I SA/Łd 40/16

Dnia 11 sierpnia 2016 roku Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale I Małgorzata Kowalska po rozpoznaniu w dniu 11 sierpnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. K. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od wpisu od skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku Nr [...] UNP [...] w przedmiocie: określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008 roku p o s t a n a w i a: oddalić wniosek. Postanowieniem z 2 marca 2016 roku referendarz sądowy w Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił M. K. przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z [...] roku określającą skarżącemu wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008 rok. W uzasadnieniu argumentował, że w złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący nie udzielił, żadnych informacji dotyczących posiadanych na utrzymanie dochodów ani wysokości ponoszonych wydatków swojego niezbędnego utrzymania. Oświadczył jedynie że pozostaje w ustroju rozdzielności małżeńskiej z żoną i pozostaje z nią w faktycznej separacji. W oświadczeniu z 5 lutego 2016 roku wskazał, że mieszka w nieruchomości należącej do żony, która pokrywa koszty jego utrzymania nie udokumentował jednak wysokości tych wydatków. Ponadto oświadczył, że utrzymuje się wyłącznie dzięki wsparciu w postaci świadczeń w naturze otrzymywanych od rodziny. W oświadczeniu z 5 lutego br. złożonym do sprawy sygn. akt I SA/łd 833/15 wskazał, że wsparcia udziela mu teściowa, która odmówiła podania informacji dotyczących sytuacji materialnej. Referendarz argumentował, że rzeczą strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy jest wiarygodne wykazanie rzeczywistej sytuacji życiowej, materialnej, która zrealizuje ustawowe przesłanki przyznania tego prawa. Wiarygodne wykazanie rzeczywistej sytuacji materialnej wymaga co do zasady, wiarygodnego wykazania ponoszonych wydatków niezbędnego utrzymania oraz takiegoż wykazania rzeczywiście posiadanych środków finansowych służących ich poryciu z podaniem źródła ich pochodzenia. Referendarz nie dał wiary twierdzeniom podatnika o pozostawaniu w separacji faktycznej z żoną, w sytuacji kiedy to zamieszkuje on w mieszkaniu będącym jej wyłączną własnością i pozostaje na jej utrzymaniu oraz utrzymaniu teściowej. Podkreślił, że także pozostawanie przez wnioskodawcę w rozdzielności majątkowej z żoną nie ma znaczenia dla oceny jego możliwości płatniczych, bowiem nie znosi ona istniejącego miedzy małżonkami obowiązku wzajemnej pomocy i alimentacji wynikającego z art. 27 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Postawa skarżącego w przedmiotowym postępowaniu konsekwentnie odmawiającego udzielenia jakichkolwiek informacji dotyczących wysokości kosztów swego niezbędnego utrzymania oraz sytuacji majątkowej i finansowej członków rodziny, na których utrzymaniu się on znajduje czyni jego twierdzenia o braku środków umożliwiających pokrycie kosztów postępowania całkowicie gołosłownymi. Skarżący nie wywiązał się z nałożonych obowiązków w żaden sposób nie udokumentował wysokości ponoszonych kosztów utrzymania ani sytuacji materialnej utrzymujących go członków rodziny. Wobec nieudzielenia jakichkolwiek informacji we wskazanym zakresie w sprawie brak jest praktycznie możliwości przeprowadzenia kompleksowej oceny możliwości płatniczych wnioskodawcy w celu ustalenia czy rzeczywiście obiektywnie jego sytuacja uzasadnia przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Uwzględniając powyższe oraz treść art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. należało uznać, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Postanowieniem z 30 marca 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi utrzymał w mocy powyższe postanowienie podkreślając w uzasadnieniu, że Obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza konieczności udzielania stronom bezwarunkowego prawa pomocy. Przyznanie tego prawa uzależnione jest od spełnienia ściśle określonych przesłanek. Z treści art. 243 § 1, art. 245 § 1 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wynika, że przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Użycie przez ustawodawcę zwrotu "gdy strona wykaże" rozwiewa wątpliwości do kogo należy udowodnienie istnienia przesłanek wymienionych w tym przepisie. To strona ma przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji, która uzasadnia przyznanie pomocy. W orzecznictwie słusznie zwraca się uwagę, że brak pokrycia w aktach sprawy dla faktów podanych we wniosku sprawia, że istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy W niniejszej sprawie z załączonych przez stronę skarżącą i jej pełnomocnika oświadczeń wynika, że wnioskodawca nie uzyskuje dochodów oraz nie posiada żadnego istotnego majątku. Co do działalności, będącej źródłem zobowiązania podatkowego objętego decyzją, skarżący oświadczył, że w latach 2013–2014 przynosiła mu tylko straty (w zaokrągleniu odpowiednio 187 tys. i 19 tys. zł) i działalności tej obecnie już nie prowadzi. Pozostaje obecnie na wyłącznym utrzymaniu żony i teściowej, przy czym nie zna ani ich majątku, ani tego jakie są rzeczywiste koszty jego utrzymania. Referendarz sądowy słusznie uznał, że wnioskodawca uchylił się w ten sposób od rzetelnego przedstawienia swojej sytuacji majątkowej i finansowej. Sytuacja majątkowa domowników skarżącego miała bowiem istotne znaczenie dla oceny czy skarżący zasługuje na przyznanie prawa pomocy. Bez znaczenia dla sprawy pozostawało zawarcie przez skarżącego umowy majątkowej małżeńskiej, a także deklarowana przez podatnika separacja faktyczna z żoną. Po pierwsze w orzecznictwie konsekwentnie zwraca się uwagę, że przy badaniu przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., należy wziąć pod uwagę, że zgodnie z art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy i z tego obowiązku nie zwalnia pozostawanie w rozdzielności majątkowej (por. postanowienie NSA z 6 października 2004 r., GZ 71/04, czy też postanowienie NSA z 25 października 2011 r., II FZ 627/11; CBOSA). Zdaniem sądu również w razie ustanowienia rozdzielności majątkowej (czy nawet prowadzenia odrębnych gospodarstw domowych, co w rozpoznawanej sprawie nie miało miejsca), małżonkowie nadal są zobowiązani do zaspokajania potrzeb założonej przez nich rodziny, co wpływa na indywidualną sytuację majątkową jej członków. Zdaniem sądu za niewiarygodne i gołosłowne należy uznać również twierdzenia skarżącego co do tego, że (w zasadzie) nie posiada obecnie żadnego majątku. Skarżący tak w 2008 r., jak i później, prowadził działalność stosunkowo znacznych rozmiarów. Z akt administracyjnych spraw toczących się przed tutejszym sądem, dotyczących zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za 2011 r. wynika, że skarżący osiągnął jeszcze w tym okresie udokumentowaną sprzedaż na poziomie ponad 11 mln zł (sprawy I SA/Łd 1193/15 i I SA/Łd 1194/15). Doświadczenie życiowe podpowiada, że przedsiębiorca prowadzący działalność o takiej skali powinien, nawet po kilku latach, dysponować większym majątkiem, niż tylko garażem. Skarżący ani we wniosku, ani w swoich dalszych wyjaśnieniach, ani też w sprzeciwie nie wskazał co stało się ze zgromadzonym przez niego majątkiem. Pewne światło mogły tu rzucić informacje dotyczące majątku domowników skarżącego. W tym jednak zakresie skarżący konsekwentnie i bezpodstawnie odmawia współpracy z sądem tym samym brak jest praktycznie możliwości przeprowadzenia kompleksowej oceny możliwości płatniczych wnioskodawcy w celu ustalenia czy rzeczywiście obiektywnie jego sytuacja uzasadnia przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Uwzględniając powyższe oraz treść art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. WSA uznał, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W dniu 21 kwietnia 2016 roku pełnomocnik skarżącego uiściła na rachunek sądu wymagana tytułem wpisu od skargi kwotę 15.763 zł. Wyrokiem z 8 czerwca 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę M. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z [...] r. W dniu 15 lipca 206 roku podatnik wystąpił ze skargą kasacyjną od powyższego rozstrzygnięcia. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w wysokości 7.882 zł ponownie wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od wpisu od skargi kasacyjnej. W złożonym na formularzu PPF oświadczeniu o stanie rodzinnym majątku i dochodach oraz dołączonym do niego uzasadnieniu wniosku skarżący ponownie wskazał, że nie prowadzi już działalności gospodarczej, nie ma żadnych źródeł dochodu nie jest jednak zarejestrowany jako osoba bezrobotna. Nie posiada żadnego majątku poza garażem (20 m2). Ze swoja żoną pozostaje w ustroju rozdzielności majątkowej małżeńskiej oraz faktycznej separacji. Skarżący zamieszkuje w nieruchomości będącej własnością jego teściowej, która udziela mu materialnego wsparcia w postaci środków czystości, wyżywienia i ubrań. Z oświadczeń skarżącego i dokumentów nadesłanych do sprawy sygn. akt I SA/Łd 580/16 wynika, że miesięczne koszty utrzymania mieszkania teściowej skarżącego zamykają się kwota ok. 360 zł (czynsz, prąd, gaz). Skarżący dołączył także oświadczenie teściowej, że to ona ponosi koszty utrzymania zięcia ze swojej emerytury, której kwoty nie wskazała. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Wniosek nie jest zasadny. Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.)- dalej "p.p.s.a." prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Niniejszym wnioskiem skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego od skargi kasacyjnej (pismo strony z 25 lipca br.), czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego i dla siebie i rodziny. Aktualnie rozpoznawany wniosek jest ponownym wnioskiem skarżącego o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Wskazać należy, że prawomocnym postanowieniem z 2 marca 2016 roku referendarz sądowy w Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych argumentując, że wnioskodawca nie wskazał w sposób wiarygodny źródeł pokrycia wydatków swojego utrzymania, nie udzielił żadnych informacji dotyczących sytuacji materialnej swojej żony i teściowej na których utrzymaniu się znajduje. Wobec powyższego rozpoznanie kolejnego wniosku skarżącego winno nastąpić w kontekście art. 165 p.p.s.a., dającego prawo uchylenia lub zmiany prawomocnego postanowienia wskutek zmiany okoliczności sprawy, z uwzględnieniem materialnych przepisów stanowiących podstawę przyznania prawa pomocy zawartych w art. 243 i następnych p.p.s.a. W tym miejscu wskazać należy, że jakkolwiek strona, po prawomocnym oddaleniu wniosku o przyznanie prawa pomocy, może złożyć kolejny wniosek o jego przyznanie, to jednak rozpoznanie tego kolejnego wniosku nie może polegać na weryfikowaniu ocen i rozstrzygnięcia objętych wcześniejszym prawomocnym postanowieniem. Prawomocne postanowienie w tym zakresie wiąże nie tylko strony, ale także sąd (art. 170 p.p.s.a.). Ponowne rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy jest dopuszczalne, ale tylko z uwagi na takie okoliczności, które powstały później i w sposób zasadniczy zmieniają sytuację materialną strony (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 czerwca 2008 roku sygn. akt II OZ 654/08). W obecnie rozpoznawanym, wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, wnioskodawca ponownie wskazał, że nie prowadzi już działalności gospodarczej, nie ma żadnych źródeł dochodu nie jest jednak zarejestrowany jako osoba bezrobotna. Nie posiada żadnego majątku poza garażem (20 m2). Ze swoja żoną pozostaje w ustroju rozdzielności majątkowej małżeńskiej oraz faktycznej separacji. Skarżący zamieszkuje w nieruchomości będącej własnością jego teściowej, która udziela mu materialnego wsparcia w postaci środków czystości, wyżywienia i ubrań. Z oświadczeń skarżącego i dokumentów nadesłanych do sprawy sygn. akt I SA/Łd 580/16 wynika, że miesięczne koszty utrzymania mieszkania teściowej skarżącego zamykają się kwota ok. 360 zł (czynsz, prąd, gaz). Skarżący dołączył także oświadczenie teściowej, że to ona ponosi koszty utrzymania zięcia ze swojej emerytury, której kwoty nie wskazała. Jedyną nową okolicznością jest dołączona do wniosku o prawo pomocy lista tytułów wykonawczych wystawionych przeciwko skarżącemu przez organ urząd skarbowy na łączną kwotę 11.786.183 zł. Okoliczność ta sama w sobie nie wskazuje na jakiekolwiek pogorszenie sytuacji materialnej rodziny wnioskodawcy, na której utrzymaniu się on znajduje. Ponadto związku z tym, że wnioskodawca w dalszym ciągu konsekwentnie nie ujawnia danych dotyczących sytuacji majątkowej i źródeł utrzymania swojej żony zasłaniając się umową majątkową małżeńską oraz faktyczną separacją, a także mimo wezwania wystosowanego w sprawie sygn. akt I SA/Łd 580/16 w żaden sposób nie uprawdopodobnił, że utrzymująca go teściowa rzeczywiście posiada środki pozwalające jej na pokrycie jego niezbędnych wydatków w dalszym ciągu nie jasne pozostają źródła finasowania kosztów utrzymania skarżącego, oraz sytuacja majątkowa jego rodziny co potwierdza aktualność stanowisko tutejszego sądu zawartego w postanowieniu z 30 marca 2016 roku, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania sadowego. Tezę te wzmacnia dodatkowo okoliczność, że w rozstrzyganej sprawie utrzymując, że nie dysponuje żadnym majątkiem ani możliwościami sfinansowania kosztów postępowania po prawomocnej odmowie udzielenia prawa pomocy wnioskodawca uiścił wpis od skargi w wysokości 15.000 zł. Okoliczność ta w ocenie referendarza sądowego pozwala na przyjęcie tezy, że wnioskodawca lub jego rodzina dysponują także środkami umożliwiającymi uiszczenie wpisu od skargi kasacyjnej na obecnym etapie postepowania. W tych okolicznościach brak jest podstaw do uwzględnienia ponownego wniosku skarżącego i przyznania mu prawa pomocy poprzez zwolnienie z obowiązku jego uiszczenia Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 170 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. Ake.