydatków przeznaczanych miesięcznie na utrzymanie rodziny i podstawowe opłaty, przedstawienia kserokopii umów kredytowych wskazanych we wniosku o przyznanie prawa pomocy, wyjaśnienie kwestii posiadania"niezapłaconych faktur" na kwotę wskazaną we wniosku oraz przedstawienia odpisu (kserokopii) zeznania podatkowego skarżącego i jego żony za 2012 rok, w terminie 7 dni, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący w drodze pisma z dnia 15 lipca 2013 roku poinformował, że nie składa obecnie deklaracji podatkowych. Rozlicza się w formie podatku liniowego opłacanego ryczałtem. Jego syn F. w maju 2013 roku zdał maturę i złożył podanie o przyjęcie na studia wyższe. Jest zatem osobą uczącą się. Skarżący wskazał, że posiada konto w A (obecnie B). Jest ono zablokowane z powodu zadłużenia. Dodał, że jako osoba fizyczna posiada konto bankowe w C oraz D Bank, są one zablokowane z powodu zadłużenia. Widnieje na nich kwota 0 zł. Z tego powodu nie są przesyłane wyciągi. Jednocześnie skarżący wskazał, że opłaty za czynsz, wodę, energię elektryczną i gaz łącznie wynoszą 757,01 zł miesięcznie. Wyjaśnił przy tym, że w D zostało mu do spłacenia niecałe 70.000 zł, natomiast w A Bank kwota ok. 250.000 zł. Podkreślił, że nie zapłacił podwykonawcom faktur sprzed kilku lat na kwotę ok. 100.000 zł. Do pisma załączył wynik działalności za miesiąc maj, wyciąg z księgi przychodów i rozchodów oraz kserokopie zeznań podatkowych za 2012 rok. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym uregulowana została w Rozdziale 3 Działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej jako "p.p.s.a.". Zgodnie z art. 243 § 1 tej ustawy, prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (punkt 4 formularza wniosku), czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od oceny referendarza sądowego zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania prawa pomocy. Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że analiza materialnych i finansowych warunków życia skarżącego i jego rodziny w oparciu o znajdujące się w aktach sprawy oświadczenia i nadesłane dokumenty źródłowe, wskazuje, że skarżący nie wykazał, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie mu prawa pomocy w żądanym zakresie. Przede wszystkim w niniejszej sprawie uwagę zwraca dysproporcja między deklarowanymi wydatkami skarżącego a deklarowanym dochodem rodziny. W szczególności z oświadczeń skarżącego wynika, że jego dochód za okres od stycznia do maja 2013 roku wynosił 176.724,06 zł i został przeznaczony na pokrycie strat z lat 2009-2010. Miesięczny dochód jego żony zamyka się natomiast kwotą 1.758,47 zł netto. Przy czym obciążenia budżetu rodziny już choćby z tytułu opłat stałych opiewają na kwotę ok. 757 zł, z pewnością rodzina ponosi również wydatki na zakup żywności, których skarżący nie sprecyzował. Dodatkowo skarżący spłaca także raty kredytowe z tytułu kredytu hipotecznego i obrotowego odpowiednio na kwoty: 70.000 zł i 250.000 zł, systematycznie także, jak podaje, spłaca zobowiązania związane z niezapłaconymi fakturami na kwotę ok. 100.000 zł. Z nadesłanych dokumentów nie wynika przy tym, aby skarżący powoływał się na trudności związane ze spłatą tak kształtujących się obciążeń, niewątpliwie przekraczających kwotę wykazanego dochodu rodziny. Jednocześnie za uwzględnieniem wniosku nie przemawiają także posiadane przez skarżącego składniki majątkowe w postaci licznych nieruchomości w postaci domu o pow. 134 m2 i mieszkania o pow. 48,9 m2 w P. oraz czterech działek: o pow. ok. 1,2 ha (K.) o pow. 1.700 m2 (Ś.), o pow. 300 m2 (J.), o pow. 600 m2 (Ż.). Nie ulega bowiem najmniejszej wątpliwości, że wobec wskazanych składników majątkowych (nieruchomości) skarżący i jego żona posiadają obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych, choćby poprzez zawarcie umów najmu bądź zaciągnięcie niezbędnych kredytów bankowych, dla których ów majątek mógłby zostać wykorzystany jako zabezpieczenie (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2006, s. 507 oraz postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 października 2004 r., FZ 454/04). Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, Referendarz sądowy uznał, iż wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Skarżący nie wykazał bowiem dostatecznie, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Referendarz sądowy nie kwestionuje przy tym znacznych obciążeń spoczywających na skarżącym i jego żonie, których spłata miesięcznie zamyka się znaczną kwotą. Nie może jednak budzić wątpliwości, że wysokie wydatki i koszty są w stanie – bez znacznych opóźnień, które z dokumentów nie wynikają - ponosić wyłącznie osoby, których dochody przekraczają te wydatki. Zasady doświadczenia życiowego pozwalają postawić również tezę, że uzyskanie kredytu w wysokości 70.000 zł oraz w wysokości 250.000 zł jest dostępne tylko dla osób posiadających płynność finansową i stosowne dochody. Łączna zatem kwota udzielonych kredytów w wysokości 320.000 zł oraz brak przedstawienia dokumentów wskazujących na utratę płynności finansowej podatnika i na zaleganie w spłatach kredytów oraz uiszczaniu pozostałych opłat nie pozwala uznać za wiarygodne oświadczeń skarżącego dotyczących rzeczywistej wysokości dochodu, z którego wydatki z tytułu tychże obciążeń kredytowych i stałych miałby być pokrywane. Dodatkowo w tym względzie podnieść należy, że skarżący występował już uprzednio z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, który następnie cofnął (po wezwaniu do złożenia dodatkowych wyjaśnień i informacji dotyczących jego sytuacji majątkowej), znajdując przy tym środki na uiszczenie wpisu od skargi w kwocie 500 zł. Ponadto nie kwestionując znacznych wydatków skarżącego należy także wskazać, że koszty sądowe – jak wynika z orzecznictwa – nie mogą być stawiane w ostatniej kolejności ich zaspokojenia (vide: postanowienia NSA z 18.02.3010 r., I FZ 447/09 oraz z 6.11.2009 r., II OZ 971/09, opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Strona ma obowiązek podjąć starania o ich wygospodarowanie, a dopiero brak takiej możliwości uzasadnia uwzględnienie wniosku o prawo pomocy. Tym bardziej, że instytucja ta, będąca wyjątkiem od zasady odpłatności postępowania sądowego, powinna umożliwiać dostęp do sądu przede wszystkim podmiotom znajdującym się w wyjątkowo trudnej sytuacji materialnej, do których, zdaniem Referendarza sądowego, skarżący nie należy. W tych okolicznościach nie było możliwe uznanie, aby skarżący nie był w stanie uiścić pełnych kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, zwłaszcza, że wpis od wniesionej skargi kasacyjnej wynosi 250 zł. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. (MSi)