I SA/Łd 452/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Kowalski Sędziowie Sędzia WSA Joanna Grzegorczyk-Drozda Sędzia WSA Tomasz Adamczyk (spr.) Protokolant Asystent sędziego Tomasz Naraziński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zaliczenia nadpłaty w podatku od towarów i usług za czerwiec 2005 r. na poczet należności w tym podatku za grudzień 2005 r. i luty 2006 r. 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. na rzecz strony skarżącej kwotę 297 (dwieście dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, 3. określa, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. W dniu 16 października 2007 r. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością A z siedzibą w P. T. złożyła korekty deklaracji podatkowych VAT-7 za okres od grudnia 2003 roku do sierpnia 2007 roku. Wyjaśniając przyczyny korekt wskazano ,że są one następstwem przeprowadzonej w spółce kontroli podatkowej i wynikają one z nieprawidłowo ustalanego momentu powstania obowiązku podatkowego od świadczonych usług transportowych. W dniu 19 października 2007 r. Spółka złożyła wniosek o stwierdzenie nadpłat za w/w okresy i o zaliczenie ich na poczet powstałych zaległości w podatku od towarów i usług, istniejących również w tym okresie. Postanowieniem z dnia [...] r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. T., powołując się na przepis art. 76a § 1 Ordynacji podatkowej, zaliczył nadpłatę podatku od towarów i usług za czerwiec 2005 r. w wysokości 6.615,00 zł na poczet należności w podatku VAT za grudzień 2005 r. oraz luty 2006 r., odpowiednio na należność główną oraz odsetki. W zażaleniu na powyższe postanowienie strona wniosła o jego uchylenie w zakresie naliczenia odsetek od zobowiązań podatkowych VAT. Podatnik przedstawił rozliczenie podatku VAT za okres od grudnia 2003 roku do sierpnia 2007 roku, stwierdzając, iż w deklaracjach składanych przed korektą nie doszło do uszczerbku dla budżetu państwa. Należny podatek od towarów i usług za wykonane usługi transportowe był w większości rozliczany i wpłacony z miesięcznym wyprzedzeniem. Postanowieniem z dnia [...] r. Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. T. Organ odwoławczy stwierdził, po przytoczeniu treści przepisów art. 73 § 1 pkt 6, art. 76 § 1, art. 75 § 1, 2 i 4 oraz art. 76a § 2 pkt 2 Ordynacji podatkowej, iż zmniejszenie kwoty podatku należnego za miesiąc czerwiec 2005 r. spowodowało powstanie za ten okres rozliczeniowy nadpłaty w podatku od towarów i usług. Natomiast konsekwencją złożenia korekt deklaracji VAT-7, m.in. za miesiące 2005 r. i 2006 r. stało się powstanie zaległości podatkowej. Organ podatkowy pierwszej instancji nie wydał decyzji w zakresie nadpłaty, lecz stosownie do postanowień art. 76a § 2 pkt 2 Ordynacji podatkowej, nadpłatę w podatku VAT za czerwiec 2005 r. zaliczył na poczet powstałych zaległości podatkowych wraz z należnymi odsetkami tj. na poczet należności podatkowej i odsetek za grudzień 2005 r. oraz luty 2006 r. Zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług – wynikające ze złożenia korekt deklaracji VAT-7, w których zwiększono podatek należny – powstały od 26 dnia każdego miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstał obowiązek podatkowy, stosownie o dyspozycji przepisów art. 51 § 1 Ordynacji podatkowej i art. 103 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 54 poz.535 ze zm. – dalej "VAT"). W związku tym, zaliczenie nadpłat w niniejszej sprawie nastąpiło z dniem złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty, tj. 19 października 2007 r., a odsetki za zwłokę zostały naliczone od kwoty zaległości podatkowej, od dnia następującego po upływie terminu płatności podatku do dnia złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty. Podkreślono jednocześnie, iż organ podatkowy pierwszej instancji zobowiązany był dokonać zaliczenia nadpłaty – stosownie do przywołanych wyżej przepisów, które jednoznacznie wskazują metodę i tryb działania organu w przypadku wniosku o zaliczeniu nadpłaty – na poczet zaległości podatkowych. Zatem podnoszony przez podatnika argument, iż dokonywano wpłat podatku z miesięcznym wyprzedzeniem i w żadnym miesiącu nie spowodowano uszczerbku dla Skarbu Państwa, uznano za bezzasadny. W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na powyższe rozstrzygnięcie Dyrektora Izby Skarbowej, pełnomocnik Spółki z o.o. A wniósł o uchylenie tego aktu, zarzucając mu naruszenie: - przepisów prawa materialnego, tj. art. 76a § 2 pkt 1 w zw. z art. 73 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa( Dz.U. z 2005 r. nr 8 poz. 60 ze zm. – dalej w skrócie "OP") przez błędną wykładnię oraz art. 51, art. 76a § 2 pkt 2 Ordynacji podatkowej; a także art. 27 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz o zmienia niektórych innych ustaw ( Dz.U. nr 143 poz.1199, ze zm. – dalej w skrócie "ustawa zmieniająca"), poprzez niewłaściwe zastosowanie; - przepisów postępowania, tj. art. 122 Ordynacji podatkowej, przez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy. W uzasadnieniu skargi strona wskazała, iż ustawą z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw został zmieniony przepis art. 73 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej w takim zakresie, że obowiązujący do tej noweli sposób ustalania dnia powstania nadpłaty w podatku od towarów usług - powstałej na skutek złożenia korekty deklaracji, spowodowanej zwiększeniem podatku naliczonego - rozszerzono także na nadpłaty powstałe na skutek złożenia korekty deklaracji spowodowanej zmniejszeniem podatku należnego. Zgodnie z postanowieniami art. 27 przywołanej ustawy, znowelizowany przepis art. 73 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej zaczynał obowiązywać od 1 września 2005 r., a ponieważ ustawa ta nie zawiera przepisu intertemporalnego odnoszącego się do stosowania nowej regulacji w zakresie ustalania powstania momentu nadpłaty na skutek obniżenia podatku należnego w korekcie deklaracji – należy uznać, że za dzień powstania nadpłaty, w przypadku złożenia korekty deklaracji spowodowanej obniżeniem podatku należnego w okresie poprzedzającym wejście w życie opisanej noweli, jest dzień ustalony zgodnie z brzmieniem art. 73 Ordynacji podatkowej, w brzmieniu obowiązującym do 1 września 2005 roku. Przedstawione stanowisko znajduje swoje uzasadnienie – jak wskazano - w istniejącym orzecznictwie sądów administracyjnych, jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego (np. wyrok NSA z dnia 24 października 2006 r., I FSK 36/2006, PP 2007, nr 2; wyrok WSA z dnia 24 listopada 2006 r., III Sa/Wa 2415/2006, Monitor Podatkowy 2007 nr 1). W ocenie strony skarżącej, nadpłata zaistniała na skutek obniżenia kwoty podatku należnego za okres rozliczeniowy poprzedzający 1 września 2005 r., powstaje z dniem określonym przepisem art. 73 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, czyli z dniem zapłaty przez podatnika podatku nienależnego lub w wysokości większej od należnej. W konsekwencji do tak ustalonego dnia powstania nadpłaty nie może mieć zastosowania w niniejszej sprawie przepis art. 76a § 2 pkt 2 Ordynacji podatkowej, ponieważ w dacie powstania zobowiązań w podatku od towarów i usług za miesiąc grudzień 2005 r. i luty 2006 r. istniała nadpłata z tytułu korekty rozliczenia czerwca 2005 r., która znosiła to zobowiązanie w dniu jego powstania. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Na rozprawie w dniu 5 listopada 2008 r. na zgodny wniosek stron Sąd zawiesił postępowanie w sprawie na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153 , poz. 1270 ze zm. ) dalej w skrócie "ppsa" - uznając , iż przez sądem zawisły sprawy tej samej spółki dotyczące wcześniejszych okresów rozliczeniowych a rozpoznanie przedmiotowej sprawy zależy od ich wyników. Na wniosek skarżącego, wobec zapadłych prawomocnych rozstrzygnięć Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie w analogicznych sprawach (dotyczących innych okresów rozliczeniowych) Sąd w dniu 27 kwietnia 2010 r., na podstawie art. 129 ppsa podjął zawieszone postępowanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Spór miedzy stronami sprowadza się do ustalenia daty powstania nadpłaty w podatku od towarów i usług za miesiąc czerwiec 2005 r. i daty, z jaką nadpłata ta powinna być zaliczona na poczet zaległości podatkowych, a w konsekwencji ustalenia odsetek za zwłokę od zaległości podatkowej powstałej w związku z korektą deklaracji VAT-7. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że na skutek złożonych w dniu 16 października 2007 r. korekt deklaracji podatkowych (w tym m.in. za czerwiec 2005 r.) powstała nadpłata w sposób określony w art. 73 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa. Organ wskazał, iż zgodnie z tym przepisem nadpłata powstaje z dniem złożenia korekty deklaracji w podatku od towarów i usług obniżającej wysokość zobowiązania podatkowego, w związku ze zwiększeniem kwoty podatku naliczonego lub obniżeniem kwoty podatku należnego w rozumieniu przepisów o podatku od towarów i usług. Określenie momentu powstania nadpłaty w sensie ekonomicznym ma istotne znaczenie zarówno dla ustalenia wysokości roszczenia pieniężnego podatnika (płatnika, inkasenta) z tytułu nadpłaty, zważywszy, iż nadpłaty podlegają oprocentowaniu (art. 78 Ordynacji podatkowej), jak również ma znaczenie, np. dla określenia momentu zaliczenia nadpłaty na poczet zaległości podatkowych (art. 76a § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej). Przepis art. 73 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej poddano nowelizacji ustawą z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw, o czym wcześniej, ujednolicając określenie momentu powstania nadpłaty w podatku od towarów i usług w wyniku złożenia korekty deklaracji w tym podatku obniżającej wysokość zobowiązania podatkowego, zarówno dla przypadku, w którym obniżenie tegoż zobowiązania jest efektem zwiększenia kwoty podatku naliczonego, jak i dla sytuacji, gdy jest rezultatem obniżenia kwoty podatku należnego w rozumieniu przepisów o podatku od towarów i usług. Do dnia 31 sierpnia 2005 r. przepis ten stanowił, że nadpłata powstała z dniem złożenia korekty deklaracji w podatku od towarów i usług obniżającej wysokość zobowiązania podatkowego, tylko w związku ze zwiększeniem kwoty podatku naliczonego w rozumieniu przepisów o podatku od towarów i usług. Obecnie w tym samym dniu powstaje również nadpłata z tytułu złożenia korekty deklaracji obniżającej wysokość zobowiązania podatkowego, w związku z obniżeniem kwoty podatku należnego. Do czasu nowelizacji tego przepisu, obowiązującej od dnia 1 września 2005 r., tego rodzaju nadpłata powstawała zgodnie z art. 73 § 1 pkt 1, a nie art. 73 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej. Od 1 września 2005 r. zaliczenie to ma miejsce dopiero z momentem złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty, będącego konsekwencją złożenia korekty deklaracji (zob. J. Zubrzycki w: B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa. Komentarz 2007, UNIMEX Wrocław 2007 r., s. 393 i n.). Sąd przyjął, iż w rozpoznawanej sprawie dokonano korekty deklaracji VAT-7 za czerwiec 2005 r. z przyczyny określonej w art. 73 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej – w brzmieniu obowiązującym w 2004 roku. Powodem złożenia przez skarżącą Spółkę korekty deklaracji było wcześniejsze zadeklarowanie i wpłacenie za ten okres rozliczeniowy wyższego podatku należnego. Zatem nadpłata powstała w sposób określony w art. 73 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej – z dniem zapłaty przez podatnika podatku w wysokości wyższej od należnej. W tym miejscu podkreślić należy, iż przepisy regulujące kwestię nadpłaty podatkowej mają charakter materialnoprawny. Ustawa z dnia 30 czerwca 2005 r., nowelizująca Ordynację podatkową, nie zawiera przepisu intertemporalnego dotyczącego stosowania nowej regulacji w zakresie momentu powstania nadpłaty na skutek obniżenia podatku należnego. Jeżeli w okresie rozliczenia podatku VAT (np. za czerwiec 2005 r.) istniał inny stan prawny niż w miesiącu kiedy podatnik złożył deklarację korygującą, to należy stosować przepisy z daty rozliczenia zobowiązania podatkowego. Należy zgodzić się ze stanowiskiem wyrażonym przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 24 października 2006 r., sygn. akt I FSK 36/06 (opubl. w PP 2007/2/54), że w stanie prawnym obowiązującym od dnia 1 stycznia 2003 r. do 31 sierpnia 2005 r. w sytuacji złożenia przez podatnika korekty deklaracji podatkowych w podatku od towarów i usług za dwa okresy rozliczeniowe i w wyniku tego stwierdzenia nadpłaty w tym podatku w wyniku obniżenia wysokości zapłaconego zobowiązania podatkowego, w związku z obniżeniem kwoty podatku należnego za pierwszy z tych okresów - art. 73 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, przy jednoczesnym powstaniu zaległości podatkowej w tym podatku za późniejszy okres rozliczeniowy - zaliczenie nadpłaty na poczet tej zaległości podatkowej następowało na podstawie art. 76a § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej z dniem powstania nadpłaty w rozumieniu art. 73 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Ograny podatkowe, zaliczając nadpłatę podatku VAT na poczet innych zaległości podatkowych, oparły się na przepisie art. 76a § 2 pkt 2 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym to zaliczenie następuje z dniem złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty. Takie przyjęcie rozliczenia nadpłaty na poczet zaległości podatkowej spowodowało naliczeniem odsetek od tych zaległości, od ustawowego terminu przewidzianego do zapłaty podatku VAT, aż do dnia złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty. Takie postępowanie należy uznać jednak za błędne, gdyż do nadpłat w podatku VAT, powstałych na skutek obniżenia podatku należnego, aż do 31 sierpnia 2005 r. zastosowanie miał art. 73 Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym do 1 września 2005 r. Przyjęcie przez organy podatkowe innej daty początkowej powstania nadpłaty niż to wynikało z przepisów, które winny mieć w sprawie zastosowanie spowodowało, że strona skarżąca bezpodstawnie została obciążona odsetkami za zwłokę. Zasadność wyrażonego przez sąd poglądu akceptuje także Naczelny Sąd Administracyjny (por. wyrok NSA z dnia 17 marca 2010 r. sygn. I FSK 203/09 – wydany w sprawie Spółki za inny okres rozliczeniowy) stanowiąc, iż skoro skarżąca spółka zadeklarowała i uiściła wyższy niż należało podatek należny to wynikłą stąd nadpłatę należało kwalifikować według przepisów obowiązujących w tym czasie (czerwiec 2005 r.) , czyli nadpłata stąd wynikła winna podlegać zaliczeniu na zaległe zobowiązania z dniem powstania nadpłaty, tj. z dniem uiszczenia zawyżonego podatku. Ponownie prowadząc postępowanie w tej sprawie, organy podatkowe winny uwzględnić dzień powstania nadpłaty w podatku VAT według przepisów obowiązujących w momencie składania pierwotnej deklaracji. Z tych względów na podstawie art. 145 § 1 punkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zmianami), należało uchylić zaskarżone postanowienie, a na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 i 4 tej ustawy zasądzić na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania. Rozstrzygniecie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu zapadło na podstawie art. 152 ppsa. J.Z.