I SA/Łd 293/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział I w składzie następującym: Sędzia WSA Joanna Grzegorczyk-Drozda po rozpoznaniu w dniu 9 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Ł. o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie z kosztów sądowych w sprawie ze skargi A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Ł. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług za okres od stycznia do kwietnia, od czerwca do września i od listopada do grudnia 2008 roku p o s t a n a w i a: odmówić przyznania stronie skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie z kosztów sądowych. Postanowieniem z 23 kwietnia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił Spółce z o.o. A przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jej skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. określającą zobowiązanie w podatku od towarów i usług za okres od stycznia do kwietnia, od czerwca do września i od listopada do grudnia 2008 r. W uzasadnieniu wskazano, że z wniosku o przyznanie prawa pomocy, dodatkowych dokumentów i informacji udzielonych przez skarżącą wynika, że spółka nie prowadzi działalności gospodarczej. Wbrew oświadczeniu zawartemu we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz w sprzeciwie, kapitał zakładowy spółki wynosi 50.000 zł (a nie 0 zł), co wynika jednoznacznie z informacji z Krajowego Rejestru Sądowego oraz bilansu na dzień 31 grudnia 2013 r. Spółka nie posiada środków trwałych. Wartość aktywów spółki wynosi 350.911 zł. Składają się na nie inwestycje długoterminowe, należności krótkoterminowe oraz środki pieniężne w kasie i na rachunkach bankowych. Według rachunku zysków i strat oraz bilansu w ostatnim roku obrotowym (2013 r.) spółka uzyskała dochód w kwocie 13.007,60 zł, gromadząc przy tym środki pieniężne w kasie i na rachunkach w wysokości 11.017,67 zł. Wykazany w bilansie za rok 2013 przychód, według oświadczenia skarżącej, pochodzi z udziału w zysku spółki komandytowej. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, w tym zwłaszcza kwotę zysku skarżącej za 2013 r. oraz kwotę środków pieniężnych zgromadzonych na koniec 2013 r., zestawiając ją z kwotą wpisu od skargi w niniejszej sprawie (1.191 zł), sąd doszedł do przekonania, że skarżąca spółka nie wykazała, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Postanowieniem z 13 czerwca 2014 r. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie (sygn. akt I FZ 171/14) oddalił zażalenie spółki na postanowienie tutejszego sądu z 23 kwietnia 2014 r. o odmowie przyznania prawa pomocy. NSA podzielił stanowisko sądu I instancji, że strona nie spełnia przesłanek do przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Spółka (na koniec 2013 r.) posiadała aktywa trwałe w wysokości 196.95,21 zł i osiągnęła niewielki acz przewyższający kwotę wpisu sądowego dochód. NSA podkreślił, że w przypadku wnioskowania o prawo pomocy osoba prawna nie może zaś powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. postanowienie NSA z dnia 29 marca 2011 r., I OZ 191/11). W dniu 15 lipca 2014 r. do Spółka ponownie złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W złożonym na urzędowym formularzu PPPr oświadczeniu o stanie majątkowym i dochodach skarżąca ponownie wskazała, że od stycznia 2012 r. nie prowadzi działalności gospodarczej. W ostatnim roku obrotowym (2013 r.) uzyskała dochód w wysokości 13.007,60 zł, jednak środki, które spółka posiadała na 31 grudnia 2013 r. zostały przeznaczone na zapłatę należności najem lokalu i usługi telefoniczne. Postanowieniem z dnia 30 lipca 2014 r. referendarz sądowy odmówił spółce przyznania prawa pomocy. Spółka wniosła sprzeciw od powyższego postanowienia zarzucając naruszenie: 1) art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. poprzez nieprawidłową ocenę okoliczności sprawy i odmówienie skarżącej przyznania prawa pomocy, wobec uznania że obecna sytuacja skarżącej nie różni się od sytuacji z początku roku, zaś przeznaczenie środków posiadanych w grudniu 2013 r. na bieżące zobowiązania z tytułu czynszu i za media świadczy o niefrasobliwości, podczas gdy spółka aby nie powiększać swoich pasywów oraz nie utracić prawa do zajmowania siedzimy, była zmuszona uregulować wymagalne zobowiązania z tytułu czynszu oraz za usługi telefoniczne, zatem sytuacja spółki uległa pogorszeniu wobec zmniejszenie aktywów – co uzasadnia uwzględnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy, 2) art. 258 § 2 pkt 5 P.p.s.a. w związku z art. 255 P.p.s.a. w stopniu mającym istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, polegające na zaniechaniu wezwania wnioskodawczyni do przedłożenia dokumentów dotyczących przeznaczenia dochodu z roku 2013 r. na zapłatę należności za czynsz i usługi telefoniczne, co było niezbędne wobec powzięcia przez referendarza wątpliwości co do treści złożonego przez spółkę oświadczenia, a których brak został następnie uznany za podstawę oddalenia wniosku, co skutkowało nierozpoznaniem istoty sprawy, a tym samym ograniczeniem stronie prawa do sądu. W uzasadnieniu sprzeciwu podniesiono, że pismem z dnia 16 lipca 2014 r. skarżąca spółka przedstawiła dane co do jej sytuacji finansowej, przedkładając stosowny formularz oraz bilans. Referendarz sądowy w razie powzięcia wątpliwości co do oświadczenia spółki zawartego w formularzu, co do skonsumowania uzyskanych w roku 2013 dochodów na bieżące wymagalne zobowiązania, winien wezwać spółkę do przedłożenia dokumentów, które w jego ocenie pozwoliłyby na ocenę zasadności wniosku. Zgodnie z treścią art. 255 P.p.s.a. referendarz winien wezwać wnioskodawcę do przedłożenia dodatkowych dokumentów źródłowych, gdy oświadczenie zawarte we wniosku składanym na urzędowym formularzu okazało się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego. Tylko po takim wezwaniu spółka mogłaby sprostać ciężarowi wykazania w sposób najpełniejszy i przekonujący złej kondycji finansowej, poprzez złożenie do akt sprawy wymaganych przez referendarza dokumentów. Zdaniem autora sprzeciwu konstrukcja przywołanego art. 255 P.p.s.a. ma zapewnić możliwość zastosowania postępowania uzupełniającego, tak aby sądu lub referendarz sądowy mógł wydać orzeczenie w oparciu o zasadę prawdy materialnej. Zdaniem strony skarżącej w rozpoznawanej sprawie referendarz sądowy zaniechał możliwości zagwarantowanej w ww. przepisie. Strona skarżąca podniosła również że składając drugi wniosek o przyznanie prawa pomocy podniosła, że środki finansowe, które pochodziły z dochodu z roku 2013 zostały w całości wydatkowane na pokrycie wymagalnych zobowiązań i w chwili obecnej spółka nie dysponuje żadnymi środkami na zapłatę wpisu od skargi w wysokości 1.191 zł. Zdaniem autora sprzeciwu przeznaczenie posiadanych środków na zapłatę rachunków i czynszu nie świadczy o niefrasobliwości spółki. W dniu 29 sierpnia 2014 r. Spółka A wniosła skargę kasacyjną na postanowienie WSA w Łodzi z dnia 28 lipca 2014 r. odrzucające skargę. Wraz ze skargą strona skarżąca złożyła, na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych (karty 208-210). W uzasadnieniu wniosku strona podniosła, że dochód z tytułu udziału w Spółce komandytowej "B Spółka z o.o.", przeznaczony na zapłatę czynszu, został zajęty przez Urząd Skarbowy Ł-W oraz Wójta Gminy Z.. Do wniosku załączono fotokopię zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego z dnia 1 kwietnia 2014 r. Mając na uwadze, że ów wniosek został złożony w trakcie postępowania o przyznanie prawa pomocy, zainicjowanego wnioskiem z dnia 15 lipca 2014 r. oraz że oba wnioski dotyczą zwolnienia od kosztów sądowych (wniosek z 15 lipca 2014 r. – w całości, natomiast wniosek z – w części) sąd przyjął, że wniosek z dnia 29 sierpnia 2014 r. stanowi uzupełnienie wniosku z dnia 15 lipca 2014 r. i postanowił te wnioski rozpoznać łącznie. Wojewódzki Sąd Administracyjnym w Łodzi zważył, co następuje: Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 13 marca 2012 r., poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej w skrócie jako: P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 P.p.s.a.). W myśl art. 246 § 2 P.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane: 1) w zakresie całkowitym - gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zgodnie z art. 252 § 1 P.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Z przywołanych przepisów wynika, po pierwsze że prawo pomocy może być przyznane wyłącznie na wniosek strony. Po drugie to wnioskodawca, a nie sąd, winien wykazać, że nie posiada żadnych środków na prowadzenie postępowania lub, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania Wykazanie tych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie wyczerpującego oświadczenia o stanie majątkowym i dochodach, nie zaś dopiero na ewentualne wezwanie sądu w trybie art. 255 P.p.s.a. Stosownie do wymienionego przepisu jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Na podstawie cytowanego przepisu referendarz sądowy lub sąd może wezwać wnioskodawcę do uzupełnienia oświadczenia jeśli nie można jednoznacznie ustalić jaki jest stan majątkowy wnioskodawcy, w szczególności gdy oświadczenie zawarte we wniosku zawiera sprzeczne bądź nieścisłe dane. Przepis ten nie stanowi natomiast podstawy do prowadzenia przez sąd postępowania dowodowego w celu ustalenia stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy. Jeszcze raz należy podkreślić, że z obowiązujących przepisów wynika, że przedstawienie stanu majątkowego należy do wnioskodawcy. Z zaskarżonego postanowienia nie wynika, aby referendarz sądowy miał wątpliwości, co do stanu majątkowego spółki. Referendarz przyjął, zgodnie z oświadczeniem zawartym w formularzu, że środki pieniężne, które spółka posiadała na koniec 2013 r. zostały przeznaczone na zapłatę zobowiązań z tytułu czynszu i usług telefonicznych, jednakże ocenił, że zapłata tych należności nie uzasadnia przyznania prawa pomocy. Zarządzeniem z dnia 2 września 2014 r. spółka została wezwana do przedstawionych informacji i dokumentów dotyczących sytuacji majątkowej Spółki, w tym do nadesłania: 1) dokumentów z których wynika, że spółka przeznaczyła dochód w wysokości 13,007 zł z udziału w zysku spółki komandytowej na pokrycie wymagalnych zobowiązań z tytułu czynszu za wynajem lokalu i usługi telefoniczne, 2) odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego spółki komandytowej, która wypłaciła skarżącej spółce zysk za rok 2013 r. w ww. wysokości wraz z wyjaśnieniem, czy M. G. jest wspólnikiem tej spółki, a jeśli tak to jaki jest jego udział w zysku spółki komandytowej. W odpowiedzi z dnia 3 października 2014 r. spółka poinformowała, że zysk spółki komandytowej w wysokości 1 % nie został przekazany skarżącej spółce "...zgodnie z pismem US Ł-W o zajęciu...", został jedynie wykazany dla celów podatkowych i bilansowych. W planach zarządu miał być przeznaczony na pokrycie należności spółki za czynsz i usługi telefoniczne. Ponadto spółka poinformowała, że M. G. jest wspólnikiem "B Spółka z o.o." Spółka komandytowa, zaś jego udział w tej spółce wynosi 28%. Mając na uwadze powyższe okoliczności sąd doszedł do przekonania, że wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. We wniosku z dnia 15 lipca 2014 r. spółka podniosła, że środki finansowe, które spółka posiadała na koniec 2013 r. zostały przeznaczone na zapłatę zobowiązań z tytułu czynszu za wynajem lokalu i usługi telefoniczne. Również w sprzeciwie pełnomocnik spółki zarzucił, że referendarz pominął kluczową "...okoliczność skonsumowania dochodu z zeszłego roku na bieżące wymagalne zobowiązania spółki." (str. 5 sprzeciwu) oraz że nie wezwał spółki do złożenia dokumentów świadczących o wydatkach za wynajem lokalu, w którym mieści się siedziba spółki i za media (str. 4 sprzeciwu). Pomimo wezwania sądu dokumenty, o których mowa powyżej nie zostały złożone. Z wyjaśnień spółki wynika, że zysk spółki za 2013 r. pochodzący z udziału w spółce komandytowej, w wysokości 13.007 zł, wykazany we wniosku o przyznanie prawa pomocy, został wykazany jedynie dla "celów podatkowych i bilansowych", zaś faktycznie spółka go nie otrzymała. Równocześnie spółka oświadczyła, że planowała wykorzystać ów zysk na pokrycie należności czynszowych i za usługi telefoniczne. Tym samym wcześniejsze oświadczenie o wydatkowaniu środków spółki na wymagalne należności należy uznać za niezgodne z rzeczywistością. Wobec powyższych sprzeczności sąd uznał, że oświadczenie spółki o stanie majątkowym jest całkowicie niewiarygodne, a tym samym wniosek spółki o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotowy wniosek został złożony w dniu15 lipca 2014 r., zaś zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego jest datowane na dzień 4 kwietnia 2014 r. Skoro zysk z tytułu działu w spółce komandytowej już w kwietniu 2014 r. został zajęty na poczet należności podatkowych, to zawarte we wniosku twierdzenia o przeznaczeniu tych środków na zapłatę wymagalnych należności czynszowych są nieprawdziwe. Sąd wziął również pod uwagę, że jedyny wspólnik skarżącej spółki i prezes zarządu M. G. są wraz z samą spółką wspólnikami spółki komandytowej "B Spółka z o.o.". Skarżąca spółka z tytułu udziału w spółce komandytowej, wynoszącego 1%, osiągnęła zysk w kwocie 13.007 zł. Udział M. G. w spółce komandytowej wynosi 28%. Skoro ww. spółka komandytowa wypłaciła swoim wspólnikom zysk za 2013 r., to nawet jeśli faktycznie sama skarżąca spółka nie posiada aktualnie środków pieniężnych na uiszczenie wpisu, to środki w wystarczającej wysokości otrzymał jej jedyny wspólnik i prezes zarządu. W przywołanym wyżej postanowieniu z 13 czerwca 2014 r. (sygn. akt I FZ 171/14) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że w przypadku wnioskowania o prawo pomocy, osoba prawna nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków. W ocenie sądu skarżąca spółka nie wykazała we wniosku, czy podjęła jakiekolwiek działania by pozyskać fundusze na pokrycie wydatków sądowych, np. poprzez dopłaty wspólników lub czy władze skarżącej spółki rozważały zaciągnięcie pożyczki od swojego jedynego wspólnika. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 260 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. mko