I SA/Łd 191/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział I w składzie następującym: Przewodnicząca: Sędzia WSA Ewa Cisowska-Sakrajda po rozpoznaniu w dniu 16 czerwca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. S. o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi w sprawie ze skargi W. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie określenia wysokości straty poniesionej w roku podatkowym 2004 z tytułu przychodów uzyskanych z najmu lokalu użytkowego p o s t a n a w i a: odrzucić wniosek. Postanowieniem z dnia 5 marca 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił skargę W. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. w przedmiocie określenia wysokości straty poniesionej w roku podatkowym 2004 z tytułu przychodów uzyskanych z najmu lokalu użytkowego, wskazując, w uzasadnieniu postanowienia, że skarga została sporządzona i wniesiona przez adwokata, który nie uiścił wpisu stałego od skargi. W dniu 30 marca 2010 r. pełnomocnik podatnika złożył wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od tej skargi, a w kasie Sądu wpłacił kwotę 500 zł tytułem wpisu od skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 16 kwietnia 2010 r. odmówił przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu. Odpis przedmiotowego postanowienia został doręczony pełnomocnikowi strony skarżącej w dniu 5 maja 2010 r. W dniu 14 maja 2010 r. skarżący działając osobiście złożył do Sądu wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Uzasadniając ten wniosek podniósł, że w dniu 7 maja 2010 r. podczas wizyty w Sądzie dowiedział się o wydanym przez Sąd postanowieniu z dnia 5 marca 2010 r. o odrzuceniu skargi. W związku z powyższym wypowiedział pełnomocnictwo dotychczas reprezentującemu go adwokatowi. Dalej stwierdził, że działał w zaufaniu do profesjonalnego pełnomocnika, nie może zatem ponosić negatywnych skutków zaniedbań pełnomocnika, a w konsekwencji zostać pozbawiony prawa do sądu, wynikającego z art. 6 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz art. 77 ust. 2 Konstytucji RP. Odwołując się do zasady równości wobec prawa wyrażonej w art. 32 Konstytucji RP, stwierdził, że obywatel, który nie jest reprezentowany przez pełnomocnika, nie ponosi skutków jego błędów, a ponadto nie ma obowiązku uiszczenia wpisu od skargi bez wezwania sądu. Podniósł, że przepis art. 221 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), który stanowił podstawę odrzucenia skargi, przestał obowiązywać. Skarżący oświadczył nadto, iż podtrzymuje argumenty przedstawione przez pełnomocnika, a dotyczące niejasności przepisów rozporządzenia o zasadach pobierania wpisu, gdyż opłacając wpis od skargi składanej za pośrednictwem organu podatkowego nie jest możliwe wskazanie sygnatury akt sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Instytucję przywrócenia terminu do dokonania czynności w postępowaniu przed sądami administracyjnymi regulują przepisy Rozdziału 6 Działu III ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej ppsa. Merytoryczne rozpatrzenie wniosku o przywrócenie terminu, w tym ocenę, czy zostały spełnione określone w art. 86 i 87 tej ustawy przesłanki, od których ustawa uzależnia uwzględnienie wniosku, należy każdorazowo poprzedzić analizą dopuszczalności wniosku. Stosownie bowiem do art. 88 ppsa spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Dokonując oceny dopuszczalności wniesionego osobiście przez W. S. wniosku w dniu 14 maja 2010 r. o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu stałego od skargi, Sąd stwierdził niedopuszczalność tego wniosku z mocy ustawy. Z akt sądowych wynika bowiem, iż WSA postanowieniem z dnia 5 marca 2010r. odrzucił skargę na zaskarżoną decyzję, zaś wniesiony przez ustanowionego w sprawie z wyboru pełnomocnika z zachowaniem 7 – dniowego terminu wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku fiskalnego tej skargi został rozpoznany odmownie przez WSA postanowieniem z dnia 16 kwietnia 2010r., a postanowienie to z uwagi na nie wniesienie zażalenia w okresie od dnia 6 maja 2010r. do dnia 12 maja 2010r. stało się prawomocne. To zaś oznacza, iż wniesiony przez skarżącego osobiście w dniu 14 maja 2010r. wniosek o przywrócenie wskazanego terminu jest kolejnym wnioskiem, zmierzającym do oceny okoliczności uchybienia terminu, te zaś były już przedmiotem merytorycznej oceny Sądu. Okoliczność ta czyni niedopuszczalnym wniesiony w dniu 14 maja 2010r. wniosek o przywrócenie terminu. Prawomocne orzeczenie sądowe, jak wynika z art. 170 ppsa, wiąże bowiem nie tylko strony i Sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. W konsekwencji podmioty te muszą przyjmować, iż dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. Zatem w kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dana kwestia, nie może być już ona ponownie badana (por. B. Dauter [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wolters Kluwer Polska, Wydanie 3, Warszawa 2009, s. 452). Przewidziana w powołanym przepisie moc wiążąca prawomocnego orzeczenia obejmuje również postanowienia, jako mieszczące się w pojęciu orzeczenie, w tym również prawomocne postanowienie odmawiające przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej (por. postanowienie WSA w Warszawie z dnia 7 września 2007r, I SA/Łd 2062/05, CBOS, postanowienie WSA w Warszawie z dnia 7 listopada 2007r., VII SA/Wa 1393/07, CBOS, postanowienie WSA w Krakowie z dnia 12 grudnia 2007r., I SA/Kr 1099/07, CBOS, czy postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 6 grudnia 2006r., II SA/Gl 1099/05, CBOS). Skoro zatem Sąd prawomocnym postanowieniem z dnia 16 kwietnia 2010r. odmówił stronie przywrócenia terminu, uznając że nie wystąpiły przesłanki uzasadniające uwzględnienie wniosku, w szczególności zaś, że nie został uprawdopodobniony brak winy pełnomocnika z wyboru w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu, to kwestia ta nie może być przedmiotem ponownej analizy i orzekania. Istotne jest i to, że w uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu skarżący, uzasadniając ten wniosek, podzielił argumenty wniosku złożonego przez pełnomocnika, a dotyczące niejasnej treści przepisu § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193). Te zaś, jak już wskazano, były przedmiotem oceny Sądu, a ocena ta stała się w dniu 12 maja 2010r. prawomocna. Podnieść należy, iż w dacie wniesienia skargi i otwartym terminie do jej wniesienia obowiązywał art. 221 ppsa, w myśl którego pisma wnoszone przez adwokata lub radcę prawnego, które nie są należycie opłacone, pozostawia się bez rozpoznania albo odrzuca bez wezwania o uiszczenie opłaty, jeżeli pismo podlega opłacie stałej. Przepis ten był adresowany do adwokatów i radców prawnych, nie zaś do skarżących reprezentowanych przez pełnomocników będących adwokatami bądź radcami prawnymi. A zatem to profesjonalni pełnomocnicy, o których mowa w tym przepisie byli obowiązani w terminie do wniesienia skargi uiścić wpis od skargi. Gdy strona reprezentowana jest przez profesjonalnego pełnomocnika, to brak jego winy jest warunkiem przywrócenia terminu przez Sąd, bowiem to na nim spoczywa obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. W konsekwencji, skoro to nie strona uchybiła terminowi, gdyż termin wynikający z art. 221 ppsa obowiązywał jedynie pełnomocników w nim wymienionych, to jedynie wniosek adwokata (radcy prawnego) o przywrócenie terminu należy uznać za dopuszczalny. Bez znaczenia dla dokonanej prawomocnej oceny okoliczności uchybienia terminu do uiszczenia wpisu ma podniesiony we wniosku z dnia 14 maja 2010r. przez skarżącego nowy argument w postaci niemożności ponoszenia negatywnych konsekwencji działania swojego pełnomocnika. Jak bowiem wynika z akt sądowych, postanowienie z dnia 16 kwietnia 2010r. zostało doręczone pełnomocnikowi w dniu 5 maja 2010r., zaś skarżący pełnomocnictwo wypowiedział w dniu 12 maja 2010r. To oznacza, iż dokonywane przez pełnomocnika do dnia 12 maja 2010r. czynności w niniejszej sprawie wywołują skutek dla skarżącego, także te podejmowane nieudolnie, a mocodawca ponosi odpowiedzialność za dokonany wybór pełnomocnika (por. postanowienie NSA z dnia 6 stycznia 2009 r., II OZ 1338/08, dostępne LEX nr 551905 oraz CBOS – www.nsa.gov.pl). Okoliczności uchybienia przez pełnomocnika terminowi do dokonania czynności procesowej, spowodowane okolicznościami związanymi z osobą jej pełnomocnika (pracownika), w pełni odnoszą negatywne skutki wobec niej samej (por. wyrok NSA z dnia 20 września 2001r., IV SA 1340/99, LEX nr 54141 czy wyrok NSA z dnia 9 marca 2000, I SA/Gd 1288/99, Lex nr 44331, wyrok NSA z dnia 18 lipca 2001r., I SA 431/00, LEX nr 54736, wyrok WSA w Łodzi z dnia 7 maja 2007r., I SA/Łd 373/07, CBOS czy postanowienie NSA z dnia 31 marca 2009 r. sygn. akt I FZ 69/09 dostępne w LEX nr 565711 oraz CBOS – www.nsa.gov.pl). Podnieść też należy, iż na postanowienie z dnia 16 kwietnia 2010r. o odmowie przywrócenia terminu przysługiwało, stosownie do przepisu art. 86 § 3 ppsa, prawo wniesienia zażalenia. A skoro postanowienie to zostało doręczone w dniu 5 maja 2010r., to 7 – dniowy termin do wniesienia tego zażalenia zaczął swój bieg w dniu 6 maja 200r., a zakończył w dniu 12 maja 2010r. W dniu 7 maja 2010r. skarżący osobiście przeglądał akta i powziął wiadomość o podjętych w sprawie orzeczeniach sądowych. W tej dacie nie upłynął jeszcze termin do wniesienia zażalenia na postanowienie z dnia 16 kwietnia 2010r. Nic zatem nie stało na przeszkodzie do złożenia tego zażalenia przez skarżącego. Skuteczną możliwością wzruszenia tego postanowienia było zatem wniesienie zażalenia. Postanowienie to nie zostało jednak zaskarżone ani przez pełnomocnika ani przez samego skarżącego. Zamiast tego skarżący złożył kolejny wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego. Zaaprobowanie tego rodzaju działań oznaczałoby, że strona, uchybiając terminowi do wniesienia zażalenia na postanowienie w przedmiocie przywrócenia terminu i ignorując wcześniej podjęte i prawomocne orzeczenia sądu, mogłaby wielokrotnie składać wnioski tożsame, co do treści żądania. To zaś stanowiłoby swoistego rodzaju "obejście" art. 86 § 3 ppsa. Na marginesie wyjaśnić należy, iż użyty w art. 165 ppsa zwrot "postanowienie kończące" obejmuje swoim zakresem przedmiotowym postanowienie stwierdzające wystąpienie okoliczności, powodującej niedopuszczalność kontynuowania postępowania zmierzającego do rozstrzygnięcia sprawy co do istoty przez sąd danej instancji (por. B. Dauter, Zarys metodyki pracy sędziego sądu administracyjnego, LexisNexis, wydanie 1, s. 292). Niewątpliwie odmowa przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu, jest okolicznością uniemożliwiającą kontynuowanie postępowania i wydanie orzeczenia merytorycznego. W konsekwencji postanowienie o odmowie przywrócenia terminu nie może być zmienione ani uchylone na podstawie art. 165 ppsa. Zgodnie z tym przepisem postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. A zatem gdyby nawet pismo skarżącego z dnia 12 maja 2010 r. zatytułowane "Wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi", a wniesione w dniu 14 maja 2010r., uznać (nawet wbrew jego wyraźnej treści) za wniosek o zmianę prawomocnego postanowienia, to i tak nie mogło ono wywołać zamierzonego przez stronę skutku. Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 88 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) odrzucił wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi. t.n.