I SA/Łd 142/16

Dnia 19 października 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Bogusław Klimowicz Sędziowie: Sędzia NSA Wiktor Jarzębowski (spr.) Sędzia WSA Tomasz Adamczyk po rozpoznaniu w dniu 19 października 2017 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku A. M. o wyłączenie sędziego WSA Pawła Kowalskiego od orzekania w sprawie o sygn. akt I SA/Łd 142/16 w sprawie ze skargi A. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. (obecnie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł.) z dnia [...] roku nr [...] [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej określającej zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999 rok postanawia: oddalić wniosek. A. M. zaskarżył decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z [...] r., którą organ utrzymał w mocy własną decyzję z [...] r. o odmowie uchylenia decyzji ostatecznej tegoż organu z [...] r. w przedmiocie określenia A. M. zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999 rok. Pismem złożonym na rozprawie w dniu 5 października 2017 r. skarżący, w trybie art. 20 § 1, w zw. z art. 21, art. 18 § 1 pkt 6 i 6a i § 3 art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), wniósł o wyłączenie sędziego WSA Pawła Kowalskiego w sprawie sygn. akt SA/Łd 142/16 wskazując na fakt, że wymieniony sędzia orzekał w sprawach oznaczonych sygn. akt: l SA/Łd 354/11, l SA/Łd 1906/06, l SA/Łd 796/06, l SA/Łd 1173/09, l SA/Łd 900/06 i l SA/Łd 831/06 i jego udział w rozprawie sygn. akt l SA/Łd 142/16, dotyczącej postępowania wznowieniowego sprowadzającego się do powtórnej oceny istotnej części postępowania podatkowego skutkować będzie zastosowaniem art. 271 pkt 1, art. 183 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Zdaniem skarżącego udział sędziego WSA Pawła Kowalskiego w sprawie o sygn. akt I SA/Łd 142/16 w sposób rażący narusza art. 21, wz. z art. 18 § 1 pkt 6 i 6a, § 3, art. 271 pkt 1 P.p.s.a., art 183 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Aktualnie rozpoznawana sprawa jest, zdaniem skarżącego w istotnej części kontynuacją postępowania ze skargi A. M. w sprawie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji o zabezpieczeniu na majątku należności pieniężnych rozstrzyganej przez sędziego WSA Pawła Kowalskiego w sprawie oznaczonej sygn. akt l SA/Łd 354/11. Skarżący zarzucił, że orzekając w tej sprawie sędzia pominął fakt, iż nie zostało wydane postanowienie o wszczęciu postępowania przez co Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. pominął rażące naruszenie art. 165 § 2 wz. z art. 216 § 1 i art. 207 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 749 z późn. zm.) albowiem nie doszło do wszczęcia postępowania zabezpieczającego. Decyzja o zabezpieczeniu dotknięta jest wadą nieważności, wobec rażącego naruszenia prawa już w chwili jej wydania. Nie zauważono naruszenia art. 33 § 4 pkt. 2 O.p. a także art. 17 ustawy z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw, poprzez jego niezastosowanie. Stanowi on, że w przypadku zabezpieczenia przybliżoną wysokość zobowiązania podatkowego określa się z wykluczeniem kwoty odsetek za zwłokę należnych od tego zobowiązania. Nie dostrzeżono naruszenia art. 137 § 1 i § 3, § 4, art. 145 § 1, art. 148, art. 152 § 1, 2 O.p. oraz art. 32, art. 33 § 1, § 3, art. 39, art. 40 § 1 i § 2 K.p.a. przy doręczeniu decyzji o zabezpieczeniu. Skarżący podniósł, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach sygn. akt: II FSK 2059/10 i II FSK 2060/10 (sprawy ze skarg kasacyjnych A. M.) zauważył, że w tejże sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dokonał oceny innych faktów. M.in. stwierdził, iż: "Natomiast to, że J. M. istotnie decyzję tę doręczono w dniu [...] r. nie ma żadnego wpływu na bieg terminu złożenia odwołania przez zobowiązanego. Wprawdzie małżonkowie M. byli jedną stroną postępowania (art. 133 § 3 w zw. z art. 92 § 3 O.p.) i każdy z nich jest uprawniony do działania w imieniu obojga, to jednak ta sytuacja prawna nie odnosi się do tego stanu faktycznego, skoro pismo doręczające decyzję o zabezpieczeniu i zarządzenie zabezpieczenia było adresowane tylko do zobowiązanego A. M..". W konsekwencji uszło uwadze sądu, iż decyzja o zabezpieczeniu nigdy nie została wprowadzona do obrotu prawnego. Sąd mimo, iż stwierdził fakt uchybienia terminowi do złożenia odwołania, w dalszych rozważaniach akceptuje postanowienie organu podatkowego o umorzeniu postępowania jako bezprzedmiotowego. Skarżący zarzucił ponadto, że w wydanych orzeczeniach dotyczących akcjonariuszy z transzy pracowniczej A Banku w W. S.A., tożsamych co do meritum o sygn. akt: l SA/Łd 1906/06, l SA/Łd 796/06, l SA/Łd 1173/09, l SA/Łd 900/06 i l SA/Łd 831/06 sędzia WSA Paweł Kowalski jawnie pomija, kontestuje treść ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych (Dz. U. 2005 r. Nr 184, poz. 1539 z późn, zm.). Zamiast porównywać treść decyzji organu administracji z ww. wzorcem ustawowym, samodzielnie usiłuje kompilować definicję oferty publicznej na podstawie ustawy o obrocie publicznym. Uznaje za skuteczne zajęcie zabezpieczające dokonane na podstawie nie wprowadzonej do obrotu prawnego decyzji o zabezpieczeniu. Także wyrokuje o przerwaniu biegu przedawnienia na podstawie zajęcia egzekucyjnego, o którym nie zawiadomiono podatnika w ustawowym terminie. Zdaniem skarżącego tożsamości przedmiotowa rozstrzyganej w obecnym postępowaniu skargi i ww. spraw oraz czynny udział w tych postępowaniach sędziego WSA Pawła Kowalskiego skutkuje koniecznością zastosowania art. 20 § 1, wz. z art. 18 § 1 pkt 6, 6a; § 3 P.p.s.a. Niezależnie od ww. przyczyn także przegląd innych orzeczeń sędziego WSA Pawła Kowalskiego zapadłych wobec skarżących oraz pozostałych akcjonariuszy z transzy pracowniczej A Banku wprost wskazuje na występowanie obiektywnych dowodów na celowe i świadome lekceważenie nie tylko ustaw ale konstytucyjnych obowiązków Sądu, orzekaniu na niekorzyść podatników, pomijaniu wad konstytutywnych postępowania administracyjnego, co sprowadza się wprost do działań contre legem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Wniosek jest niezasadny. Tytułem wstępu należy zauważyć, że jest to kolejny wniosek skarżącego o wyłączenie sędziego zgłoszony w rozpoznawanej sprawie. W dniu 31 maja 2016 r. skarżący złożył wniosek o wyłączenie sędziego WSA Joanny Grzegorczyk-Drozdy. Postanowieniem z dnia 15 czerwca 2016 r. WSA w Łodzi oddalił ów wniosek, zaś postanowieniem z dnia 24 listopada 2016 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżącego na postanowienie tutejszego sądu (sygn. akt II FZ 777/16). Podczas kolejnej rozprawy w dniu 11 stycznia 2017 r. skarżący złożył wniosek o wyłączenie sędziego NSA Pawła Janickiego. Postanowieniem z dnia 24 stycznia 2017 r. WSA w Łodzi oddalił wniosek. Po rozpoznaniu zażalenia Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 25 maja 2017 r. (sygn. akt II FZ 177/17) oddalił zażalenie na powyższe postanowienie. W dniu 5 października 2017 r. podczas rozprawy skarżący, po raz drugi zgłosił wniosek o wyłączenie sędziego NSA Pawła Janickiego, który sąd odrzucił (postanowienie z dnia 5 października 2017 r. – karta 194 akt). Równocześnie skarżący złożył wniosek o wyłączenie sędziego WSA Pawła Kowalskiego. Stosownie do art. 18 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), powoływanej dalej w skrócie jako: P.p.s.a., sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: 1) w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki; 2) swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia; 3) osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli; 4) w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron; 5) w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą; 6) w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator; 6a) dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie; 7) w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej. Powody wyłączenia trwają także po ustaniu uzasadniającego je małżeństwa, przysposobienia, opieki lub kurateli (art. 18 § 2 P.p.s.a.). Sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego skargą o wznowienie postępowania, nie może orzekać co do tej skargi (art. 18 § 3 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 22 § 1 P.p.s.a. o wyłączeniu sędziego rozstrzyga sąd administracyjny, w którym sprawa się toczy. Postanowienie wydaje sąd w składzie trzech sędziów, na posiedzeniu niejawnym, po złożeniu wyjaśnienia przez sędziego, którego wniosek dotyczy (art. 22 § 2 P.p.s.a.). W dniu 6 października 2017 r. sędzia WSA Paweł Kowalski złożył oświadczenie, zgodnie z którym nie są mu znane żadne okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnione wątpliwości, co do bezstronności w rozpoznawanej sprawie. Sędzia oświadczył również że nie zachodzą podstawy do wyłączenia, określone w cytowanym powyżej art. 18 P.p.s.a. Po przeanalizowaniu wniosku o wyłączenie sędziego, sąd doszedł do przekonania, że wniosek ów nie zawiera argumentów mogących stanowić podstawę do wyłączenia sędziego. Po pierwsze, nie zachodzą podstawy do wyłączenia sędziego WSA Pawła Kowalskiego, określone w art. 18 § 1 pkt 6 i 6a P.p.s.a. Sędzia Paweł Kowalski nie brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, tj. decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] r., ani decyzji poprzedzających jej wydanie. Po drugie, nie zachodzi, podniesiona we wniosku podstawa do wyłączenia sędziego, określona w art. 18 § 1 pkt 6a P.p.s.a. Przywołany przepis stanowiłby podstawę do wyłączenia sędziego WSA Pawła Kowalskiego, gdyby ów sędzia brał udział w wydaniu wyroku, w sprawie ze skargi na decyzję wydaną w postępowaniu zwyczajnym. W odniesieniu do rozpoznawanej sprawy taką decyzją wydaną postępowaniu zwyczajnym była decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. nr [...], na podstawie której Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. uchylił decyzję organu pierwszej instancji w części określającej zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 1999 ponad kwotę 119.256 zł, a w pozostałym zakresie utrzymał decyzję w mocy. Powyższa decyzja była przedmiotem kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, który w dniu 27 września 2011 r. w sprawie oznaczonej sygn. akt I SA/Łd 990/11 oddalił skargę podatnika. Na marginesie należy wskazać, że w dniu 10 grudnia 2013 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną skarżącego od ww. wyroku (wyrok NSA sygn. akt II FSK 1306/12). Należy podkreślić, że sędzia WSA Paweł Kowalski nie brał udziału w wydaniu wyroku w sprawie oznaczonej sygn. akt I SA/Łd 990/11, zatem nie jest wyłączony od rozpoznania skarg na decyzje lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty, wydane w postępowaniach administracyjnych nadzwyczajnych (np. postępowaniu wznowieniowym), dotyczących decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. w sprawie wymiaru podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 1999. Sąd nie znalazł również podstaw do wyłączenia sędziego Pawła Kowalskiego, na podstawie art. 19 P.p.s.a. Zgodnie z przywołanym przepisem, niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. W tym zakresie skarżący motywował wniosek o wyłączenie sędziego, wskazując że niniejsza sprawa jest w istotnej części kontynuacją postępowania ze skargi A. M w sprawie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji o zabezpieczeniu na majątku należności pieniężnych, rozstrzyganej przez sędziego WSA Pawła Kowalskiego w wyroku sygn. akt l SA/Łd 354/11. Sąd nie podziela tej argumentacji ponieważ nie ma żadnych obiektywnych i racjonalnych przesłanek by wątpić w bezstronność sędziego tylko dlatego, że rozstrzygał inną sprawę ze skargi tego samej strony. Tym bardziej, że przedmiot obu spraw, przepisy na podstawie których zaskarżone decyzje zostały wydane i okoliczności faktyczne będące podstawą ich wydania, są diametralnie różne, a jedynym elementem, który je łączy, jest osoba skarżącego. Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela pogląd NSA przedstawiony w (przywołanym już wcześniej) postanowieniu z dnia 25 maja 2017 r. sygn. akt II FZ 177/17, zgodnie z którym, jest sprawą naturalną, że może się zdarzyć, iż niektórzy sędziowie czasem mogą orzekać w różnych sprawach tych samych podmiotów. Ustawodawca nie uznał za stosowne tak uregulować postępowania przed sądami administracyjnymi, by uznać, że sytuacja taka nie powinna mieć miejsca, a sędziowie w przypadkach takich winni być wyłączeni od orzekania. Dodatkowo podnieść można, że racje przemawiające za takim stanowiskiem są nieprzekonywające. Brak logicznej zależności między tym, że ktoś wypowiadał się już w danej sprawie a tym, że wypowiadając się po raz kolejny będzie czynił to w sposób urągający zasadom bezstronności. Podstawą do wyłączenia sędziego nie jest również subiektywne przekonanie skarżącego, iż sędzia wydając orzeczenie w innej sprawie ze skargi skarżącego naruszył prawo, czy to przez błędną interpretację przepisów, czy też przez wadliwą (w ocenie skarżącego) ocenę określonych okoliczności faktycznych. Wniosek o wyłączenie sędziego nie służy do eliminowania wadliwych orzeczeń sądowych. Celowi temu służą środki zaskarżania orzeczeń sądowych: zażalenie i skarga kasacyjna. Na uwzględnienie nie zasługują również argumenty skarżącego, iż sędzia powinien zostać wyłączony ponieważ w innych dotyczących akcjonariuszy z transzy pracowniczej A Banku w W. S.A., tożsamych co do meritum, przedstawił określone stanowisko, niezgodne z przekonaniami skarżącego. Instytucja wyłączenia sędziego zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony jest istotną gwarancją procesową, realizującą zasadę bezstronności sędziego w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Celem omawianej instytucji jest eliminowanie okoliczności, które mogą skutkować wątpliwościami, co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy. Natomiast nie można przesłanek dotyczących wyłączenia sędziego interpretować rozszerzającego albowiem mogłoby to by być wykorzystywane, jako instrument wpływu na skład orzekający w danej sprawie. To, iż sędzia wydał już orzeczenie w jakiejś sprawie, w której przedstawił określone stanowisko, nie może rzutować na jego wyłączenie z innej, podobnej sprawy (i to niezależnie od tego, czy była to sprawa tego samego skarżącego). Przyjęcie takiego stanowiska w praktyce paraliżowałoby pracę sądów. Do rudymentów czynności podejmowanych przez sędziów w toku ich pracy należy wszak właśnie zajmowanie określonych stanowisk - w stosunku do sporów, w których dany skład jest wyznaczony do orzekania. Stwierdzić trzeba, że to przyjęcie stanowiska skarżącego godziłoby w wymóg bezstronności - gdyby wykluczać z orzekania w danych sprawach sędziów, którzy wcześniej w innej sprawie wyrazili stanowisko niekorzystne dla skarżącego, in abstracto, doszłoby do nieuzasadnionego wymogami sprawiedliwości manipulowania składem orzekającym (por. postanowienia NSA z dnia 25 maja 2017 r. sygn. akt II FZ 177/17 oraz postanowienie z dnia 15 czerwca 2016 r. sygn. akt II FZ 777/16). W tym stanie rzeczy wniosek o wyłączenie sędziego WSA Pawła Kowalskiego podlegał oddaleniu, o czym sąd orzekł na podstawie art. 22 § 1 i § 2 P.p.s.a. w związku z art. 19 i art. 18 § 1 pkt 6 i 6a P.p.s.a. A. J.