I SA/Łd 379/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Adamczyk Sędziowie: Sędzia NSA Paweł Janicki (spr.) Sędzia WSA Joanna Tarno Protokolant: Specjalista Dorota Choińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 sierpnia 2018 r. sprawy ze skargi A. W. i T. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] r. nr [...] [...] w przedmiocie ustalenia wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego za 2017 rok oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy R. z [...] r. w sprawie ustalenia A. W., D. W. i T. Z. wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2017 w kwocie 4 152 zł. Organ podatkowy pierwszej instancji ustalił ww. łączne zobowiązanie pieniężne na rok 2017, przyjmując do opodatkowania nieruchomość położoną w miejscowości R., obręb [...] działki nr 2470 W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, iż Wójt Gminy R. [...] r. wszczął postępowanie w sprawie ustalenia wymiaru podatku od nieruchomości i podatku leśnego, tzw. łącznego zobowiązania pieniężnego za 2017 r. dla ww. nieruchomości Organ wskazał, że postępowanie podatkowe w sprawie ustalenia wymiaru podatku od nieruchomości i podatku leśnego za 2016 r. zakończyło się wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Łodzi (sygn. akt I SA/Łd 664/17 z 17 października 2017 r.), którym sąd oddalił skargę podatniczki. Do czasu wydania decyzji nie przedstawiono żadnych dokumentów, które miałyby wpływ na wysokość należności podatkowych. W związku z powyższym ustalono wymiar podatku od nieruchomości i podatku leśnego, tzw. łącznego zobowiązania pieniężnego za 2017r. na podstawie ustaleń poczynionych przy wydaniu decyzji wymiarowych za okresy poprzedzające. Wysokość podatku ustalono również na podstawie danych z ewidencji gruntów. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, utrzymując w mocy ww. decyzję podkreśliło, że kwestia na kim ciąży obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości od zabudowanej nieruchomości (działka nr 2470 obręb R.) była już przedmiotem rozważań WSA w Łodzi, który wyrokiem z 27 września 2016 r. sygn. akt I SA/Łd 630/16 oddalił skargę A. W. na decyzję Kolegium Odwoławczego w przedmiocie ustalenia podatku od nieruchomości za 2015 r. Ponadto kwestia ustalenia łącznego zobowiązania podatkowego za 2016 r., w tym samym stanie faktycznym, była również oceniana przez WSA w Łodzi. Wyrokiem sygn. akt I SA/Łd 664/17 z 17 października 2017 r. sąd oddalił skargę A. W.. SKO podkreśliło, że analiza akt podatkowych pozwala twierdzić, iż stan faktyczny sprawy nie uległ zmianie pomiędzy rokiem 2015 a rokiem 2017. W 2016 r. zmianie uległy tylko przepisy ustawy podatkowej poprzez dodanie art. 6a, pozwalającego ustalić łączne zobowiązanie pieniężne w jednej decyzji, gdy mamy do czynienia z obowiązkiem podatkowym ciążącym na osobach fizycznych jednocześnie w zakresie podatku leśnego jak i podatku od nieruchomości lub podatku rolnego). Zdaniem organu odwoławczego słusznie ustalił organ pierwszej instancji, że na A. W., D. W. i T. Z. solidarnie ciąży obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości. Wynika to bowiem z treści już art. 3 ust. 1pkt 1 i ust. 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Podkreślono, iż dopóki podatnikowi przysługuje prawo własności/współwłasności danej nieruchomości, dopóty ciąży na nim obowiązek uiszczania podatku od nieruchomości. Obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości powstaje przy tym niezależnie od możliwości uzyskiwania dochodu, ponieważ jest to podatek o charakterze majątkowym, obciążający właścicieli/współwłaścicieli nieruchomości, bez względu na sposób, w jaki jest ona wykorzystywana i czy z tego tytułu są osiągane przychody. Zatem stosunki cywilno-prawne między współwłaścicielami od 2008 r. nie są przedmiotem niniejszego postępowania, gdyż nie podlegają one kompetencji organów podatkowych, a nadto nie mają znaczenia dla wyniku rozpatrywanego sporu. W ocenie organu charakter odpowiedzialności podatkowej jest niezależny od stosunków wewnętrznych między współwłaścicielami, sposobu korzystania z nieruchomości oraz wielkości przypadających współwłaścicielom udziałów. Do czasu zniesienia współwłasności, której może żądać każdy ze współwłaścicieli na podstawie art. 210 Kodeksu cywilnego, nie jest dopuszczalne odstąpienie od wyrażonej w art. 3 ust. 4 u.p.o.l. zasady solidarnego obciążenia obowiązkiem podatkowym w podatku od nieruchomości jej współwłaścicieli. Podkreślono, że w sprawie jest poza sporem, że współwłaścicielami nieruchomości - działki nr 2470 pozostawali T. Z., A. W. i D. W.. Powierzchnia, rodzaj gruntów i budynków na nieruchomości zostały określone prawidłowo. W tej sytuacji, zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 i ust. 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych organy podatkowe trafnie określiły współwłaścicieli nieruchomości jako podatników podatku od nieruchomości i podatku leśnego. Kolegium wskazało również, że wiadomym jest z urzędu (z postępowania w przedmiocie ustalenia podatku od nieruchomości za 2015 r.), iż pomiędzy skarżącą a D. W. od kilku lat istnieje spór odnośnie praw do przedmiotowych nieruchomości. Przechodząc do analizy stanu faktycznego wskazano, iż z zawartego w aktach sprawy wypisu z rejestru gruntów wynika, że działka nr 2470 sklasyfikowana jest jako inne tereny zabudowane ("Bi") o pow. 0,5880 ha oraz lasy (Ls V) o pow. 3,8582 ha Zdaniem organu nie ulega wątpliwości, iż grunty oznaczone symbolem Bi (razem podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości wg stawek jak dla gruntów pozostałych (0,47 zł/m2 - § 1 pkt 1 lit. c uchwały Rady Gminy Rusiec Nr XVI/151/2016 z dnia 12 grudnia 2016 r. w sprawie określenia wysokości stawek podatku od nieruchomości na 2017 r. - Dz. Urz. Woj. [...]. z 2016 r., poz. 5500). Grunty sklasyfikowane jako lasy podlegają zaś opodatkowaniu podatkiem leśnym (wg stawki 42,0222 zł, tj. wg wyliczenia 0,220 m3 x 191,01 zł/m3). Powierzchnia lasów podlegających opodatkowaniu została przyjęta na podstawie informacji podatkowej z 10 lutego 2015 r. złożonej przez D. W.. Powierzchnia użytkowa 3 znajdujących się na nieruchomości budynków wynika z protokołu oględzin, które zostały przeprowadzone w dniu 28 października 2015 r.. Z kartoteki budynków wynika, iż są to budynki: biurowy i 2 inne niemieszkalne. Budynki takie (nie zajęte na działalność gospodarczą) podlegają opodatkowaniu wg stawek jak dla budynków pozostałych (7,62 zł/m2 - §1l pkt 2 lit. e ww. uchwały). Ponadto wyjaśniono, iż strony nie złożyły informacji, które by wskazywały na inną powierzchnię budynków. W świetle powyższych ustaleń Kolegium uznało, że decyzja organu pierwszej instancji nie narusza prawa w sposób uzasadniający wyeliminowanie jej z obrotu prawnego ponieważ prawidłowo ustalono stan faktyczny sprawy, w tym przedmioty opodatkowania, podatników oraz zastosowano właściwe przepisy w zakresie ustalenia wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości oraz w podatku leśnym za sporny okres. W skardze A. W. i T. Z. zarzucili naruszenie: - art 3 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 u.p.o.l. oraz art. 2 ust. 1 pkt 2 u.p.l., poprzez błędne określenie osoby zobowiązanej do zapłaty podatku; - art. .2 Konstytucji RP, poprzez określenie osób zobowiązanych do zapłaty podatku przy złamaniu naczelnej zasady sprawiedliwości społecznej; - art. 121, art. 122, art. 187 § 1 o.p., poprzez niepełne oraz wybiórcze rozpatrzenie dokumentacji znajdującej się w aktach sprawy z pominięciem faktów istotnych dla sprawy w szczególności faktów przemawiających za tym, że D. W. działał jako posiadacz samoistny jednostronnie czerpiąc korzyści, co ma decydujący wpływ na opodatkowanie strony skarżącej podatkiem od nieruchomości w niniejszej sprawie; - naruszenie art. 191 o.p., poprzez przekroczenie granic zasady swobodnej oceny dowodów, poprzez brak oparcia oceny dowodów na przekonywujących podstawach i wyprowadzenie niepoprawnych wniosków na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, co spowodowało, iż w postępowaniu zakończonym decyzją skarżoną zasada swobodnej oceny dowodów przekształciła się w ocenę dowolną; - art. 210 § 4 o.p., poprzez niewskazanie racjonalnych przyczyn, dla których w swoim rozstrzygnięciu organ skarżony nie wziął pod uwagę dowodów i argumentacji przedstawianych przez stronę skarżącą. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalanie przytaczając argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył , co następuje: Skarga nie jest zasadna. Na wstępie wskazać należy ,że podatek od zabudowanych nieruchomości skarżącej za lata 2015 i 2016 dotyczących działki nr 2470, której była i nadal jest w roku 2017 współwłaścicielem, objęty był stosownymi decyzjami Wójta Gminy R., które po ich utrzymaniu w mocy przez organ odwoławczy podlegały sądowej kontroli, w ramach których skargi podatniczki zostały oddalone (wyroki WSA w Łodzi w sprawach I SA/Łd 630/16 oraz I SA/Łd 664/17). Sąd rozpoznający niniejszą sprawę wyrażone tam poglądy prawne podziela i wykorzysta dla uzasadnienia w sprawie łącznego zobowiązania podatkowego za rok 2017. Z uwagi na to, że kierunek gromadzenia dowodów przez administrację podatkową wyznacza hipoteza normy prawa materialnego w pierwszej kolejności prześledzić należy treść tych regulacji, które w podstawie rozstrzygnięcia powołał organ a SKO w P. akceptowało. Zgodnie z treścią art. 2 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.o.l. opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają grunty oraz budynki lub ich części. Podatnikami podatku od nieruchomości, stosownie do regulacji zawartej w art. 3 ust. 1 pkt 1 cytowanej ustawy, są m.in. osoby fizyczne, będące właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych. Jeżeli nieruchomość lub obiekt budowlany stanowi współwłasność lub znajduje się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów, to stanowi odrębny przedmiot opodatkowania, a obowiązek podatkowy od nieruchomości lub obiektu budowlanego ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach lub posiadaczach (art. 3 ust. 4 omawianej ustawy). W art. 4 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych określona została podstawa opodatkowania podatkiem od nieruchomości, którą w odniesieniu do gruntów stanowi powierzchnia, zaś w odniesieniu do budynków lub ich części - powierzchnia użytkowa. Obowiązek podatkowy powstaje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstały okoliczności uzasadniające powstanie tego obowiązku (art. 6 ust. 1 ustawy). Osoby fizyczne, z zastrzeżeniem ust. 11, są obowiązane złożyć właściwemu organowi podatkowemu informację o nieruchomościach, obiektach budowlanych, sporządzoną na formularzu według ustalonego wzoru, w terminie 14 dni od dnia wystąpienia okoliczności uzasadniających powstanie albo wygaśnięcie obowiązku podatkowego w zakresie podatku od nieruchomości lub od dnia zaistnienia zdarzenia, o którym mowa w ust. 3 (art. 6 ust. 6 ustawy). Podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków (art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - Dz. U. z 2015 r., poz. 520 ze zm.). Zgodnie z dyspozycją art. 21 § 1 pkt 2 o.p. zobowiązanie podatkowe powstaje z dniem doręczenia decyzji organu podatkowego, ustalającej wysokość tego zobowiązania. W myśl natomiast § 5 cytowanego artykułu, jeżeli przepisy prawa podatkowego nakładają na podatnika obowiązek złożenia deklaracji, wysokość zobowiązania podatkowego, o którym mowa w § 1 pkt 2, ustala się zgodnie z danymi zawartymi w deklaracji, chyba że przepisy szczególne przewidują inny sposób ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego albo w toku postępowania podatkowego stwierdzono, że dane zawarte w deklaracji, mogące mieć wpływ na wysokość zobowiązania podatkowego, są niezgodne ze stanem faktycznym. Przyjęcie w ustawie o podatkach i opłatach lokalnych zasady solidarnej odpowiedzialności współwłaścicieli nieruchomości z tytułu zobowiązania w podatku od nieruchomości, jak słusznie zauważył organ, rodzi konieczność wydania decyzji wymiarowej w stosunku do każdego współwłaściciela (podatnika) i wskazania w takiej decyzji obowiązku podatkowego odnoszącego się do całego przedmiotu opodatkowania. Dodatkowo istotne jest, aby każdy ze współwłaścicieli, wobec solidarnej odpowiedzialności za zobowiązanie podatkowe, posiadał wiedzę, iż decyzja taka została wystawiona (por. NSA w wyroku z dnia 14 lipca 2015 r. sygn. akt II FSK 1473/13 ). W poddanej sądowej kontroli sprawie osią sporu jest zasadność opodatkowania skarżącej podatkiem od nieruchomości i podatkiem leśnym z uwagi na to, iż jak twierdzi, nie była i nie jest posiadaczem samoistnym przedmiotowych nieruchomości mimo, że nie kwestionuje tego, że jest ich współwłaścicielem. Z materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie, bezspornie wynika, iż strona i jej były mąż D. W. (rozwód orzeczono w 2012 r.) są właścicielami przedmiotowych nieruchomości wraz z T. Z.. Fakt ten znajduje potwierdzenie w załączonym do akt sprawy wypisie z rejestru gruntów. Wypis ten ma walor dokumentu urzędowego, o którym mowa w art. 194 o.p., a zatem stanowi dowód tego, co zostało w nim stwierdzone. Z treści tego dokumentu wynika, że współwłaścicielami spornej działki nr 2470 (sklasyfikowanej jako "Bi" o pow. 0,5880 ha i LS V o pow. 3,8582, łączna powierzchnia to 4,4462 ha), położonej w miejscowości R. są wyżej wymienieni. Powyższe oznacza w sposób nie budzący żadnych wątpliwości, co słusznie ustalił organ, że na wyżej wskazanych osobach solidarnie ciąży obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości. Wynika to bowiem wprost z treści cytowanego już art. 3 ust. 1 pkt 1 i ust. 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Sąd podziela poglądy prawne organu odwoławczego, że dopóki podatnikowi przysługuje prawo własności/współwłasności danej nieruchomości, dopóty ciąży na nim obowiązek uiszczania podatku od nieruchomości. Obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości powstaje przy tym niezależnie od możliwości uzyskiwania dochodu, ponieważ jest to podatek o charakterze majątkowym, obciążający właścicieli/współwłaścicieli nieruchomości, bez względu na sposób, w jaki jest ona wykorzystywana i czy z tego tytułu są osiągane przychody (por. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 17 marca 2009 r. sygn. akt II FSK 497/08). Tym samym stosunki cywilno-prawne między współwłaścicielami od 2008 r. nie są przedmiotem niniejszego postępowania, gdyż nie podlegają one kompetencji organów podatkowych, a nadto nie mają znaczenia dla wyniku rozpatrywanego sporu, a wiec te na które powołuje się autor skargi tj. sprawy o podział majątku, współzarządzanie majątkiem wspólnym czy też wzruszone postępowania administracyjne na skutek wznowienia, dotyczące naniesień budowlanych położonych na spornych nieruchomościach. Konflikty pojawiające się w stosunkach między współwłaścicielami należą do materii prawa cywilnego i nie rodzą konsekwencji na gruncie podatku od nieruchomości, z uwagi na jednoznaczną treść art. 3 ust. 4 u.p.o.l. (por. NSA w wyroku z 26 czerwca 2007 r., sygn. akt II FSK 1748/06 ). Mając na uwadze przytoczoną powyżej argumentację, znajdującą oparcie w cytowanych przepisach obowiązującego prawa, sąd uznał, iż organ podatkowy zasadnie wskazał jako adresatów zaskarżonej decyzji współwłaścicieli ww. działki D. W., A. W. oraz T. Z.. Argumenty zawarte w uzasadnieniu rozpatrywanej skargi, przewijające się także na etapie postępowania przed organami podatkowymi dotyczące pozbawienia skarżących możliwości dysponowania opisaną nieruchomością oraz uzyskiwania z niej jakiegokolwiek dochodu nie są podstawą do zmiany kręgu podmiotów objętych podatkiem od nieruchomości. Zakres podmiotowy w tego typu przypadkach został w sposób wyraźny i jednoznaczny ustalony przez ustawodawcę i wynika wprost z art. 3 u.p.o.l. Podnoszone w niniejszym sporze okoliczności mogą mieć wpływ na zakres wzajemnych rozliczeń między współwłaścicielami, które pozostają jednak poza obszarem zainteresowania prawa podatkowego. Do czasu zniesienia współwłasności, której może żądać każdy ze współwłaścicieli na podstawie art. 210 Kodeksu cywilnego, nie jest dopuszczalne odstąpienie od wyrażonej w art. 3 ust. 4 u.p.o.l. zasady solidarnego obciążenia obowiązkiem podatkowym w podatku od nieruchomości jej współwłaścicieli. Zgodzić się należy z poglądem WSA w Łodzi wyrażonym w powołanych wyrokach, że skarżąca dokonała błędnej wykładni regulacji zawartej w treści art. 3 ust. 3 u.p.o.l. Reguła przewidziana w niniejszym przepisie znajduje bowiem zastosowanie w przypadku gdy podmiot, któremu nie przysługuje prawo własności faktycznie włada rzeczą jak właściciel. Nie odnosi się zatem w żaden sposób do właściciela bądź współwłaściciela jakim w niniejszej sprawie bezsprzecznie jest strona oraz jej były mąż oraz T. Z.. Jeżeli przedmiot opodatkowania znajduje się w posiadaniu samoistnym, obowiązek podatkowy w zakresie podatku od nieruchomości ciąży na posiadaczu samoistnym. Przepis ten rozstrzyga sytuację zbiegu, do przedmiotu opodatkowania, tytułu własności i posiadania samoistnego, poprzez wskazanie, że podatnikiem jest posiadacz samoistny. Przepis ten nie ma jednak zastosowania do współwłasności, bowiem co wyżej wskazano, w takiej sytuacji podatnikami zawsze są współwłaściciele niezależnie od relacji pomiędzy nimi. Do czasu aż stan ten się nie zmieni, i zmiana ta nie znajdzie stosownego odzwierciedlenia w dokumentach organ podatkowy jest związany zapisami w ewidencji gruntów i budynków. Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych nie zna pojęcia współwłaściciela posiadającego i nieposiadającego. Aby dystynkcja taka mogła mieć znaczenie prawne powinna być w ustawie podatkowej wyraźnie wskazana i powinny zostać określone jej skutki ( por. wyrok NSA z 29 czerwca 2016 r., sygn. II FSK 1424/14). Wobec braku podstaw do przyjęcia, że D. W. był w 2017 r. posiadaczem samoistnym nieruchomości nie miało miejsca naruszenie powołanych w skardze przepisy prawa materialnego na skutek błędnej ich wykładni. Sąd nie dopatrzył się także naruszeń prawa formalnego. Nie jest też zasadny zarzut naruszenia art. 2 Konstytucji RP. Zgodnie z tym przepisem Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Jednak ogólne zasady sprawiedliwości społecznej nie mogą stanowić samodzielnej podstawy do orzekania, gdyż organy podatkowe działają na podstawie przepisów prawa (art. 120 op.). Jak już wcześniej zaznaczono podatek od nieruchomości, czy podatek leśny, to podatki majątkowe i obciążenie nimi współwłaściciela nieruchomości na podstawie przepisów prawa nie jest sprzeczne z zasadami sprawiedliwości społecznej. Z powyższych względów, wobec braku uzasadnionych podstaw skargi, z mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz.1369), należało orzec jak w sentencji wyroku. A.J.