I SA/Łd 157/25
WyrokWSA w Łodzi2025-05-15
Skład orzekający: Sędzia WSA Joanna Grzegorczyk - Drozda, Sędzia WSA Paweł Kowalski, Asesor WSA Agnieszka Gortych-Ratajczyk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy nieprawomocny wyrok sądu administracyjnego uchylający decyzję podatkową, która stanowiła podstawę wydania tytułu wykonawczego i wszczęcia postępowania egzekucyjnego, powoduje nieistnienie egzekwowanego obowiązku w rozumieniu art. 33 § 2 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji?Ratio decidendi
Nieprawomocny wyrok sądu administracyjnego uchylający decyzję podatkową nie powoduje nieistnienia egzekwowanego obowiązku w rozumieniu art. 33 § 2 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Uchylona decyzja nie wywołuje skutków prawnych do chwili uprawomocnienia się wyroku, co skutkuje czasowym wstrzymaniem możliwości egzekwowania obowiązku, a nie jego definitywnym ustaniem. W związku z tym, zarzut nieistnienia obowiązku nie jest uzasadniony, a postępowanie egzekucyjne nie jest bezprzedmiotowe.Stan faktyczny
Skarżący wniósł zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej, twierdząc, że uchylenie przez WSA nieprawomocnym wyrokiem decyzji określającej zobowiązanie podatkowe stanowi podstawę do uznania nieistnienia obowiązku. Organy egzekucyjne i odwoławcze oddaliły zarzut, wskazując, że uchylona decyzja była skutecznie doręczona i weszła do obrotu prawnego w momencie wszczęcia egzekucji, a nieprawomocność wyroku nie oznacza definitywnego ustania obowiązku. Skarżący zaskarżył postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego o oddaleniu zarzutu.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Joanna Grzegorczyk - Drozda Sędziowie: Sędzia WSA Paweł Kowalski Asesor WSA Agnieszka Gortych-Ratajczyk (spr.) po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi D. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 7 stycznia 2025 r. nr 1001-IEW-3.7113.63.2024.15.U19.JZ w przedmiocie zarzutu na postępowanie egzekucyjne oddala skargę.
Postanowieniem z dnia 7 stycznia 2025 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi, po rozpatrzeniu zażalenia D. K., utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Radomsku z dnia 10 października 2024 r., oddalające zarzut nieistnienia obowiązku w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 29 września 2023 r., obejmującego zaległe zobowiązanie w podatku od towarów i usług za wrzesień 2016 r.
Jak wynika z akt sprawy Naczelnik Urzędu Skarbowego w Radomsku decyzją z dnia 11 maja 2021 r. określił podatnikowi przybliżoną kwotę zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2016 roku i zabezpieczył na majątku strony przewidywane zobowiązania. Powyższa decyzja stała się podstawą wydania w dniu 25 maja 2021 r. zarządzeń dotyczących zabezpieczenia zobowiązań za poszczególne miesiące 2016 roku.
W toku prowadzonego postępowania zabezpieczającego, Naczelnik Urzędu Skarbowego w Radomsku dokonał w dniu 11 czerwca 2021 r. oraz w dniu 30 grudnia 2021 r. zajęcia zabezpieczającego na majątku ruchomym strony, tj. samochodach osobowych Ford S-MAX i Ford Mondeo, samochodzie ciężarowym Fiat Ducato oraz naczepie ciężarowej Niewiadów.
Następnie, Naczelnik Urzędu Skarbowego w Radomsku dwiema decyzjami z dnia 1 lipca 2021 r., określił stronie zobowiązania podatkowe w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2016 roku oraz umorzył postępowanie w zakresie podatku od towarów i usług za czerwiec oraz październik 2016 r. z uwagi na bezprzedmiotowość (decyzja nr 1019-SPV.4103.37.2021.8), drugą decyzją określił podatnikowi zobowiązanie w podatku od towarów i usług za grudzień 2016 roku (1019-SPV.4103.38.2021.7).
W postępowaniu odwoławczym organ II instancji nie uwzględniwszy zarzutów i wniosków strony decyzjami z dnia 28 sierpnia 2023 r. utrzymał w mocy zaskarżone decyzje organu pierwszej instancji. Nie zgadzając się z ww. rozstrzygnięciami Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi, podatnik wniósł skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, który wyrokami z dnia 24 kwietnia 2024 r. sygn. akt I SA/Łd 810/23 oraz sygn. akt I SA/Łd 811/23, uchylił zaskarżone decyzje (odpowiednio decyzję organu odwoławczego nr 1001-IOV-3.4103.44.2021.40.U19.EK oraz decyzję nr 1001-IOV3.4103.45.2021.38.U19.EK). Następnie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi dnia 14 czerwca 2024 r. wniósł skargi kasacyjne do Naczelnego Sądu Administracyjnego na ww. wyroki. Na dzień wydania niniejszego rozstrzygnięcia postępowania sądowe nie zostały zakończone.
Decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 28 sierpnia 2023r. stanowiła podstawę wydania przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Radomsku dnia 29 września 2023 r. tytułów wykonawczych, w tym tytułu wykonawczego nr [...] obejmującego zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za wrzesień 2016 r.
Naczelnik Urzędu Skarbowego w Radomsku pismem z dnia 9 października 2023r. powiadomił stronę o przekształceniu zajęć zabezpieczających dokonanych w toku postępowania zabezpieczającego prowadzonego na podstawie zarządzeń zabezpieczenia z dnia 25 maja 2021 r. w zajęcia egzekucyjne w egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie ww. tytułów wykonawczych z dnia 29 września 2023 r. Odbiór ww. pisma oraz odpisów tytułów wykonawczych nastąpił dnia 9 października 2023 r., za pośrednictwem platformy e-Urząd Skarbowy.
Pismami z dnia 5 września 2024 r. podatnik wniósł zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie ww. tytułów wykonawczych. Pełnomocnik zarzucił naruszenie art. 33 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 2505), dalej "u.p.e.a.", poprzez prowadzenie postępowania egzekucyjnego mimo nieistnienia egzekwowanego obowiązku z uwagi na uchylenie decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 28 sierpnia 2023 r. określającej zobowiązania podatkowe w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia do listopada 2016 r. przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 24 kwietnia 2024 r. sygn. akt I SA/Łd 810/23. Zdaniem pełnomocnika strony wydanie ww. wyroku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, doprowadziło do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi, a tym samym - do upadku podstawy prawnej tytułu wykonawczego. Powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne podatnik wskazał, że nie można prowadzić egzekucji administracyjnej na podstawie tytułu wykonawczego wskazującego na nieaktualną podstawę prawną egzekwowanego obowiązku. W związku z powyższym uznał, że tytuł wykonawczy wydany w sprawie nie zachował aktualności niezbędnej do dalszego egzekwowania objętej nim należności podatkowej, choćby z uwagi na fakt, że wydana w ponownym postępowaniu decyzja będzie opatrzona innym numerem. Pełnomocnik strony podkreślił, że wydanie wyroku uchylającego decyzję organu drugiej instancji powoduje, że cyt.: "w sprawie nie istnieje wymagalne zobowiązanie podatkowe od momentu złożenia przez Pana D. K. deklaracji podatkowych za poszczególne miesiące 2016 r.". Mając powyższe na uwadze wniósł o uznanie w całości zgłoszonego zarzutu, umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz uchylenie dokonanych w sprawie czynności egzekucyjnych.
Postanowieniem z dnia 10 października 2024 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Radomsku oddalił zarzut strony w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 29 września 2023 r. obejmującego zaległość strony w podatku od towarów i usług za wrzesień 2016 r.
Nie zgadzając się z organem pierwszej instancji strona złożyła zażalenie formułując zarzuty naruszenia przepisów:
art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. poprzez nieuznanie, że z uwagi na uchylenie decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 28 sierpnia 2023 r. przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 24 kwietnia 2024 r. sygn. akt I SA/Łd 810/23, została spełniona przesłanka nieistnienia obowiązku stanowiąca podstawę uznania zarzutu i umorzenia postępowania;
art. 34 § 2 pkt 1 u.p.e.a. poprzez oddalenie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, mimo że zachodzą w sprawie okoliczności uzasadniające uznanie zarzutu w całości i umorzenie postępowania egzekucyjnego;
art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) dalej p.p.s.a. poprzez "nieprawidłową wykładnię polegającą na przyjęciu, że przepis ten stanowi o niewywoływaniu skutków przez uchylony akt prawny dopiero od momentu uprawomocnienia się wyroku sądu administracyjnego, podczas gdy uchylone akty nie wywołują skutków od momentu wydania wyroku uchylającego";
art. 34a pkt 1 u.p.e.a. w związku z art. 152 § 1 p.p.s.a. poprzez niezastosowanie i uznanie, że wydanie nieprawomocnego wyroku przez sąd administracyjny, uchylającego decyzję organu podatkowego, wywołuje skutek w postaci zawieszenia postępowania egzekucyjnego, podczas gdy w zaistniałej sytuacji zachodzą podstawy do jego umorzenia.
W związku z powyższym podatnik wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i uznanie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Przywołanym na wstępie postanowieniem z dnia 7 stycznia 2025 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi nie podzielając zarzutów i wniosków strony, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie z dnia 10 października 2024 r.
Uzasadniając rozstrzygnięcie organ odwoławczy podkreślił, że zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej powinien być rozpatrywany w oparciu o stan faktyczny ustalony na dzień wszczęcia egzekucji. To jest moment, na którym wierzyciel powinien oprzeć swoje ustalenia rozstrzygając czy zarzut należy uznać czy też oddalić. Odnosząc się do wniesionego zarzutu z art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a., organ drugiej instancji wskazał, że pojęcie nieistnienia obowiązku w rozumieniu ww. przepisu oznacza sytuacje, w których obowiązek ten nigdy nie powstał, np. z mocy prawa albo nie wydano decyzji nakładającej obowiązek podlegający wykonaniu w drodze egzekucji, bądź też decyzja taka została wydana, lecz następnie ją uchylono, stwierdzono jej nieważność lub wygaśnięcie. Badanie zasadności zarzutu z art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a., co do zasady obejmuje zatem analizę skuteczności wejścia do obrotu prawnego decyzji stanowiącej podstawę wystawienia tytułu wykonawczego, a w szczególności badanie prawidłowości doręczenia tej decyzji.
Tymczasem w piśmie z dnia 5 września 2024 r. wszczynającym postępowanie oraz w zażaleniu na postanowienie organu pierwszej instancji, zarzut nieistnienia obowiązku był uzasadniany uchyleniem przez WSA w Łodzi nieprawomocnym wyrokiem z dnia 24 kwietnia 2024 r., sygn. akt I SA/Łd 810/23, decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 28 sierpnia 2023 r., określającej zobowiązania podatkowe w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia do listopada 2016 r. na podstawie której wystawiono przedmiotowy tytuł wykonawczy. Dodatkowo, w opinii organu, argumentację zarzutu oparto między innymi na treści wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lipca 2010 r. sygn. akt II FSK 360/09, który dotyczył innego stanu faktycznego, niż występujący w przedmiotowej sprawie.
Organ odwoławczy podkreślił, że organ pierwszej instancji wskazał, że źródłem zobowiązania strony w podatku od towarów i usług za wrzesień jest ostateczna decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 28 sierpnia 2023 r. Decyzja ta została skutecznie doręczona pełnomocnikowi strony 31 sierpnia 2023 r. Weszła zatem do obrotu prawnego i stała się podstawą wystawienia tytułu wykonawczego, w oparciu o który wszczęto kwestionowaną egzekucję administracyjną. W dniu jej wszczęcia decyzja organu odwoławczego z dnia 28 sierpnia 2023 r. pozostawała zatem w obrocie prawnym. Organ odwoławczy podkreślił, że dla rozpatrzenia zarzutów nie ma znaczenia fakt, że po rozpoznaniu skargi na tę decyzję, WSA w Łodzi wyrokiem z dnia 24 kwietnia 2024 r. sygn. akt I SA/Łd 810/23, uchylił powyższą decyzję. Okoliczność ta pozostaje neutralna dla sprawy, ponieważ zasadność zarzutów jest weryfikowana ze stanem faktycznym na moment wszczęcia egzekucji. Mając powyższe na uwadze, organ odwoławczy uznał, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w Radomsku prawidłowo uznał, że zarzut nieistnienia obowiązku nie znalazł w sprawie potwierdzenia i słusznie orzekł o jego oddaleniu.
Odnosząc się dodatkowo do argumentacji pełnomocnika strony, iż zgodnie z art. 152 § 1 p.p.s.a., w razie uwzględnienia skargi na akt lub czynność, nie wywołują one skutków prawnych do chwili uprawomocnienia się wyroku, chyba że sąd postanowi inaczej, organ odwoławczy wskazał, że powoływany przez pełnomocnika strony wyrok WSA w Łodzi o sygn. akt I SA/Łd 810/23 jest nieprawomocny z uwagi na wniesienie skargi kasacyjnej przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi, a zgodnie z przywołanymi przez organ stanowiskiem wybranych sądów administracyjnych dopiero uprawomocnienie się wyroku sądu I instancji może doprowadzić do skutku w postaci wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego.
Organ odwoławczy dodatkowo wskazał, że postępowanie egzekucyjne wszczęte wobec podatnika dnia 29 września 2023 r. pozostaje nieprzerwanie zawieszone od dnia 18 września 2023 r. z uwagi na wniesienie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. W okresie tego zawieszenia wystąpiła kolejna przesłanka skutkująca zawieszeniem postępowania egzekucyjnego, gdyż postanowieniem z dnia 14 lutego 2024 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Radomsku zawiesił postępowanie egzekucyjne z uwagi na rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej, od dnia 4 stycznia 2024 r. do dnia 27 stycznia 2025 r. Zdaniem organu z uwagi na powyższe, wszczęcie postępowania egzekucyjnego w sprawie nie przysparza stronie żadnych negatywnych skutków, bowiem postępowanie niezwłocznie zostało zawieszone i stan taki trwa do chwili obecnej. Jedynym zastosowanym środkiem egzekucyjnym jest zajęcie ruchomości z dnia 3 października 2023 r., które jest skutkiem przekształcenia z mocy prawa zajęcia zabezpieczającego w zajęcie egzekucyjne, o którym strona została prawidłowo zawiadomiona pismem z dnia 9 października 2023 r.
Końcowo organ odwoławczy uznał, że materiał dowodowy zebrany w sprawie był wystarczający do wydania prawidłowego merytorycznie rozstrzygnięcia przez organ pierwszej instancji, który wydając zaskarżone postanowienie wyjaśnił i wziął pod uwagę wszystkie okoliczności faktyczne i prawne istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, w tym wskazał przyczyny, dla których oddalił wniesiony zarzut.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi pełnomocnik D. K. zarzucił naruszenie przepisów:
1. art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. poprzez nieuznanie, że z uwagi na uchylenie decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 28 sierpnia 2023 r. określającej zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące styczeń - listopad 2016 r. przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 24 kwietnia 2024 r. w sprawie I SA/Łd 810/23 została spełniona przesłanka nieistnienia obowiązku stanowiąca podstawę do uznania zarzutu i umorzenia postępowania;
2. art. 34 § 2 pkt 1 u.p.e.a. poprzez oddalenie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej mimo, że zachodzą w sprawie obiektywne okoliczności uzasadniające uznanie zarzutu w całości i umorzenie postępowania egzekucyjnego;
3. art. 152 § 1 p.p.s.a. poprzez nieprawidłową wykładnię polegającą na przyjęciu, że przepis ten stanowi o niewywoływaniu skutków przez uchylony akt prawny dopiero od momentu uprawomocnienia się wyroku sądu administracyjnego, podczas gdy uchylone akty nie wywołują skutków od momentu wydania wyroku uchylającego;
4. art. 34a pkt 1 u.p.e.a. w zw. z art. 152 § 1 poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że wydanie nieprawomocnego wyroku przez sąd administracyjny uchylającego decyzję organu podatkowego wywołuje skutek w postaci zawieszenia postępowania egzekucyjnego, podczas gdy w zaistniałej sytuacji zachodzą podstawy do umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Wobec zarzucanych naruszeń prawa, strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w Radomsku i jego zmianę przez uznanie zarzutu egzekucyjnego, ewentualnie o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w Radomsku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ egzekucyjny, a także o zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021r., Nr 137 ze zm.), stanowiąc w art. 1 § 1 i § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie zaś do treści art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zmienić zaskarżonego aktu, a jedynie uwzględniając skargę może go uchylić, stwierdzić jego nieważność lub niezgodność z prawem, a może to uczynić, stosownie do unormowania zawartego w art. 145 § 1 p.p.s.a., jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1, skarga zgodnie z art. 151 p.p.s.a. podlega oddaleniu.
Z kolei, w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Rozpoznając w tak zakreślonej kognicji niniejszą skargę Sąd ocenił, że organy nie naruszyły przepisów prawa materialnego, ani przepisów prawa procesowego w stopniu mającym lub mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, w szczególności nie są uzasadnione zarzuty podniesione w skardze, a to oznacza, że skarga podlega oddaleniu.
Podstawowym zagadnieniem spornym jest określenie skutku w zakresie toczącego się postępowania egzekucyjnego wywołanego nieprawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego uchylającym decyzję określającą wysokość zobowiązania podatkowego, która to decyzja stanowiła podstawę wydania tytułu wykonawczego i wszczęcia oraz prowadzenia egzekucji administracyjnej. Według zobowiązanego wydanie takiego wyroku przez sąd administracyjny powoduje, że z chwilą wydania nieprawomocnego jeszcze wyroku przestaje istnieć obowiązek podlegający egzekucji administracyjnej, co oznacza konieczność uwzględnienia zarzutu zobowiązanego w sprawie egzekucji administracyjnej i co za tym umorzenia postępowania egzekucyjnego. Z kolei według organów opisana sytuacja, właśnie ze względu na nieprawomocność wyroku uchylającego decyzję podatkową będącą podstawą prowadzenia egzekucji administracyjnej, nie powoduje definitywnego wyeliminowania decyzji podatkowej z obrotu prawnego, zatem określone w niej zobowiązanie podatkowe nadal istnieje, ale czasowo, do momentu uprawomocnienia się wyroku sądowego, nie może być egzekwowane.
W tak zarysowanym sporze Sąd przyznaje rację organom podzielając prezentowaną przez nie argumentację.
W rozpoznawanej sprawie poza sporem jest to, że na podstawie wydanej przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Radomsku decyzji o zabezpieczeniu, m.in. zobowiązania w podatku od towarów i usług za wrzesień 2016 r., zostały wydane zarządzenia o zabezpieczeniu, następnie na ich podstawie doszło do zajęcia majątku ruchomego podatnika. Dalej, już po wydaniu przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi decyzji podatkowej z dnia 28 sierpnia 2023 r. i po wystawieniu na jej podstawie tytułów wykonawczych doszło do przekształcenia zajęć zabezpieczających dokonanych w toku postępowania zabezpieczającego w zajęcia egzekucyjne, co oznacza, że możliwe było wniesienie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej.
Stosownie bowiem do przepisu art. 33 § 1 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej.
Podstawy uzasadniające skorzystanie ze wskazanego środka zaskarżenia zostały wyliczone w art. 33 § 2 u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem, podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:
1) nieistnienie obowiązku;
2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:
a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,
b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1,
c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;
3) błąd co do zobowiązanego;
4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;
5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;
6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:
a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,
b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,
c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.
Stosownie do regulacji wyrażonej w art. 33 § 4 rozważanej ustawy, zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej określa istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie.
Zgodnie zaś z art. 33 § 5 u.p.e.a., zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej wnosi się nie później niż:
1) w terminie 30 dni od dnia wyegzekwowania w całości obowiązku, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych;
2) do dnia wykonania w całości obowiązku o charakterze niepieniężnym lub zapłaty w całości należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych;
3) w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego w całości albo w części.
W art. 33 § 2 u.p.e.a. określono zamknięty katalog zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej. Oznacza to, że okoliczności inne niż wskazane w tym katalogu nie mogą stanowić podstawy skorzystania z omawianego środka zaskarżenia. Wyjaśnić również należy, że przedmiotem rozpoznania wierzyciela w postępowaniu wywołanym wniesieniem zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej mogą być jedynie kwestie podniesione w tym środku zaskarżenia. Postępowanie wpadkowe zainicjowane złożeniem zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej wszczynane jest wyłącznie na wniosek zobowiązanego. Stosownie zaś do postanowień art. 33 § 4 u.p.e.a. zobowiązany korzystając z tego środka zaskarżenia zobligowany jest określić istotę oraz zakres żądania jak i dowody uzasadniające to żądanie. W konsekwencji to do obowiązków zobowiązanego należy precyzyjne zakreślenie kwestii, które mają zostać poddane ocenie wierzyciela w ramach omawianego środka zaskarżenia. W doktrynie wskazuje się, że na skutek wejścia w życie ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 2070 ze zm.) doszło do sformalizowania analizowanego środka zaskarżenia. Wskazuje się przy tym również, że zarzut jako podanie w postępowaniu administracyjnym powinien spełniać wszystkie wymogi, o których stanowi art. 63 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. Powinien on także czynić zadość innym wymogom określonym w przepisach prawa, do których z uwagi na zamknięty katalog podstaw wniesienia zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej należy zaliczyć powołanie lub wskazanie podstawy wniesienia zarzutu [tak: R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Wyd. 10, Warszawa 2021, komentarz do art. 33 u.p.e.a., nb. 6 oraz powołana tam literatura].
Wypada przypomnieć, że z treści zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji, to jest pisma skarżącego z dnia 5 września 2024 r., jasno wynika, że jest to zarzut nieistnienia obowiązku, a więc zarzut oparty na przepisie art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. Zarzut ten wniesiony został w związku ze skargą wniesioną do WSA w Łodzi na decyzję podatkową Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 28 sierpnia 2023 r. i w związku z treścią wyroku tego sądu uchylającego powyższą decyzję wymiarową (wyrok z dnia 24 kwietnia 2024 r., sygn. akt I SA/Łd 810/23).
Należy zatem wyjaśnić, że nieistnienie obowiązku, o którym mowa w art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a., zachodzi wówczas, gdy nie ma obowiązku podlegającego egzekucji, przy czym ten obowiązek nie wygasł. Oczywiste jest, że aby obowiązek mógł wygasnąć, musi wcześniej istnieć. Dlatego też należy przyjąć, że podstawa zarzutu w rozumieniu użytym przez ustawodawcę w art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. dotyczy wyłącznie takich sytuacji, gdy obowiązek objęty egzekucją administracyjną nie istnieje i w ogóle nigdy nie powstał [tak: A. Cudak, Zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej, Warszawa 2021, Rozdział V, § 3 – dostępny w bazie danych Legalis].
Organy obu instancji prawidłowo uznały, że w sprawie brak jest okoliczności świadczących o nieistnieniu dochodzonego obowiązku w rozumieniu analizowanego wyżej przepisu.
Zgodnie z art. 21 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 2383 ze zm.) dalej: "O.p.", zobowiązanie podatkowe powstaje z dniem: zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa podatkowa wiąże powstanie takiego zobowiązania. Zgodnie z kolei z art. 21 § 3 O.p., jeżeli w postępowaniu podatkowym organ podatkowy stwierdzi, że podatnik, mimo ciążącego na nim obowiązku, nie zapłacił w całości lub w części podatku, nie złożył deklaracji albo że wysokość zobowiązania podatkowego jest inna niż wykazana w deklaracji, albo powstałego zobowiązania nie wykazano, organ podatkowy wydaje decyzję, w której określa wysokość zobowiązania podatkowego.
Poza sporem jest to, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w Radomsku po przeprowadzeniu postępowania podatkowego decyzją z dnia 1 lipca 2021 r. określił podatnikowi wysokość zobowiązania podatkowego, m.in. za wrzesień 2016 r., a następnie dnia 28 sierpnia 2023 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi utrzymał w mocy tę decyzję i niewątpliwie decyzja organu odwoławczego weszła do obrotu prawnego, a zatem nie sposób uznać, że egzekwowany obowiązek nie istniał jak i w ogóle nigdy nie powstał. Nie są zatem uzasadnione zarzuty sformułowane w punktach 1, 2 i 4 skargi, bowiem przepisy wymienione w tych zarzutach nie zostały przez organy naruszone.
Nie jest też uzasadniony zarzut z punktu 3 skargi. Zgodnie bowiem z przepisem art. 152 § 1 p.p.s.a., w razie uwzględnienia skargi na akt lub czynność, nie wywołują one skutków prawnych do chwili uprawomocnienia się wyroku, chyba że sąd postanowi inaczej. A zatem konsekwencją wydania przez WSA w Łodzi wyroku z dnia 24 kwietnia 2024 r., sygn. akt I SA/Łd 810/23, jest to, że uchylona nim decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 28 sierpnia 2023 r. nie wywołuje skutków prawnych do chwili uprawomocnienia się wyroku. Regulacja zawarta w art. 152 § 1 p.p.s.a. wywiera taki sam skutek, co wstrzymanie wykonania aktu lub czynności na podstawie art. 61 § 2 i 3 p.p.s.a. Podobnie jak w przypadku wstrzymania wykonania aktu lub czynności na podstawie art. 61 § 2 i 3 p.p.s.a., tak w przypadku regulacji z art. 152 § 1 p.p.s.a., akt lub czynność nie podlega wykonaniu w ograniczonym czasie. Przepis art. 152 § 1 p.p.s.a. "zawiesza" więc skutki prawne uchylonego aktu, przez co wstrzymuje możliwość egzekwowania wymagalnego obowiązku do czasu uprawomocnienia się wyroku sądu administracyjnego. Przekłada się to na konieczność zawieszenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a., ale w żadnym razie nie oznacza braku wymagalności. Brak wymagalności obowiązku oznacza jego definitywne ustanie. Tylko w takim przypadku egzekucja jest bezprzedmiotowa. Ten przymiot nie występuje w razie czasowego wstrzymania wykonania aktu stanowiącego podstawę wystawienia tytułu wykonawczego będącego podstawą wszczęcia egzekucji [tak: wyrok NSA z dnia 11 sierpnia 2021 r., sygn. akt III FSK 3951/21 oraz powołane tam szeroko orzecznictwo].
Na marginesie należy dodać, że postępowanie egzekucyjne wszczęte wobec podatnika dnia 29 września 2023 r. pozostaje nieprzerwanie zawieszone od dnia 18 września 2023 r. z uwagi na wniesienie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. W okresie tego zawieszenia wystąpiła kolejna przesłanka skutkująca zawieszeniem postępowania egzekucyjnego, gdyż postanowieniem z dnia 14 lutego 2024 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Radomsku zawiesił postępowanie egzekucyjne z uwagi na rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej, od dnia 4 stycznia 2024 r. do dnia 27 stycznia 2025 r.
Z tych wszystkich względów, w ocenie Sądu brak jest przesłanek uzasadniających wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia jak i poprzedzającego je postanowienia organu pierwszej instancji. Trafnie uznano bowiem, że brak jest podstaw do podzielenia zarzutu skarżącego podnoszącego nieistnienie egzekwowanego obowiązku. Zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu a argumentacja organów zasługuje na aprobatę.
Inspiracją dla powyższych wywodów były rozważania tutejszego Sądu przedstawione w uzasadnieniu orzeczenia wydanego w niemalże identycznym stanie faktycznym i prawnym w sprawie skarżącego w dniu 14 maja 2025 r., sygn. akt I SA/Łd 155/25.
Mając na uwadze wszystkie powyższe okoliczności i nie dopatrując się naruszenia wskazanych w skardze przepisów prawa, jak również innych naruszeń, które Sąd jest zobligowany brać pod uwagę z urzędu, a zatem nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
db
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło