I SA/Łd 20/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA P. Kowalski, Sędziowie : Sędzia NSA P. Janicki, Sędzia NSA B. Lubiński (spr.), Protokolant asystent sędziego I. Wędrak, po rozpoznaniu w dniu 5 maja 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi M. L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w części dotyczącej wniosku o umorzenie pobranej przez płatnika zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych 1. oddala skargę; 2. zwraca z funduszu Skarbu Państwa – z rachunku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na rzecz adwokata B. P.-S. kwotę 1200 (tysiąc dwieście) złotych wraz z należnym podatkiem od towarów i usług w wysokości 264 (dwieście sześćdziesiąty cztery) złotych tytułem udzielonej pomocy prawnej przyznanej z urzędu. Pismem z dnia 10 października 2003 r. M. L. zwróciła się do Ministra Finansów z prośbą o zwolnienie od podatku dochodowego odsetek od odszkodowania i zadośćuczynienia zasądzonych wyrokiem sądowym w związku z utratą zdrowia. Pismo to zostało zgodnie z właściwością przesłane do organu podatkowego pierwszej instancji. Naczelnik [..] Urzędu Skarbowego Ł. – B. stwierdził, iż przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U.05.8.60 ze zm) nie przewidują zwolnienia podatnika z obowiązku płacenia zaliczek na podatek od otrzymywanych świadczeń i decyzją z dnia [...] Nr [..] umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe. W dniu 28 listopada 2003 r. podatniczka złożyła odwołanie od w/w decyzji, ponawiając w nim swą prośbę dotyczącą zwolnienia z podatku odsetek od odszkodowania i zadośćuczynienia za utratę zdrowia. Decyzją z dnia [...] Nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Powyższe rozstrzygnięcie organu odwoławczego zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, który wyrokiem z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie o sygn. akt: I SA/Łd 413/04 uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji i nakazał podjęcie działań zmierzających do wyjaśnienia, co jest przedmiotem wniosku strony. Wobec powyższego celem ponownego rozpoznania sprawy, organ podatkowy zwrócił się ponownie do Pani L. z prośbą o sprecyzowanie żądań zawartych w wniosku z dnia 10 października 2003 r. Pismem z dnia 1 lipca 2005 r. M. L. oświadczyła, iż wnosi o "umorzenie i zwrot podatku od odsetek w wysokości 6.742,20 zł". Tak sformułowany wniosek spowodował wszczęcie postępowania podatkowego przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego Ł. – B. w trybie art. 67 § 1 Ordynacji. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż w 2003 r. podatniczka otrzymała dochód z tytułu świadczenia emerytalnego w kwocie 18.888,64 zł oraz dochód z innych źródeł w kwocie 35.485,70 zł. Zaliczka na podatek dochodowy należna od dochodu z innych źródeł, niż z tytułu świadczenia emerytalnego stanowiła 6.742,20 zł i została pobrana i zapłacona przez płatnika w trakcie roku rozliczeniowego. Decyzją z dnia [...] Nr [...] organ podatkowy I instancji, stwierdzając, że pobrana zaliczka doprowadziła do zakończenia stosunku prawnego przedmiotowej należności i do jej wygaśnięcia, umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe. Pismem z dnia 18 sierpnia 2005 r. Pani L. złożyła odwołanie do Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. od powyższej decyzji organu I instancji z dnia [...], wnosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy zwolnienia z podatku jej odsetek od odszkodowania i zadośćuczynienia za utratę wzroku. Jednocześnie Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego Ł. – B. prowadził postępowanie dotyczące drugiej części wniosku podatniczki t.j. stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych i decyzją z dnia [..] Nr [..] stwierdził nieistnienie nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych oraz oddalił wniosek o zwrot nadpłaty w tym podatku, uzasadniając to faktem, iż ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych nie przewiduje zwolnienia od podatku odsetek od otrzymanego odszkodowania. Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. decyzją z dnia [...] Nr [...] utrzymał w mocy zaskarżona decyzję organu podatkowego I instancji, stwierdzając iż nie jest możliwe zastosowanie ulgi podatkowej w postaci umorzenia zaległości podatkowej, czy też naliczonych od nich odsetek za zwłokę w stosunku do zaliczek prawidłowo pobranych przez płatnika, jak to miało miejsce w przypadku skarżącej. Pobranie podatku od wypłaconych odsetek doprowadziło bowiem do zakończenia stosunku prawnego przedmiotowej należności i do jej wygaśnięcia, czyniąc dalsze prowadzenie postępowania w sprawie bezprzedmiotowym. Od powyższej decyzji z dnia [..] pismem z dnia 28 listopada 2005 r. podatniczka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lodzi. W złożonej skardze Pani M. L. zarzuciła jej sprzeczność z konstytucyjną zasadą równości wobec prawa i wniosła o uchylenie decyzji organów podatkowych i przychylenie się do jej wniosku o umorzenie pobranej przez płatnika zaliczki. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga jest bezzasadna. Wyrokiem z dnia 7 grudnia 2004 r., Sygn. akt I SA/Łd 413/04 Sąd uchylił decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [..] w przedmiocie umorzenia postępowania podatkowego w sprawie zwolnienia z zapłaty podatku od odsetek otrzymanego odszkodowania i zadośćuczynienia. Przyczyną uchylenia decyzji był brak dokonania kwalifikacji prawnej charakteru wniosku skarżącej i niepodjęcie żadnych działań zmierzających do wyjaśnienia, co jest przedmiotem żądania strony. Ocena prawna zawarta w wyroku była zrozumiała przez podatniczkę, co znalazło wyraz w jej wniosku z dnia 1 lipca 2005 r. Z jego treści wynika bowiem, że "po uzyskaniu jasnych informacji" zwraca się o "umorzenie i zwrot podatku". O tym , że wymienionym wnioskiem objęte są dwa żądania tj. zwrot nadpłaty oraz umorzenie zaległości, świadczy w sposób jednoznaczny treść odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [..] W art. 1 pkt. 3 ustawy Ordynacja podatkowa użyto terminu "postępowanie podatkowe" przy określeniu zakresu stosowania przepisów ustawy. W dziale IV ustawy pojęcie "postępowanie podatkowe" występuje w tytule tego działu. Przepisy Ordynacji nie zawierają jednak definicji postępowania podatkowego, nie zakreślając też w sposób wyraźny, jaki jest zakres jego stosowania. Jednakże mając na uwadze całokształt uregulowań zawartych w Ordynacji podatkowej, a zwłaszcza w dziale IV należy uznać, że postępowanie to jest szczególnym postępowaniem administracyjnym, w którym powstają indywidualne zewnętrzne akty administracyjne, konkretyzujące prawa i obowiązki podmiotów realizujących zobowiązania podatkowe. Postępowanie podatkowe w znaczeniu jakie nadaje mu Ordynacja podatkowa, nie obejmuje wszystkich działań organów podatkowych oraz podmiotów zobowiązań podatkowych, lecz tylko takie czynności organów, które ukierunkowane są na wydanie decyzji podatkowej, a więc jest to postępowanie w sprawach zobowiązań podatkowych. Będąc związane oceną prawną wyrażoną w wymienionym wyroku, organy podatkowe przeprowadziły dwa odrębne postępowania objęte wnioskiem podatniczki z dnia 1 lipca 2005 r. Zgodnie z art. 165 § 1 Ordynacji podatkowej postępowanie wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. W sprawie będącej przedmiotem niniejszego rozstrzygnięcia, postępowanie zostało wszczęte na żądanie podatniczki. To strona określa zakres żądania. Z kolei organ podatkowy jest związany zakresem żądania. Jak już wcześniej zaznaczono przedmiotem żądania i zarazem rozstrzygnięcia jest sprawa przyznania ulgi podatkowej polegającej na umorzeniu zaległości podatkowej, o czym mowa w art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej. W orzecznictwie administracyjnym przyjmuje się, że wszczęte postępowanie administracyjne powinno być zakończone załatwieniem sprawy. Jeżeli postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej nie może odstąpić od załatwienia sprawy, w takim wypadku wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Z kolei z bezprzedmiotowością postępowania mamy do czynienia wówczas, gdy organ podatkowy stwierdzi w sposób oczywisty brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy (por. wyrok NSA z 20.04.1995 r., III SA 102/00, PP 2001, nr 9, poz. 63). Stosownie do treści art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika, organ podatkowy może umorzyć zaległości podatkowe. A więc oprócz ważnego interesu podatnika, co w tej sprawie jest niesporne, musi istnieć zaległość podatkowa. Nie ulega wątpliwości, iż kwota o umorzenie której wystąpiła podatniczka nie jest zaległością podatkową. Zgodnie z art. 59 § 1 pkt. 1, zapłata podatku, co w tym przypadku miało miejsce z uwagi na potrącenie zaliczek przez płatnika, o umorzenie których wniosła podatniczka – powoduje wygaśnięcie zobowiązania podatkowego, co z urzędu obliguje do umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego. Skoro nie ma zaległości, to nie ma czego umarzać. (por. Ordynacja podatkowa, Komentarz Stanisław Babiarz i inni, Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004 r., str. 248). Wniesiona skarga zatem nie znajdowała żadnych podstaw prawnych, bowiem za takie nie można uznać trudnej sytuacji życiowej podatniczki, czy też jej przekonanie o naruszeniu prawa i jej interesu przez organy podatkowe. Natomiast sprawa dotycząca dalszej części żądania, dotycząca stwierdzenia nadpłaty nie mogła mieć znaczenia dla potrzeb tego postępowania. Stosownie bowiem do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd rozpoznaje sprawę w granicach danej sprawy. Z tych względów na podstawie art. 151 cytowanej ustawy, orzeczono jak w sentencji.