I SA/Łd 439/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Ewa Cisowska – Sakrajda, Sędziowie Sędzia WSA Bożena Kasprzak, Asesor WSA Grzegorz Potiopa (spr.), , Protokolant Starszy specjalista Małgorzata Kowalczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 02 października 2024 r. sprawy ze skargi P. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z dnia 15 maja 2024 r. nr SKO.4100.55.24 w przedmiocie podatku rolnego na 2024 rok 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokatowi B. G. kwotę 270 (dwieście siedemdziesiąt) złotych podwyższoną o kwotę podatku od towarów i usług tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie skarżącej z urzędu. I SA/Łd 439/24 U Z A S A D N I E N I E Burmistrz B. decyzją z dnia 26 stycznia 2024 r. ustalił P. C. (dalej także: Skarżący) wymiar podatku rolnego na rok 2024 w wysokości 605,00 zł. Skarżący złożył odwołanie od powyższej decyzji podnosząc, że bez jego wiedzy i zgody została podwyższona kwota podatku rolnego ze stawki 153,70 zł w 2022 r. do stawki 224,0750 zł w roku 2024, która jest przelicznikiem żyta, ceny skupu. Obecnie, przez te dwa lata, cena żyta poszła w dół, a nie w górę i podatek powinien być obniżony, a nie podwyższony. Dowodem są protesty rolników na drogach. Wskazał, że podwyższanie na przełomie 2 lat kwoty 70,375 zł z hektara przeliczeniowego jest okradaniem biednych rolników z pieniędzy w trudnym czasie kryzysu finansowego i zmuszaniem do protestów na drogach. Skarżący zauważył ponadto, że jego dochody są niższe niż 30 tys. zł rocznie, a innych dochodów nie posiada. Taki dochód nie pozwala na płacenie podatku i tym bardziej na podwyższony podatek rolny. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu decyzją z dnia 15 maja 2024 r. utrzymało się mocy decyzję Burmistrza B. z dnia 26 stycznia 2024 r. w przedmiocie ustalenia Skarżącemu wymiaru podatku rolnego na rok 2024. Kolegium wskazało, że organ pierwszej instancji dokonał w sposób prawidłowy wyliczenia podatku rolnego. Kolegium uznało więc, że decyzja ta nie narusza prawa. Odnosząc się do zarzutów odwołania SKO wskazało, że najwyżej być rozważone przez organ podatkowy (Burmistrza B.) w przypadku wystąpienia przez skarżącego do tego organu z odrębnym wnioskiem o zastosowanie ulg na podstawie art. 67a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 2383 z późn. zm., dalej także: O.p.), np. umorzenie podatku, rozłożenie na raty, przy czym należy podkreślić, iż na gruncie tego przepisu organ działa w ramach uznania administracyjnego, co oznacza, że może, a nie musi zastosować określone w nim ulgi. Skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu z dnia 15 maja 2024 r. Zaskarżonej decyzji zarzucił brak odniesienia się do zwolnienia z płatności podatku rolnego na mocy ustawy zwalniającej z płatności podatku o dochodzie rocznym poniżej 30 tyś. zł. Jednocześnie Skarżący wskazał, że jego dochód roczny jest znacząco niższy niż 30 tyś. zł. Kolegium w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej także: P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrole działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl art. 3 § 2 pkt 1 P.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg między innymi na decyzje administracyjne. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c P.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1, skarga zgodnie z art. 151 P.p.s.a. podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 134 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem sporu w kontrolowanej przez Sąd sprawie była prawidłowość ustalenia Skarżącemu wymiaru podatku rolnego na rok 2024. Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia stanowią przepisy ustawy z 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1176, dalej także: u.p.r.). W myśl art. 3 pkt 1 tej ustawy podatnikami podatku rolnego są m.in. osoby fizyczne będące właścicielami gruntów. Zgodnie z art. 4 ust. 1 u.p.r. podstawę opodatkowania podatkiem rolnym stanowi: 1) dla gruntów gospodarstw rolnych - liczba hektarów przeliczeniowych ustalana na podstawie powierzchni, rodzajów i klas użytków rolnych wynikających z ewidencji gruntów i budynków oraz zaliczenia do okręgu podatkowego; 2) dla pozostałych gruntów - liczba hektarów wynikająca z ewidencji gruntów i budynków. Stosownie zaś do art. 6 ust. 1 u.p.r. podatek rolny za rok podatkowy wynosi: 1) od 1 ha przeliczeniowego gruntów, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 - równowartość pieniężną 2,5 q żyta; 2) od 1 ha gruntów, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 2 - równowartość pieniężną 5 q żyta - obliczone według średniej ceny skupu żyta za 11 kwartałów poprzedzających kwartał poprzedzający rok podatkowy. Obowiązek podatkowy w podatku rolnym powstaje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym zaistniały okoliczności uzasadniające powstanie tego obowiązku, a wygasa ostatniego dnia miesiąca, w którym przestały istnieć okoliczności uzasadniające ten obowiązek (art. 6a ust. 1 i 2 u.p.r.). Jeżeli obowiązek podatkowy powstał lub wygasł w ciągu roku, podatek rolny za ten rok ustala się proporcjonalnie do liczby miesięcy, w których istniał ten obowiązek (art. 6a ust. 3 u.p.r.). Osoby fizyczne, z zastrzeżeniem ust. 10, są obowiązane złożyć właściwemu organowi podatkowemu informacje o gruntach, sporządzone na formularzach według ustalonego wzoru, w terminie 14 dni od dnia zaistnienia okoliczności uzasadniających powstanie albo wygaśnięcie obowiązku podatkowego w zakresie podatku rolnego, lub o zaistnieniu zmian, o których mowa w ust. 4 (art. 6a ust. 5 u.p.r.). Podatek rolny na rok podatkowy od osób fizycznych, z zastrzeżeniem ust. 10, ustala, w drodze decyzji, organ podatkowy właściwy ze względu na miejsce położenia gruntów. Podatek jest płatny w ratach proporcjonalnych do czasu trwania obowiązku podatkowego w terminach do dnia 15 marca, 15 maja, 15 września i 15 listopada roku podatkowego (art. 6a ust. 6 u.p.r.). W sprawie istotne znaczenie ma również treść art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1151 z późn. zm.). Zgodnie z powołaną regulacją podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Ewidencja gruntów i budynków ma przy tym walor dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 194 § 1 O.p., a więc stanowi dowód tego, co zostało w niej stwierdzone. Jak wynika z ewidencji gruntów Skarżący posiada użytki rolne o powierzchni 4,5833 ha fizycznych. Oznacza to, że grunty te są gospodarstwem rolnym w rozumieniu art. 2 ust. 1 u.p.r., który stanowi, że za gospodarstwo rolne uważa się obszar gruntów, o których mowa w art. 1, o łącznej powierzchni przekraczającej 1 ha lub 1 ha przeliczeniowy, stanowiących własność lub znajdujących się w posiadaniu osoby fizycznej, osoby prawnej albo jednostki organizacyjnej, w tym spółki, nieposiadającej osobowości prawnej. Sąd w pełni podziela ustalenia organu, że w rozpoznawanej sprawie należało zastosować art. 4 ust. 1 pkt 1 u.p.r., zgodnie z którym podstawę opodatkowania stanowi liczba hektarów przeliczeniowych ustalana na podstawie powierzchni, rodzajów i klas użytków rolnych wynikających z ewidencji gruntów i budynków oraz zaliczenia do okręgu podatkowego. Prowadzi to do wniosku, że stawka podatku rolnego w tym przypadku wynosi równowartość pieniężną 2,5 q żyta obliczoną według średniej ceny skupu żyta za 11 kwartałów poprzedzających kwartał poprzedzający rok podatkowy (art. 6 ust. 1 pkt 1 u.p.r.). Średnią cenę skupu żyta ustala się na podstawie komunikatu Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, ogłaszanego w Monitorze Polskim (art. 6 ust. 2 u.p.r.). Komunikat Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w sprawie średniej ceny skupu żyta za okres 11 kwartałów, będącej podstawą do ustalenia podatku rolnego na rok podatkowy 2024, został ogłoszony w dniu 19 października 2023 r. w Monitorze Polskim pod poz. 1129. Średnia cena 1q żyta na rok 2024 ustalona została w wysokości 89,63 zł. Jak wyżej wskazano podstawę opodatkowania stanowiły grunty rolne o powierzchni 4,5833 ha fizycznych, co stanowiło 3,1825 ha przeliczeniowych, zaś podstawa opodatkowania wynosiła 2,7007 ha. Oznacza to, że wyliczenie wysokości podatku rolnego na 2024 r. dla Skarżącego zawarte w zaskarżonej decyzji było prawidłowe. Odnosząc się do zarzutów skargi wskazać należy, że stawka podatku rolnego nie jest określana przez radę gminy, ale wynika z komunikatu Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, ogłaszanego w Monitorze Polskim. Sąd podkreśla, że stosownie do art. 6 ust. 1 u.p.r. decydujące dla ustalenia wymiar podatku rolnego na rok 2024 miała cena skupu żyta, lecz nie ta aktualna, ale ta sprzed 11 kwartałów poprzedzających kwartał poprzedzający rok podatkowy. Oznacza to, że spadek ceny skupu żyta będzie miał wpływ na obniżenie obciążenia podatkiem rolnym, ale dopiero za następne lata podatkowe. Wpływu na treść rozstrzygnięcia nie mają zarzuty skargi, koncentrujące się na złej sytuacji finansowej Skarżącego. Sąd wyjaśnia, że podatek rolny należy do grupy podatków majątkowych z pewnymi zanikającymi elementami charakterystycznymi dla podatków przychodowych (R. Mastalski, Prawo podatkowe, Warszawa 2009, s. 588 i n.). Podatnicy opłacają podatek rolny w wysokości proporcjonalnej do powierzchni gruntów, ich jakości i położenia. Bez znaczenia dla tego podatku jest to, czy grunty są uprawiane czy też nie są uprawiane, a więc czy jakikolwiek przychód jest osiągany w związku z posiadaniem gruntu rolnego. Dla wymiaru podatku rolnego nie ma więc znaczenia sytuacja finansowa podatnika, czy brak środków na zapłatę podatku. Okoliczności te nie prowadzą do zaniechania jego naliczenia. Ustawodawca nie przewidział także możliwości zwolnienia z podatku od nieruchomości z powodów socjalno-bytowych podatnika. Okoliczności dotyczące złej sytuacji finansowej podatnika są przedmiotem badania i mogą mieć wpływ na rozstrzygnięcie w sprawie o udzielenie ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych, na zasadzie art. 67a § 1 O.p. W powyższym trybie bowiem, wskutek pisemnego wniosku, podatnik może ubiegać się o umorzenie zobowiązania w całości albo o rozłożenia płatności na raty. Zatem kwestie dotyczące sytuacji finansowej Skarżącego nie mogły być przedmiotem badania ani oceny organu, nie podlegają też w rezultacie kontroli sądu w rozpoznawanej sprawie (por. wyroki WSA w Kielcach z 12 września 2024 r. o sygn. akt I SA/Ke 481/23, I SA/Ke 482/23 i I SA/Ke 483/23). Końcowo należy odnieść się do wskazanej w skardze żądania "całkowitego zwolnienia z płatności podatku rolnego dochodowego na mocy ustawy zwalniającej z płatności podatku o dochodzie rocznym poniżej 30 tyś. zł". Jak się wydaje Skarżący miał na myśli ustawę z dnia 29 października 2021 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 2105 z późn. zm.). Do 2016 r. kwota wolna od podatku dochodowego od osób fizycznych wynosiła 3 091 zł rocznie, a następnie podniesiono ją do 6600 zł. W 2018 r. ponownie została zwiększona do 8 000 zł, by w 2022 r. osiągnąć pułap 30 000 zł, który obowiązuje również w 2024 r. Sąd wyjaśnia, że kwota wolna od podatku jest elementem kalkulacyjnym skali podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych. Kwotę tę stosuje się tylko w przypadku opodatkowania według zasad ogólnych. Kwota wolna od podatku obowiązuje wyłącznie podatników rozliczających przychody wykazywane na PIT-36 lub PIT-37. Podatek liniowy (PIT-36L), ryczałt od przychodów ewidencjonowanych (PIT-28), podatek od kapitałów pieniężnych (PIT-38), podatek od przychodów ze zbycia nieruchomości (PIT-39) nie uprawniają do kwoty wolnej od podatku. Podobnie nie dają do niej prawa dochody zwolnione z opodatkowania czy rozliczane ryczałtowo (np. umowy zlecenie, dzieło, umowach o wykonania utworu i innych umowach rozliczanych jako tzw. działalność wykonywana osobiście, w których kwota należności określona w umowie zawartej z osobą niebędącą pracownikiem płatnika nie przekracza 200 zł). Do kwoty wolnej od podatku w wysokości 30 000 zł nie mają również prawa podatnicy innych podatków, w tym podatnicy podatku rolnego, którzy zobowiązani są złożyć informację o gruntach na formularzu IR-1 wraz z odpowiednimi załącznikami (ZIR-1, ZIR-2 lub ZIR-3). Oznacza to, że organ podatkowy ustalając wysokość zobowiązania podatkowego w podatku rolnym na rok 2024 nie mógł zastosować kwoty wolnej od podatku dochodowego od osób fizycznych. Nie można zatem uznać, że brak odniesienia się do tej kwoty w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji mógł mieć jakikolwiek, a tym bardziej istotny, wpływ na rozstrzygnięcie organu odwoławczego. Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia zarzutów skargi i na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji. O przyznaniu adwokatowi kwoty 270 zł tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w punkcie 2 sentencji wyroku, sąd orzekł na postawie art. 250 p.p.s.a. w zw. z § 23 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 8 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 763). P.C.