I SA/Łd 224/25
WyrokWSA w Łodzi2025-09-10
Skład orzekający: Sędzia WSA Cezary Koziński, Sędzia NSA Paweł Janicki, Asesor WSA Tomasz Furmanek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy doszło do przedawnienia zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług, które skutkowałoby koniecznością umorzenia postępowania egzekucyjnego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy podatkowe błędnie zastosowały przepisy dotyczące zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych. W szczególności, błędnie przyjęto, że samo powiadomienie o wszczęciu postępowania karnoskarbowego, bez poinformowania o jego skutkach prawnopodatkowych, przerywa bieg terminu przedawnienia. Ponadto, błędnie uznano skargi na decyzje wydane w trybach nadzwyczajnych za skutkujące zawieszeniem biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. W konsekwencji, zaskarżone postanowienia utrzymujące w mocy odmowę umorzenia postępowania egzekucyjnego zostały uchylone.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi K.B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi, które utrzymało w mocy postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego Łódź-Górna odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego. Postępowanie egzekucyjne było prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych dotyczących zaległości w podatku od towarów i usług za okres od grudnia 2004 r. do września 2005 r. Skarżący wnosił o umorzenie postępowania egzekucyjnego, podnosząc zarzut przedawnienia zobowiązań podatkowych. Organy egzekucyjne odmawiały umorzenia, wskazując na okoliczności zawieszające lub przerywające bieg terminu przedawnienia, takie jak wszczęcie postępowania karnoskarbowego oraz wniesienie skarg do sądów administracyjnych.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 24 lutego 2025 r. oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego Łódź-Górna w Łodzi z dnia 23 października 2024 r. Przyznał i nakazał wypłacić radcy prawnemu M. W. kwotę 480 zł powiększoną o VAT tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Cezary Koziński Sędziowie: Sędzia NSA Paweł Janicki Asesor WSA Tomasz Furmanek (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 10 września 2015 r. sprawy ze skargi K.B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 24 lutego 2025 r. nr 1001-IEE.7192.294.2024.5.UJ w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego 1. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego Łódź-Górna w Łodzi z 23 października 2024 r. nr 1010-SEE.7113.292.2024; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi radcy prawnemu M. W. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych powiększoną o kwotę podatku od towarów i usług tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie skarżącej z urzędu.
I SA/Łd 224/25
UZASADNIENIE
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 24 lutego 2025 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi utrzymał w mocy postanowienie z dnia 23 października 2024 r., którym Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego Łódź- Górna, po ponownym rozpatrzeniu wniosków K. B. (dalej: skarżący, strona, podatnik, zobowiązany) o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych: nr [...], nr [...] oraz od nr [...] do nr [...] (dalej również jako: przedmiotowe tytuły wykonawcze) wystawionych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego Łódź-Śródmieście w łącznej kwocie należności głównej 927.448,21 zł odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego, prowadzonego na podstawie ww. tytułów wykonawczych.
W uzasadnieniu wyjaśniono, że Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego Łódź-Górna prowadzi wobec skarżącego postępowanie egzekucyjne m.in. na podstawie tytułów wykonawczych z 11 kwietnia 2007 r. wystawionych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego Łódź-Śródmieście: nr [...], który obejmuje zaległość w podatku od towarów i usług za grudzień 2004 roku, nr [...], który obejmuje zaległość w podatku od towarów i usług za styczeń 2005 roku oraz nr
[...] - [...], które obejmuje zaległość w podatku od towarów i usług za luty – wrzesień 2005 roku.
Pismami z 29.07.2021 r., strona złożyła skargi na czynności egzekucyjne, które polegały na zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego: w Bank A S.A. - zawiadomieniem z 9.07.2021 r. w Bank B S.A. - zawiadomieniem z 21.07.2021 r. W złożonych skargach wniesiono m.in. o umorzenie postępowania egzekucyjnego.
Postanowieniem z 19.11.2021 r. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego Łódź-Górna, po rozpatrzeniu. wniosków zawartych w pismach: z 29.07.2021 r. zatytułowanych "Skarga na czynności egzekucyjne", a także z 20.09.2021 r. zatytułowanych "Zażalenie", odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wniosków o umorzenie postępowania egzekucyjnego, prowadzonego wówczas na podstawie tytułów wykonawczych: nr [...], nr [...], od nr [...] do nr [...], od nr [...] do nr [...], od nr [...] do nr [...], nr [...], od nr [...] do nr [...], nr [...] oraz nr [...].
Postanowieniem z 17.01.2022 r. organ odwoławczy uchylił postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego Łódź-Górna i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Wskazano, że konieczne jest dokonanie analizy nowych okoliczności w kwestii terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych skarżącego, objętych tytułami wykonawczymi: od nr [...] do nr [...], od nr [...] do nr [...] oraz nr [...] i rozważenie ich pod kątem zaistnienia przesłanek do umorzenia postępowania egzekucyjnego.
W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego Łódź- Górna postanowieniem z 10.02.2022 r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wniosków o umorzenie postępowania egzekucyjnego, prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych:
Postanowieniem z 11.04. 2022 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi utrzymał w mocy powyższe postanowienie organu instancji.
Wojewódzki Sądu Administracyjnego w Łodzi wyrokiem z 9.11. 2022 r. sygn. akt I SA/Łd 438/22 uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego Łódź-Górna z 10.02.2022 r. w części dotyczącej odmowy wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego w zakresie należności w podatku od towarów i usług za okresy: 12/2004 (tytuł wykonawczy nr [...]), 01/2005-09/2005 (tytuły wykonawcze: nr [...], od nr [...] do nr [...]) i oddalił skargę w pozostałej części.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 15.11.2023 r. sygn. akt III FSK 211/23 oddalił wniesioną przez skarżącego skargę kasacyjną od ww. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi.
Postanowieniem z 12.04.2024 r. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego Łódź-Górna, po ponownym rozpatrzeniu wniosków o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie przedmiotowych tytułów wykonawczy odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego, prowadzonego na ich podstawie.
Postanowieniem z 19.07.2024 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi uchylił powyższe postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego Łódź-Górna i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Wskazano, że konieczne jest dokonanie przez organ egzekucyjny samodzielnej analizy kwestii terminu przedawnienia przedmiotowych należności z tytułu podatku od towarów i usług, z uwzględnieniem wszystkich okoliczności, które skutkowały zarówno zawieszeniem, jak też przerwaniem biegu terminu ich przedawnieniach (w tym wytycznych wynikających z dyspozycji Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 9.11.2022 r. sygn. akt I SA/Łd 438/22).
Postanowieniem z 23.10.2024 r. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego Łódź-Górna, odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego, prowadzonego na podstawie przedmiotowych tytułów wykonawczych.
Od powyższego postanowienia strona wniosła zażalenie.
Organ odwoławczy w pierwszej kolejności wskazał, ze postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie przedmiotowych tytułów wykonawczych zostało wszczęte przed 30.07.2020 r. Dlatego też zastosowanie znajdą przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2020r., poz. 1427 ze zm. – dalej u.p.e.a.) w brzmieniu obowiązującym do 29.07.2020r
Organ powołując się na regulacje art. 59 u.p.e.a. i 70 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja Podatkowa (t.j. Dz. U. z 2025 r., poz. 111 - dalej O.p.) wskazał, że zobowiązania podatkowe objęte wszystkimi przedmiotowymi tytułami wykonawczymi uległyby przedawnieniu z dniem 31.12.2010 r.
Wyjaśniono, że w trakcie prowadzonego postępowania egzekucyjnego zaistniały zdarzenia, które zawiesiły oraz przerwały bieg terminu przedawnienia, tym samym wydłużając termin przedawnienia zobowiązań z tytułu podatku od towarów i usług za okres od grudnia 2004 roku do września 2005 roku.
W ocenie organu w rozpatrywanej sprawie ww. zdarzeniami, które zawiesiły lub przerwały bieg terminu przedawnienia były:
– zajęcie wierzytelności z a rachunku bankowego skarżącego w Bank D S.A (zawiadomienie z 12.04.2007 r.). Zawiadomienie zostało doręczone skarżącemu w dniu 2.05.2007 r., zaś dłużnikowi zajętej wierzytelności 16.04.2007 r. Bieg terminu przedawnienia rozpoczął się na nowo 17.04.2007 r. i przedłużył się do 17.04.2012 r.,
– wszczęcie wobec skarżącego w dniu 23.05.2007 r. postępowania karnego skarbowego, które prawomocnie zakończyło się wyrokiem Sądu Rejonowego dla Ł.-Ś. w Ł. [...] Wydział Karny z [...] r. sygn. akt [...] o umorzeniu postępowania karnego z uwagi na upływ okresu przedawnienia (data uprawomocnienia się wyroku 20.02.2020 r.). Powyższa czynność zawiesiła bieg terminu przedawnienia - na okres 4657 dni. W ocenie organu o prowadzonym postępowaniu karnym skarbowym skarżący został powiadomiony przed upływem pięcioletniego terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Z postanowienia prokuratora Prokuratury Rejonowej Ł.-B. o zawieszeniu dochodzenia z 30 czerwca 2010 r. sygn. akt [...] wynika, że posiadał wiedzę o prowadzonym postępowaniu w sprawie, o której mowa w postanowieniu wszczynającym śledztwo. W uzasadnieniu postanowienia z 30.06.2010 r. prokurator wskazał, że mimo braku ogłoszenia skarżącemu zarzutu-z uwagi na brak stawienia się na kierowane wezwania - został on przebadany w celu określenia, czy stan zdrowia jest dobry i pozwala na branie udziału w toczącym się postępowaniu karnym skarbowym. Prokurator wskazał również, że: "[...] Obrońca podejrzanego utrzymuje, że jego klient nie może brać udziału w postępowaniu z uwagi na zły stan zdrowia. Opinia lekarska wydana 14.10.2008 roku jednoznacznie jednak określa, iż stan zdrowia K. B. jest dobry i pozwala na branie udziału w toczącym się postępowaniu. W dniu 04.12.2008 roku obrońca podejrzanego złożył wniosek o przebadanie jego klienta przez biegłych z zakresu schorzeń kardiologicznych gdyż stan zdrowia K. B. uległ pogorszeniu po ostatniej rozprawie w dniu 02.12.2008 roku [...]". Zdaniem organu nie ulega wątpliwości, że w toczącym się postępowaniu skarżący miał obrońcę oraz brał udział w rozprawach. Tym samym, posiadał wiedzę o wszczętym wobec postępowaniu w sprawie o przestępstwo skarbowe. Powyższe potwierdza – w ocenie organu - że nastąpiło skuteczne zawieszenie biegu terminu przedawnienia, gdyż podatnik został powiadomiony o prowadzonym wobec niego postępowaniu karnym skarbowym, przed terminem wskazanym w art. 70 § 1 O.p., tj. do 31.12.2010 r.
– wniesienie 28.07.2009 r. skargi do sądu administracyjnego na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi (obecnie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi) dotyczącą postępowań podatkowych w zakresie podatku od towarów i usług za okres od grudnia 2004 roku do września 2005 roku. Prawomocne orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8.07.2022 r. sygn. akt I FSK 2196/18, kończące powyższe postępowanie, wpłynęło do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi 25.08.2022 r. Powyższa czynność zawiesiła bieg terminu przedawnienia - na okres 4777 dni,
Mając na uwadze powyższe organ podkreślił, że od momentu wszczęcia wobec postępowania karnego skarbowego, tj. od 23.05.2007 r. do wpływu do organu podatkowego prawomocnego orzeczenia sądowego w sprawie skargi dotyczącą postępowań podatkowych w zakresie podatku od towarów i usług za okres od grudnia 2004 roku do września 2005 roku, tj. do 25.08.2022 r., zawieszenie biegu terminu przedawnienia nastąpiło na okres 5574 dni. Bieg terminu przedawnienia rozpoczął się na nowo 26.08.2022 r. i przedłużył się do 20.07.2027 r., o ile do tego czasu nie wystąpią inne okoliczności mające na niego wpływ.
Jednocześnie przyjęto, że zajęcia: wierzytelności z rachunku bankowego w Bank C S.A. (zawiadomieniem z 29.04.2009 r.), nieruchomości położonej w Ł. przy ul. [...] (wezwaniem z 18.11.2013 r.) oraz wierzytelności z rachunku bankowego w Bank B S.A. (zawiadomieniem z 21.07.2021 r.) nie skutkowały przerwaniem biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych, gdyż nastąpiły w okresie zawieszenia biegu terminu przedawnienia.
Tym samym uznano zarzut przedawnienia należności objętych tytułami wykonawczym za niezasadny ponieważ nie została spełniona przesłanka, która skutkowałaby koniecznością umorzenia postępowania egzekucyjnego. Nie zaistniały również żadne inne przesłanki określone w u.p.e.a., które nakazują umorzenie postępowania egzekucyjnego.
W odniesieniu natomiast do kwestii związanej z wyrokiem Sądu Rejonowego dla Ł.-Ś. w Ł. VI Wydział Karny z [...] r. sygn. akt [...] o umorzeniu postępowania karnego skarbowego stwierdzono, że wyrok ten dotyczy umorzenia postępowania karnego skarbowego z uwagi na upływ okresu przedawnienia karalności czynów, który nie jest tożsamy z przedawnieniem zaległości w podatku od towarów i usług za okres od grudnia 2004 roku do września 2005 roku.
Odnosząc się do pozostałych zarzutów zażalenia stwierdzono, że Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego Łódź-Górna dokonał analizy całokształtu okoliczności sprawy oraz wyjaśnił zasadność przesłanek, którymi kierował się przy jej załatwianiu i organ odwoławczy nie dostrzegł podstaw do zmiany postanowienia organu I instancji.
Na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 24 lutego 2025 r. wniesiono skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący wskazał, że w odniesieniu do:
– tytułu wykonawczego nr [...], który obejmuje zaległość w podatku od towarów i usług za grudzień 2004 roku, zaległość podatkowa uległa przedawnieniu 13.01.2025 r. i powołał się przy tym na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z 7.08.2024 r.
– tytułów wykonawczych: nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], które dotyczą zaległości w podatku od towarów i usług za okres od stycznia do września 2007 roku, do Sądu Rejonowego Ł.-Ś. wpłynął zarzut o przestępstwo skarbowe. Poinformował, że powyższe postępowanie zostało umorzone, z uwagi na przedawnienie, a termin płatności publicznoprawnej minął 31.12.2015 r. Powołał przy tym sygnaturę akt [...].
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalanie.
Pismami z dnia 25 sierpnia i 2 września 2025 r. pełnomocnik skarżącego uzupełnił skargę podnosząc w uzasadnieniu argumentację związaną z przedawnieniem zobowiązań podatkowych objętych przedmiotowymi tytułami wykonawczymi. Mając na uwadze powyższe wniesiono uchylenie zaskarżonego oraz poprzedzającego go postanowienia Naczelnika US Łódź-Górna z 23 października 2024 r. i przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w według norm przepisanych (oświadczając, iż koszty te nie zostały pokryte w całości ani w części).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył co następuje.
Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) - dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.
Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Przy czym stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd, co zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
Zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a., sąd może rozpoznać sprawę w trybie uproszczonym, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Rozpoznając w tak zakreślonej kognicji skargę - dąd uznał, że zasługuje ona na uwzględnienie. Organy podatkowe dopuściły się bowiem naruszenia art. 70 § 1 i § 6 pkt 1 i 2 O.p. oraz art. 153 p.p.s.a.
Istota sporu w tej sprawie sprowadza się do tego, czy zaległości skarżącego w podatku od towarów i usług objęta przedmiotowymi tytułami wykonawczymi (grudzień 2004 i styczeń – wrzesień 2005 r.) przedawniła się i czy w konsekwencji były podstawy do umorzenia postępowania.
W treści zaskarżonego postanowienia organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, zgodnie z którym wszczęcie w dniu 23.05.2007 r. wobec skarżącego postępowania karnego skarbowego - śledztwo w sprawie o przestępstwo skarbowe, polegające na tym, że w deklaracjach VAT-7 za okres 12/2004 r. - 09/2005 .r., złożonych do Naczelnika Urzędu Skarbowego Łódź - Śródmieście podał nieprawdę, poprzez zawyżenie podatku naliczonego wynikającego z faktur, których wystawienia nie potwierdzili kontrahenci - dostawcy figurujący na fakturach, przez co doszło do uszczuplenia zobowiązania w podatku od towarów i usług dużej wartości łącznej kwocie 935 816 zł. - zawiesiło bieg terminu przedawnienia - na okres 4657 dni. W ocenie organu o prowadzonym postępowaniu karnym skarbowym skarżący został powiadomiony przed upływem pięcioletniego terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego.
W tej kwestii Dyrektor, powołując się na wyrok TK z dnia 17 lipca 2012 r., P 30/11uznał, że w sprawie nie doszło do przedawnienia zobowiązania skarżącego za okresy objęte tytułami wykonawczymi gdyż skarżący doskonale wiedział o toczącym się przeciwko niemu postępowaniu karnoskarbowym, skoro jego pełnomocnik usprawiedliwiał niemożność jego stawienia się przed organami z uwagi na jego zły stan zdrowia.
Rozpoznając tak zarysowany spór w tej sprawie – Sąd stwierdza, iż ustalenia faktyczne tej sprawy nie są kwestionowane, a jedynie odmienna jest ich ocena przez obie strony postępowania sądowoadministracyjnego. Wobec tego ustalenia te wiążą i stanowią podstawę zastosowania normy art. 70 § 1 i § 6 pkt 1 O.p. i oceny przedawnienia spornego zobowiązania. Niewątpliwym jest, że Naczelnik Urzędu Skarbowego Łódź – Śródmieście postanowieniem z dnia 23 maja 2007 r. wszczął postępowanie wobec skarżącego karnoskarbowe w sprawie o przestępstwo skarbowe, określone w art. 56 § 1 w zw. z art. 37 § 1 pkt 1 ustawy Kodeks karny skarbowy, polegające na tym, że w deklaracjach VAT-7 za okres od grudnia 2004 r. – do września 2005 r. złożonych do Naczelnika Urzędu Skarbowego Łódź-Śródmieście skarżący podał nieprawdę, poprzez zawyżenie podatku naliczonego wynikającego z faktur będących w posiadaniu skarżącego, których wystawienia nie potwierdzili kontrahenci - dostawcy figurujący na fakturach, przez co doszło do uszczuplenia zobowiązania w podatku od towarów i usług dużej wartości w łącznej kwocie 935.816 zł. Następnie postanowieniem z dnia 13 czerwca 2007 r. sporządził postanowienie o postawieniu skarżącemu zarzutów o czyn objęty postanowieniem o wszczęciu postępowania karnoskarbowego, jednakże z uwagi na niestawienie się skarżącego w siedzibie organ zarzuty te nie zostały mu ogłoszone, co wynika z uzasadnienia jego postanowienia z dnia 30 czerwca 2010 r. Z tego ostatniego wynika również, że pełnomocnik skarżącego informował organy ścigania o przyczynach niestawienia się skarżącego na wezwanie organów ścigania w związku ze wszczętym postępowaniem karnoskarbowym. Kolejne postanowienie oskarżyciela publicznego z dnia 12 października 2007 r. – zmieniające to pierwsze postanowienie – zostało ogłoszone skarżącemu dopiero w dniu 1 lutego 2019 r., co potwierdził on swoim własnoręcznym podpisem.
Oceniając te okoliczności w świetle przesłanki przedawnienia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za okres grudzień 2004 r. – wrzesień 2005 r. Sąd stwierdza, że zobowiązanie to – co do zasady – przedawniało się z końcem 2010 r. Jednakże w skutek zastosowania środków egzekucyjnych – zajęcia rachunku bankowego w dniu 12 kwietnia 2007 r. i 29 kwietnia 2009 r., wpisu hipoteki przymusowej do KW w dniu 23 sierpnia 2007 r., zajęcia nieruchomości w dniu 18 listopada 2013 r. bieg terminu przedawnienia został przedłużony do dnia 28 listopada 2018 r., a w dniu 21 lipca 2021 r. organ dokonał kolejnego zajęcia rachunku bankowego, jednakże nie przedstawił dowodu zawiadomienia o tym skarżącego. Powyższe wynika z prawomocnego i wiążącego w tej sprawie wyroku WSA w Łodzi z dnia 9 listopada 2022 r., sygn. akt. I SA/Łd 438/22.
Sąd nie aprobuje prezentowanego w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia stanowiska organu, iż skarżący został powiadomiony o postępowaniu karnoskarbowym przed upływem pięcioletniego terminu przedawnienia, skoro jego pełnomocnik informował organ ścigania o złym stanie zdrowia podatnika, który uniemożliwia mu udział w czynnościach procesowych w tym postępowaniu. Niewątpliwym jest, że skarżący posiadał wiedzę o wszczęciu postępowania karnoskarbowego. Rzecz w sprawie nie w tym, w jaki sposób organ zawiadomił skarżącego o wszczęciu postępowania karnoskarbowego i w jakiej dacie, lecz w tym, czy skarżący został przez organ powiadomiony (uzyskał informację) o skutkach prawnopodatkowych wszczęcia tego konkretnego postępowania karnoskarbowego, tj. skutku przerwania biegu zobowiązania w podatku od towarów i usług za przedmiotowe okresy. i czy wskazywany przez organ sposób powiadomienia spełnia wymagania wyroku TK z dnia 17 lipca 2012 r., P 30/11.
W ocenie Sądu, sama wiedza podatnika, że wszczęto w stosunku do skarżącego postępowanie karnoskarbowe nie jest tożsama z poinformowaniem skarżącego o skutkach prawnopodatkowych tegoż postępowania. Powoływanie się przez organ na wiedzę skarżącego o wszczęciu postępowania karnoskarbowego samo przez się nie skutkuje przerwaniem biegu terminu przedawnienia zobowiązania skarżącego w podatku od towarów i usług.
W tej sprawie, wobec braku jakichkolwiek dowodów (bo organ nadal ich nie przedstawia), iż skarżący został o tych skutkach powiadomiony nie można przyjąć w konsekwencji podnoszonej przez organ argumentacji, iż owe zawiadomienie spełnia w świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego wymagania dla wywołania skutku w postaci przerwania biegu terminu przedawnienia. Takie stanowisko jest, jak się wydaje, konsekwencją tego, że do czasu wydania wyroku przez TK w dniu 17 lipca 2012 r., P 30/11, nie było oczywiste, jak należy stosować art. 70 § 6 pkt 1 O.p. w kontekście oceny skutków wszczęcia postępowania karnoskarbowego. Jednakże w dacie wydawania postanowienia o wszczęciu postępowania karnoskarbowego w tej sprawie, co miało miejsce w dniu 23 maja 2007 r., organ nie mógł spełnić wymagań tegoż wyroku TK, podjętego przecież dopiero w dniu 17 lipca 2012 r. Mógł to uczynić po dacie tego wyroku, bowiem wskutek zastosowania środków egzekucyjnych nastąpiło przerwanie biegu terminu przedawnienia.
Nie przedstawił jednakże dowodów na to, iż poinformował, stosownie do tego wyroku TK, skarżącego o skutkach podatkowych wszczętego w dniu 23 maja 2007 r. postępowania karnoskarbowego. Domniemywać można, iż obecne stanowisko organów stanowi pewną, lecz nieudolną, próbę zastąpienia braku dowodu poinformowania skarżącego o skutkach prawnopodatkowych postępowania karnoskarbowego argumentacją organu, mającą uprawdopodabniać tę okoliczność.
Rzecz jednak w tym, że TK nie dopuszczał takiej możliwości, wręcz przeciwnie wyraźnie wskazał na konieczność poinformowania podatnika o skutkach wszczęcia wobec niego postępowania karnoskarbowego, chociaż nie wskazał w jakiej formie ma na nastąpić.
W ocenie Sądu samo wskazanie daty 23 maja 2007 r., jako daty wszczęcia postępowania karno-skarbowego, a więc i zawieszenia biegu terminu przedawnienia, bez załączenia dowodu powiadomienia o tym podatnika, jest niewystarczające do oceny skuteczności zawieszenia biegu terminu przedawnienia.
W prawomocnym wyroku z dnia 9 listopada 2022 r. Sąd wskazał, że "nie jest też wiadome, bo nie wynika to w żaden sposób z akt, czy wszczęcie postępowania karno-skarbowego w zakresie tej grupy należności było skuteczne, tj. czy zawiadomiono skarżącego o tym fakcie, czy postawiono mu zarzuty, a także jaka była ewentualna treść zawiadomienia skarżącego, w tym jakich należności dotyczyło"
Okoliczności zawiadomienia skarżącego o skutkach prawnopodatkowych wszczęcia postępowania karnoskarbowego wiąże w tej sprawie organy i Sąd rozpoznający obecnie sprawę na mocy art. 153 p.p.s.a., gdyż nadal organ nie przedstawił dowodów, które zmieniałyby ustalenia na okoliczność zawiadomienia skarżącego o skutkach prawnopodatkowych wszczęcia postępowania karnoskarbowego. Nie wykonał więc zaleceń tego wyroku. Tym samym organ naruszył w tej sprawie również ten przepis, co ma istotny wpływ na wynik sprawy.
Nie sposób też przyjąć, że ogłoszenie zarzutów skarżącemu w dniu 1 lutego 2019 r. jest równoznaczne z wywołaniem skutków prawnopodatkowych wszczęcia postępowania karnoskarbowego. Nie wynika to bowiem z treści postanowienia o przedstawieniu tych zarzutów, a ponadto czynność ta została dokonana już po upływie przedawnienia, co nastąpiło w listopadzie 2018 r. Skutku przerywającego bieg terminu przedawnienia tym bardziej nie mogło wywołać zastosowanie już po upływie terminu kolejnego środka egzekucyjnego w postaci zajęcia rachunku bankowego w dniu 21 lipca 2021 r., co stanowi wynik błędnego przyjęcia, że wszczęcie postępowania karnoskarbowego zawiesiło bieg terminu przedawnienia.
Sąd w powyższym zakresie w pełni podziela stanowisko tutejszego Sądu wyrażone w wyroku z dnia 11 marca 2025 r. (sygn. akt sygn. akt I SA/Łd 666/24).
Niezależnie od powyższego, w ocenie Sądu, błędnie organy uznały za przesłankę zawieszającą bieg terminu przedawnienia okoliczność opisaną jako "wniesienie 28.07.2009 r. skargi do sądu administracyjnego na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi dotyczącą postępowań podatkowych w zakresie podatku od towarów i usług za okres od grudnia 2004 roku do września 2005 roku".
Zgodnie z art. 70 § 6 pkt 2 O.p. bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu, z dniem wniesienia skargi do sądu administracyjnego na decyzję dotyczącą tego zobowiązania.
Po pierwsze, Sądowi z urzędu wiadomym jest (nie było potrzeby inicjowania – postulowanego przez stronę - uzupełniającego postępowania dowodowego w tym zakresie), że w okresie wskazanym przez organy (4777 dni) toczyły się trzy - niezależne od siebie - postępowania ze skarg zobowiązanego (na co trafnie wskazuje pełnomocnik skarżącego):
– sygn. akt l SA/Łd 722/09 na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z dnia 10 czerwca 2009 roku w przedmiocie odmowy wznowienia postępowań podatkowych w zakresie podatku od towarów i usług za okres od grudnia 2004 roku do września 2005 roku (oddalona skarga kasacyjna wyrokiem z 24 maja 2011 r,, sygn. akt I FSK 840/10),
– sygn. akt I SA/Łd 623/13 na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z dnia 15 marca 2013 r. w przedmiocie odmowy uchylenia w całości lub w części decyzji ostatecznych w zakresie podatku od towarów i usług za okres od grudnia 2004 r. do września 2005 r. (oddalona skarga kasacyjna wyrokiem z 13 maja 2015 r., sygn. akt l FSK 208/14),
– sygn. akt I SA/Łd 347/18 na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 12 marca 2018 r. w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej wydanej w trybie wznowienia postępowania dotyczącego rozliczenia podatku od towarów i usług za okres od grudnia 2004 do września 2005 r. (oddalona skarga kasacyjna wyrokiem z 8 lipca 2022 r., sygn. akt I FSK 2196/18)
Zdaniem Sądu, nie każde wniesienie skargi do sądu wywołuje skutek zawieszający, lecz tylko skargi na "decyzję dotyczącą tego zobowiązania" zgodnie z literalnym brzmieniem komentowanego art. 70 § 6 pkt 2 O.p..
W orzecznictwie podkreśla się, że w/w regulacja prawna nie powinna być interpretowana rozszerzająco, bowiem przepisy dotyczące instytucji zawieszenia terminu przedawnienia nie mogą być interpretowane w sposób rozszerzający. Wskazuje się, że skoro ustawodawca w art. 70 § 6 pkt 2 O.p. wskazał konkretnie, że zawieszenie biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego następuje z dniem wniesienia skargi do sądu administracyjnego na decyzję dotyczącą tego zobowiązania. Wyjście poza kontekst językowy komentowanego przepisu jest niedopuszczalne także z tego względu, że przepis ten został zmieniony z dniem 1 września 2005 r. ustawą z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 143, poz. 1199), a wcześniej stanowił, że bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony z dniem wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Jak wskazuje się, ustawodawca wzmiankowaną nowelizacją zmienił przepis art. 70 § 6 pkt 2 O.p., eliminując bardzo szeroki zakresowo zapis dotyczący zawieszenia biegu terminu przedawnienia z dniem wniesienia skargi do sądu administracyjnego, na rzecz węższego zakresowo zapisu obejmującego jedynie wniesienie skargi dotyczącej zobowiązania czyli zobowiązania wymiarowego (zob. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 7 października 2021 r. sygn. akt I SA/Sz 504/21, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 6 maja 2020 r. sygn. akt I SA/Po 567/21, wyrok WSA w Warszawie z dnia 25 lutego 2020 r. sygn. akt III SA/Wa 2117/19).
Skonstatować należy, że w realiach sprawy, skargi z wniesieniem których organ odwoławczy wiąże skutek zawieszający, dotyczą zbadania przez Sąd legalności decyzji wydawanych w trybach nadzwyczajnych, których przedmiotem nie było zobowiązanie wymiarowe, ale analiza przesłanek mogących skutkować wyeliminowaniem ostatecznej decyzji wymiarowej.
Mając na uwadze powyższe Sad ocenił, że organy błędnie zastosowały art. 70 § 6 pkt 2 O.p. utożsamiając wniesienie skarg na decyzje wydawane w trybie nadzwyczajnym ze skargą na decyzję dotyczącą postępowania podatkowego w zakresie podatku od towarów i usług za okres od grudnia 2004 roku do września 2005 roku.
Jedynie na marginesie można przy tym zauważyć, że zupełnie niezrozumiałe jest ujęcie przez organ czasu zawieszenia z powyższej przyczyny w jeden okres (4777 dni) podczas gdy postępowania sądowe inicjowane były oddzielnymi skargami i procedowane w odrębnych od siebie postępowaniach, zakończonych odebranymi rozstrzygnięciami Sądowymi. Tymczasem z wywodu organu można wywieść, że było to jedno postępowanie wszczęte wniesieniem w dniu 28.07.2009 r. skargi do sądu administracyjnego i zakończone orzeczeniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8.07.2022 r.
Ponownie rozpoznając sprawę organ obowiązany będzie uwzględnić zaprezentowaną przez Sąd wykładnię art. 70 § 6 pkt 1 i 2 O.p., a w szczególności przyjęty w wyroku sposób postrzegania skutków wszczęcia postępowania karnoskarbowego dla przedawnienia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usługi rozważyć, czy nie zaszły podstawy do umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Sąd nie mógł uwzględnić wniosku strony o przeprowadzanie uzupełniającego postępowania dowodowego z dokumentów w postaci postanowień organów z 2 lipca 2025 r. i 25 sierpnia 2025 r. ponieważ zostały wydane po dacie wydania postanowienia objętego kontrolą legalności (prowadzoną na podstawie akt sprawy na dzień wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia) w niniejszym postępowaniu.
Wobec złożenia przez pełnomocnika z urzędu oświadczenia o nie uiszczeniu przez skarżącego w żadnej części wynagrodzenia z tytułu udzielonej mu z urzędu pomocy prawnej zasadnym było przyznanie i nakazanie wypłaty pełnomocnikowi z funduszu Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi kwoty 480 zł, powiększonej o należny podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 lit. a) i c) oraz 135 p.p.s.a., uwzględnił skargę.
O wynagrodzeniu ustanowionego z urzędu radcy prawnego z tytułu udzielonej z urzędu i nie opłaconej w żadnej części pomocy prawnej w wysokości 480 zł Sąd orzekł na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a w zw. z § 23 ust 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2024 r., poz. 764).
db
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło