I SA/Łd 463/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Paweł Janicki (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Bożena Kasprzak Sędzia WSA Grzegorz Potiopa Protokolant: Specjalista Agnieszka Kerszner po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 października 2025 r. sprawy ze skargi E. Spółki z o.o. z siedzibą w K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 12 czerwca 2025 r. nr 1001-IOV-1.4103.28.2025.11.EM w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 12 czerwca 2025 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi (dalej także: DIAS w Łodzi) odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Łódzkiego Urzędu Celno – Skarbowego w Łodzi z dnia 2 grudnia 2024 r. określającej wobec E. Sp. z o.o. z siedzibą w K. (dalej także: spółka, skarżąca, strona skarżąca) zobowiązania w podatku od towarów i usług za okresy od stycznia 2021 r. do stycznia 2022 r., kwotę zwrotu podatku od towarów i usług za listopad 2021 r. oraz ustalającej kwoty dodatkowych zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług za okresy od stycznia 2021 r. do stycznia 2022 r. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w oparciu o ustalony stan faktyczny sprawy. W wyniku przeprowadzonego postępowania wobec strony skarżącej Naczelnik Łódzkiego Urzędu Celno-Skarbowego w Łodzi (dalej także: NŁUCS), wydał w dniu 2 grudnia 2024 r. decyzję, którą określił spółce zobowiązania w podatku od towarów i usług za okresy od stycznia 2021 r. do stycznia 2022 r. w łącznej wysokości 631.013 zł, kwotę zwrotu podatku od towarów i usług za listopad 2021 r. w wysokości 0 zł oraz ustalił dodatkowe zobowiązania w podatku od towarów usług za okresy od stycznia 2021 r. do stycznia 2022 r. w łącznej wysokości 520.301 zł. Przedmiotowa decyzja została doręczona pełnomocnikowi spółki w dniu 5 grudnia 2024 r. W dniu 7 kwietnia 2025 r. do Łódzkiego Urzędu Celno-Skarbowego w Łodzi wpłynął wniosek pełnomocnika spółki – M. M. z dnia 2 kwietnia 2025 r. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji NŁUCS z dnia 2 grudnia 2024 r. wraz z odwołaniem oraz pełnomocnictwem. Uzasadniając ww. wniosek pełnomocnik wskazał, że były pełnomocnik spółki – adw. P. F. otrzymał w dniu 5 grudnia 2024 r. ww. decyzję i nie złożył od niej odwołania, ponieważ miało ono zostać przygotowane i wysłane przez adwokata współpracującego z pełnomocnikiem, co mimo zapewnień - nie zostało dokonane. Według pełnomocnika, spółka powzięła informację o wydanej decyzji w dniu 26 marca 2025 r., w związku z podjęciem czynności egzekucyjnych wobec spółki (w jej siedzibie). Wówczas skontaktowała się ze swoim pełnomocnikiem - P. F. i powzięła informację, że wydano wobec niej decyzję, która nie została zaskarżona w terminie. Według skarżącej spółki, powierzenie reprezentacji profesjonalnemu pełnomocnikowi, zdejmuje ze spółki odpowiedzialność za brak złożenia odwołania w terminie, ponieważ zaniedbanie takie nie może pozbawiać jej możliwości dochodzenia swoich praw na drodze sądowej. Ponadto, do Łódzkiego Urzędu Celno-Skarbowego w Łodzi w dniu 9 kwietnia 2025 r. wpłynął wniosek z dnia 3 kwietnia 2025 r., o przywrócenie terminu do złożenia odwołania wraz z odwołaniem od ww. decyzji, podpisane przez K. R. - adwokata, działającej z substytucji pełnomocnika spółki – P. F. (upoważnienie z dnia 23 maja 2022 r.). Pełnomocnik wskazał, że niedochowanie terminu spowodowane zostało na skutek okoliczności, na które spółka nie miała wpływu i w związku z tym nie ponosi ona winy w uchybieniu terminu do złożenia środka zaskarżenia. Pełnomocnik spółki wyjaśnił, że odebrał zaskarżoną decyzję w dniu 5 grudnia 2024 r., a sporządzenie i wniesienie odwołania zlecił współpracującemu z nim adwokatowi, który nie dopełnił tego obowiązku. Brak odwołania ze strony pełnomocnika wynika tym samym z błędu popełnionego przez jego pracownika, co zdejmuje ze spółki winę za brak złożenia odwołania w terminie. Skarżąca powzięła wiedzę o wydanej wobec niej decyzji dopiero w dniu 27 marca 2025 r., w związku z podjętymi czynnościami egzekucyjnymi na terenie siedziby spółki. Wówczas spółka skontaktowała się z P. F. i powzięła informację o wydanej decyzji, która nie została zaskarżona w terminie. Natomiast pełnomocnik dowiedział się, że nie zostało złożone odwołanie przez pracownika kancelarii, któremu zlecił jego sporządzenie i wobec powyższego - zdaniem pełnomocnika - przesłanki do przywrócenia terminu zostały spełnione, ponieważ wniosek został złożony w terminie 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu. NŁUCS przekazał ww. wnioski wraz z odwołaniami do DIAS w Łodzi w dniu 23 kwietnia 2025 r. DIAS w Łodzi przytaczając na wstępie pisemnych rozważań treść art. 145 § 1 i § 2, art. 162 § 1 i § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2025 r., poz. 111 ze zm., dalej: O.p.), po przeanalizowaniu wniosków o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania stwierdził, że decyzja została skutecznie doręczona stronie w dniu 5 grudnia 2024 r. - działającej przez profesjonalnego pełnomocnika. W związku z powyższym, termin do wniesienia odwołania od powyższej decyzji upłynął w dniu 20 grudnia 2024 r. Tymczasem odwołania wraz z wnioskami o przywrócenie terminu do ich wniesienia zostały nadane w placówce pocztowej w dniach: 2 kwietnia 2025 oraz 3 kwietnia 2025 r. - a więc już po upływie ustawowego terminu do ich wniesienia - i wpłynęły do Łódzkiego Urzędu Celno-Skarbowego w Łodzi, odpowiednio w dniach: 7 i 9 kwietnia 2025 r. Okoliczności podniesione przez pełnomocnika spółki we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, związane z powzięciem informacji przez spółkę o wydanej decyzji dopiero 26 marca 2025 r. (a tym samym z brakiem możliwości wniesienia odwołania w ustawowym terminie) - nie świadczą, zdaniem organu o nieprawidłowym doręczeniu decyzji. W związku z powyższym, DIAS w Łodzi ustalił, że brak jest okoliczności, które usprawiedliwiałyby złożenie odwołania po terminie. W ocenie organu, pełnomocnik działający w imieniu spółki nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak winy strony (działającej przez pełnomocnika) w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, a nadto nie uprawdopodobnił, czy miały miejsce nadzwyczajne okoliczności, wobec których doszło do złożenia odwołania z opóźnieniem. Tym samym brak było podstaw do przyjęcia, że złożenie odwołania po terminie ustawowym nastąpiło z przyczyn niezależnych od strony, która działała przez profesjonalnego pełnomocnika W konsekwencji powyższego, DIAS wydał w dniu 12 czerwca 2025 r. postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do złożenia odwołania od ww. decyzji NŁUCS z dnia 2 grudnia 2024 r. Od powyższego rozstrzygnięcia spółka wywiodła skargę, zaskarżając ww. postanowienie DIAS z dnia 12 czerwca 2025 r. w całości i zarzucając naruszenie przepisów postępowania, tj.: - art. 162 § 1 i 2 O.p. poprzez odmowę przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji NŁUCS z dnia 2 grudnia 2024 r., z uwagi na fakt, że strona nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, podczas gdy - zdaniem skarżącej - nie miała ona wiedzy o fakcie wydania przez organ decyzji z uwagi na to, iż w toku postępowania reprezentowana była przez adw. P. F., który w dniu 5 grudnia 2024 r. otrzymał zaskarżoną decyzję, jednakże nie złożył od niej odwołania; - art. 187 § 1 w związku z art. 122 O.p. - poprzez uchylenie się od obowiązku podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego poprzez brak zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, co implikuje, że postępowanie to nie było wyczerpujące i rzetelne, a dokonana ocena zebranego materiału dowodowego nie była logiczna i kompletna; - art. 191 ustawy O.p. poprzez dowolną i ukierunkowaną rażąco jednostronnie, a nie swobodną i wszechstronną ocenę materiału dowodowego, a także poprzez błędne - niezgodne z prawdą obiektywną - ustalenie stanu faktycznego, zaś organ dokonał powierzchownej i do tego czynionej na tle niedostatecznie skumulowanego rozważonego materiału dowodowego oceny, która nie spełnia wymagań co do konieczności dokonywania oceny swobodnej, logicznej, obiektywnej, uwzględniającej zasady doświadczenia życiowego; - art. 122 w zw. z art. 187 § 1 O.p. poprzez zaniechanie przeprowadzenia czynności dowodowych w zakresie umożliwiającym właściwe skoncentrowanie i następczą wszechstronną ocenę tak zebranego materiału dowodowego, co w szczególności powinno polegać na wyjaśnieniu wątpliwości co do okoliczności, w których pełnomocnik skarżącej nie złożył odwołania od ww. decyzji, wskutek czego postępowanie dowodowe nie było wyczerpujące i rzetelne, a dokonana ocena zebranego materiału dowodowego nie jest logiczna i kompletna; - art. 21 § 2, art. 120 w zw. art. 121 § 1 O.p., tj. zasady legalizmu i zasady in dubio pro tributorio poprzez nieprowadzenie postępowania podatkowego w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych (jednostronne ukierunkowanie postępowania oraz czynności dowodowych prowadzonych w kierunku, który nie mógł służyć wyjaśnieniu istotnych okoliczności sprawy), w tym pomijanie okoliczności korzystnych dla strony, a nadto niewyjaśnienie w sposób niezbędny do prawidłowego rozstrzygnięcia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy oraz poprzez naruszenie zasady prowadzenia postępowania podatkowego w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, poprzez ustalenie błędnego stanu faktycznego. W konkluzji postawionych zarzutów skarżąca wniosła o zmianę zakwestionowanego postanowienia poprzez przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji NŁUCS z dnia 2 grudnia 2024 r. i zasądzenie na rzecz skarżącej od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie jest uzasadniona. Zgodnie z art. 162 § 1 O.p., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. W rozpoznawanej sprawie spór dotyczy tego, czy strona skarżąca uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło be jej winy. W orzecznictwie sądów administracyjnych od dawna ugruntowany jest pogląd, że warunek braku zawinienia w uchybieniu terminowi należy oceniać w kategoriach zachowania reguł starannego działania. W odniesieniu do osób, które z racji wykonywanego zawodu występują jako pełnomocnicy stron przyjmuje się, że osoby te są zobowiązane do szczególnej staranności przy wykonywaniu powierzonego zlecenia, a zatem ocena, czy dochowali reguł starannego działania powinna być dokonywana na podstawie odpowiednio wysokich kryteriów (vide: wyrok NSA z dnia 11 sierpnia 1999 r., sygn. akt I SA/Gd 745/98, opubl. CBOSA). Z kolei, w regułach starannego działania zawarta jest odpowiedzialność strony skarżącej za dobór osób, które reprezentują ją przed organami podatkowymi. Wskazuje się przy tym, że strona postępowania ponosi odpowiedzialność za działania wszelkich osób, przy pomocy których dokonuje czynności procesowych, w tym również pełnomocników profesjonalnych. Odpowiedzialność za działania tych osób jest oceniana pod względem należytej staranności działań samej strony postępowania. Strona ta ponosi konsekwencje działań osób, którym powierzyła wykonanie określonych czynności, w tym także pełnomocników procesowych (vide: wyrok NSA z dnia 29 sierpnia 2017 r., sygn. akt II FSK 2003/15, opubl. CBOSA). Jednocześnie o braku winy strony można mówić jedynie wtedy, gdy zaistniała rzeczywista przyczyna, która spowodowała uchybienie terminowi i przyczyna ta była niezależna od strony, przy czym strona nawet przy dołożeniu najwyższej staranności nie była w stanie owej przeszkody przezwyciężyć. Ponadto przyjmuje się, że od strony postępowania można oczekiwać i wymagać szczególnej staranności w zakresie prowadzenia swych spraw, a jakiekolwiek niedbalstwo strony dyskwalifikuje możliwość przywrócenia terminu. W przypadku, gdy strona jest reprezentowana przez pełnomocnika, sąd musi mieć na uwadze działania pełnomocnika. Dodatkowo, gdy jest to pełnomocnik profesjonalny, przy ocenie możliwości przywrócenia terminu należy uwzględniać wiedzę i konieczność zachowania należytej staranności przez tego pełnomocnika. W ocenie sądu w rozpoznawanej sprawie skarżąca nie uprawdopodobniła, że nie ponosi winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Zaniedbanie kancelarii ustanowionego pełnomocnika nie uwalnia od odpowiedzialności mocodawcy. Strona reprezentowana przez pełnomocnika działa w taki sposób, jakby sama dokonywała czynności procesowych, tyle że przy wykorzystaniu profesjonalnej pomocy. W konsekwencji, to strona ponosi również odpowiedzialność związaną z wyborem pełnomocnika i jego działaniami. Skoro bowiem strona z własnej woli wybrała pełnomocnika, to nie można zasadnie twierdzić, że nie ponosi ona odpowiedzialności za jego działania. Uchybienie obowiązkom przez pełnomocnika, zwłaszcza tak rażące, jak w rozpoznawanej sprawie, może mieć dla niego konsekwencje dyscyplinarne lub cywilne nie stanowi jednak okoliczności wskazującej na brak winy strony w uchybieniu terminu. W powyższym zakresie stanowisko judykatury jest jednoznaczne (vide: postanowienie NSA z dnia 20 września 2022 r., sygn. akt III OZ 544/22, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 marca 2000 r., sygn. akt II CKN 554/00), zaś WSA w Łodzi w składzie rozpoznającym przedmiotową sprawę w całości je podziela i przyjmuje za własne. Warto w tym miejscu zwrócić uwagę, że od daty doręczenia pełnomocnikowi decyzji organu I instancji (5 grudnia 2024 r.) do dnia 26 marca 2025 r., tj. daty, w której skarżąca dowiedziała się o ostateczności tej decyzji (w wyniku czego wszczęto postępowanie egzekucyjne) minęły prawie 4 miesiące. W tym czasie spółka skarżąca nie zainteresowała się poczynaniami pełnomocnika, postępem prac nad odwołaniem, treścią tego odwołania, którego uwzględnienie leżało w najżywszym interesie spółki. Wbrew twierdzeniom skargi nie można zatem zasadnie twierdzić, że spółka skarżąca dochowała należytej staranności, która mogłaby wykluczyć jej zawinienie w uchybieniu terminu. Nie ma też podstaw twierdzenie, że przeszkoda w zachowaniu terminu była nie do przezwyciężenia. W tej sytuacji stwierdzić należy, że uchybienia terminu można było uniknąć przy dołożeniu należytej staranności przez stronę postępowania. Odnosząc się do treści skargi podnieść wypada, że nie są uzasadnione zarzuty naruszenia przepisów postępowania to jest art. 122, art.187 § 1 i art. 191 O.p. Wbrew twierdzeniom strony skarżącej, organ odwoławczy prawidłowo ustalił stan faktyczny w sprawie. Stwierdził ponad wszelką wątpliwość znaczne uchybienie terminu do wniesienia odwołania i ocenił, że w przedstawionych wyżej warunkach strona postępowania nie uprawdopodobniła braku jej zawinienia w tym uchybieniu. Wbrew twierdzeniom skargi organ prawidłowo ustalił, że do przedmiotowego uchybienia doszło na skutek naruszenia obowiązków przez pełnomocnika spółki skarżącej. Ocenił przy tym prawidłowo, że spółka skarżąca nie uprawdopodobniła swego braku winy w uchybieniu, a jak wskazano wyżej, sąd I instancji w pełni podziela powyższe zapatrywanie. Wypada przy tym podnieść, że powołane w skardze postanowienie WSA we Wrocławiu (postawienie z dnia 9 kwietnia 2009 r., sygn. akt II SA/Wr 75/09) pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie. Po pierwsze nie znajduje oparcie w dominującej linii orzeczniczej judykatury, zgodnie z którą mocodawca ponosi winę w wyborze pełnomocnika. Po wtóre zaś, dotyczy innego etapu postępowania, to jest pozbawienia obywatela prawa do sądu, wobec czego nie można zasadnie przenosić powołanej w cytowanym rozstrzygnięcia argumentacji do niniejszej sprawy. Nie wiadomo też co miał na myśli autor skargi, zarzucając brak ustalenia prawidłowego stanu faktycznego. Zdaniem sądu, fakty istotne zostały ustalone w sposób właściwy, a ich ocena, jak wskazano wyżej, nie wykracza poza granice zasady swobodnej oceny dowodów, wobec czego brak jest podstaw do jej kwestionowania. Niczym nie uzasadnione jest też twierdzenie, że doszło do naruszenia zasady zaufania do organów władzy zaś zaskarżone postanowienie jest elementem odwetu na podatniku (punkt 28 uzasadnienia skargi). W tej sytuacji, uznając za trafne stanowisko organu co do tego, że strona nie uprawdopodobniła braku swej winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, za nieuzasadniony uznać należy zarzut naruszenia art. 162 § 1 i 2 O.p. Mając na uwadze wszystkie powyższe okoliczności i nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi po myśli art. 151 p.p.s.a. należało orzec, jak w sentencji. ds