I SA/Łd 295/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Sędzia WSA Cezary Koziński po rozpoznaniu w dniu 22 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. K. z 28 października 2015 r. o przyznanie prawa pomocy poprzez częściowe zwolnienie od wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi Z. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów postanawia: umorzyć postępowanie w przedmiocie wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy. Postępowanie w niniejszej sprawie dotyczy skargi Z. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z [...] r. ustalającą wysokość zobowiązania w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 55.046 zł, skarżący zwrócił się z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z 8 lipca 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił stronie przyznania prawa pomocy zgodnie z żądaniem, zaś Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 24 września 2015 r., sygn. akt II FSK 717/15, oddalił zażalenie na powyższe postanowienie sądu pierwszej instancji. W odpowiedzi na ponowne wezwanie do uiszczenia kosztów sądowych skarżący uiścił wymagany wpis w pełnej wysokości. Równocześnie jednak pełnomocnik skarżącego wystąpił w jego imieniu z kolejnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, poprzez częściowe zwolnienie od wpisu sądowego od skargi ponad kwotę 30.000 zł. Postanowieniem z 6 listopada 2015 r. referendarz sądowy umorzył postępowanie w przedmiocie tego wniosku uznając, że jest bezprzedmiotowy. W sprzeciwie od postanowienia referendarza podatnik wskazał, że mimo uiszczenia wpisu nie utracił prawa do ubiegania się o częściowe z niego zwolnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek strony skarżącej jako bezprzedmiotowy podlega umorzeniu. W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje między innymi zwolnienie od kosztów sądowych, a może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym (art. 245 § 1 p.p.s.a.). Prawo pomocy, o którym mowa, ma na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Racjonalne stosowanie powyższej instytucji oznacza, że sąd nie może udzielić zwolnienia z obowiązku uiszczenia kosztów, które już wcześniej zostały poniesione przez stronę. Co więcej, rozpatrywany obecnie wniosek dotyczy kosztów, które ponoszone są na wstępnym etapie postępowania przed sądem administracyjnym, kiedy to uzupełniane są braki formalne skargi. Etap ten został już definitywnie zakończony a skarga została skierowana do rozpoznania. Nie ma w tej sytuacji żadnych podstaw do ponownego zajmowania się przesądzonymi już ostatecznie kwestiami formalnymi. Powyższe stanowisko prezentowane jest również w orzecznictwie. W postanowieniu z 4 września 2013 r., sygn. akt I FZ 378/13, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że wniosek o przyznanie prawa pomocy działa na przyszłość i nie może obejmować kosztów sądowych, które już zostały uiszczone. Z kolei w postanowieniu z 13 listopada 2013 r., sygn. akt II GZ 642/13, Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że strona skarżąca może na każdym etapie postępowania wystąpić o przyznanie prawa pomocy, jednakże skutek przyznania prawa pomocy zawsze następuje od dnia wniesienia wniosku. Nie jest możliwe, aby uregulowany wpis od skargi lub skargi kasacyjnej mógł być następnie stronie zwrócony, gdyż prawo pomocy działa na przyszłość i nie ma mocy wstecznej. Poprzez uzyskanie prawa pomocy nie można domagać się zwrotu uregulowanej płatności (oba postanowienia dostępne: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/ – dalej: CBOSA). W niniejszej sprawie skarżący uiścił w dniu 28 października 2015 r. wymagany prawem wpis od skargi w pełnej wysokości. W tej sytuacji rozpatrywany wniosek o zwolnienie z obowiązku uiszczenia części tej sumy jest oczywiście bezprzedmiotowy. Z tego więc względu, ponowne postępowanie w przedmiocie prawa pomocy, w zakresie zwolnienia z obowiązku poniesienia części wpisu od skargi, podlega umorzeniu, na podstawie art. 249a p.p.s.a. AKE.